284 
V ly fsis Aldrouandi 
inuoluei-ent defcenaendo. Quod fi quis aut aqux,aut vini potum „ que hoc deco£lo domum afperge, aWgentUi Puiiccs. Quodfi 
periculo foilanlacjaUtlaaisfe- Pfyllum mannum pileator ierat,multam obtinebit pucationem. 
11 • _ . I_ i _ - Hi ni D nl i .-11 nri monnnm m vii-}r^mr Plininc.ciVirnaic: AuCO 
copiofiotem vitare velit,minore -- -- 
rum,polypodio pr:efertim,aut alio molliente aluum incofto me¬ 
dicamento,affatim hauriet Qyod fi non cefferit malum, idem re¬ 
medium clyftere infundi poterit.Ab initio autem llatim,antequ 5 
adinteftinadelcendatVermis,amultO tepid* oleiq; potu vomi- 
Scrophul* concitandum fuaferim. Idemlun tVermes Gallice diffi Scro- 
aquaticas. phulte aquatica,vulgo Agroueles, vel Efcroclles. AiuUtcnim 
multipedes efle,corpufculobrcui,caudarcflexa:inueniri in fluuijs 
puteis, fontibus;&bibi aliquando abimpiudentibusivndevulgo 
Scrophulasillas(StrumasfeuCharades) vkeratas, & excedentes, 
fine tumore, in gutture, procedente etiam aures verfus interdum 
malo, & facies aliquando penetrante, otiti putant. Htnc & Ver- 
mibusipfisnomenimpofitum. Hoc Scrophularumgeniisarem- 
busGallorumfolo contadlu curari aiunt. Tuptinceps generoluU- 
me(inquit Dionyfius Corronius in epiftola, qua Aduarij librum 
de compofitione medicamentorum aRuellio translatum fran- 
cifco Vallefio Gallorum regi nuncupat^ pletisqj veteris memo¬ 
ria regibus.Scinuentis tuendis folertior, & fanando fottunacior 
V • - _ ••.CLl ; M .r.*-, Ai t nni» vll u . vr Vf- 
Meminille Pulicum marinorum videtur Plinius, dum ait; Adeo 
nihil non gignitur in mari, vt cauponarum etiam aftiua animalia 
pernici molcfta faltu, aut qua capillus maxime calat, exiffantiSc 
circum globata efca fape extrahunturiqua caufa fomnum pifei- 
um in mari noftibusinfeftareexiftimatur. 
C A 1» V T IV. 
DE FEDICVLO MdRINO, 
1 
E St inter Infeffa Pediculus marinus, inquit idem Rondeletius, 
quicumPulicecoufpiratad infeffandos pifces, & tenui ctu- 
llaintegitur. A Gracis vocatur qui duplex eft a- 
pudAriffotelcmivnus qui in mati, quod efta CytenaadaEgy- 
ptum circa Delphinum elf :qui omnium pinguiflimus fitpabu- 
1 • _____ T'\ _ 1 _L;_ 1 __ Z'. _ ^ 
riaeresiDuS.oc inuenub tucuui&iuiv-itiWA j -- - —J---- r o n j- 1 n. 
diuiniorqjextitifti:quinon carmine,nonfuperftinonevlla,vt vc- „ li copia, qux Delphini opera luppeditatur. Alter iediculuselt, 
r • /T' _ .1 J/t.. /•■'U.-i/i-iim /^iirQ-nc. eillT- . n n lii r* n Y t ir, nc. mamriii mao-nitudine i & latitudine» 
cnuiuiuiq, wv. ** t. y f r I 1 n • r 
teresfeciflepioduntur,fedfincerain Chriftumndeductus,eiul- 
que vt videre eft, fpiritu afflatus duce, tuo cmleftisq; Dei digito, 
tot millia ftrumoforum,hoc eft, morbo perditoium,nulli morta¬ 
lium, quam tibi curabili, etiam leuiter contadfa fanas & feruas, 
deorum{quosimitarisj inftituto, quifoli quofdam in nobis affe- 
dus amoliti creduntur. Hatc ille.Fetunt autem omnes Galliatum 
teges hac eadem fanandi vi ceu miraculopollereieandemqi com¬ 
municare poffe filio cuiufcunq; hominis leptimo nato, ita vt nul¬ 
la filia interim nata fu:id quod,aut verum non effe, aut fuperftiti- 
one non vacare puto. Audio & Anglorum reges hoc malum fana- 
rcfolitos, &quiidfanentlegitimos reges exiftimare. Vocant au¬ 
tem morbum regis, vel malum regiam. Per annum femel, aut bis 
aiuntadmitti ad tegemhoc iKotbolaborantesiinfpeftospriusa 
Chirurgis, qui & morbum hunc effe, & remedijs incurabilerti iu- 
dicarint. Genus effe Serpiginis, vel impetiginis audioin lateribus 
colli,profundiotis,leuicet exulcetataE,& fluentis. Rege igitur ad¬ 
mittente, reget accedit in genua procidens. Rex precibus quibuf- 
dam didlis (forte & ceremonijs, petaffis,) nummum aureum,cui 
ab angelo,quo infignitur,nomen,manu fle£lit:eoq,malum{aUul' 
fo,fi quod impofitum eft , medicamento , prohibens deinceps 
quicquamimporii) contingit,& nummum ?gro donat.Tum ma¬ 
lum paulatim.arefcit, & curatur. Interdicitur autem fingulisita 
contadlis, vtper feptennium intrafeptem miliarianonaccedant 
adlocum, vbicunq; rex moratur-.fin minus, malum repetiturum. 
Sed hoc etiam fupetftitiofum effe quis non aedat! 
C A P V 
III. 
DE PVIICE MARINO. 
C Vm maris purgamentis,inquit Rondeletius, aliquoties repe¬ 
ti beftiolam tenui cruftaintedlam, quahic depinximus, qux 
faciehomunciones ridiculepidlos, vellimiamteprxfentat.alijs 
partibusLocuftrefimiliseft, in cauda appendiculas habet Locu¬ 
lis,ac Squilla: modo, tam exigua eft, vt particula corporis, nifi ab 
oculato.difcerni(non)poffic,obparuitatemnegligitur.Hancpu- 
aIrJ. 4 * • toelleif'ii»oi'?a^osf?i«v,id eft Pulicem marinum, de quo a Ariito- 
Jit/I. ca, l£>. telesjcum de pifeium fomno agit. Pifces vel manu facile caperen- 
tur dum dotmiuat,nifi a Pediculis & Pulicibus vexarentur.Nunc 
verofifomnum diutius capiant, nodfuab innumera multitudine 
-illarum beftiolarum occupati abfumuntur. Gignuntur e^ in pro¬ 
fando mari tanta f®cundirnte,vt efcam ex pifce confeffam.fi diu 
in imo manletit,totam corrodant, atqi pifcatores finpe elcam de- 
miflam glomeratis vndiqihis bcftiolis perinde vt globum recipi¬ 
unt. Gignuntur &in ftagnis marinis fimiles. H*cille. exterum 
cum animalculum, quod depingit, cruftategatur, e fquillatum 
potius minimarum genere fuerit, quam vere Pulex aquaticus A- 
liftotelis. Verifimileenim eft Infedli genus efle, quoditavocat 
philofophus: nam & Pediculus aquaticus, vtipfequoq;teftatur 
Rondeletius,Infedumeft Nosilludintercruftatadabimus Non 
ferendus lapfus eft Auguftini Niphi,fcribentisScolopcndras ma¬ 
rinas vuko Pulices marinos vocari, quoniam infeftanc, vt putat, 
pifces eodem modo,quo nos Pulices terreni.'Nos longe alias Sco,- 
lopendras marinas poft exhibebimus.JKiranides Pfyllum feu Pu¬ 
licem marinum, minimum animal effe dicit, quo vtantur pifca¬ 
tores. Salit, inquit, per littus Hunc pfyllij herbx feminibus offo 
in pelle vel pannoligarum, & ad collumfufpenfum, rigorem ter¬ 
tianum fugare tradit QuodfipfyllosmaiHios multos cum aqua 
marinacoxeris,&afperleris, vbimulti funt Pulices, euanefeere. 
Additq; & alias facultates, dum aitiln lapide pfotite, qui & potus 
dicitur.fculpe Pfyllos marinos tresfub calamo viridi manentes, 
& reclude radicem hetbx Pfyllij hoc amuletum dapuero caden¬ 
ti, & qui dentes teret.Sipifcatot pfyllum gcftarit, vigilando in dic 
per flumen autlacum, magnam vim pifcium capiet Eteturfus. 
Pfyllus qui in littoribus inuenitur, cum rofeo (oleo tofaceo) co- 
£tus vel albo vino, dolorem aurium fanat. Pfyllos id eft. Pulices, 
marinos multos in aqua marina coque cumPfyllio herba, hac de- 
coftione confperfadomo Pulices pellentur. Sipifeator vtarur 
Pfyllo pro efca multis pifcibuspotieturidebetaucc ligati in pelle 
delphini Item circa finem qu 3 rti:Pfyllosmarinos,inquit, cum a- 
qua marina,& zolica(conyzafci:e,velpfyllio,vtfupta) herba co- 
Niphi er 
lot. 
hLib. I. 
cLib.2. 
quem hic depinximus, maioris fabx magnitudine, & latitudine, 
(depingit autem hac magnitudine , ad quam fane ne maximafa- 
ba accedat, quare quem ego obleruaui & appinxi, redfius expri¬ 
mitur. ) Scarabxo ccrreftnfiiiiilis, Corpusex aliquottabellts.ve- 
lutiLocuftxvclfquillxcauda conftat Anteos,duocornuabte- 
uiahabet:vtrimquepedes mulros,incuruos,inacutumdefinen- 
tcs. Pifcibusitahxret, vteiipinon pofiit. Sugit, vt Hirudo, nec 
prius abfcedit, quam tabidum, & exuccum piftem reddiderit. 
Repetitur ceruici mugilum, luporum, & faxatilium pifcium af¬ 
fixus. Hunc Pediculum marinum eflea Ariftotelica deferiptio Atih.sM 
apeiteindicatic^)^ ^ ix,Jvaj<pB‘uffiSjS'r9t HiJi.Ctji, 
i'’ sim aii-nSvnSt elXi.’cM-ntS /Ai®- «or tos 'dipag 'eircis Wr 
7 nXv 7 nffi,*zsf\lujT 7 i\>'sn\ciTZictAf In marifunt (^iiafcuntut) 
pifciumPediculi, non ex pifcibusipfis, (vtin terrcftribusanima- 
, libus, quorum Pediculi exipliscnalcuntur,) fcd exlimogenera- 
ti,funt autemafpeduAfellis multipedibus fimiles,ni fi quod cau¬ 
dam latam habeant. Qv(i igitur «ks, qui Latine Multipeda di¬ 
cuntur, quxfub aquario vale ftabulantur, cognouerit, facile ex 
p earum fpccie Pediculum mannum agnofeet. Vndeperfpicuum 
fit turpiter hallucinatum luiffe authotem libri de aquatilibus, 
qui Pediculum rnatinum , Afilum fiue Oeftrum Arift. appclla- 
uetitiquem Afilum Arift. ftatim poft Pediculum longe diuer- 
fuin delctibit : ~X : m 
ti ^ Afilus fub 
quomndara thynnorum pinna oritur, fpecie Scorpionis Aranei 
magnitudine SiAfilusScorpionifimilis eft figura, vbinamqux- 
foinAfilo tuo reprxfentatut 1 vbi caudalonga & ftridfa ? vbiin 
eodem Aranei magnitudo ? Hxc aperte conuincunt, te neque A- 
filumvnquamvidiffe, neque traditam ab Ariftotele eius def«i- 
ptionemdiligenterlegiffe.SeddeAfilo alias: cuius veramefiigi' 
em in orcyno depinximus fupia branchiarum pinnam,,quia lub 
pinna videri non potuiflet. Vocant in mari Pediculos, inquiri 
Plinius, eosq; tritos inftillati ex aceto auribus rubent. Etpaulo «-T-Cyf*- 
poft:Rigorceruicismolli:ur cum marinis qui Pediculi vocantur, 
drachma pota. Ego cotum cinerem ad vlccra capitis manantia 
valere fum expertus Iii ftagnis etiam marinis nafcuntur Pedicu¬ 
li, ita conglomerati, vtpifcts etiam hamo iam captos abfumant. 
.p. Amarinist)cquefiguia,neque vidfusratione, neque viribus dif- 
^ ferunt. De eodem Pediculo marino Belloniiis, qui tamen Afilum 
hanc beftiolam nominauit perperam, fic fciibir Aldus mavinus, 
' Oppiano Oeftrum terreftri Millepeda longe maior, vtrimque o- 
(ftopedeshabet,inambobuslateribusfcdecim Odonisquoque 
in tergore tabellis loricatur: qux totidem vtrimque pedibus te- 
fpondent.Pnorumpedum vngues adeaput, poftetiorum autem 
verius caudam refieifuntur : { Hocin Rondcktij , pidur.i non 
itaapparet,) eiquoeum&antroifum &retrorfum ingredi pol- . 
le credibile eft. Vuguibus pifces, quos apprehendit, ft-idc con¬ 
tinet, lubitque eorum fquamas,necinde vnquam abfcedit,do¬ 
nec eos eroferu. Etythnnos, DeutalesacSargosedit, vtinCor- 
cyta Mullum a duotus Afilis vttiinque pene delquam.arum ali¬ 
quando videtun, cimctfi Mulli pleruuque Ocftros abfiimat O 
culos habet paruos, nigros, aliquantum eminentes : atque in or¬ 
bem, vt terreftris Milicpeda fe contrahit. Prxgnans plerunque 
repetitur. Verfacur in limofisportubus&fpurcit'a refertis. 
Eft & aliud animal marinum , cuius iconem ex corollaiio G. 
adRondeletium appofui, quod ii Pediculi marini fpccies uoneft, 
quo referendum licdubito. Rondeletium quidem Pediculum 
marinum verum cxhibuifle, dubium mihi non eft,nam & ante 
multosannosidemanimal Pediculi maviiii acc,pi,Gum vulga¬ 
ti Italis nomine Pcdocchio marino. H uius for te generis&‘'£f a-» • 
funt a redo fiugulari sjjtiSajj , fi rt de legitur apud Athenxum 
Numenij verfusrecirantcmde pifcium cfcis: 
Hs IfpriyMf militi 
iv‘ *«;f D xyi) 
r’ eifxyps 
Sunt & Herpelx (Dalcchampius vertit Cicadx) pedibjis longis, 
cumarenofa 
SaxafluHuum afiergimJpumofa, adfummum 
Vf^j conjunguntur: inde petenda 
Trahtnd*fifunt,(^ in va» confejlim indenda. 
Pro- 
