Liber Sextus deinfefitis. 
Pluuiafi- 
gnum. 
Sterilis an¬ 
ni. 
^IXai (^p^pm frmpur 
iinuruciar, ufi im yaiti 
Kctn to5*<S- '^^‘cuffs/iftiXcM) pet, ^vi Jil yttew. 
^ ' IdelL 
Meriones autem in abeuntem mi/it tream fagittam. 
Et vuinerauit coxam ad dextram, ac jagttta 
E regione per 'veficamfub ospenetrauit: 
Refidens autem illic charorum inter manus [ociorum 
Animam efflans,SantjHam Vermisfuper terram 
lacebat exten/tss-.fanguijque niger effluebat, tingebat autem ter¬ 
ram. 
Ecce comparationis humilitatem, qua videtur etiam cadentisi- 
gnobilitas fignificari. Alias enim de Heroibus magnanimis mon¬ 
entibus dicit 0-cpcthc^ny, ^pvxut , &c. hoc eft lyderarifremere,feu 
ftndere. Hic vero Vermi aflimilaturHarpalion.homofortalfis 
non tanti, vt rei grandiori cadens conferretur, hiusfane imbecil¬ 
litas iii eo fuit mani fella, quodla;f6 Atrida; Icutohafta cominus, 
transfigere tamen illud non potuerit. 
PRJESAGI A. 
L Vmbticos terre fi humum quali terebcllo pertundant,affatim- ^ 
que foras erumpant, pluuias prafague antiqui deprehende¬ 
runt Nam terraabauflro, & acre vaporoloimperceptibilimotu 
aftcdla, imbuta & madefadla, perfacilem Lumbricis, teretibus 
cxiflen tibus, viam facic, & vhginofum, ac humidum alimentum 
illis larga manivfurfum exhibet, quod vt capiant, e terrte penetra¬ 
libus prodeunt. Anno 9/0. quo RomualdusSergij filius ex Rauc- 
nati nobilitate iuuenis monachus eftalledlus ad archiepifeopa- 
tum Rauenn* maxima Vermium fub terra latentium peltiientia, 
mox fiugum omnium inopia laboratum eft, Vt refert Carolus Si- 
gonius,in fuo opere de Regno Italite. 
APOLOGVS. 
D e Vulper&Verme eiufmodifabellam textuitrEfopus.pcr- 
fuadens omne verbum mane ellc,nifipra:fto experientia ad¬ 
fuerit Qui fub eceno(inquit) cailabatur Vermis fuper terram e- 
greflus, dicebat omnibus animalibus, medicus fummedicami- 
imr .yaa 
/ 
A foluaturfummasadpodagram vires habet; alij excerato &iofa- 
ceo oleo illinunt podagra, alijipfos aceto mellifq; cyathis tribus 
immilcent, & imponunt,pedibusanterofacco perundlis. Idre- 
medij aliquoties fi quibufdam expertum, & comprobatum, nec 
iTiirum cum inflammationes dolorefq; mingant, qute duo acci- 
dentiaprsfcrtimpofteriusperpetuopodagrx articulorumq; do- 
loribusadeflefolenr,^Pliniusinquit Vermes terreni illiti in cer- ^ ^ 
uices, & fcapulas, ne nerui doleant, pratil.ant, Grauidisfecundas 
pelluntin pallo poti. Ijdem per feimpofiti mammarum fuppura- 
tlonesconcoquunt,&aperiuntextrahumq;,&adcicatricemper- 
ducunt.Lacdeuoeant (lic vertit Plinius, quod Gra;ci,(si 7 Ko-a&e,) 
poticummulfo. Quxomnia Dalechampius lulisadfcribitVer- 
mibus,quosfic vocat NumeniusapudAthtnaium.ait enim Iulos 
Vermes terrenos elfe Numenij, annotatq, non modo grauidis, 
led&fa:tls,&puerpcrisfecundaspellerein pallo potas.Cteterum 
Lumbricos noftros, vbipoft partum claufiefuerint mamma;,do- 
lorequc acerbo torquentur, turgentibus mammarum corymbis 
inungit QJerenus. Mirabilis enim eorum VIS praidicatura Glo¬ 
cis, &c Arabibus adgenerandum lac iri mammis, eo quod fit me- 
ditamentum expeuentia cognitum. Hieronymus Mercurialis, 
. vbilaaenutiicesegent, polt fublatamfebrem vtitur hacconfe- 
dlione, quae recipit, nucleorum puii, amigdalarum dulcium ana 
vnciara vnam, leminis petroleli;,i, foeniculi. raparum ana dra- 
chmam vnam, pulueris Vermium teniE vino ablutis drachmas 
duas.facchari quantum lufficit Exhibendum fummomanead 
quantitatem vmus, aut alterius drachm®, & poli potetur vinum 
mediocre, vel brodium caponum coritum cum femine raparum, 
£c porri. Vermium capita trita praibet b Idippocrares ad mulictum ^ ls.demor~ 
Vteiumfmcundandum iquidautem apud eum pet Vermesintel- 
ligendum fit, multum dubitatur apud interpretes. Vtituraurem Hippocra- 
Hippocrates eoihloco vocabulo Gimco^Clao;. Caluusindefini- «plka 
te nimjs V ermes Eulteosreddidic,ahj Vetmes in corpore ex putre- 
dine iiafccntes Alijexatboiibuscolieblos. Ali) Vei mes terrenos 
Inieftina terta? diCfos,malunt exponere Pofticmafcntentiami- 
hi magis arridet nam Vei mibu,s terrenis diureticam etiam vim 
tribuit Qiqfcotides, fi triti in potu ex pallo lumantiir. Ad articu¬ 
lorum nciUorumquecruciatus,coiificfuiiteieisoleumfflyropo- , . 
Is, hacratione-Imponunt Vermiculos in £eneumcacabum,&af- ^ 
fufo inde oleo igniferuefaemnt: quo fitvt paruo momentoij, 
nonmodoiUallentur,fedpenituscombmantur,nulloinoleohu- 
numdo(ftus,qualiseft P.ocon deorum medicus. Et quomodo, ait C morereliifto. ptopterca Andernacus fic conficit, Lumbricorum 
Vulpes,alioscuians,teipfumclaudumnoncuras. r.i.u... 
r S V S IN MEDICINA. 
a/i. 
i.jo.c.i;, CCribit «Plinius terrenorum Vermium cinereptsftari,neca- 
Onelcant capilli,fi oleum admifeeatur. Idem laudauit hifce ver- 
ficulis Q^erenUs: 
Lumbrid quoque terreftres mifcentur oliUO, 
Et tUuenem prtflant redtwucflore capillum. 
Quosverfuscommentans Gaoriel HumelbergiusRauenfputcie- 
IisiLumbrici inquit multis,ac varijs morbis commodi tempciate 
inter frigus,& calorerri adurentem qualitatis,& qui humores vn- 
de pili gignuntur , tum fuccrefccndo augentur vitiatos. & locum 
iam occupantes citra vtilis circumflueucis abfumptionem,dip^e- 
rendodifcutiunt, & influentes inhibent atque pilorum originem 
corroborant. Vndecapillorum gigmendo tum anguendo , tum 
flauo& pulchro colote tingendo lunc idonei. Morho quoq; re- 
giorefiftunt Vermesterrcnijiaacetomullo, cummyrrhapoti.te- 
hli.po.c. II. AuicciinaRolfi Anglicr.Lunibncosterrclltes 
Ad idleru. ‘^■'^ficcatosadpondusdraehma; vniusfumptos cum fero clarifica 
to, vel aqua endiuis ftatim dauficareidleiitia. Ad languinis flu¬ 
xiones in vulnere lloipac.^ii quoq; propinaiuur.cum oleo triti cla- 
uospedum tolluiK.-cum acetolacio igni perbelle medentur, vt 
cEib d cobiosaunum dolores mitigarefcnpfic 
V «■ApohoniusapudG.-ilcnumiQ^Serenusloco olei adipem aufen* 
I' numadmilcet, adobtufumautlituin : 
Sitiero obsdrufa/enfus morietur in aure 
Lurtihrtcost errt.fluum q^ex anfererauco 
, Excoque: fic veterem j oteru depellet e morbum. 
Perniones, fi ad.lint vlcera putrida, VermiUm terrenorum cuih o- 
Ico verere fauillaad cicatricem perducunt cera addita. Omnibus 
vulneribus, prsfeinra netu orum conducunt Vermes terreni tui¬ 
ti^, &impofiri. Ex Vermibus n etUofis partibus glutinandis ei ufmo. 
di coinpofitionemlciibitHolleiius,ytliufq;iymphyti,cynoglof- 
li, piloleils, vtiiulq; plantaginis ana manipulum vnum, Vermi- 
uniterreftriumlibiam dimidiam, tritaomnia macerentur feptem 
D 
terreilnum fciibra in vino albo diligenter cluatur, incoquatur- 
quein oleirolacei omphacinilibris duabus, & vini vncijs duabus 
in vale duplici dum vinum confumatur, deinde omnia colantur, 
exprimituique oleum leuiter, fic luvfum reponitur. Marhiolus 
redlius fierr exillimat, ciiin vale vitreo excipiuntur, & diutius 
calore balnei maceianrur, oleoinnatantes: nam hoc modo eo¬ 
rum luccus elicitur, comburiquenequeunt. Praiftathoc oleum 
ica paratum, praicitim fi Vermes lotaceomacerentur, adpoda- 
giicotuiH dolores a calidis defluxionibus prouenientes, inundlis 
prius Iocis dolentibus oleo, mox fupenmpolitis Vermibusin eo 
clixisitufis, admixtifque cum sequah cerati pondere, quod tetra- 
phaimacum vocant. Adh.ecteiTcllres Vermes prius vinoalboe- 
ioti, ac pcrleablq; oleo vitreo vale excepti, operculato valis ore, 
ne quidexpiraiepoilit in balneum calentis aqua: immerguntur, 
tamque diu efteruelcerepermittuntur, donee in liquorem oleo 
limilcm vertantur Prsferunt quidam hoc. quod maxime praiftat 
neruqrura, & intellinorum vulpcnbus glutinandis. Qyodlon- 
ge efficacius efficit fi faifliuo balfamo ahquo, aut veroli reperiri 
potell fuerit admilliim, aut oleo quod vitreis olganislanfl^are- 
^na, fiuc abietina lachtima conficitur. Indi e terra? vifccribus 
Vermes quos eliciunt, Maizifolijsnutriunt, maioresvbicuafe- 
nut, & ctalfiores cxcqquuntillosinlartagine,& defpumant. de¬ 
inde coLint, poltea rutius coquunt,donec in vnguentiredeanr 
coufillenriam.hocrcmediotaaquam prxftantiflimo vtunturad 
ambufta, 
VSVS IN CIBO, ET ALlISfi' 
E Xptredidlisquoque Vermil us Indi placentas conficiuntte- 
fteMatlattle Lumbrici nolui terrdlres apud nos,quodlci- 
am, Eui opaios nullibi, in mcnlis ponuntur, fed meaicma; cantum 
gratia i quibufdam expetuntur. Vefcuntur eis plurima animali¬ 
um Vtaucs nonnulla;. Item quadrupedes bdliainonnulliE atque 
pifces Inter auespra-.cipue cornices, & turdi Gallinaque depa- 
copiaacci 
fcunt, vnde cum in A nglica magna fit Lumbrice 
dit,vt& cornicum ibidem vbertas reperiatur,vt rradita*Polydo 
dios in olei fefquilibra. Deinde codla leuiter excolentur; exprelfo E rus Virgilius .Apud Plautum proucrbij loco hocce habetur. 
lu cco milce feui arietini purgati libram vnam, picis naualisfelib. 
picis Grxcijquart.i.ammoni3ci,galbani,opopanacis,therebinth. 
ana vnciam vnam, Thuiis,maftichesana vnciamfemis, rtiacera- 
ili.jc, e.ij. pinguia i n aceto, & foluta careris vniantur. Vermium terteno- 
ru mcinisollafradla lolidat,etiam'ollaexttahitautorerfPlinio. 
Q'^Serenus canit; 
Exefos autem dentesfifarte quereris, 
Erodeji, ^ puluis Lumbrice corpore toflo. 
Diofcoridescumanfenno adipe infundit affeftis auribus, decop 
cl osautcui cum oleo.in conirariamcumnielleaurcminftillatad 
de Dtium dolores. Valent&aducrfusmonfusferpcntum,& Scor¬ 
pii juum. Terreni Veimc^inquit e Plinius, bibuntur ex vinopaf- 
fo, ad comminuendos calsulos./ciniseorundemita, vt tertio die 
tLih.io 
fll 50 .,/» 
Eluncab tranjenna hte turdus Lu-nbrtcum petit. 
Allegoria eft trafta fi tendicula,qua turdi capiuiituripet quam fi- 
gniiicat Chryfilus feruusadfereus Nicobolo feni litteras fenem 
litterarum leftione captum iri. Eli autem rranfenna funiculus 
extentus,qui adhibetur turdis capiendis: Lumbricus vero cfca 
turdorum, quam dum captant, ipii capiuntur Idem quoque & 
porckcft quandoquecibusjveluiiprodiditi Columelladeco “ r,/., 
rum vidtuloquens Atvbnnquitpenuriaarborum,&terreimfq“' 
pabulumconfedtabimur,&ficco limofumproferemus, vtpa-“ 
ludem timentur effbdiantq; Lumbricos atqucin luto voluten¬ 
tur, quod efthuicpecori gratiflimum. Agricola defubterraneis 
agens talpas quoque eofdem depafccre, ac fub terra qua;reie ait. 
Cactetum quod etiam pifces ijs, auidevefcantut, exemplo nobis 
Kk i elle 
3 . Angi hifi. 
lib.c. 
In Bacchi- 
7-ey 
