Ili (a fina¬ 
lis Lumbii- 
poiiim. 
mLib.ydtj 
morb. futr. 
capi. 
b i6.tert^. 
Caiilafbt- 
nialis. 
tLib.it.dt 
AnimaL 
Ai.dtgtnc. 
mmal.c.ii 
ej. Hfct.i?. 
Ignis nullu 
creat ani¬ 
mal. 
f hib. j dtj 
mtrpue. c.i 
g Lib.dtj 
tencoS. 
An pus & 
Vermes in 
Tlcere ab 
eode calore 
fiant. 
Vlyfsis Aldfouandi 
a 5 i 
dicenda lantinifnioerfum, deeaufafinali,formali,efficiemi,&mate ^ 
tiali. C aufam finalem habete Lumbricos aut Vermes non defuere, qui 
opinati fint, fed potior lempet clatiffimo medico Hieronymo a Mer¬ 
curiali vifa eft b Auicemia: fententia, qui duos fines conftituifle tide- 
turiVniira vt itiateria huius mundi,& pt^fertim animalium,per eene- 
rationem Lumbricorum deputareiut: fiquidem fi materia putrida ita 
remanetet,& ipla nullum animal fieret, adeo ctefeeret putr?db,vt taa- 
xima detrimenta inferret. Alterum finem pofuit horum animaliiim,vt 
Icilicet tum iplbnim genetati<)ne,tum etia nuttitione eictementa cor- 
portim copiolaconfiimantur. Et qiianquam fententia Auicennae de 
Lumbticisvideaturinrellit^cnda.quivbicunquenafcuntur, peculiariter 
tiraiinjinquit Metcurialis.intelligeda eft de animalibus gen tis in Cor¬ 
pore humano, quz ctfi interdum bonam corporis materiam conlu- 
mantiid tamen eft pet accidens, fcilicet propter multitudinem, & co¬ 
piam immoderatam; eo quod vbi immodicecxcrcicunc, & exetemeta 
confiimunt, & etiam vtilia alimenta, ledfi non admodum cielcant,aut 
magnitudine aut multitudine fupctflus tantum confumere videntur. 
Formalis caufa eft ea animse vis, quamouentur&viuuut: quanquam 
c AI bertUs Magnus videatur aflctui ile Lumbricos nullu alium fenlara 
dixit Auerroes j erit fecundum naturam Vermium, & piritet tiatilfalfl 
carnis.Sc eft fignum Icti.ale.At inflabatur,quia Ariftotcles inquit Ver¬ 
mes nbn ficria calore efficiente putredinem, fedabeo,quifecetoitur. 
Refpondco calotem infectetionem neifti cum extclno, Bc reddi vnum 
eum illo, non aiiicm fetuari diftinftos, 8t Atiftoteles ita locutus eftj 
quia in plittedinefcmpcr generatio alterius, prafupponitfecietionem 
caloris re praecedentis. Ita veram cft,qUcd corftio facit, Vt putredo de- 
finatj quatenusineft imperium difpofitionUm caloris fecundum natu¬ 
ram , remonentium putredinem & caulam eius. Similiter dum pus 
conficitur dolores & febres fiunt magis quam iam confcifto , vt legi¬ 
tur fecundo Aphoriftnorura quadragefimo (rptimo.Nam in puris co- 
ftioncrepetitur altetatio humorum abauifto calore, inccnfio >'**'"* 
fio, &puonadifpofitiohum fecundum naturam , cumdifpofitionibus 
aductfis; atfaifto pUtc partes inuiccmpcc imperium calons naturalis 
funt fecreta:, contempeiata eft difpofuio pratttt naturam, & dimiimta 
pupna,proptcrca ignea caliditasextihgutut.&doloi lenitur. Hacte- 
OUsPiccolominatus. Nunc de matctia agrndum.-ea autem qliainpm Materia 
fit,fttHiinteraudoiescormcnit.^Auicennasin piimisha(;inre dillcn- Lumbrico- 
tit. Quippecapite primo pituitam inquit efle materiam generationis rum. 
•AlbcrtUsMagnusvideaturancruilicLumbricos nullu alium lentam tit. v^ippecapiic pr.mop.iuuao. , 
iabcreprattetguftumSctaaum.medioquoruraradicesplatatumro- B Lumbucotum.qpandoeafciliccimcalclcitinintcftin , p ^ j/ 
I_ L _ __in inforum ventri- confiftic ibidem. Secundo veto capte ccfdemimiuithcn ex humidi yatf.y. 
dunt,atque nutriantur pet qusndam filTuram, qu* in ipibrum ventri¬ 
bus repetitur, QuacAlberti fententia,fi vera eft de animalibus extra 
hominem nafcentibus, erit quoque veta de animalibus extra homi¬ 
nem ortis,mfi,vt ait Hieronymus Mercarialis,quod hac ore licet ob- 
Icuro nutriantur. Nunc de caufa efficiente agamus: ea eft duplex,ex- 
(etna & intetna.Fitctna autem nihil eft aliud,quam vis quasdam c*li- 
tus procedens, quas mediantibus caufis immediatis animalia fingit fic 
format s quamuis Galenus libello dc foetus formatione, cafu potius in 
corporibus humanis fieri Lumbricos cxiftimet,quam a virtute forma¬ 
trice,a qua producuntur leliqua animalia, vtut fit fine formatrix facul¬ 
tas Galcni,fiuc potens ille fador Caleodea Auiccnnz,fiue anima mu- 
di Platonicorum, nihilinteieft, tum certum fitrf Atiftotelem haiic 
cautam intellexiflc,quando mentionem facit caloris cuiufdam in vni- 
uerfb exiftentis, qui prout a corporibus plus minufve recipitur, fic no¬ 
biliora aut ignobiliora animantia producit, Eft ergo externa Lumbri¬ 
corum caufa coeleftis ille calor, proxima vero 8c per fe, vt ait Hierony¬ 
mus Mercurialis.calorcorpotisinternus.Dicitautcm petfciquia tara- 
etfi ad generationem coheutrat etiam frigus attemperans calotem, c6- 
cuiiittamen per accidens. Sed quia calor noftet duplex eft,alter viui- 
Ji,HmDtjCOIUIIl,qpauuuca,i.iiivtii,iw.,v,vi>.T s , ... „ 
confiftit ibidem. Secundo veto capte ccfdem.imjuiifieii ex humidi- o-aS.y. 
tateexcrcracntioaaiecinotistradticc facultate imbecilli inciciemc- tx iteteois 
tis relidas ci cuius corruptione Lumbrici onutimr. Generari ex fter- generati. 
coreHippocraici fiucalmsquifpiam i aiidorlibrotumdcmorbisfai- i L»*. 4. 
pfit. Hanceiufdem fententiam habuiffequoque videiui k Atiftoccics-: k Hijt.anu 
cum enim cnumeraflet vatia animalia, quz gignuntur ex putti mate- maif-ip. 
tia, dixit aliqua gigni ex excrementis animalium , atque hacc ipla sA- 
psisS-itjeflifiuc Lumbricos, verba eius hic adferibam. Procrcantui " 
porto Infcda,inquit,aut ex animalibus generis eiufdcra, vtPhalan-“ 
eia & AtancijSc paulo poft. Item alia ea coeno, aut fimo putrcfccnte ‘ 
otiuntur.-aliainl gnis aut ftitpium, aut cxfis.alia in animalium pilis:‘‘ 
alia in cxcremcmis,aut iam excretis,aut adhuc iam intra animantem ‘ * 
cdmentis,Yt qua: Tasnca: fiue Lumbrici appellantur, quotum gene ‘ . 
ta tria funt,latum, teres & quod Afeaiida appellatum eft. Sed quod * 
ad Hippocratis opinionem fpedat, fanevera nequaquam videtur, vt 
l HieronymusMercutialis. Quandoquidem fi Vermes g gnuntutin 1 Lib-i.dtj 
vatiis noftti corporis partibus, fequerctur ibi etiam repetiti ftercora, f„erb. pmr. 
quod abfurdiffimum & a ratione alienum eft Pnjtcrea ftcrcoia in cor- cap ^-. 
pote noftro paruo tempore mancnt,vt dixit Hippoctatessinterdum al- 
* •. -1 _C- f-Y-s ntic 3/1 
arrittamenperaccidens. Sed quia calor noftet duplex eft,alter viui- potenoltropatuotempotcmancnt,Yiarintt.pp». 
cus,altetvcroieneus&pattefcens,fciendumeft ad generationem C. teta die abfumpto cibo exire, quo fit, Ytnonfittcmpusidoncum aa 
■_ .1:_ C _-__«rnrr*tiniirm . fed ouod mapis refeit, ftercora funt par- 
IWU» i AltCi. TVeiW Wb 
tnimaliumfere concurrere hunc vtrumque c3lorem,fed diueifo plane 
tiodo. Nara' calor puttedinalis & igneus difponit materiam, non qui- 
lem immediate ad recipiendam formam , verum etiam informat 8C 
ifficit animalia ipfa : nam elatura eft eundem faiSoicmSc efficere & 
^ratpatate fibi materiam; adeo vt calor puttedinalis nihil aliud habe- 
h; , nifi quod putrefaciens materiam ipfam facit, vt facilius difponatur 
5 £ tradletut a calore ipfbviuifico. Quod enim calor igneus, 8: puticdi- 
talis neque generate animal, neque difponcrcad formam fitfeipien- 
iita poffit, liiculentiffimumteftimonium piiebet» Atiftoteles , qui 
cribit,ignem nullum animal generate poife. Itaque calorhic viuificus 
lebet efle mitis & blandus, non vehemens mordax autvotax. Qua- 
aroptet Montanum vehemeter aecufat / Mercurialis,qui dixit in pue¬ 
ris lattancibus non ficti Lumbricos, quia in ipfis non eft adeo calor vi- 
lifieus vehemens, quemadmodum icquitiiut ingerictacionc horum 
inimalium: nam calorem blandum cfle debere inquit Meicutialis,ni> 
feberaentem. Haud difpat k prxdiifta controuctfia & ca eft, quam 
nouee £ Piccolominaus, nimiiam an in vlccic coftio puris, & putte- 
' I carnis fiant ab eodem calore. Auerroes id videtur affirmafle, inquit 
im: & cum hoC ita fit forma permutans materiam pro ca tecipieda, 
_ i? : - _ ».-1 .n > i«c ><iv 4 /'rtrrti r>ril m . 
lera aic auiuuij^iv wiuw .v..— -r— ^ 
huitilccmodi gencrationcin , (cd quod magis refett, ftercora lunt pai- 
tc$ ficcac, & omni vitali humiditacc eihaufta: > propicr quod idonea 
materia huius generationis nequaquam efTcpoirunc.Sic etiam Armo. 
tcles fententia ncquaqmmfiima cfle videtur. Q^ia curanullalint in 
corpore noftro excrementa, planum eft ex determinato aiiquo genere 
gigui.quod genus cum non deterrainauetit ipfe, nequaquam cius fen- 
tenciam fcqui poflimus. His itaque rationibus AriftoielisBc Hippo- 
ctatisopinioabHieronymoMetiutialiimpugnatur, m Otibafiuso- mLib.}. 
mnes ex omnibus nafci putat humoribus Afearidesex ngto&bilio- Aphor.io, 
Ib teretes,latos ex pituitofo fieri fucco cotciidit; raius id fottafle.quod Hx omnib. 
AfearideS, quum iniedlocrafloqucinteftinooiiantut ci rnelancholi- humoribui 
eo, qui illic maxime redundat, lucco progignuntur : vena: fiquidem non gigni. 
hxniotihoidcs nuncupat* iilicltrminantur,ibiqucctafl’usmaximeac Afearidei 
faeculentus fanguis continetur, tetetesveroex flauabiic ideo dixille ex quama- 
polfimus fu'picari, quia 111 gracilibus potiffimum intcftinisfedcmhi teriagigna- 
hsbcnt.acortum,ad qu* pisecipucqucadiciunum vocatum nmltabi tut. 
lis copia a poio felleo nuncup-ttotransfertui. Latos vero,quos ipfc 16 - Lati expi- 
gos nuncupat, a pituita fierr contendit. Sed !c aliam rationem Monta- tuita, 
nus addit, tut ex omnibus humoribus Lumbrici fiant, nimirum colo- 
im: & cum hoC ita lit forma permutans materiam proca tecipieua, nus aaait,tuccxoraniou$nu.iiuiiuusi-uu, 
fepatari faciens primam, calor eft qui rclams ad corpus corruptum, D rum varietatem horum aniraalium squia cum eonfpiciantut Lumbvici 
L_♦•«loMic 1/4 Viorm^m n3pnr3lis. rrtinre iTiodo fkiluo * modo albo»modo fubnipiicsnteintedti I (Dodo 
, mj —. J _ . _ I , 
ft externus & puttcfaciens, relatus ad Vermem genitum,eft naturalis, 
t Auerroes, inquit, dum hac piofcrt, foluin confidetat duasaltcta- 
ones, putredinem carnis Scortum Vermis, noncodionem puris pet 
npeiium caloris. Infuper, inquit, cius fententia eft dubia, quia Ari- 
oteles loquens dc ortu Vermium dixit, quod calor fcc.etus cbnftate 
icit, & generat Vermes a leo, vt id tribuat caloti interno pet cotftio- 
emfccrcto non externo* Medici noflnullihps calores ponunt diftin- 
ioSjCum cotum opera diftinfta fint. At nec ab Aucttoe,ncc a Medicis 
:cedentcs, dicarau. calotem cflcqualitatem ,qu* mfpiritu&fubie- 
to aliquotcpeiitiir, quialiquandoomniiioeftpixtetnaturam ,ali- 
uandp omnino fecundum naturam ,& aliquando med us, qui aGa- 
:no fecundo Aphotifinoium quadragefirto (cptimodicitur mixtus, 
mnino fecundum naturam eft in membro, & fpiritu fano, omnino 
r*tet naturam in fp ritu, 8c vapore eiteino rffic ente putredinem, ca- 
11 medius tepetirut in vlccic & membro l.iboranic,partim fecundum 
aturam, partimpr*tcr, Sceft vnus numero calor exiftcnsin fpiritibus 
teratis, tccedcns a difpofitione eorum fecundum naturam,qui recef- 
'spoteft clle talis, vt aliquando prxu-leat confticutio fecundum na¬ 
tam, fle tiane pus coquitur, aliquando conftitutio pr*ternaturam,flc 
/? . ... ___ 9t ^ m m iLiz-Yti-s/l litti 
colore modo fuluo, modo albo,modo fubnigiicameinfedi, modo 
rubei,ftatim arbitratus eft horum colorum vaticcatcm noaliundcpro- 
licifi.i,qu3m cx varietate humorum,ex quibus fiunt.Htc itaque lario- 
ne acriier Oribafij opinionem detendit Montanus, qu, quod peius eft, ■ 
exiftimauit hanceffe Atiftotelis atque Galeni,vna rum Oiibafio. Ve¬ 
rum vin mque fuiile mirum in modum hallucinatum hifcerationibus 
probat Mcicuiialis. Ptimuin quidem, quia adi, t pierunteam fenten¬ 
tiam fle Atiftoteli fle Galeno, quam nunquam ibmniarunt. Si enim 
veiba Ariftotclis videamus proxime citata',nihil aliud fonatit, nifi ficti 
Luinbri os ex excrementis, tam intia animalia, quam extra repertis. 
Similiter fi videatur» Galenus, vbi tratftatdc his animalibus it ultum n Libra 5. 
abcfl,vtco loco afferar fieri ex omni humore. At quodpciuscft pt*- Aph.16. 
ter rationem, fle abfutdum omnino eft exiftimarc, ei omnibus humo¬ 
ribus fieri b*c an malia. Qjqodenim non fiant ex fanguinc latis com- Ex fangui* 
peitumefrcpotcft,quia laiiguis nunquam ad tantam putrefatftonem ne non fieri 
peruenit, vt exeo gignantur an malia. irco 0 Alexander Trallianus, Vermes, 
cum icfcratquorundam fententiam , qui putarunt nullam fieri putre- oLib n. 
dinem in venisjcico illud comprobabat,quia invenis, vbicftfanggis. Ex niclan- 
nulla animalia oriuntur. Non etiam pofflint ficti hscanimalia cx hu- chol co fuc 
am.attune pus coquitur, aliquando conltitutiopr*ternaturam,oc nuiia aniinanaotiumui. ivuu cuao, puiuim oen v*.mu. .u, 
appofitumj calor omnino prxtcr naturam, Sc omnino fecundum £ more melancholico, co quia humor frigidus flrficcus eft: vita autem con6 fieri. 
..._ mui-zx.-j;n.,m.d,;«-vr, , f-d fbinm anim.-ilium vluentium.vcvbiauc teftatutAnftotcles&Hippocrates, 
ww »• - - A..,»—--- -- , 
animalium vmentium.-vcvbiquc teftatutAnftotcles&Hippocrates, 
in calido & humii'o pofita cft,vt fatis rcanifcftum cfle queat, idoneam 
non effe materiam melancholicam i quia frigidus flcficcus luccuseft, 
qualitatis nimirum contrari*. Neque etiam neti pofluiip ex flaua bile, Ex bile fla- 
quia eft fententia Ariftbtelis animalia ab eifdcm coufetuati fle nutriri, ua no fieri. 
: omnino pi*tcr nlitutam : codtiolanguinis pro nurricione reCte cx quibus fiunt; fed h*caaimalia interimuntur amaris rebus, igitur 
<ft* carnis, a calore omnino fecundum naturam, codio puris fit a non pofTunt ex amatis g gni,quia fic confetuarentur potius ab illis. Ac- 
,te mcdiomam fit fi caloreexittente in fpiritibus alteratis, quorum cedit his, quod p Galenus fcribit in mati mortuo, nullum animal gc- p Lib. 
r - /- 1 - : - r. - 1— -- netari,ncqiConfetuaii,coquiaaquaillapropter bitumencftamarior./siwp.wsrf. 
igitur fieri nequaqua peteft hoc exemplo Galeni, vt ex fimili humore 
amaroViuanc.aucpaoducantutiiiaanimalia- Quam rationem cum 
Paulus *i£gincta«xamiDaffrct,addidic non poilc h*c animalia gigni cx 
turam fubitifto diftinguuniur, mcdij vero ncquaquami fed fblmn 
[luiguunturoriginescauf*, Sc prima fundamentacoium.acitadif- 
ilitiones fempet dicumut fiia natura fle conditione vati*. Infuper ac- 
Ictcpoteft vtidem calor relatus ad vatia,fitf-cundum natura vnius, 
prxternaturam alterius, vtdixit Auerroes. In vicere carnis fit fi Ca¬ 
re omnino pr*ter nitutam : eodtiofangoinis pro nutritione tede 
politio fecundum naturam ptxualet; a t fi ptxualeat difpofitio pr*- 
natutam pus non coquitur, flc dum maxime ptxualct, fle conftitu- 
lecundum naturam omninofaccumbit, tunc calor ille przcer natu- 
n animalis pouft coquere pro ortu Vctmis. Nam calor ille,vt icde 
