29 o 
Vly fsis Aldrouandi 
X • u u., Teln«auidDiamfimile.cum»pudi: A defaciunt. Sunt & qui afferunt,'fi aqiiaWf i Ja,&:Mmp6teea!i(lo,Citla’ 
^negatiohaseabundat)pei , 5 . ^ j,;i,us loei adfuzendumfeapplicate.Dummot.ient&fugunt,dolorquida»ffed 
funt.dcmitti Aufetantut, oleo calido earum exiguus fentitut, tanquain pungant fimul & attrahant. Cum eas cade- Yt taJant. 
flim.tuin & affea.oms fumendus eft. Auletantur oleo caimo vlluctis,infpetge c.s parum falis aut cineris, aUt lini, vel fer.ci cbm- 
labijsmfufo. Quod^confpicitL: fed buftf.vel fpongiaiTvel lana:£ombufta:,autaloesttit*. vt Albucafis vo- 
eohibct.Ercretionis quantitas a i nuando Hirudines a luit,& cadent. Violenter autem reuellenda: non funt, ne capita,autd5' 
euidentius ea etiam apparet, fi congregata fue t, q ^ ■, j vulnere relinquant: ego fale afpctfo, vel irrorato aceto decidere 
corporibus diuulfae, fangumem f i"' ^ ^ ^ji, cura cinis ftuff q alpergcretut. ^Audio pofl'e etiam temoueti pilo 
Hirudinesdebent.firperficreten«sfcar.ficand.^^^^^^ ^^tStctosfanguifug.r&cuiimdlftritL. Sedmodusbiemin 
aUj.C.lx. guinemguftauennt.auidius eum appetunt. Aetius^ ' p, , ? Cura iam repleri (Lentes incipiunt,emittunt ptimo humorem 
bL|t.l.5p-f„iraprelisnoftrr.codicibushabenturre^^^^^^ Sam^Pc^ 
i%lct*£aLnnDecidun-,inquitPliniu\facie.atc&pondere ipfoftn* - 
applicatione. " A n ratum medieiM^ euinisdetraa*,autfalcaiperf3C, Aliquando tamen affixa capica,qu* 
Tfus eft.quippeeadeiu ratio iudicatut. Campe- fnufa vulnetainfanabiliamultos interimit.ficut Meflalinum a 
ad r j^ijjjj,„|.noneum,quiinprofun- confuiatibus patrie js, cum ad genua adffiififlct.Inuehuntvitustemc- 
giiisfetibit,&veiifiltnu , , m cmuleeti Non dioTerfb,maximequcruffaeita formidantur. Ergofugentiaora (fic 
io eft, Affi«nn*inc«ptes, profundius HirudLes trahe- habent editiones Plinij valgatar. inalim fugemium caudas ) forficibus 
probe Igitur forfan " P; ^ Lanare videtur, quod paulo procidunt, ac veluii fiphombus defluit fanguis, pau atnnqvc monen¬ 
te conuettu, quarn ventofas. Huic etiam pugna e via i q y p ^ contrahunt,nec lelinquuntut.Harc Plinius. Si velimus 
poftfcribicHirudmumvfum “TB HimdinL appofitaseafdem fubindLugcre, vtnen decidant, donec Vt pt«i- 
' Vfiis pro fe, Tt impetiginem & fimiles. Galcnoall . _r-ti. fi,T;n-vid,r,nr„r r-andasfmcioc amputare oportet, vt dends. 
cVcurbitU- CucuibiiulisLffepoteft . cum tamenHnudmes dicat eum .quicitca 
r, r- __r.t,,,,. rncurb tu asvctoetiampto- 
Us. 
CUCUIDJlUlliCUCPUlviv • vutks - , . , • 
eutim eft,fanguincm tantum attrahere. Cucurbitulas vero etiam pw- 
fundius!, & exuberantem matetiam in corpore ramueic, in capite Ici- 
licet de fcarificationc. Sed fcarificatioalia in fupetficiecutis tantum 
fit, pro qua nimirum Hirudines vfurpari licet; aha profundius adigi¬ 
tur: quod & ante nosdoaiffimwMundcllafctipfit.qui dialogo Me¬ 
dicinalium fuorumteitio,pluradcHirudinibus admonendis (cribit, 
&quoiBodoearumvfus pro Cucurbitulis cfle poffit.Sed vitium, quod 
admiff* fcmcl,dcfideri»m faciunt, vt Plinius voluit,circa eadem tem¬ 
pora anui ferapet eiufdem medicina:: quod tamen ita euenire ncccfta- 
iium mihi non videtur: fi vel fublata fuet.t caufa, propter quam adhi¬ 
bebantur: vel noafublata quidem illa, cor.ucnicns tamen vidusSc^- 
xiliaaliaadhibita. Hirudinum vfumnoftiolecuiofrcquentiorcmeile, 
quam Galeni tempore fuctii, Mundclla teftatur, dotetque idem non 
ante quam tempus inanitioni opportunum in mc ibo a Juenctit,admo ■ 
ueti debcre:acnein hatmorrhoidibusquidem cum dolor viget: led m 
remiffiene motbi.vel fymptomatum,doloris, tumoris, calorisquc, ne 
materia magis attrahatur. Applicatur aliquando illis pmtibus,q'ja:vc- 
nxfedionemnon fuftinent. Eiufraodi languin s mffiit.nem perH - 
tUb.iJej rudinesiEgyptijetcftanteProfpetoAlpino. pioriu. ncgligunt, quod C 
mtd. JEzyp. ibi ha: fortallis,inquit,non nalcariiBr.ncquc rcperiantui Cum quis ijs 
e. 9 . vti voluerit,eas diligenter cired ccruicem oblcruare, & luxta artis pra;- 
eepta praeparare oportet:alloqui enim vlceia maligna in carne, & qu- 
Elerftio. ratu difficilia relinquunt. Capi itaque voluit Albucafis in aquis du ci¬ 
bus , non putridis-Ruff* maxime formidanda:, vt inferius recitabo ex 
iLi uTen Plinio.d Indi quidam (inquit Auicenna) Hirudines aliquas,non ime 
4..eM. veneno effe tradunt.. Caucnda; quarum magna funt capica.St qua: co¬ 
lore nigro, velantimonium referente, vel viiidcslun ,& excitantur ao 
eis spoftcmata,(yncopc,ranguims fluxus,febris, laxitas, & vlccra ma¬ 
la. Vitandae etiam qua; degunt in aquis prawisiquaium limus aluci clt 
niger 8cccenorqs,& qux commotione ftatini turbaniut.&fcccr.t.EIi- 
gendx autem fiunt ex aquis jinquibusmoiaiicui lanz: ncqueaulcul- 
tandum illis, qui Hirudines ex aquis ,vbi verfantur tanz, viiupeiant. 
Colorearum fit fimilisalmes, in quibus eft vniditas, & tendantur lu- 
per eas fila duo coloiearicnici Pnibamui etiam Ruffx, totundx,co¬ 
lore iecinoris', & fimiles parax Locuftx.velcaudx muris fimiles: iiem 
minuixparuahabentescapita. Prxftantiffimx, in quibus venteriu- 
betjdoifum viret,ptxfeitim fi ex aquis fluentibusfuciint. Auiftor vero 
de natura rerum,& Albertus meliores,& minus noxias putari inquiut, 
s 1 _ • _ rivrr-xr-ic. 'Trntllla 
Hitudincs 3ppoiHascaiGcui luuiiHJvj —> - ■. 
nobisiamfatisfuxiffi:videamur, caudasforcipcamputarcoportet,vt deods. 
Gilenus&Antyllusmonet Debetautem ablcmdicauda.cumiam lu¬ 
gere coeperunt, ('quanquam memini caudas iam (ugemibusfe^as vi¬ 
dete, ipfasqucrooicccid.He, forte quod iarafci e plenx eflent; quate 
diligentius hoc confidetandumynon aniea.nc apprehendere tccuietit. 
Ea tefetfta dum fugere pergunt, fxpiufcule digitis pentadandx funt, 
vt non repleantut.Sc fangu s ttanfeat. Si neceflaria eft iteratio Sangui- 
fugarutn, mutate eas opor etiuxtaAlbucafim.fiplurcsfunt. Accio 
petfufx,aut fale afperfx.poftquam remonetis, aut ceciderim, fangui- 
nerarcuomunt. Auicenna confultumeffedicit,poftquam cecidcre,cu- 
cmbitulam loco applicari, & de (anguine ioci parum d-, trahi, vt mof- 
(us catum malignitas (fi qux eft) tcmoucatur. Albucafis cum ita ira- 
luscarum I --——. jl k T 
oletx ceciderim, optimum quidem fore ait, cucuibitulam adhiberi, U 
qux 
raterum,& Albertus meliores,& minus noxias putari inquiut, donec lam picnx caqcrcnt ( ncicicodi camiumuu r 
•aulas rubeas in doifo habent, aliquantulum rugatas. Trotula D pellendi) & fanguis lampoftcaaliquandmcopiolusHuxillct 
Prxferuniut in Germania maiot es, fubuuides ex n gro, mam debilicaterii & periculum incidit.ctutc tamen poltea rr 
eliait vatias. Ptxfciuntut in Germania maioics, (ubuuides ex n gro. 
ftrijs pet longiiudinchr luffis.in quibusmacuix nigtx fum. facilius c- 
niin & amplius fugunt. minores & nigrx ne incipium quidem, aw mi- 
Pr^paratio. nimum fugunt. f^uod modoad prxparationcm Hirudinum fpcdf.it, 
idem Auicenna,Sanguifugx,inquit,prittfquam applicentur,per vnum 
fere diem colligcndx fum.Sc conftridione (comieifionc capitis earum 
ad inferiora, Bcllunenfis.videne potiusd ccncium.comprcflionc cor¬ 
poris carum, qua vcluti emulgeatur contentus in CIS (uccus) facicdunr 
eft.vteuomani, donecquod in eorum vcntribusincft, • ffloxetit.fi fieri 
poteft deinde parum fangtiinis agni,vel alterius rei (animalis alterius, 
aut lacfis) iplis obijciatur, vt inde nutriantur antequam adhibeamur. 
Tum comprehendantur fpoagia, aut aliquo fimili, vt vifcofuas & for- 
des carum abfterganmr. Locus prxicrca cui apponemur,cum baurach 
lauctur,&fiicationerubificetur. Demum cum adrnouerc libuciit, in 
aquam dulcem proijciamur, inundentur & apponantur. Sunt qui ca¬ 
ptas dimitti velint dic & nodf e in aqua dulci, donec famclicxiint, 8c 
nihil in venttibus earum relinquatur. Albucafis cuacuandum efle mo¬ 
net corpusin primisphlcbotbmia,& ventofi‘idcindc fricandum raem- 
bmminfirani.doncc iubcat,8c Sanguifugx iterum apponendas. Adhi¬ 
bentur, inquit Albertus, corporibus, vt luperfluam (anguinem exugat. 
Sed quia etiam vencno(a aliquando fugunt ,& timendum eft, ne vene¬ 
no iufetftx fint, prius in olla noua pauco fafe afpcifx funt raaturandx, 
vtvcnenumcuomant, Jc poftea calido fanguineagni param cibandx, 
ita quod eo a(pcrgantur, & poft duas horas, vel tres poft hoc corpori 
apponendx. Pungitur Sangu.fuga, St micis, & tribulis, vt venenum 
euomat, (cilicet quod ebcftijs, vt bufonibus aut fctpentibusaquaticis 
haulerit. In canna lum hxmorrhoidibus.tuin alijs venis locifqs com- 
Vtlibentius mode apponuntur. Vt libentius adhxrcanc, Auicenna locum luto ea- 
’ hxteant. pitis (dc quo (upra diximus) lini iubet aut fangumctdc Albucafis fi dc- 
trciftcnt,inquit, mordete & fugete, a(petgatut iocus (anguine recenti; 
aut fige acum in locis, donec emanet aliquid fanguinis, quem vbi fen- 
' ferint admotasjftatirn adhistebunt. Alij fangujne vel lafte locum raa- 
ji*'* 
iitcuiil’" 
(biisA' 
Air” 
}»«| 
10 »»'? 
,i(lllp»l““‘' 
pclicnuy Ot lailgu»» lulli» --- 
mam dcbilitateih & periculum incidit,ctutc tamen poftea melius ha¬ 
buit. Quauispattc corporis adhibentur, venis etiam magnis prqvcnx Vbiadni- 
fciftiowc.in manibus,pedibus,roallcolis,poftauies frontijcapin, dor- beantur, 
fo &c. Sunt qui venis ipfis femper admonendas putent, alij nil rcterre, 
vbi fugant,lantundcm prodtlle: Sed hoc dignoicetepiudcntis medici 
eH.Tcfcitcnim,qua parte fii motbus,& m 11 peificienean alnus. Medi¬ 
cum,qui Hirudinem Vcnxn grx brathij dcitri adh bucut pucio octo 
annorum , in febri continua ,ob fuceosbiliofos vna cum pnuiiaco.iu- 
pioijteprehendic e Aloyfius Mundclla. Et/Amatu» Lu(itanus,vbi dc c ti.yiia. 
febris languincx curatione agit in puella feptem annoiuin .■ Alui bene- mtLc.\ 
ficioptxccdcmc,inquit,vepam internambrachij fe aic iulfi,&finon f 
(ponte caderet. Qupd ficafus,ait, maiorem pollulatcnacuatioiicin, rat.io. 
aliam fubiungimus. idem alio in loco fcribit de Hirud ne veni (eiftx 
appofita in puero quatuor annorum. Porro dicamus modq, pci qux 
corporis locavtilitcr apponanturHnudincs, particuiatim a capite ad Adquiijjis 
pedes.Si vulnus ab animali venenato infliClumangultum fit Arnoldus pane®, 
dc Villanoua phlebotomo, locopiiusligaioatdtc p ft vulnus:) am¬ 
pliari iubet, deindecocuibitula^i imponi, aut (anguifugas c tea vul¬ 
nus. Nicander etiam iftibus vcrmoifibu,svcnfnaii»Hirud ncsvtilitet 
admoutrimonet. loan deVigoincuiaticnegar.grenx: cum vidttis, 
inquii.locum ad nigredinem tcndeic, tum ftatim nulla melior curatio 
eft, quam ipfam nigredinem diiicrfis fcatificationib. fcatificarc flcpio- 
funde, cum applicatione etiam (angtiifugarum m circuitu cortuptio- 
nisgangtenofx.Sc. Auicenna Hirudines ad impetigincn!,&aha cutis 
vitia applicatas prodeffctcftaiut. In Lethargo Hirudines occipitio vel Au WP’' * 
fincip tiadhibendasGanopontusdotet. Cumcpilepfia fitexmelaB-fsncs. 
cholia, Sanguifugx apponcudx (uncfpleni.vt infra dicemus. In capi¬ 
tis fluxione , vel dolore,alijsquemorbis, quidam casadraouentvcriis 
retro aures, irem ad vcnasquafdaminofle coronali,qux loco rafoad 
cutem Si confticato appatect. Hippocrates cucHibisulas offi coronali 
apponi iubet. Aliqitiiinquit, Alexander Benediiftus, Sanguifugas poft 
aures ad cxbauticndur^fanguitiera collocari docHcte, qux oranc fere 
verti- 
rfjiiiul’!''*' 
iJifiiei 
fieri potcft,fi minus, nfi locusanguftior eft, abluatur aceto, deinde a- 
qna multa & fiicclur.Si exprimatur li bebat & Galenus cwuibjtuhrn 
Hirudinibus remotisappon te , & locum per fpor.giam fo““C >“ 
quid ab illis venenofum rcluftum cilet .lolletctur. At nolhx Hirudi¬ 
nes, modo quas diximus, clgaBtur.n hii venenofl habere videmur. Modus dc- 
quamobremiftancgligonrur. Cura ceciderunt iam plena,pctmiitt.nt trahcdifan. 
eas aliqui in vafe quopiam fanguinem rcinouere, vt appareat ,quan- gmnis. 
tum fuxerim: Si nifi (ufficcre videatur, admoueat denuo, locum inie¬ 
rim aqua mediocriter calidafoucntes, ne fanguisdenfetur, vtiurius 
(urgere poffint. Sed quoniam vulnufcularnulco pcft mam fluuni.plus 
minus pro diuerfis corporum conftnunonibus, non fatis certo ex ea, 
quam teuomuerint Hirudines copia, modos tomjci pote ft. Sanguis Vt f tiguis 
etiam poftea aliquandiu fluit,prxfertim fi parum ipfx luxerint. Quod cohibeatur. 
fisutem fanguis non conftringatur, Auiccima gallas combuftas, aut 
calcem, aut ciocrcm, aut tegulam Ixuilfimc tritam fuperponit,aut alia 
ex eis,qux fanguinem conftringunt. Albucafis etiam laudat mcfficca- 
les fabaiuro cxcotticatum , fi dimittantur, donec adhxrcantfabx in 
locotnam (anguis.inquit.fiftitut hoc modo. Poteft & bolo Armcnm 
fifti,vel aloe cum aqua tofacea applicata. Qu^idam cum vnam ahqua- 
doappofuiflct manibus cxpttiundi gratia, & rnoxfalcinfperlb temo- 
uifleni,pci horam vnam poftea fanguis i ffluxit,fedparum&guttatim. 
Idem cum xgroto ex crure tumidoSc vlccrolbH rud. nes aliquot ad- 
hibuiffcr,crallb &corpulento,*£ multi fanguinis honiini,fiuxit pet bi* 
duum fere poftea (anguis d vulnufculis,&benc tulit.Itcra muhcrqux- 
dam.cum nimis multas Ccircitervigmti) Hirudinesadmou flct cruri, 
donec iam plcnx caderent ( nefeiebat enim modum afpcrlb fale cm 
^ Jjlltwllll 
jiSjimcxp 
liitueiidi* 
jjJlJsililWl 
■imiaii Hji 
litHMiliW 
.«wliixjt" 
fum 
ijpiiiliiil® 
12113 orUci^i' 
jgillUiDitiblf 
sMcapoiil 
[Sitetiu® 
«liiidiuil 
ffli(,Alr.|lillS 
..btiujsi 
jiifoippviii 
SSis&DIllbi 
tKim 
siopinio!,! 
i|iii[oiiiigi 
'xiaBItlin 
niiftiiiiih 
ii;,ipli:lii]ii 
iij,an)e, 
itiiliupioi 
lljpl.Ull Mi 
1|1I1MII:; 
Vniffifui 
loinliiiiiii 
«nijibAiii 
muiiit 
tlCI<lfli|Clll 
liiaiitDmi 
ItoiiiSin' 
Jeini,6tiili 
4 itgilcirc 
niitiftfii 
«aiimeui 
>llll3pllU 
siiliHitii 
««Wjllj 
'■‘atittll 
'Mundem 
«intinoi 
'Mjitlubti 
Ofaiiiii 
.Matiqni 
■iijai' 
