Pfosime autem dixerat Iulos inUttolpe fodiendos. dici* 
tur,vellitoralis quidam & foflilis Vermis fuerit, multis 
longisquepedibus repens,inefcaudis piicibus idoneus. Non eft 
autem Scolopendra. Eamenimalibi priuatim nominatNume- 
nius. Ariftot. genusPedi culi marinum, limple* vnumqueelieau- 
thor eftsquod vbique proueniatifedmaximc in fbraminibu s & ea- 
uernis. Adeo nihil non gignitur in mari, inquit Plinius, vr caupo¬ 
narum reftiua etiam animalia, pernici molefta faltu , aut qua; ca¬ 
pillus maxime caelat, exiflant, & circumglobata efc* frepe extra¬ 
huntur; quzcaufa fomniumpifciumin mati noftibus infeftare 
exiftimatur. Htecille,cxAriftot, cuius hzcfunt verba: Pilees e- 
nim vel manu facile caperentur, dum dormiunt, nili Pediculis 8 i 
Pulicibus appellatis folicicarentur. Nunc veto fi fomno dati im- 
morentuc,noftu ab innumera multitudine illarum beftiolarum 
occupati abfumuntur.Gignuntur h;c in profundo maris tanta fa¬ 
cunditate, vt etiam efeam depifcc emollitam , fi diu in vnoman- 
ferit,totam corrodant atque abfumant; & quidem fajpenumero 
pifeatorefeamdemiflam glomeratis vndiqs hisbeftiolisperinde, 
vt pilam recipit, (attollit. J VbiAtift. dito vitio infeftari fetibit, vt 
Pediculi fubbranchijs innati multi interimant; quod nulli eX cx- g 
teris accidere ait: Rondeletius beftiolas quafuis infeftas Pedicu¬ 
lorum nomine hoc loco intelligit Sed infeftantur, & alij quoque 
pifces Pediculis, fcdnoninnatis. non igitur fimpliciter Pediculi, 
fed Pediculi innati, peculiare chalcidi malum eft; quod & Plinius 
dicere videtur his verbis:Pifcium quibufdamipfis innafeuntur, 
quo in numero chalcis accipitur. Meminit Pediculi rharini etiam 
AElianuSiSunt & in pifcinmgenere (inquit) parafiti.vt Pedunculus 
appellatus;qui ex ijsquas delphinus ceperit, (fupeifluisni- 
mirum, & intercedentibus,] viiftitat. Itaque ex eis prxda, ranqua 
ex locupleti menfa rafertus pinguefcit. Eo nirnitum delphinus 
tantopere dele(ftatur,vt cum ipfe libenter,qu* coprehenderit, c6- 
municet. Videtur autem huic pifei nomen ddiftenti corporis ple¬ 
nitudine faftum: nam & in animalibus Pediculi nutrimento re¬ 
pleti diftenduntutimmodice. Sedeiufmodi Pediculus pifcium, 
non Infeftorum generis eft,idem nimirum cum eo quem exAi iit. 
Rondeletius primo loco recenfuit- Fallitur eni m hic, Infeftu efls 
arbitratus Exprimit enimAriftot.pifcem efle vocari vero Pedicu¬ 
lum. 
Liber Septimus de Infc£tis. 
exhibuit, cumin eodem contextu Ariftot. hubcsbiiloitadifiin* 
xerit, vt imprudentis fit hominis fiue ratione a vttci e & probarift- 
fimofetiptore diflenfifle,vel parum oculati, qui Ariftotelislocuia 
non viderit, qui cfthuiufmodi, In mari gignunrurinpifcibus Pe¬ 
diculi, non ex ipfis pifcibus.fed cx limo afpedlu fimiles Afellis 
multipedibus,nifi quod caudam ampliuftulam habeant Etmox: 
AfilUs,citca thynnorum pinnas oritur,fpecic Si orpionis; Sc ctete- 
ra qua: ante citauimUs. Vides petfpicueabAriftotele Pediculum 
Afello multipedi conferri, cuiilleAfilum comparat. Deinde cum 
Ariftoteles tam aperte Pediculum ab Afilodifcernat:illefinccau- 
fadubitat, an Ariftoteles AfilumaPediculo,&Pulice diuerfum 
confticuerit. Idem author, inquit de Anftotele, videtur Ocftrum 
feu AfilUm diuerfum a Pediculo conftituete Nos verum Pedicu¬ 
lum marinum libro <Jc cruftatis expreifimus. in ijs enim numera¬ 
ri debet, quodcruftatenui contegatur. Hsec itaque omnia Ron¬ 
deletius ; Afilus, inquit Gyllius, vexator pifcium Scorpij fpecicm 
fimilitudinemquegeric. Is quem vidi, albus erar,& ad pifceni Pa¬ 
grum adhatrefccbat.Pifcatoxcs aJftrm.ant maximos pifces confice¬ 
re polle, Ligures vocanrPrufam. Ariftoteles alibi etiam fic habet: 
AfilUs aquaticus thunnum arftate infeftat, & vteo tempore de- 
'tetiorfit, efficit. Et rurfus: Afilus priniadcsinfeftat iam adultio- 
res, quo tempore klgaeftipfaium captUra. Item alibi; Thunnus 
poftartSurum fneliortft, iam enim cotettjporeabinfcftantis A- 
fili agitatione requiefeit , qua: facit, vtfic in teftate dete¬ 
rior, & largius capiatur. Erapud Athenxum Thunnnsdumfte- 
tus adhuc paiuos habet, vix capitUr: cum Vero grandior fu erit, cle¬ 
pitur propter Afilum. 
c 
A P V T 
VI. 
DES 
C O 1 O P E 
matina 
N D R A 
A p V T 
V. 
c! 
at.j 
DE OESTRO SIFE ASILO 
AqMtkt 
D e hoc quoque animalculo diligentiffime fcripfit Roudele- 
tius. Oeftru, inquit,fiue Afilum marinum vocarunt veteres, 
neque a voce, neque c figuta,feda natura: fimilitudine,qua: ilH eft 
cumtcrreftti. Oeftrusenimterreftris eftInfedligenusnorrifono 
ftrepitu, vulgus Tahon, Latini Afilu vocant tefte Vergilio. Gra¬ 
torum authores lirgaj appellant, ab eo quod exagitent, nec pa¬ 
tiantur feXamina conquiefeere Inde Oeftro perciti dicUntur furo¬ 
re correpti.Et Sc ftimulari&concitari fignificat. 
Ab huiufmodi natura.beftiola in mari dicitur eir©-, id eft,Afilusj 
qui Thynnos, & Xiphias ita diueiat & concitat, vtin naues ali¬ 
quando exiliant,atqi etiam nonnunquam in littus. Adeo nihil eft, 
quod hofte careat. Qualis vero fic Afilus marinus, pauci nouetut; 
quia exiguus eft admodum,& taro, vigente tantum canicula, nec 
in multis pifeibus, ledin thvnnis & xiphijs, nonnUnquam in dei- p 
HiJ}. phinis, nec tamen omnibus conrpiciturEumCcdefcnpfit.? Arift. 
cap.ij. AfiluscircaThynnorum quorundam pinnas oritur, fpecieScor- 
Pefetiptio Aranei magnitudine Qua: breuis eft, & non fatis explica-v 
ta Afilinotio;ex qua Afilu nuquam penitus nollem, nififub thyn 
ni pinna, qu^ ad branchiarum eft fciiiuram, affixum confpexif- 
lemiftuante canicula Ergo ex ipf3*»Tt\J//«ficfufius depingi po- 
teft Pro ore tubulum fiue fiftulam habet, pro corporis ratione 15- 
f am. Vtrimque fitte funt veluti manus dua:, qax ad os fleduntur. 
equitur aluus cum incifuris, cui affixi funt lex pedes: duo qui ia 
extremo aluo fiunt, cialliotesfunt & longiores, qui fequuntur v- 
trimque locati, paulo minores: reliqui duo qui magis in lareribut 
funt, omnium minimi. Orefiuefiftula, Scorpionis terreflriscau. 
dae, pedibus, eiufdcm branchijsfimiliseft : aluo & magnitudine, 
Araneo: Vt polypi acetabulis,ita hic oreadlireret parti molliufcu- 
l3e& pingui lub pinna ita tenaciter, vtauclli integer non pollit. 
Sanguinem exugit Hirudinumntu, vfquedumptie plenitudine 
decidat, & moriatur. Curinfummo tantum a:ftu, & caniculrete- 
porepifees didosinfeftet,idincaufaeireputo,quoda:ftacetan- 
tum nafcatur, autumno pereat. Curfubpinnaha:reat,in caulaeft L* 
partis molhtudo,piDguitudo,& faaguinis copia.Reliquo corpore 
thynni cute quidem lieui integuntur, fed illi fubfuntlquam* du- 
bZ, j.f.ij. riores. Ex his intelligendus eft 6 Piinij locus: Animal eft patuum, 
Scorpioniseffigie, Aranei magnitudine. Hocfe&thynno, & ei 
qui Gladius vocatur, crebro delphini magnitudinem excedenti, 
fub pinna affigit aculeo; tantoque infeftat dolore, vtin naues fac- 
penumero exibant Dubium noneft ha:c de Oeftro fiue Afilo ma 
Delphinos Sumpta funt ex maiori parte ex Arift. Thinni ScGladij 
Vt infeftet. exagitantur Alilo, canis exortu. Habent enim vtrique per id tem- 
pusTubpinnaceuVermiculum,quem Afilum vocant,effigie Scor¬ 
pionis, magnitudine Aranei. Infeftat hoc tanto dolore, vtnon 
minus interdum Gladius, quam delphinus exiliat. Hicanimad- 
uerterelicet, quam procul a veritate abiit author libri de Aquati- 
Ubusi (Belloniuia intelligit) quiPediculummarinum pro Oeftro 
CColopendia: matinatduo funt genera :vna ex Infeiftotuni gd- 
Onere, altera cetacea eft, de quahic agendum pon eft. Nunc de 
illa dicemus, quaicxiufedis eft, terieftri Scolopendra: fimilis, de 
uaha:c Ariftoteles prodit. Scolopendrse marina; afpedlu cerrenis 
amiles funt, magnitudine paulo inferiores, gignunturin faxoiis 
locis, colore magis lubrrefunr; pedum numero terreftres fupe- 
rant, fed cruribus funt gracilioribus: Serpentum mote non in al- 
tisgurgitibus [oinif niTcanvii. Rondeletius dua» 
Scolopendr* manu* fpeciesproponetefefeaitjled tamen tres bas 
depii]gir,quarum prior minor eft, colore plane rubrof ea hic prio¬ 
ri loco depingitur,) dodrantali magnitudine, in faxofis locis de¬ 
git A capite ad caudam vtrinque pedeShabet plunmosin fle- 
XUS& volumina lefe contorquet, liun^Tongior,nunc breuior» ®sftxipti@ 
nuncgracilior, nunccrallior efficitur. Altera eft fuperiore multo 
longior, vepote qu* ad cubiti longitudinem accedat, tenuior* 
colore ad candidum vergente. A capitead caudam vtrinque pe¬ 
des habet plurimos, veluti fupeiior. Hanc quoque hic depinxi- , 
mus. Huius generis Scolopendras in ventriculo Lacertorum 
marinorum, & Acuum f*pc repeti. & ftepe ex ore extraxi: quod 
maximoeft aigumento huiufmodi pifces ijs vcfciline pernicie: 
Pr*ceiea eas non inlittotibus.autin littorum faxis, fed in alta 
mati, Vt Lacertos, & Acus, viuere. Paucula h*c de Scolopcndris 
habet Rtindeletius; Addidi egoali;(m iconem Scolopendr*alte¬ 
rius, qu* colere prsdita erat miniabo. plura veto G in corolla¬ 
rio, qu* omnia, nc quid inhocoperb defideretur, quod ad Infe- 
iftorum hiftotiam pertinet, nobis minime prtecereUnda funt, li¬ 
cet diuerfo ordine confetipta : Scoffiptudr* terrcftribusfimiles, 
quas Centipedas vocant, Plinius: vnde apparet tetieftrestantUm 
ScolopendrasLatine Centipedas appellatas, quod nomen etiam 
hodie vulgus Italorum feruat: de marinis qmdem cum loquitur ' 
Plinius,femper Scolcpeiidras appellare folet: fed eria tcrrcftrein- 
fedlum q>alitet Aldliisdicitur. Centipedam, Milifpcci.im aliqui 
vocant.Apud Plinium a!iale(ftiohabetCentipccles,tanquaare<ftci 
Centipes:meliotes v.codices,Centipedas,qreflo,Centipcda.C*- 
terum cum Ariftoteles feribat marinas fimiles elie terrcftribus, ti 
,hoc eft', maguirudine autem paulomi* 
nores, qusrendum cftqu*aamfit teircftrmm magnitudo. Bra- 
fauolus Scolopendr* olim pifluram aci memifit.duos pollices 
longam t apud nosfpecies du* reperiuntur, quarum maior vix 
duc>sdigitos *quat,aitera vnu.AtRondeletii minor Scolopen. 
draadpalmum accedit,maioradcubicum (Addidi& enoSco- 
lopendr* alterius inagn*, aclat* ad cubituro pene accedenti» 
iconem,q colore eft tota ametheftino.) Scolopedt^marin^terre- 
ftribus magnitudine *qualesfunt)aut paulo minores,Vvotto- 
nus, quilufpeflum fibihunc Arift. locum elTe ait. AlbertuSta- 
men, Auicenn* interpretem fecutus, fimiliter legit ihidoreS, 
cuius verbah*cfunt Serpentes, & pifces vere difti, ttonha¬ 
bent pedes. In mati tamen tft animal, qtiod quadraginta qua- 
tuot vocatur, propterea quod tot pedes habere videtur ;& fimi- 
le huic anipdali eft aliud, qaodrooratutin terra, & eodem nomi¬ 
ne vocaturifed quod eftinmarr, eft minus quam agrefte (quam 
terreftre)& reliqua, vt Ariftoteles. Scolopendra marlnaquam vi 
di>ntrdigiti longitudinem ,&crafficudinem accedebar, Gr*ci 
Scolipetras corrupte nominant * Gillius, qui cum marinum 
tantum faciat, paulo ante tamen feripfcrat eam terreftri mino¬ 
rem efle. MarcellusVitgilius Diofeoridis interptes,marinaster- 
reftrib.longiotesfacit.Qjilale5tcrrcn*,inquit,Scolopendr*funt, 
tales Sc matinXjloDgioicSiteteti coxpore,& infinitispenepedibus 
L1 } 
ScOlopcfl- 
. dr*qua 
Gentiped^ 
dift*. 
t- Ai 
vlt. 
