2/2 
Vlyfsis Aldrouandi 
Mortis fi- vitium h6oinuiauitiremedijsQoncedit)fiequ£nt€t lamentantur, A folum in magna fumptum copia. Succum bralfic* cum oleo ni- 
gna in eg^s ac fufpiria edunt, lacerantque dentibus lumbos, ac pedVus. Aft ij 
Vermina- Verrhes, quipiftachijfrudum magnitudineatrnulantur, adllo- 
tibus. niachutri (ipe cumadlcendant ,& partem eius maxime (enfilem 
rodant,ac mordeant,fepcq; mortem repentinam adferant,cogno- 
fcendi erunt, cognofeentur autem ex cibi faftidio, ttiiiitia qua af¬ 
fliguntur, 1'tomachiqj dolore cuius alia erunt indicia, prxfertim fi 
Vermes cum humoribus actibus milii fuerint. Deinde patientes 
equi,vbi inembranx eroduntur, ftomachi virium imbecillitatem 
patiuntur Scercuspinguedine quadam commillum excernunt; 
vbi febris fuperuenerit, nunc calor, nunc frigus accedit, fudores 
diaphoreticos appellatos, frigidos mortalesque emittuur; qui ali¬ 
quando in tanta erumpunt copia, veguttatimin terram diltillent: 
in£ipiuntautem,vt plurimum a partibus infra ventrem ficis, dein¬ 
ceps a capite per torum corpus exceptis ijs partibus, qux exterio- 
lesfunt: oculi naresque abundant excrementis, os languidum; e- 
mortui quoque apparent oculi iixiqucin terra , verfus cerebrum 
retradi,cauique,& nube quadam circundati. Vbi mors in propin¬ 
quo fuerit,xgre refpirant.concutientes latera, valide aperiunt na¬ 
res,ob compreflionem diaphragmatis: vcnterinflatur,aUres& te- 
llcsfrigidi,inintellinoredocaloriDgens ,quifentitut facile , fi 
manus aut digiti ano immittanturidilHculter quoque excrementa, 
excernunt tum alui, tum veficx, torquentque caput & quatiunt. 
Difficulter admodum hoc mali genusiniumentis fanatur, vt plu- 
Piloforum rimum autem mortem adfert. Vermes autem pilofi in ano confi- 
Vermium ftentesprxterquam, quod in foramine ani apparent, vbi inteftinu 
figna. inuoluunt,etiam anum cauda quatiunt, ac fricant, quandoque ad 
murum llabuli anum atterunt. 
VSVS IN HEDICINA. 
Vermium 
canis vfus. 
y Ermes, qui fub lingua rabidi canis inueniuntur excifi, & cir¬ 
cum arborem fterilem ter lati & dati.qui ab eo morfus fuerit, 
Lyttx vis. fanabut, vt prodidit Sextus Philofophus in medicina animalium; 
a Lib.ip ,c. idem telle » Plinio, ter igni circumlati dantur morfis a rabiofo,ne 
j. rabidifiant.AliquiVermem,vtidem tradit, e.cadauere canino ex¬ 
emptum allio-ant contra pauOremaqux. Vermiculus canis mor¬ 
tui, vtait Sextus Philofophus, collo lufpenfus fanat morfum canis 
b l. demor, rabidi. Ad conceptum mulierum hoccefemedium celebrat ^Hip- 
muUer. " pocrates: Vermem,inquit,carnium,qui caudam habet accipito,& ' 
deipfotrcs, aut quatuor partes, fumito,&; origanum tenue fimul 
cum rofaceo vngueuto terito :& hoc ad vteti os apponat. Alibi 
quoque vt mulier concipiatfecundam mulieris ,& Vermium car¬ 
nium capita, & alumen iEgyptium cum adipe anferino diluit, & 
Cafei Ver- iulanaad os vtetiapponioLanuginofieiusPhalangij dUo Vermi¬ 
culi,qui in eius difleflo corpore inueniuntur alligati pelle cerui na 
mulieribus ante folis ortum prxllant eis,ne concipiant, t Viucen- 
mes. 
C l-tb. 10. 
167. 
Vr FVGENTVR, 
dantur. 
ET O C CI- 
C Vrantur inteilinotum animalia in equis, extetisque iumen- 
tis,hoc modo. Vidlus rationis cura habenda;nilque dandum 
antequam, quod prius ingellum erat, concodlum fit > nec tatdtus 
folico, nec doloribus & cruciatibus acerbisctucientutafflidlaiu- 
menta, neue ftomaebus corrodatur, pattesque vitales afficiantur. 
tio. 
tioque per oleum & nares infundit Hippocrates. Paratur & ab eo¬ 
dem hoc medicamentum, quod recipitfquamx xris, Caricarum» 
& atramenti futotij fingulos trientes leuiliime tritos, & in collyria 
formantur magnitudine,quanaresfunt capaces,per quasinijei- 
antur. CoffoSjVeimes,vclTineas, inquit «Vegetius, & extera a- iArtitvet. 
niroaliaveutnsextinguit, fihem.inam emeris ex obux ligno arido 
Colledlijcum hemina olei viridis per triduum dabisad cornu Alia 
quoque apud eundem confedtio, qux eandem fxpe moitiferam 
librat palfionemipuluerisfantoniciitemqueabfyntbij pontici.nec 
non lupini crudi,&hvrbxcentaurex, & cruipollinis.&feminis 
raphani vncias binasmictis,addifquecornu cetuinivnciam ( ad¬ 
dunt alij apij feminis viiciam vnam ) fynopidis Pontici paftillos 
tres, opopanacis femiunciam, vini tenetani, vel alteriusaulleri 
fextarios duos, olei viridis fextarium, qux tcpefadla ita animali 
diffundis, vt per os cornu accipiat in decliui conllitutum, quate¬ 
nus fuccus facilius ad interiora petueniat. Pofterodic idem ani¬ 
mal conftituaturincliuoj&petclylletem intoftinoilliustepidx 
potionisfextariusingeratut,quatenus alternis diebus ex vetaque 
B partemiedlapQtio coagulate,quod appellatur,poflitinfundere,in 
quoinnoxix lUabeftiolx coguntur, & pertufo ventriculo cicru- , 
data doloribus animalia pereunt. Eli & tertia apud eundem Ve¬ 
getium confedlianon minus valida: radices capparis Siculi, vel 
baccas cum foli js ad vnam libram deteris, pariterque commifccs, 
addifque (fextau‘umvini,capperisheminam,& feminiscrucx, te- 
refimulSimifce addens acetiH S ) aceti fextarios duos. Quod 
medicamentum interdum per os ( vt fuperiusdidum efl:)intcr- 
dum perinreftinum inijeis animali, vt internos hoftes potionis 
aulleritafe.confumas. Loco etiam potionum pilulxin osintru- pflul*, 
dendx magnitudine vux faftx ex meile communi, &vncia vna 
aloesbepaticx,aut pinguedine porcina, & pulueps aloesvncia 
vna. bmusloco, & fumi poteft pulueris centaurex, aut farinx lu¬ 
pini quantum faris eft,fi mifceanturinmallam. Clyftereseiprx- 
didis decodioUibus fieri poterut, aut cx oleo omphacino, in quo 
incoquanturruta,autmatricaria, aut attemifia,peificaria,folia 
perfici.aut centaurea,cum aqua mellis,& hiera picra.Suppofuoria 
fcu glandes quoque parati poterunt ex meile communi, & falc 
gcmmx;autexlatdo porci,lale conditi inundi cum oleo laurino. 
Sed antequam ano immittantur excremeta alui manu vnda, cum 
j oleo laurino, aut communi eximenda, itemque Vermes, qui inte- 
ftinisadbxferintdeiadendidigitis,&extrahendi. Dumpixfcri- 
ptisremedijs vtimur,non erit incongtuum inungere fxpius nares, 
cum vino,& melifla fimul mixtis; & cordis regionem cum aloe & 
oleo, aut thetiaca, vmbilicum cum felle tauri ad necandos Ver¬ 
mes,& defendendum cor, ne ab ijs offendatur. Vitulorum quoque 
Lumbrici hoc fere modo extirpari poterunt, & alioi um iumen to¬ 
rum.SedvitulismaximeomniuranoceteLumbricifoleat,qui fe¬ 
re nafeuntur a cruditatibus. Itaque moderandum eft, vti fuadet 
i Columella, vt bene concoquantlaut fiiam tali vitio laborant,Iu hLi.6.e.tf. 
pini femicrudiconteiuntur,& offiefaluiati more faucibus inge- de rerufi. 
runtur: poteft etiam cum atidafico&eruo conteri hetbalantoni- 
ca,& formatain offam, ficutifaluiatum demitti: facit idem axun- 
gix pars vna tribus partibus hiflopipermifta, Marrubij quoque 
luccus, & porri valet eiufmodi necare animalia. Hxc Columella. 
Canes cum Lumbricis infeftantur, fcribii cAriftotel. herbam tti- e Hiflor. f. 
tici commedere. Tradunt Ceduliretum naturalium inueftigatores c.id. 
coaccruari Vermes in ipuolucrisinteftinorum cerui, & fetpdium 
efu enecari, quos fpiritu narium ex cauetnis elicit, &ne illorum 
virus ei obbftatadfontes aquarum properare. Mirum didu,quod 
quodiniciunioficrifolet.cumdeeftalimentum, Vetmibusfem- - , , 
peralioquinutririconfuetis. Dabitur pabuli loco ftramen hordei,- D narrat liPliuius,tercircumlato verendispalumbo, vbjiumentum dliijus. 
fale nitri confperrum:aut hordeum, fnrfurefue coda, & refrigera Vermina patitur, palumbum cmiflum mori, lumentumhberan .i,/,, 
■ ■ ' ■ “ confeftim a Vermibus. QuicunqueVermiculi m auribus equo¬ 
rum, vel ab vicere, vel abalia quauis putredine, vel ab animalibus. 
Potus. 
ta:aut folia perfici.falicis,aruodinis,lupini viridis, fummitates et¬ 
iam lauri; vel panes ex furfure fadi cum pulucre a rarici.didamni, 
feminis naftUrcij , aut cum radicibus cucumerisfylucftris,rapha¬ 
ni, centaurex.ircosjconcifisminutiirime. Furturescum fulpbure 
afferunt cfle prxftantiflimum remedium, li tribus, aut quatuor 
diebu5,maneieiunoveftomacho dentur, vneix vnius pondere,& 
medix. Potus fit aqua cum fale nitri, aut aqua hordei, aut deco- 
dum poeonix.fcminifvefandi:aqua nicllua potionesfadx cum 
fatinalupini.aut frumenti feu tritici.Scire autem oportet,fiingen- 
teSiCrnciatusaffligantiumenta: ij vbi adfuerit confeftim occiden¬ 
di, ne tradu temporis mitioribus medicamentis non cedentes, 
partes membranofas inteilinotum corrodant. Itaque quodfiin 
fuperioribusintellinisVermes confederint, auciii ftomacho, oc¬ 
cidendi & e corpore propciiendicuin piliffis, Sc potionibus reli- 
quifque medicamentorum formis , qux per os affumi (olent, vbi 
vero in craflioribusinteftinisfuerint.clylleres & fuppofitoriapr? 
fctibenda,fi vero medio fint loco, & clylleres, & potus proderunt. 
Dandi erunt potus maxime iciuno ftomacho : quapropter nihil 
ve 
vtMufeis immifli fuerint, pelli aut extingui puluere centaurex 
minoris, fi aues impleantur, & obturentur buteo per aliquod tem¬ 
poris (pacium frondium perfici mali fuccus,aut cucumeris filue- 
llris ad eundem cafum valere poterit auribus inditus. Vbianimal 
quodpiam pilofum , aut lanigerum, vel etiaiir bomoipfeob acce-, 
ptum vulnus, vel aliter Vermibus Icatebit, fi ex pilis eius, vel lana 
quidpiam ante folis exortum occultaueris fub cortice eius arboris, 
quam vulgoTremblam vocant (populi nigrx fpeciem eflccenfet 
e Mizaldiis) & aliquot dies idfacerc perfeueraueris, videbis mira- g Memarith 
culo quodam Vermes detjdcre, vel emori, vel ftationem deferere. cent.i. 
Sunt qui betulx id etiairMdrcribant, nec non radici fylueftris ci¬ 
chorei,in modum crucis, collo appenfx. QuodMizaldus incane 
obfcruauum vidit, cui a Vermibus exefa propemodumetataltera 
auricularum, f Vegetius ad equi Vermiiiofa Vulnera, aut vlcera f 
hxeferibit; Si, inquit, in dorfb aut quacunque corporis parte ccc- ' 
perit habere Vermes, & timetur, ne putredo vulneris tranfeat in 
pr»bendumpabulicanoae,quxporionemptxcedit,fithxctepi- £ cancrum, neprtam, & cedrinam fiue Ciminum, vel cicutam conte- 
da oportet. Infuudcndumitaqueperosmane, fineceflefit, per tres 
dies continuos , quatuor cyathos larStis fmgulis vicibus, fequente 
. quarto die aloe tribus ladlis cyatis mifcenda, ac propinanda, aut 
aqua mellita. Aut dabitur potui puluis radicis didlamni cum vino 
albo, aut puluis feminis centaurex cuin larftc, aut femen Zedoua-. 
rix cum viuo tufum, quod Vermes in quauis corporis parte confi¬ 
dentes fubito necat Succus perficcarix potus idem facit, aut pul¬ 
uis. efficax etiam eft luccus abfynthij & menthx.fi partes fuman¬ 
tur xquales , cum modicbaceci: aucfulphurtritum cum oleo om¬ 
phacino mixtum : aut dqpodlum lupini cumfeamonex modico: 
aut femen nafturtij cum vinojaut radix filicis ficcata in fole, ac tri¬ 
ta tenuiffimecum aquamellita,aut vino:autoleum omphaciaum 
res ex aceto,^ impones.Calcem-quoque viuam ex aceto acerrimo, 
temperatam necare Vermes experimenta docuerunt. Si Vermicu¬ 
lus dorfb putredinem fecerit, vtiliflimumeft cauterizate fubtili- 
ter,poftea vifcum cum meile & vino conterere, Scimponete. Pan¬ 
nos quoque minutoscumoleo &aceto vulnera purgaremanife- 
ftum eft. Quo fadto fi neceflitas fuerit,vftio rurfus adhibetur.Ad 
vkimum cornu caprinum combuftum & contritum valet, vlceri- 
bus fuper infpergitur , vt recuperetur , & fanitas ei detur. 
Hadlenus Vegetius. Quidam etiam aqua frigida 
itroianc vlcera iumentotum ,ficque V et- 
mes enecant. 
D E 
