Liber Sextus de Infe£tis^ 
271 
pttilTe, tum prius foecundaeiTet. Atiftoteles ballero & tilloni ex A apcrtifllme; fedneruofamquahdamcbngcriemfiiblinguadelitc- 
fluuiatilibus,aclacuftribus Vermem (Helminta,LumbricumJin- 
nafci ait fub caneiquo illi infirmitate ad fummum aqu« efferantur, 
■vbi «liu intereant. Duodecim velati vnioneSjiiiquitBellohiusi 
erui magnitudinecarnofos taiiien,candidoS,& calli duritiem Ija- 
bexesjinquibufdam cernuis ffic vocat,vtfcribitZoographus,par- 
cas fluuiatiles minore» illas, quas a rotuditate Saxones Kluparflen 
alij Cutten nominantj eonfpeiirquorum vnufquifq; Vermem in- 
clufum, gracilem, oblongum ac teretem contineret: qui ex venis 
mezaraicisdependerent inter£olon&ileon,ad eos anfradtus,iii 
quibus lafteS cflefolft. Nam etiam Lumbricos Afearides infcfqui 
vlnam longos aliquando competimus. Gobionem quoqjparuuni 
fluuiatilempifcemdicunttelleAlbertO Vermiculis viti ari,quos in 
vetre gefiat.Lumbricos iutem aiunt innafei omni pifeium genera 
dulcium aquarum ptope Bafileam exifientium(& in primis quidS 
Leucifeis illis,quos Schvvalen,& Laugelen ibidem vocanti&Bal- 
leris.quos BinckeD,&Rutilis quos Vengetones Sabaudi nominat) 
exceptis Lucijs,cypri aislatiSi&albulis laculiribus.Sicaffedlos pi- 
fceS tanquam noxios vendere Itx vetat Deprehendi hoc etiam vi¬ 
tium foris tradit Zoogtaphus j cum ventermaiori durior & albidi 
apparet idq, asliate tantum accidere, putrefeente nimirum aliqua 
materia. Vermes taleS aliquoties teperit Zoographus modo viuen- 
tes,modo extindlos.albi, inquit funt,longi &: conuoluti.In LeuG 
fci fecunda fpecieRondeletij, Lumbricosquatuorinuenitdecimd 
Augulii,viuos,candidoS,latos,exiguacraflitudine,circumuolu^- 
tes le vifceribus,& inteftinis forihfecus. maior eX illia quatuor,di- 
gitos fere decem logus erat, latus dimidium. Alias in cyptinolatd 
tccmina fub finem Maij, teflatutidcmZoographus fevidilfe Lum¬ 
bricos aIiquot,addigitilongitudinem , vnum albicantem. Infefta 
hos etiam in vita patiuntur. G gnitur Vermiculus circa fauces Lo- 
euftarum pofleaquam pcperermt,qui eas ftragulat.Efl & ArancuS 
in Phalangij genera connumeratus, lanuginofusicipite grandiffi- 
mo.quo dificdloinuenirifcribit Vincendus vermiculos duos.Na- 
tLib.if 6, fcitut&ex pinguedine Blatta: Vermiculus telie < Plinio. 
SrNOmMiA. GENF5, DIFFERENTlSs 
Defcriptio. 
B 
I Vmentorum Vetniina apud Hippiatros Latinos hon Lumbri¬ 
cos , fed tormina intellinorum, vt vult Mercurialis, fignificant. 
TepuJuVssfunt Lumbrici equorum in HippiatriaAbfyrto,ait enim, 
■75 TO»Ai))£HciT»l« civtfeirciT? 
tif ci) -ntf >(^7rs/io$s Tvur^iy- 
Pafchalius in libro de gloria equi. Vermium tresfpecies 
lecenfensjcos qui in ventre nafcuntut aiti efle crafTos & albos, aiii 
in gutture breues, rotundos & craffosjqui aliquando in intclti- 
num redlum defccndunt: tertiam vero Ipeciem intra collas na¬ 
tam, longam effe,tenuem inftar capillorum: & a Veterinarijs Ita¬ 
lis quibufdam appellari Scorzeri, aut Filandre. Ruinus diliinifle 
fane quatuor Lumbricorum genera enuinerat,quac in equi intefti¬ 
nis nafcuntur;qu*dam enim cr^llafuntlata, &breuiain modum 
fruduspillachijfanguinci coloris, qu® quandoque oftendunt, ac 
mordentinteftinafiiperiota,& ventriculum,quem quandoquo- 
dendo perfodiunt, vndefit, vtiu gutturehxccenafcicxiftimaue- 
rit Pafchalius: alij Lumbrici funtlongi, rotundi & albi,qui tereti 
bus in humano corpore nafcentibusrefpondent.alij vero funt par¬ 
ui,ac tenues Tarme Italis veterinarijs didti,qui vt inquit, quando- 
quecumftercoreperinteftinatranleunt, magnaqueeopia feinfi- 
nuantforamini mtefti ni redii.hos credo efle Afearidesiquia etiam 
& aliaiumenta, mirum in modum laceflcrc folent, fed exiftiman- 
dumefthosAfcaridesnon inalijsintellinisgenetari,quamiuin- 
tcftinore£lo,quemadmodum in homine fieri foleti Quirta Lum¬ 
bricorum fpecies eft breuis, c^raflainflar faba:, pilofa, qua: fe parti 
■ .inteftini redii intciiori applicat, quandoque extra prope ani fora¬ 
men foris confpicitur. His addantur, qua: Braflauola fcripfitde 
Lumbrico cucurbitario. Narrat enim dc pullis equinis Herculis 
Illuflriffimi Ferrarias Ducis, cum decem ex illis aperti fuiflcnti in 
omnibus ingentem Vermium copiam inuentamfuifle, qui totum 
ventriculum integre occupabant i fuifle autem omnes colore ru¬ 
bro , & feminigro, forma feminis cucurbitae i hos ego arbitror efle 
eiusfpeeiei, quam primam inquitRuinus,quamuis nonnihil et 
a. Demoriit •^cf^iiptionediflercre videantur Scribit «im alibi« Ruinus fe ali- 
Itb 4. vidifle in equis mortuis, eum fc8pelloaperirentur,prope 
orificium ftomachiplusquam centum Vermes, colorefanguineosi 
magnitudine piftachij frudlus, qui primam ftomachi membrana 
erolerant, ita vt adfecun dam perueniflen e In ceruis prope verte¬ 
bram ceruicis nati, magnitudine.haud minores fiintijs Vermibus, 
b Hijt i.e ^Ariftotele. Quiineerc- 
bro ceruino fiunt.inftarfeminum cucurbitae latoium exiftunt,in 
qua mortui videntur.in vino reuiuifcunt.Tales affirmarunt medi- 
eJnatbend pi^^clariffimifevidifle; &inprimis cVolcherusCoiterusfimiles 
fedeprehedifle feribit, Monfpeffuli,in caua ouis vena, eum in die- 
<$• Chirur ' canicularibus, cum eruditifllmo clariflimoq; Laurentiolou- 
Vfeia Ver- ficitOisdpraedium fuburbanumD.Rondcletijfpaciatumiret.Pro- 
mis porci Ifidorus Vfeiam vermem porcificappellatam,quodvrat.Vbi 
Lyffa Ver- momorderit,adeolocusatdet, &intumefcit, vtftatimvefi- 
misfubca- ^^fi^t^t.nec aliam huius animalculidefcriptioncm tradit,Vermi- . 
oulineua ^“Hsfub lingua canum Atlara&au'7^Gra:cis vocatur, quod alio- 
“ qui proprie caninam rabiem fignificat: Nam hpc Vermiculo ex¬ 
empto infantibus catulis docet Plinius canes nec rabidos fieri, nec 
faftidiumfentiie. Alij verohunsVerrhicuIumaninial eflenegant 
Equorum 
Vermes in 
ventre & 
inteftinis 
nafccntes 
quot lint 
generum, 
filandre. 
D 
fceiitem.a Vermis fpecieatque afledturibiem inferentemiinflam- 
mari autem; atque accendi huic animanti fanguinem melancho¬ 
licum aliofque circumfiifos humotes, canicula; pOtiflimum ardo¬ 
ribus, ac toncepto ex puttbdine contagio, rabiem furdtemqS con- 
‘citari adco,Vt extumefeentelingua ac nerlio, quiilli fubell,oS ip li - 
inaeiitiali, &cohtagiofafaliua redundet M«vi‘«/funtHcfychio 
Vermes, qui in carnibus nafcuntur, fbrtaflisitadidli funtilro t?? 
/»vi«;,id ell,Mufcalquodha:ceiufmodi animalculain carnibus . 
pariat. Hippocrates autem non vnicoin loco cfelebrat carnium Carinum 
Vermes caudatos; quales autem ij fint, nonduni mihi Videre ton Vtiioes. 
tigir.il IfidorusTarmumVermemlatdiappeliat. Veriticsfteico- dOn^.ti, 
rarios apud Hippocratem interpretantur At ‘dp-)- 
nequis putet Hippocratem Vermes quofuis in fletcqre animan¬ 
tium naftcntes intelligerejVtfecilfe videntur; quiFIippocratein 
ttaduxerunt;notandum eft Hippocratem Vermes Scarabesi; qu£ 
vocat, intelligete. qui irt iumdtorum ftcrcOre liafcuD cUr, 
QUi in cafeb putrefedlo Oriuntur; Meldets a Germanis nomi.iau 
tur. Qui in faucis Apum quibiifdam nafeitUrapud «Pliniinn Clc cLi./l.r.id, 
rus vocatur./" Atillotelesnafci Vermiculum ait fauos Apum iufe- i Hi.g.r.a/, 
liantem,quemalijPyrauflamvocaht. HefychiusquoqueidvO- 
habttlum agnofeit. , 
StNEkairid; 
V jSrmes iumentorilnni prstcipueequbrUm, in inteftinis nati; 
non aliunde proueniuni; quam Vnde hominum,nimirum ex 
t:ibisctudis,& nondigellis,fedpotiusccsrraptis,quidmagnaj«a- , 
buli copia,&prauis herbis generari folent. DifcimusexaGalend ^ Se' 3 . ft, 
Afcaridespldrimbs iniumentisgigni, cibunimUecbncoquehci- eph.i^, 
bus,quorum malam concodlionem foetor indicat excremento- Afcaridcj 
rurh. Montanus caufam, cur in iumentis liiagis, quam in homine^curpluiimx 
Afearides generentur, adferte Conatus eft, Vbiferibit id fieri, eo injnmctis 
quod calidiora bruta lint homine J efle autelm calidiora probir, generetur, 
quoniam conficiunt paleas & ftramina, quae minime homo po 
teftconficerejlgitur.inquitMontanusAfearides,cumgignantur , 
a maiori calote,iute rtietito in brutis calidioribus potius fiunt,qua Montani 
inhomihe. Huiiis Montani tres hiceiroresgrauiflimbS demon- errores 
Urat b Hieronymus Mcreurialis. Falfiflimum enim efle feribit pri- b Ltb. 3.d» 
mum Afearides a maiori caloregenerari. Nam animalia, inquit, mar.futti 
maiota neceflarioteqttitunt maiorem calorem , qui extendat iu c.7, 
bmuem dimeiionem, iam vero Lumbrici teretes, & lati flio t mul- 
tomaiotes Afcatidibus; quare neceflariorequirunt maiorem ca¬ 
lorem. PrKterea,qux pluriindigentcalbreanimaliainfuigenera- 
tione, ea iuie debuerunt procreati in calidiori loco. Sed alij Lum¬ 
brici ab Afcaridibus gignuntur in locis calidioribus, nimirum ia 
inteftinis fuperioribus, quateiurein fui generacione requirat ma¬ 
iorem calorem.Adh<;cfiuntalij Lumbrici in aetate calidiore. Afea¬ 
rides vero in aetate minus calida j Itaque hac etiam ratione videtur 
Afearides egete pauciori calorem fur generationje. His rationibus 
primum errorem Monrani explicauit Mercurialis, quandoinquit; 
Afearides fieri a maiori calore. Secundum in eo cornmiffilm bllc- 
dit,vbi inquit Moiitanus,brutaefli! calidiora homine: tertium ve¬ 
ro , qiiod probet leuiflimo argumento bruta efle homine calidio- 
ra.quia paleas conficiant, qhas neutiquam homo conficere poteft. 
horum autem pofteriotum errorum lefucationem pluribus argu- , 
mentisab Hieronymo Mercuriali couferiptam lubens praetereo, 
vtpotehucpaiumpertinentem. Curautem Afcaridesm iumentis 
potiusjquam in homine fiant,aliam dat rationem Mercurialis, ni 
mirum quia bruta magis viciofovtantuf alimenro, quam homof 
piatterea quod frigidiora lint,&ratione frigiditatis fiantinipfis 
ciborum corruptionesidoneiead generationem Afearidum.Nam 
Aetius&Paulusdiieruntbofcegeneratiproptervitiofumalime- 
tum, proptcrfrigiditatem,& propter corruptionem. Vermiumia In cerui 
capiteccrui nafcgtium caufamaflignat eCardanuscornuum ma- capitecur 
gnitudinem. Qiiod enim,inquit,fuperfluum eft in radicibus, cie- Vermes, 
ditur ab his,non ob cornua iam faifta,fed cerebri temperiem: mul- c dt variet, 
tum enim humidum terreum abundare in eo neceflceft. Qijpd fi ' *r.7 t.jj. 
vel cornua minora effent, vel caput maius; aiit incrementum tar¬ 
dius,h?c neceflaiiauon adeo fuerant.Capratum &ouium Vermes d Parad.7, 
in capite confiftentes, in cribrifottni ofle non aliunde prouenirc, decad. 1. 
quam ei narium muco cxillimat efloubertus. Quod cafeus Ver Caicus cilt 
mes producat nonvfqueadeomirum videtur, nil enimkiftefaci- vermicul*- 
liuS ae cfeletius corrumpitur Gatdan diceret in cafeo fieri Vermes, Eur. 
n6 quod pinguis folum fit,fed quod terreni, qnid vna in fe habeat. 
Siquidem animalmiftum eft eX terra,&aqua,&:licco,& humido, 
Vt aitrvnde in pinguibus valde,vt oleo Scadipe non generatur ani- 
mahquia terrea pars deeft. Glerusfiueryrauftafic iuFauis amara: Cleri gene 
duritia cerxjVt loquitur e Phnius,cumfcEtumedttxereApes,mor- ratio, 
boautignauia, aut iufcecuudicate naturali. ' eLi.ii.r.itf 
SlQNAi PROGNOSTICA. 
O Vi in equorum inteftinis delitcfcunthifcefignisfe produnt, 
vt«tradit,?Hippocrates,feinfolumequusabijcit,crebroque a Veteria, 
volutatur, & admoucteaputvteroicaudam fatpius ia(ftat,atq; foli- med hb. v. 
to frequentius hinnit. His addidit. Ruinus iumentum mceftum e. 8f. 
efle veluti melancholicum, demiflb Capite, macrum efle, & pigiu 
larduinqne ad motum, fine ventris tumore,ac vbi fe voluit, infpi - 
cete ventrem,lumbos,pe(ftus,quandoque eaddam. vbi autem ma • 
Ium maius cuafit,& mors appropinquat {fepe,n,ytait Hippocrat. 
vitium 
