iLih.tS. 
cap.17. 
b Lii. 4 .dt 
cauf. pUnt. 
eap. if. 
C Ltb.j. 
€»p.i7 de 
t/tuf. plmt> 
Ah in 4 
tsp. 17. 
Grambus. 
e /t. de cauf. 
fUnt.f e .13 
tLib it. 
tap.ii. 
g ehyf.U, 61 
CM-i. 
b Lih. 7. 
itp.iS. 
Liber Sextus delnfe6i:is. 
273 
C A P V 
IV. 
DE PLANTARFM yERMISFS. 
P Lantis omnibus, vt herbis, fruticibus,arboribus,fui funt Ver¬ 
mes,quos generarunt :veluti ex ijs,qui dicentur,fiet pcrfpicu- 
um. Nec certam delfinatamqj patrem liabcnt plantat, ex qua fua 
animalia producuntur, iedquandoq; ex varijs earum partibus ea 
oriuntur, qua: multum inter le diiferunt, veluti ex femine,fcu£lu 
radice, folijs, frudtibus,floribus alia oriuntur, quam ex caule 
truncoue. Atqi ha; omnes plantarum partes Vermesproducunt. 
Vermiculus, quinafciturin pimpinelise radicis granulis rubris ex-' 
ilfit. In radicibus arborum natus Vermis maxime iplisexitipius 
cxilfit Arbor enim quantacunq; fit, & h^efloteat, fmiAusq; prp- 
lerat vberes, non potelf non exarefeere, fi V ermis in radicelateaa, 
autfinon exarefeat, amarorem quendam per omnes frudfus,ac 
ramos diffundit, perqjipla frudtuum lemma. KuriinmcoatrellQ 
Vermem ,dumin tadicemali armeniaca maioris exifteret ipiam 
arborem penitus exficcafle deprehendi. Suntqi fidi telles, quiiu 
radicibus quercuum Vermem adeo veneficum innafei credant, ___ 
vt calcatusfolum plantas pedum excoriet. In frugum vthordei, g liinnafcllntur. 
& auenarsdicibu» Vermes quoq; generantur teftc« Plinioiidem 
in eapa accidit. Sentiunt & femina Vermiculos, Ttfaba,& milij, 
Inter frumenta Vermes maxime lentiunt triticum atq; cicer: fed 
noneadem in parte vtrumque vtleribitii Theophraftus: Verum 
alterum in frudlu ,vc cicer, alterum in radice fcilicer triticum.e 
Alibi idem autor hordeum folum, & triticum Vermibus obnoxi» 
liim effe feribit. At reclamat veritas, & repugnat lupetioribus, vbi 
fic feribit: 3 
» 10 : id cft Vermes ciceri , cicercula, prloq; innafeuntur. Sed tol¬ 
li t>id dubium ( vt ait lulius Scaliger in fuisad hofce Thcophrafti 
librosdodiffimis commentatijsj aducrbium: quanquam 
putet fabam, & cicerculam plus pati a Vermiculis, quam triticum 
Idem Theophraftus,quod obfetuauit Athenaus, LupinUm, er- 
uum.cicer,fola ex leguminibus animal non parere,ob amarorem, 
& acrimoniam, cicerq,nigrefcere (^sA«>«,to3-«^,legitDalccha- 
vtinvuigatocodice.) idem eiufdem operis deplanta¬ 
tum caulis quarto Erucas ciceri innilci tradit. Quapropterquo- 
nrodo verum enr cicer non (quo verbo vtiturTheophra- 
flus) cum flarim fequatur generari in tQ'Uj c* 
nimgtanum dicitur, quod^ao» in quo animal innafcitUr, 
idalibi ^e^SS-of duiz Theophraftus,lcd vthoedubium tolle¬ 
ret Dalechampiu5^a»o9-«/ exponit Curculionespatere Vermicu¬ 
lum criticum comedentem xiank appellauit Galenus in expofirio- 
ne vocum Hippocraticarum. Idem quoque Theophraftus autor 
eflinomnibus feminibus acribus, & acerbis nalci beftiolasfeu 
Vermes,vtnailurcii,porri,finapi, &firriilibus, quseinfirmiora 
cum finr, diu non durant, ad cibum, aut feminandum idonea. 
Irudtuum quoq; variagenerahuiufmodr vitioinfeflantur. poma 
vcroipfaperfequibulaam annis:malaetiam,pyra,mefpila,pu- 
nica. inoliua ancipitieuentu, quando Vermes nati fubeuntfru» 
dtum, eum adimunt: augent fi in ipfo nucleo fuere, erodentes e- 
um idfane ffliruUi, cumfrUiftusoliue amariflimus exiflat. Ver- 0 
misinquitdTheophraltus olere natus fub cuce fruftum adimit, 
dc in ipfo nucleo genitus prodeft.Eiin diupisquoq; oleis VermeS 
nafcuntur,qui adladuram peiores certe deprehenduntur,&mar- 
cidi putresq; omnino videntur.vocantur apudTheophra- 
ftum Vermes, quiin oleisUafcuntar.ipudquem ficlegimusTvct 
ytTitts tTntdt i><.cciuy SZ jitovmfti 
ims Sed putat autor Thelauri liugure Grxere reponendum 
OT»s Erucas,fequendoea, qu£ idem philofophus tradit eodem 
opere, & Plinius. Sunt ex eadem caula (ideft cum deflorefeentem 
oleam percuflit imber ) nalcentes, & Erue* dirum animal, cro- 
duntq;frondem, ali*florem. Sed a Vermibus corroditurfrudtuS 
forbiliiper arborem crudusadhuc magis, quam mefpila pyraque, 
quamuis maxime omnium fit acerbus, frudtus quoq;, vt vua- 
rum,animalinnafeitur ^rugini fimile, Crambusvocatur apud» 
Theophraftum. Auellan* quoq, fruCtiis Vermem patitur, qui i- 
pfum frudtus nucleum confumit, & corticem pertundit In conis 
cedri maioris nafei videmus Vermes teretes digiti craffitudinc fi¬ 
ne pedibus. Cardanus in eifdem Vermem oririaflerit fab*lon- 
gitudine capite Formic*, feddeprello,corpore rotundou duobus E 
in antcriorepartecirculis,ioricisduodecim, ternis vtrinq, fed lu- 
xta caput pedibus, vtpartimrepat, partim gradiatur ,fitq; medi¬ 
us inter Vermem, Sc Formicam. InfpinofisqUoqt herbarumfru- 
ftibus cernuntur vt Vermes afperi lanuginoliq; in dipfaci frudtu, 
qui admodum echinatus efl. Repperi paruos, atq; candidos in 
fpongiola cynosbati, qu* quidem forispilofa, & mollis,in me^^ 
dio autem tam dur*,ac folid*fubflanti*, vt vix acutoinflru- 
nientopertundiqUeat Tantuminduflti* natlira pofuit hisafii- 
makulisconferuandis, qu* nifiin tam dura materia atq; exterius 
pilofaconflitueredturpertotain hyemem, cUmfintfrigoris im- 
patientiffima, perdurare non pollent. Verum ex hifceanimalcu- 
lis fieri Cantharides, docet Ariftoteles, & Plinius, id Carnen ame 
nondum obferuatum fuit. In folijs quoq; atque caule plantarum 
quarundam Vermes inueniuntur, item trunco, & arborumli- 
gnis.ln apio nigro Dionyfij apud/Pliuium,& in cauleapij fccmi- 
n*aafcuncur. Proprerea eos fterilefcerejBaptifla Porta Nea¬ 
politanus feribit in vtroqjfexu, qui'hanc ederit. loueniuntur,& 
inrut* folijs, yt perhibet A Cardanus, Cephalocrufles Vermis 
dicitur, qui fe folijs perfici inquoluit. Sed qui vitis, InUoluulus 
Fello dicitur, in gramine item ipueniuntur Vermiculi In albuco 
gignuntut, qui in aliud animal volarilefloridumq; transfigman* 
tur.qnodcum herba flprereincipit, erofo flatim pperculoeuo- 
lar. Intra arundinum nodos Vermes nafcuntur albi, quorum alij 
abfeiffis arundinum internodijs. transformantur in Papiliones, 
alij in mures, vt ex Brcfiliafcriplit lofephuslefuita annoifiSo.tra- 
ditq; hunc vermem apud Peruaciimnuncupaii Rhau, efleq; hu¬ 
mani aigiti modo grandem. Saccharum, quod etiam ex arundi¬ 
num cauitatibus eximitur rubicum dum vermem producit Her- 
bicid* olerum vermes vocantur apud Palladium. . 
Vermium genus videtur apud 1 Athenxum;vbi, inquit 3’ 
fi tti 3 vt funt Erue* & ali* befliol*, a quibus k De Anim, 
oleraarroducur,& dcpalruntur Eft inquitFjEIianusfuus dc braf- puap. 30 . 
fic* Vermis,quem ab eodem olcreGr*ci*^jef^iJI« nominant Ex 
illimantimmunesa Vermibuseflefaluiam, bugloflum, horragi- 
nem,&alias quafdamherbas Cucurbitavodiq;quamuistUrge- 
at,pecrimis hiat, nec Vermibus obnoxia ell, vudeprouetbium 
v7<fV«f®-cucurbita(anioV>quodSurdasAeXenodotus 
retulerunt mirurnell & in ablinrhio Mlflcas iunafei, qu* Ver- 
mesfunt, quotundam ftntentia , cUm id fit amarillimum opor- 
tunumq; remedium arceud*putred}ni.Lai5luc* quoq;Vetmicu- 
VermiculanturmagismiDusuequ*dam 
arbores, tellcfPlinio, omnes tamcnfere,i 3 q;aUescauicorticis 
fono experiuntur. Coflos vocant Vermes pt*grandes in iifdt-m 
f enitos. Maximeautcmhocyitium fentiuntatbotes Pyri,mali, 
ci, minus qu*amar*funt, & odorat^. Eorum qui in ficis exi- 
■ ftunt, alii nalcuncur exiplis, aliofq; pariunt, qui vocatur Cera- 
fles Omnes tamen inCerallemfigiuantur,fonumq;*duntpar- 
uuli llridoris. Et foibusarborinfellatur Vermiculis,rufiis,pilo- 
fis, atq; ira emoritur. Melpilus quoq; infettedla, obnoxia »i mor¬ 
bo ell. «jTheophrallus quoq;reflatuiMefpilommomniumge- xnHijldi.^t 
neraaVermibus corrodi, vermesq; illos pi*grandesefle,& alios rap. la. 
effe, quam qui in reliquis cernutur arboribus. Idem etiam» The- n Hijl. c.t, 
ophrallus autor efl lub cortice roboris vermiculos nafei, caudi¬ 
cem perfumma inferibentes, quibus fignis pro figillis antiqui tus 
vfifunt, antequam figilla eflent inuenta, Lycophron in Calian¬ 
dra. 
Reliqiiitporro VermteuUtumnontMngeM tdei 
Sigillum fetu» hit , magnfim inctlit fninuulum. 
Atq; huius rei inuentorem fierculemllatuunt. Lignaquoq; Te¬ 
redinem fentiupt,& alios Vermes, de quibus poftea. E lingulis 
plancarum fere generibus,dum fub fimo cquinofepeliuntur. Ver- 
miumac ferpentium propriasfpeeies generari teflarut» Carda- otib.t.d^ 
nus. Prodidit p Plinius q.iofdam putare, quod ocimum cornttiia- fuhter. 
ducatum, & in Iole politum vermes adferat. Si nucum iuglandi- pA/Aio. 
um cortices virides contiiferis,^Uin aquam immiferis,deinde ter- eap. 6 . 
ra ea madefeceris, aut confperfcris yt feribit j Catolus Stephanus q AgncuU 
dafcetur verrnrumcopiaytilisadmodumpifcatotibus. 
V I C T V S. 
Q Veraq; Vermem infiia natum arbore, ip aliam translatum 
nonviueie fctibitaThepphraflus.Necabsre alimur enim 
iiscxquibus conflamus. Ergo exhac,autillali conflat Vermis 
(ex eius enim fubllantia concreatus efl ) ex ea tantum vidum ad 
vitam comparatepoteft Vermes peculiari quodam nomine di¬ 
citur Cerafles, is eam habet naturam propriam, vt quando ma¬ 
gna Vermium pars fpecieformaq; inter fedifFeraUt: diferimen ta¬ 
men prxeipuumin his ell, quodip aliaarborefiuduue nati,tras- 
latiin aliudgenusfeiuan Pequeunt.Gerallemautem,& inolea ' 
nafei, & in fico parete afleuerant. Mbminit i Albertus Magnus b tii.ltf. 
Vermis ferpentini; qui iacet inferherbas, hunc comedere alios Animal, 
Vermesfni generisalferit. Narrat loachimus Fortius fe vidille, 
quiexauellana, qu* Vermem continebat, affirmabant ferpen- 
tem magnitudine & forma cducall’e:*m nuce vfque ad Vermem 
diuifajeoque ill*fo, uueemin ladecondebant, & vasfoliexpo¬ 
nebant, fed ita vt Vermis a fole haud tangeretur Ob id ea parte 
qua fol radiabat. Vas contegebant, ita multis diebus alebant. Poli 
ladeadditoruifijsexponebant foli:lacautemouillum ellecpor- 
tet. referunt etiam Vermem , qpi inrut* foliis inuenitur, iifdeo) 
educatam viginti diebus filpeiuinerc. 
ORTVS. Et GENERATIO. 
L Adlantius in plantis.exrorida quadam materia aniflialcula iDefalfari 
nafei ait, fine aliqua permillione fexus. In frugibus flafcun- /, 'g * 
turVermiculi,vtduen*radice,cum fementem.vtloqnitUr^Pii- ^Liy \g‘ 
nius,imbribus fecutis incluferit repentinus calor humdretn. Gi- - ' * 
gnuniur& in grano, cum fpic*pluuius calor inferuefeit. VtaU- 
rem in homine Lumbrici generantur ex dulci pituita, ita in fru¬ 
gibus Vermes ex dulci fucco. Qjgapropter» theophtaflus cau- ^ Deeaitr. 
lamalfignat, cur in tritici radice, & ciceris frudu fiant Vermes, ./ . , 
nimirum dulcedinem; llc enim feribit: Euenit vero vt triticum ^ 
befliolasica gignat, quia dulcius quam hordeum ell: qua de“ 
■ caufa palea quoq; fuauior. Omnibus auterii qu* dulci abundant 
fuccofrequenter accidit Vermiculatio, tum ex propria natura 
(fereenimcalida,& humidafuacj tum,quodgratum Vermibus 
Kk alimcn- 
