Liber Sextus de Infe£tis. 
t5ntis:nemf>eqdifuiiant,fiieiunetu,nnulto vehementius & atro „perareiudicium, quodctifim appellanti item Viuosacpleaos, Sc 
Signa Vet- cius turbantur.Ex CleopatraacPnfcianoconftatefcimusmvtero ,jfanguiii6lentos, non re£ba protendere. Apollonius Mcmphitii* 
i»mm in mulierum vermes nafci, necl.ofce eftjadmodum difficile cogno- „ percuadlatiuoi fiue vniuerfali mode, 
fcere;quippe dum adfunt,prurit vterus,ac venter, vti inquit Cleo- 
vtero exi -, ,, . . - 
llentium. patra, totumquecorpusipquietUdine moleftatur, inundatvteri 
orculum,& pudendum, vtIctibitflLudouicusMercatus,nimia 
vid^ pituita,non quod ibidem Tua ipontchtjfcd quod exLumbricorum 
pruritu & dolore, aliundeinvierum coiifluac. Sudant plerumque 
eiurmodifaeminieforlitan ex moleftia: graciielcunt, etiam impo¬ 
tentes, & imbecilles fiunt. Alomno quoque fiequenter excitan¬ 
tur,& tumultuofe dormiunt,acnoniaio concremifcunt. Item ali¬ 
quando inter menltruas purgationes iplos Lumbricos excerni co- 
Ipicimus,& aliquando pudendo adaperto videntur conlpicui.Prij- 
terea ficafFeftx febribus inordinatis maxima ex parte corripiun¬ 
tur, & multa alia ligna accidunt, qua; Lumbrici intellinorum ac- 
ccifere folen t. Quare ea liiebo. 
TRJESAGIA . prognostica 
quem Gr^ci catholicon vo¬ 
cant, omniainquitininteflinis animalia nata in morbisgrauia 
lignificare, & magis mortua, quam fi viua excludantur. & paulo 
„ poft ChryfippUs Afclepiadis fedtator lib. j. de Lumbiicisj folis m 
„ celeribus caufis, fiue piculofis, mortuos inquit Lumbricos ege- 
,, ftoS ibterfedlionem regio portendere. Oftendunt.nmiortui acie 
„ (ihj leguntmaciem,alij perniciem) Vehementem iuelle,quando 
„ magis aegri periclitantur. Sic inquit denique Hippocratem ferri 
„ alij legunt fan) dicentemfuo lib.eos.quiin aegritudinisdeclina- 
,, tione cum ftercoribus CgetuntUr, nihil graue figmficard. Sed ne- 
„ que inquit Dioclem Hippocrati contrariam ptotulillc fenien- 
„ tiam,dicendo mortuos, vel inanes ellemeliores: llquidem hic in 
,, in febribus folutionum hocdixifla videtur, Hippocrates alirem 
,, mortem fignificare in febribusllrifturae.Huc vfque Ccelius Au¬ 
relianus, veterum opiniones contrarias recenfuit,Chiy(ippu quoj 
que concilialfe Hippocratemcaiteris ollendit. Sed quia C hiylipp 
Methodicjefefta:addid:usfuit,qurenimirum feda omnes mor- 
Ato Lumbrico laborantes nequaquam debiles fieri fcripfiti» B bos ad duo tantum genera reducebat, fcil. adftnaum & laxunii 
• _ .... ^ ^ 11- '1 3 — TC -Aii I r«n M i 11 n r Tl IT 1 
Tumpta a 
qualitate. 
Latorum 
lumbrico- JL.<Hippocrat & fi forte debiles fiant,mtniine conualefefere.addit 
tum ;fgno etiam hoc genus animalium minime e coiporc fponte exire, fed 
ftica. folum vi medicamentorum,atquem|inimclaeihalemhanca;gritu- 
aLib ^.dt dinem elle,fedconfenefeete Q^oHippocratis indiciointcile£to 
morb. non arduum cftintelhgere^ inquit Mcrcuiialis, quid voiuciite 
hLib. }.dtj C. Cornelius Cclfus Hippocratis Icdiatoi, quando rnquit, latos 
morb.^uer. Lumbricos carteris elle deteriores; liquidem non funt deteriores 
c/il.4.c 17. lati Lumbricieo, quod inferant mortem ,fed potius, quod genus 
Lubricor u morbi fit in homine fempitetnum. Lumbricorum teretum rndicra 
teretu pro prognollica, fumuntut ex quanti rate,qualitacc, tempore & excer- 
gnoftica nendi modo- A quantitate, iram fi gractles, & patui,& extenuati 
exeant,argum£tum elf in corpore non bene futile nutritos ob ma¬ 
teria: paucitatem, mukoq; fic eft melius, quam fi exeant, magni^, 
pingues,cralli,& praifertiin fauguiuerepleti:indicant enim abun¬ 
dantiam materitein corpore, vndeicahrecanimalia creueruat,& 
adoletrerunt. Similicer faiigurne pleni fi excernantur, liguiticanc 
corrofas venas, atque exipfisfan^uinein illosexfuxifle. Letnitio- 
A qualita- fum quoque ell plurimos exire, paucos vero melius. A qualitate 
te. hascindicialumuntui .‘fialbiptodeaot, minus periculofum eft, q - - , ^ n' ' 
fi flaui,autrubri,autliuidi: deterrimi vero funt, fi fanguinco colo-X] quemadmodti magisfalutareeft.fieieant viubatq; hic potiUiinu 
Atempote relaturatifuerint. Atemporeexceinendihsciumuutur inaicia, 
excernedi. qua; Icripfitd Paulus maximus Galeni aimulacof ad hunc modum, 
p». Circa febrium initia geniti (ubfiftcutiam habent, ex lubiebfa cor¬ 
ruptione: circa confiltendi vigorem ex morbi malignitate, circa 
declinationem ad melius proficiunt. Hippocratis enim fententia 
eft. Bonum & Lumbricos teretes exire ad crifim tendente morbo. 
Huius quoq; fedatorApollonius dicebat bonum clle,fi dum mor¬ 
bus iudicatur. Lumbrici reijciantur, malum vero fi initio morbi, 
quod indigeftionumfrequentiam fignificcns. Porro Herodotus 
medicus apud Actium feriptum reliquit, fi Lumbrici in declina¬ 
tionibus febrium exeat,nihil mali indicari: exaduerfo malum efie 
fi exeant in ftatu& augmento, eo quia lignum eft fieri in corpore 
turbationem. Quanquam Coelius Aurelianus dixerit, raroinini- 
tijs morbprum apparere Lumbricos. Idem etiam ait iu augmento 
feUiium cum apparent malum efle, in declinatione vero laxamen¬ 
tum adferre: His neoterici addunt incipientibus morois,!! Lum¬ 
brici teretesatque viuideijciuutur, peftilentes morbos indicant; 
inclinantibus autem mortui, malum quoq; augurium faciunt,in¬ 
ter vtrumque tempus quoquomodoappareant, malum eft obid 
ideo dogmatici aliud adhanc difficultatem commenti funt. Q^i 
damadpra:citatum Ccclij Aurelianilocuannotauit, peruitioium 
quide elle moi tuos Lumbricos reijci, cum putrium vaporum ma¬ 
teria afflatu,non alentis materire penuria intereunt i faiutare cuui 
materii defcdu , qua; iliosgignit & nutrit, mortui funt- Eodem 
quoque modo Lumbricos plenos excludi alias fauftuln elle,cuna 
non inulta coaceruata materia, qua procreantur, pauci genui, no 
a terris & venenatis vaporibus inccrfcifti extruduntiu',fed cum ex - 
pultricerobufta:aliasinfauftum elle,cumcolleaum materi^'plu- • 
riinum indicant,qua fic crarcercunr,&difi:enduntur. Doiftifhmus < 
Hieron. Mercuriaiisidemfentu.quodvifuseftdicere Auicennas, 
Lumbricos nimirum exeuntes,aut fine febribus exire, aut cum fe¬ 
bribus Rurlumficum febribusexeant,aut cum fsbribus maiigniS 
& peltiferis, aut cum benignioribus, atque tunc vel in augmento, 
velinftatu, vel in declinatione. Si exeantfinefebre,nullum fere 
malum portendi: Veruntamen multo optatius eft, vt exeant mor¬ 
tui, quam viui, & ratio eft, quia fi mortui exeant, fignum elt noa 
aliarationefuifleinteremptos.uifiproptcralimentiiuopiam.Sicu 
febre exeant peftifera, & maligna, exitiale eft eos mortuos exirej 
quemadmodu magis faiutare eft,fi exeant viui,atqj ii.ic potillimu 
Verificantur in augmento, Sc in ftatn, quia fignum eft tantam eflef 
materire prauitatcm,tautumq; venenum, vt ipfi Lumbrici interi¬ 
mantur pnufquam fugiant. Ex aduerfo fi viui egrediantur, fignmw 
eft quide prauitatem materia: eos expellere: fed inditium eft etiam 
expultricem vim fortem efle, & materiam non vfq; adeo prauam, 
vtipfos interimat Dicit autem Mercurialis potiflimum vera efleia 
augmento & ifatuiquandoquidcm in declinatione non ita eft. Na 
etli mortui exeant declinante morbo, argumentum eft eos potius 
fuifle m ottnos propter inopiam nutrimenti, quam vlla vi morbi, 
quajiam tranfijt. Si cum febre benigba exeant Lumbrici,etiam in 
hac mulco mehus eft, vt exeant mortui,quam viui:quia inde quo- 
queiudicanpotcfteosLumbricos eflcpotius interemptos inopi* 
iriateri^.quam viio veneno. Ex hac itaque refolutione Mercurialis 
facile putat conciliari antiquos, qui hac in te diuerfi fuifle videtur. 
Qjmdautem/Hippoc.faiutareftatuat,cum definente violentia (ti.z.Mfkt 
n^bi,inferne cum reliquis excrementis Lumbricos pollui: fpote ,8. 
vero nulloquc naturalis facultatis iinpulfu egredi,quod in mori- gLib.i.dt^ 
bundispeifpicimus decumbenti noxium, hanc caulam ^Leuinus cccult. tiau 
Lemnius excogitauit.Subodorantur enim,inquit,uatut^ quadam mirac.c.x. 
Amo^oex 
tur. 
fortafl'c,inVitGabuciaus,quodfebrisinfcquensLumbricosfem- D fagacicatecorpusdefeauruin,(eleq; delfitutuminalimento, eoqj h Lil.j.i/o’ 
• X . . .T • ' , C-j;...,. ftatiooemfuam deferunt.Sicobferuatumeftfonces.acgliresxdes OTorl.pOTiV, 
rumofiis, (jefeiefecrimeftn etiamfpacio, &c. Alcaridcsomnium (. 5 . 
prsedidlorum miuimcpram exiftunt, propter tres caufas, vtcenfct Afearidurti. 
h Mercurialis Vna eft,quia funt animalia exigua, & tenuia, quaiu prognoftir 
conditionum merito fic,v t vel uulluin, vel pcre,xiguum detnmen- ca. 
tum. adferre poflint. Altera caufa eft , quia oriuntur in inteftinis 
craffls, qua: cum fiut ignobilia, atque ecianialocis nobilibus ma¬ 
xime temot3,vixfieii poieft.vtvlluminfigne periculum fecum 
rant.Tertiacaufaert,quiacumfincinextiemainteftinorum fede,- 
per qua excurrunt dura, & grauia ftercora, facile fi t, v t a ftercorib. 
xapianturjiitcju.c proinde fscilci^xcsntjiicut& nicdicsimencoiiiJii ^ 
operatiouib.facile cedunt.Alcaridesg'gnut,inquit» Hippoc. iGmi:. ffS<' 
in capitis dolore lurdis foporcqj preffis, tum ores ad aures txci tan- 
tur.Adqux verba lacobus Hollenusfarum,inquit,quQd ktibitin 
Afcandibusfurdrtatem faftam, & *<5>A«,q, profundum intelligete 
par eft. Nihil eiiimhuiufmodividcrelicuit,,nec rationi confenta- 
neum eft. Qui fiat enim, vt colledla pituita putri iu poftremointe- 
ftino tanta vis fit vaporis, vt & fiirditatcm & Ku/i» inuehat?Ac v^ 
rifimile quidem eft in eodem legro affeftum caput hsc intulitte, 
i qui & Afeatides ex inteftino excluferit. At parotidas argro conti- 
' giflepareft.non ab Afcaridib. fed pleno,Sdaborante capite. Hars 
fere Hollerius.Sedin Potrhetico legitur eadem fere fententiahoe 
modoiin capitis dolore coma , & furditasabfceflum aliquem poft* 
aures eruftant. Vbi merito nulla fit mentio Afeatidum. 
per malum fir,quiajLumbricoruin materiam abfumat. accedit et, 
quod Lumbrici exfebreinflaiTimantur,& incaleleuntcontorqufi- 
turque.ac inouentur: vt eo magis Lumbricis afiedfos molellent, 
& afficiant. A m odo exitus h«c polfrcmolumunturiudicia.Anti- 
cernendi. phanes, inquit, apud Ccclium Aurelianum ,«itemqueAuicenna, 
eZi 4 tard. ™ulto effe melius,fi Lumbrici exeantfoli, quam coinifti cum fter- 
tajii.t.s. cotibus: & per vomitum excludi deterius elfe, quam perfeccliuin. 
Addam hifce, qua:aiunioribus traduntur,aiuntautemexpetime- 
to conftare Lumbricos efle in ventre, fi mane ieiunis pueris fupra 
ventriculi ofculofrigida fpargituiunam in vnura congregabuntur 
locum, frequens puellorum anhelitus, & frigidus tumefeente ad¬ 
huc corpore Irethale :fequenti enim die mortem pratnunciat. Si*- 
giotantium oculi aliquantifpcr comprefii affidentium digi cis, noa 
claudutur, mors proxima eft. Finem hiiceLum'bricorum teretum 
' prognofticis imponerem, nili ingens occurreret difputatio diluc- 
da.Dubitatum enim inuenio apud veteresjvtrum melius fit Lum¬ 
bricos vinos excernere,quam mortuos. Coelius Aurclian.inhacce 
An viui Lu veterum quxftionerecenfendadiligentiffiinusfuit.Nam Hippoc. 
biici, an aiCjlibroprognofticofigaificareinquitLumbricosinterfeiftionem 
mortui fiut a:grotantis,quoties mortui fuerint exelufi omnibus in morbis, Ite 
meliores, ,, quidam communiter mortuos Lumbricos aiunt grauia denun- 
excernun- „ tiaie:fiquidem oftendant,inefl'ecotporituptionem. Diocleslib. 
,, prognoftico,euomitos inquit Lumbricos, nihil alienum fignifi- 
,, care,nec efle abfurdum : per inferiora veto excludi quoq; Lum- 
„bricos, non admirandum: fedmortuos, & inaucs efle melius, au 
„ faiutare, viuos vero atque plenos, & fanguinolencos, pernitio- 
,, fum.Idem libro de egeftionibus feripto,viuos vel plenos,ac faB- 
,, guinolentos febriles dixit. Herophilus vero in libro, quem ad 
„ Hippocratis Prognofticum fcripfit,fiue viuos,fiuG ttlortuosyex- 
,, cludi negat incbngruum.ApplloniusGlaucuslibrisjquosdein- 
„ teriorib fctipfit: reiedtosrotundosLumbricos itiitiofigtJificate 
„ ait, inidigeliionum frequentiam, vltimo veto «gricudiais pro-“ 
t At V t JS.. 
I ^jterhortiinismorbos eofq;prauiflImosgrautotem nullum,ae 
magis incurabilem exiftere, perfuafic apud «pilanum Hippias 
Rlieginus feriptotfane egregius hac fabula Mulier quasdam,ingt 
illd*, ex Lumbrico laborans (intelligit autem latum) cum de eius 
curatione peiitiffimi etiam medici defperaflcnt , Epidaurunrr ^ 
I; 4 pto- 
