alimentum pribent’: quo fit, vtacida, acria & amara, vix vermes A 
ferant.non hoc tamen perpetuum eft ,quum in oliuis alioqui a- 
matisnafcantur alantur Vermes Licet enim amara Vermibus 
do* fjntjnimicaifunrtameainoliua,vti cen&tiiCofta;us,fuccipar- 
ftirp.nam» aliqu^obn amar*,cx qmbus & gigni, & nutriri polle Vermes 
cLib.iy. fonfentaneum eft rationi, e Winius Vermiculos ait generari,cum 
34. auftrinte fiunt pluuia:. tempore quoqihamidoinijsituftibusge¬ 
nerantur,q«i producunt acinos Du$ itaque erunt Vermiumia 
filantis caufe, procatharftica nimirum,& materialis Procathar- 
tica erit aer humidut feu ventus Auftrinus, vel etiam aer ficcior, 
materialis verocaufahumor dulcis autinlipidus, liccnimrutius 
alibi plautus fcribit Theophraftus de vitijs legetum agens. Moibr 
autem, (vtin fumma dixerim ) omnibus leminibus, ob alimenti 
„ cosliq; temperiem eucniunt, videlicet cum piusminufuc afime- 
„tumpra:bctur,autaet immodice humidus liccufuc eft,velet- 
„iam cum non tempeftiue humelcit. Sic enim & Vermes ciceri, 
„cicercul*,pifoqs,innafcuntur,& Erues Cicerculis curapriuf. 
„ quam fuerint reficcatse, dies interim feruidi accelleiint: ciceri 
„veto cum falfugine ablata dulcedinem ceperit : quippe natura, 
j.vbiqueanimal gignit, modo calor cumhumiditate ratione de- g 
, bita coeat Humiditas enim feu materia fubiacet calori ad cico- 
jdlionem conficiendam, quod vel in tritico euenire videmns. 
.Vermes enim eius radice creantur, cum poft fementem flatus 
..Auftrinicrebroinccflerint. Tuncenimiadicehumefcente,&a- 
ere calido, radicem caliditas putrefaciens aniraalta procreat, 
j, Vermis inde enatus continuo radicem erodit. Singulis enim eX 
„ eifdem rebusgenerationem.alimentumqi natura prsfcripferat. 
,, Alterum genus Vermis ingignitur, cum humor effundi nequit 
j.conclufus ficcitate aeris citcumfuli. tunc enim calor confcfta 
„ putredine animal contrahit. Tunc pabulum idem ei quoq; fub- 
j.miniftratur. Hoc idem & malis, & omnino arboribus euenire 
videtur, quas ex fiti vermiculantur. Quod enim parum humoris 
fit, idque in arbore maneat, putredinem conficit, ex qua Vermis 
,, contra enim alimenti copia fuppetit, tunc enim fuccus ad fupe- 
„ riora ttanfmittitur, & quia laigtor vincit, nec poteft puttefeere. 
Huic proximum, quod etiam vitibus euenic. In his enim auftto 
„potiflimum Vermes Ipes vocitati gignuntur, vtpotc cumifts 
„ humefeant, atque aer fffitificet.tumij quoq; materiem fibi con- 
„ generem ftatim erodunt. Item Carp* in oleis pari ratione cre- 
,, antur, & qusin reliquis folent confiftetc > & cumgcrmin3nt,& 
,, cum florent vel etiam poft florem. Enim vero omnia ex fimili 
,, caufa proueniunt. Sed vitibus hoc potiflimum cuenii, quiana- 
j.turasprashumidsfunt. & humor earum infipidusfit, atqjaquo- 
„ fus. Humo* enim, qui talis eft facillime affici poteft. N onnun- 
„ quam Ipes omnino Bequeunt generari, fcilicet loco placidi fpi- 
,, ritus, neq; humido neque fuccofo. Hucufq; Theophraftus In- 
,,tra arundinum nodos nafei Vermemmirum eft, quia nulla ibi 
putredo, nulla actis admiftio. Quod vero plantx hcrbasue.item 
carnes; oua, lac in vitreo vale pofita, & fimo eqvuno fepelita, Ver - 
mium acfetpentum varia genera producant, idfir, vtait Carda- 
rius.quiahumidum exi^ernitutpingue, qiiofcparato viuens ani¬ 
mal generatur. bJecpOteft prohiberi hasc generatio, nifiab excre¬ 
mento exufto.dum relinquitur miftum humido pingui. 
hilaritate fixperantem. Sedaudioin Hlfpania coccum ciufiliodi 
Vermiculum gignertequod magis videtu-rationi confentaneum 
quemadmodumcenfet» Csefalpinus. Nam cocci folia non abfimi- {jyg FUnf, 
liafuntpimpinellas. Adhumanam efcam fuaues funt ij Vermes, /j.g.fap.ig 
quihumanidigiti ctaffitudinc in arundinibus Indite occidentalis 
nafcuntur. 
V T F F G E N t ^ St 
H: 
V s V S IN MEDICINA. 
Ortorum Vermiculos aiunt concidere, fimuHer menfibui 
laborans fegttem ambiat Veimes generantur tempore hu¬ 
mido in fruftibus, qui produnt acinos, quapropter eo tempoic 
terebra perforanda: erunt arbores, prope radicem, fi fieri poteft. 
aut locum huic proximum, vt humoris, quibus Vermes pioduce- 
refolcnt.pethocforameu fit exitus Occiduntur anccmgencrati 
axungia porcina , authominis vrina foramini infula, cm infunt 
Vermes, aut calce viua. Sedfi cortex damnum aliquod patiatur, 
pluribusinlocis findenda, vt humor cfflnat. inoiiua nenafean- 
tur, prohibent pluuite,quatiunt poft atdurum.vti docet <? Tfieo- ^ ^' 
phiaftus. Lconiccrus contra Vermiculos alborum hac laudat' ‘ 
deorfum ad medullatn.inquit, arborem perforabis, foiaminique 
piper, baccas lauti & rutam cum aceto mixto infundes, atque cu- 
neolocynosbatiforamen obturabis, Februario autemMenfein^j^ Mi/norg 
fitasatbotes,eatumquefru(ffusnulliVermicullrodunt. iGauden- 
tius Merula non fore Vermibus ficum obnoxiam fcribit,fira- ' 
mumante plantationem in firyllammiferis. Qui veroiamadfunt, ^ 
perdescalcein exefas trunci partes, & radicibus infiifa. c 
phraftusaitomnia.quailentilcoinlcitaterraemandantur,minus ' 
fenure Vermiculationem. Suadet catolus Scephanus ne Vermes 
plantasinfeftentjcas primum ligare Oportere aqua, cui immixtus 
fit cinis farmenti vitium, aut herbas , & aibores fiiflitu fulphutis 
viui,defendere. Qujdamfcminamacciant in lixiuio cineris ficul¬ 
nei, aut inijeiunt eundem cincretn Vermibus, herbaSqueconfper- 
gunt Alij magis laudant fcyllam, aut fungos nucis comburunt, 
aut magnam copiam aliorum fine capitibu^, vt propter acrorem, 
qui inde emanat, emoriantur omnes Plantas Vermibus laboran¬ 
tes monet Cardanus aeneo clauopurgandaslassquc amarorem fir- 
mum in planta relinquere , fimilitcr fcl bubulum fuper radices 
C fpatfum Vermes enim dulci aluntur,felautem amarimmUm eft. 
Semina frugum, vt fabas, &milq , cupreffi folijs mixta, non effe 
Veimiculis obnoxia, affirmat, Plinius, nec fi interlunio feran- dub.it. 
tur: Multi ad milij remedia rubetam noftu aruo circumferri iu- 
bent, priufquam fartiatur, defodiqUe in medio incluCim vafe fi- 
(ftilidta nec paflerem, nec Vermem nocere sfed eruendam ptiuf- 
quam metatur; alioqui amarum fieri. Pro vermibus frugum vt 
auen*, & hordei radicibus inhaerentibus, vulgo rdmedium pro • 
didi t efle Plinius,amurca pura, ic fine falc fpargere deinde fattire. 
Aquamniuisnon modofitimextinguete, fcdScillamvehemen- 
tiusaugetephyficittadunt:lllud tamen peculiare habere commo- 
di, vt Vermes in fegetibusnafcentes perimat. Varro apud* Plini- 
um cspam, quae fale & aceto pifta ctt arefaiftaque Vetmieulis non **/’• 
infcftari autoc eft. Danda feplafiarijs diligenter opera eft ne c- 
mant co^um infcdfotium, aucgranula radicis pimpinellae, e qui- -- 
bus Vermescgtefli funt, qui tantum corticem relinquunt. Vbiau¬ 
tem integra h«c fibi comparauerint, pingui fucco. aut butyro in¬ 
ungenda eruat, ita enim nc ex hifce animalia nafcaatur>ptoiu- 
bciui. 
3i}. Setand. 
he. 
cafM- , 
A d alires exulcerntas& purulentas exfi£candas,laudat«Gale- 
nus animalcula ex arboribus, vcluti rubros Vermes,rrita.Sc 
cx oleo diluta &inftillata Eadem ad aurium dolorem commen 
dauit Q; Serenus his verfibils. 
Annvfa rubfosfi legerit arbore Vermei 
Ex oleo terefic tepidos impone dolenti. 
Qg.i in gramineinueniuntur Vermiculi,fi alligentur collo, conti¬ 
nent partum apud i Plinium : detrahuntur autem fubpaimialias 
eniti non patiuntur, cauendum etiam nein tetra ponantur. Con- 
c Lib.z.d^- ceptus quoq; caufa dantuSa potu,quini aut fepteni. Qui iu ligno 
Ven c.il. nafcuniur.vulnerafanant omnia * Cardanusdefumi etiam in po¬ 
tu venenum ,& ad vulnera inficienda, ex Vermibus ruta: innatis, 
affirmat. Herpeti equorum, quem Vermem appellant vetetinarij, 
Vetmiculum , qui in cardui fullonum vetticenafeitur ,penn« an- 
ferisinclufum abfq; offenfa, defcilla cute frontis inferito confui- 
toq; vulnus,foletviginti poft dies emori, totidemq; diebus equus 
i.loVariet- liberatur.Sedhsci/ Cardaiius. Hunc eundem Vetmiculumlau- 
iih 7 ca 31. dauit e Plinius addentium dolorem. De eodem etiam ha:c, quas 
e ii.jo. c.3. fctibit/PliuiuSintelIexiltevide£ur.’SuDt,inquit, Vermiculiihipi- 
£Lib.'. c.ts. hwbis afperi lanuginofuhos alligatos protinus iriederi aiunt 
infantibus, fi qfiid ex cibo hrereat. legunt alij exeat. Nam pusri 
dormientes, aut vigiles qiiandoq; lac euomiin t, id vocant Galli¬ 
cae nutrices, tefte Dalechampio, Cailloter. Nonfallum, ait Scali- 
ger, de dipfaci Verme,ad quartan.im traditDiofeoridesremedi¬ 
um, debet autem collo alligaiijaut brachio (iniftro quartana febre 
affeiftis Teredini fimilis nafeitut Vermiculus infarre, quo cauis 
dentium cera inclufo cadere vitiati dicuntur aptid^ Plinium,ec- 
iainfifticcntur. In malo Vermiculi natifaipiiis huius arboris frU- 
dium perdunt, vbi effeta eft jvbiveroadhucad generationem va- 
h Oe tn.j) Vermes ad frudiificandum contulerint autotcFxF,- 
liano ExpimpineIla:tadicibusrubentibuS,oriturinPoloniama- 
xime Vermiculus, qui curatus fericis tingendis, praecipue purpu¬ 
ram facit incomparabilem, caetetos colores fplendorc quodam,& 
D 
gLtb.z. 
cap.is. 
cap 
C A P V T V. 
DE TEEEDINE. AdVlVOCA, 
fjnonfimdy etymon. 
D EijSjquiinlignisotiunturVeimibuSjcanfeqUens eft vtdi- 
camus, hoc eft de Teredine. Haec vox pro vrbe Babyloni*, ^ q, Arti^ii. 
in qua mures,qui fertum diffecare deutibus poflunt,apud ,jAElia- 
num fumitur , pro Verrre autem apud b Plinium vcftes terente 
& erodentclficcnimdc prasteitis Serii ij Tullijloquitm : Miium- ^ap..fb 
que fuit necdeflaxifleeas,nec Teredinum iimiiias fcnfiUeanuis 
quingentis fexaginta. Abfytto vero in Hippiarria TijeIbbfJ funt 
etiamLumbriciequorum.Necnon 01'iiain elt.dequa Gor- 
lh*us, 7 ipi)J'«»canes,eft refolutio concmuitatisin olle, ab croli- 
onefadla, cuius caufa eft humor a cucus, & acus, in ofleputrefeens 
ipfumque exulcerans. Sed initio quidem hoc malum reducitur, 
ad aliud xgritudinis genus, & offis afpcritas potius, quam canes 
nominatur. Maiore autem fadlo foramine , & quodam veluti li- 
nuvno, vel vario apparente, dicitur. Idem vitium 
A®- dicitur: Latine autem caries appellari poteft Sed peculiariter 
Teredo deiis Vermibus dicitur, qui in mari ligna terunt, Serere- 
btantjVt docet Theophraftus, 'it nae Garia 
fxfyexLdxeif 
'iitn-mf. Alioquin Teredines generalius, quorumuis lignorum ^ 
funt! fic enim * Plutarehus : oie - 
t, Tci-^n. Et VitrUums Metidian* 
regiones in naualibus propter atftub, cariem, Tineam,Teredinesj 
reliquaqucbeftiarumnocencium genera, procreant, alendoquc 
eonferuant. Hefychio quoque wfeJ'»» ExA«|i,*«,ci|ilA«, Sui- 
Ax 2x»A>)||tAe7f«*'n)!i'*^»ci|tA», Vermis qui in lign® habitat, 
&ipfumrodit. Ex quo etiam probare quis facile polfet, vocem 
LatinamhAnCjipfosLatiJSosa Gt*ds mutuaffg: quamuisTcrd-= 
do apud 
