gLib.}. e,}. 
Ad collum. 
Ad iecur. 
Adificnc. 
Ad fatyiia' 
iin. 
Ad h;mot- 
ihoides. 
Io Fcbiib. 
Ad malleo¬ 
los, CtUM & 
pedes. 
Fhblotia, 
Ar! deni¬ 
grandos ca¬ 
pillos. 
Liber Septimus de Infeftis. 
291 
vertiginis eaularaleuant. Infano cuidam poft aures fclicitei admotas A 
audio. Oculis fluentibus fronti appolita: conterunc. Alexander Bene- 
diiausindoloribus,& rhcuraatilmis dciioum eilc uadit jtjuiSangui- 
fugas gingiuis collocent.Idem fub mento eas apponi fcribit, certas ni- 
nimTum obeaufas.vel dentium, vel alias. Adtollendos rcboresfa- 
cici , Sanguifugas qure varias funt, apponitTrotula incalamo loco 
prius loto cum vino, cui debent adhsrcte, fcilicei circa nates & auccs« 
ex Tttaquepatie.autventofasponitfupetfcapulas. Etioan. Bauetius 
in eonfilio ad ruborem faciei puftulolum poft alia remedia: poft tres 
dies .inquit,ponantur Sanguiluga: duij,primo iuxta aures,vna in quo¬ 
libet latete: demum ponantur aliz duas, vna ab viroque latete nafi,vbi 
iangumem exugant. Si fynanche petfeuetatii, & 2get ad perferendam 
curationem fuerit mollis, vtfetii cuCpide metu fe contingi prohibeat, 
g Ccelius Aurelianus Sjguifugasapponi iubet collo,& gutturi, & poft 
earum cafumifl minimefaiftam fanguiuis dctratftionem viderimus, 
cucurbitas apponi,vt pr^fetfta Sanguiiugarum vulneratione,raptu cu- 
eurbicidetiadtio compIcatur.Sc olei fomento vtitur,&caiaplafmati. 
bus, &c. Archigenesapud Actium in curationeiecotisinduraticireat 
initium : (1 cataplafmatis ( inquit) & malagmatis idoneis nihil proli¬ 
cias. Hirudines admonendae, plurimum en m momenti habetad cu- B 
rationem (anguis carum fudfucxtraftus. Ktranides Sanguifugas ad* 
motas hydropicis conueniic fctibit: coieccri t auicm »liqois,quoniam 
iecur fere primu in hydrope idfcftum cfl.iccori applicandas efle: qua¬ 
quam & alijs partibus n miohumorc turgidis cas adhiberi alienum no 
fuerit. Spleneticis,qui cxlicnemalcafteiaolaborant,Hirudincsad 
ipfum vifcus vtilitet imponi tradunt Serenus, Gatinpontus & Kiiani- 
des. C um epilepfu fit ex atta bile, fteteus columbinum tiitum Atnol» 
duscumouiscotuorum mifceti ptatcipitj&ccucataplafmafplcni im¬ 
poni,appofitis prius Sanguifugis.Hoc emm cataplalma materiam tra¬ 
hit a capite ad fplencm,& generat febrem,& fic epilepticum liberat, & 
maxime fi fiat in autumno. Addepulfioncm fatytiaci mali defigantur 
in coxa cucurbitula: fecundum Atdium, fcd 8c Hirudines ad fangui- 
nem deorfum trahendum optimas efle dicit; & fupet vulnera vult im¬ 
poni cataplafma mica: panis cum altliasa. Alexander Bencdi&us quo- 
quederatytiacaintempcianti»,&fcminisincontinentiafcribcns : Si 
fupctabundans,inquii,matfcriafuciit.ciiamSanguifug*itnpaa9 (ni¬ 
mirum circa tenes , & lumbos , vcl in coxis, vt Atataius voluit) iuuant. 
, Vth*motthoides diueifas ob caufas aperiamur,&fanguincm attibi- 
liarium remittant, Hirudines vcl manu, vcl potius per cannulam ap- 
plicand* fum.-quod vtditer fieri idem A Icxandet Benediflus, & Ama- 
tus Lufitanus monuerunt: Kalij etiam obfttuarunt in homine melan. 
cholico feliciter hoc genus auxilij fucccfllfle. In febribus putridis Hi- 
rudines maximum vfum habent, nam cum ani venis adinouemut, dc- 
ttaftis pti us pil.s,& admota cucuibitula,qu* totam anum comptehe- 
dat, vt venarum orificia, quae intus latent, emineant, mirum eft,quan¬ 
tum conferant ad capnisaffcflus mitigandos.adconcodlionem iuua- 
dam, ad naturam lublcuandam.&tranfpirationem corporis,fi poft 
ven* fctftionem ,&alia pr^fidia videamus naturam vel opprimi, vel 
certe tardius vinccre,& coacOqucrc noxios humores. Ac tanio quidem 
maior agnofcitui efle huius remcdij vfus, quod tutiffimui fit,quod n6 
iblum in validis corporibus,lcd etiam in dcbiUoribus,&propcroodum 
cxlblutis fcbribusctiam tuiillimus fit- Infcbiicontinua cum mcian- 
cbolia hipochotidriaca Huudines ttianiano apponi, & (anguinis vn- 
cias fex detrahi, Aloyfius Mundella coluluit, vt ipfe fctibit in ftiis dia- 
logis4 3. Idem dialogo tertio refert, ad haemottboidescuiuidam Hi¬ 
rudines fuo itiflu appulitas: quetn poft illas admotas, cum iam (atuta: 
cecidifiTenCiminiftii in balneo aqua; tepida pofuevunt, vt amplius cii- 
tet: exiuit autem cantum, vt is fete examinatus fit, nefeiente medico: 
pulfusoroninopaiuus, Scvifusfcieamiflus. Addit quod alij etiam in 
fimiltcafu (multo languinisproflunio, aut vilus, aut alterius (culus, 
autmembri alicuius,rtbratbij,crurinii) maximam debilitatem inci¬ 
derint.Leniti dolores hzmotrhoidum,vaporeaqui calida:led eo (olo 
interdum vlcufcula a Sanguifugis inflitiaitaapciin, vt languis fifti vix 
polii t:quodqj ipfe aliquando non alitet lift ere p tuet it. quam mcdica- 
mentoGalcni,ex a oe, thuris maiia,&oui aibumme.Sc pilis Icponn s. 
Suntqui menliumprouocandoium g ana iiiuliciibus advenas mal¬ 
leolorum applicant Mundella ctuii inflammatoappofuit. Multi po- 
dagia: quoque admittendas cenfueie, tcltc Plmio, Si Scicnasadpoda- 
gta; malum iam fixum, inquit: 
Smtqmbuutpfofitaficcatur Hirudine ftingoU. 
Equorum ciutibus admot* ,lalutatcs eiillimantut, vndeetiam ab e- 
quis Hirudines ab Angelis denominari putaiu.fic Germani non qua(- 
uis,fcd maiores tanrumab equis deno minat. Atque haede Hirudini» 
applicatione ad fiigcdum (anguinem. Habet Si alios in medicina vius 
Hirudo. Ex ilis emm crematis pfilotram primis fiunt. Marcellus Em¬ 
piricus,£t Actius,Sanguiiugarum in ollacombullarum tritum dclica- 
lillimecinctcm.fi vullis pilis palpebtatum imponatur, vel infpctgatur, 
noapati eosrcnalcl Ictibuntj Plinius duobus in locis, Sanguiluga, 
inquit,toftz in vafe fi&ili (nouo^SC ex aceto illita,pfilothti contta pi¬ 
los (palpcbiaiumeuulfos^habentcffeiftum. Idem Kitanides tradit, g 
additqucnonampliusrcnalci. Et Samonicushisvctfibusliiblcmma- 
te,Si oculi infefteotut pilis palpebrarum. 
Nec non fiagnis ceJfmtibM exui Hirudo 
Sumitur, viuens Sumi» torretur inuulu, 
Jite ucidic -vngtt permijia liquoribui artm. 
Probabile autem eft, non in palpebris folum, led in alijs etiam corpo¬ 
ris partibus eandem vim valere fimiliter. Capillum denigrant, icftc 
Plinio,qua in vinonigrodiebuslexaginta (alias quadraginta,vt Mar¬ 
cellus quoque habet) computruetc.Alij in aceti fextatijs duobus San- 
guifugatumfextariuminvaleplumbeo iubet putrefeere totidem die- 
bus,raox illini i n fole. Soranus cantam vira habete tradit,vt nifi oleum 
ore contineant jtjui tingunt,dentes quoqt eorum denigrate dicat.ldcm 
remedium Maicellus Empiricus his verbis tta(ctipfit:Saoguif»ga;um 
fextarius duobus (extatijsnigrivinimifceiur,&qu»dtagintadieb.iu 
valculo plumbeo diligenter claulb maccrattit, poftmodum cumiplb 
vino Conteruntur Hnudines, & in fole calido capiti detafo, ad permu- 
tandoscapillos, eatumfuccusimponlturoleo, ne dentes inficiantur, 
donec ficcctur medicamen in ore detento. Sanguifugas quomodo na¬ 
turalibus adhibeant Tponfa virginitatem meniientes, defetibit Arnol- 
dus Villanouanus in fuoBreuiatio, j.S. Sanguiliigasnonnulli vtunt"™**^* 
fupet tegulas, & mifcent eum alijs quibufdam aduetfus Tineas accipi- Ttneas. 
ttum, vt locos affeflos illiuant. Aibettys eafdem in cibo datas per (e, 
vel cumcatnibus,vclpnlneiemexeis, mutationem pennatum accele¬ 
rare teftaiui, 
tfitnm A, 
F Luuiatileffl vocat Q^^etenus, fcdpaiufttem potiuseognaminate 
debebat, vt Theocritus, a quo >iife)£ns nominatut.Limofa a Pierio 
Valeriano,a Phile j8?s»««/,Ko^j«5,a Nicandro Oppian. 
de medico Hirudines apponente. 
——— \ifttrit 
DENO MINA Tai. 
H ltudinaria heiba quadam palufttii, vt putat Zoogtaphus.alicu- Hirudina , 
biaGetmanisquibufdamappellatur.- qua deuorataouesHiru- riaheiba. 
dinibus plenas emori aiunt. Galli herbam Duue nuncupant: & fimili- 
teriplasHirudines patuas,quain corruptoouium iecorelapius te- 
peiiuatur. verbum pro eo. quod eft Hirudines exugedifan- 
guinis caufaapponere,Anthyllus vfurpat. homine» 
gulofi,tanquain Hirudines epulatum lautiotum.Tw, 
eti$myyt>,7ur («xAiiro* ioterpietatur Suidas ) uvrf tfett^oas int 
{■«TOM-Cratinus ad Dionyf Alexandrum. 
PROVERBIA. 
T)Roueibij fpeciem habet illud Horatij in arte Poetica; 
X Ncnmijfurocutem nifiplena eruerit Hirudo. ^ 
Quadrabit in homines nimium fcdulos.&quibufuis in rebus immo¬ 
dicos. Cuiulmodi nonnullos videas, qui curo lemcl ctspetini,nullum 
faciunt finem,donec defatigati defiftantv nec rationem yllam habent 
alieni faftidij.led fuu tantum mimo negotij modum metiuntut,haud- 
quaquam memotes vetuUiffimi lermpnis, admonentis, vt tum a lufu 
defiftamus, tum adhuc iucundus, ne voluptatem odij molcftia conlc* 
cuta contaminet. Nemo enim neftit Hifudinem, vbi femel haletit 
cotpoii,nulla ratione polle rcuclli, donec liiflu (anguinis expicta de¬ 
cidat. Refettut dc ab auftote ptouctbioium Hirudine btbacior , San- Hirudine 
guifuga duas habet filias clamantes Afer Afer, pioucibioiumSalo- bibacior, 
monis 30. 
DAMNA, IT ADFERSVS EA 
rmtAia. 
A C cidit autem aliquoties, vt viatores rnftieique itinere aftatisat- 
botibus&laboribusdtfatigati,&quamlibetaquaBi,qua obuia 
fit, bibentes, Si os tauri inftat inclinantes, vt Nicander aflctit. non ob- Hirudinet 
fetuantes quid hauriant,Hirudine vna,eum aqua mgiedi linant, quod pot». 
&in bobus fapenumeto vfu venire ColumelUfctiplit,& citetis omni, 
bus quadrupedibus,alij idem aliquoties accidere commemorant: 8 c 
Crocodilo Philes. Elephanti etuciatum, inquit «Plinius.inpotu ma¬ 
ximum fentiunthaufta Hirudine,quamSanguifugam vulgoctapifle aliAS.e.w 
appellati aduetti. Sed funt Hnudincs magna,& vilui expolita, a qui¬ 
bus cauete fe poteftomne animalium genus, maxime auicmhomoi 
funt etiam patuavix petfeptib.lcs.quacumfcnluro luptcilu^unt,fi. 
multum aqua libuniurih* pluiimum fatigantagium ,&diftcultct 
copiiofci queunt. Quapioptcrqgodfialiquisflu-in^is dieous truo sjgn, 
rem & feteauerit, & emunxerit, idq; cifra capitis, vel dolorem,vcl gra- Huudmis, 
uitatem,fioc ptafentera, fisiepr*teritam:ncque is exn u procedat: hu¬ 
ius totum per nates meatum, atque eam otis paticm ,qua ad natis to- 
ramentendit, accurate confidetate ftiadetGalenus. N-m hcii poteft, 
inquit , bvriufmodi accidens Hitudme huiclotoadhatente, qua qui¬ 
dem in dicsjVtpotc exigu», fenfura eftugiat; tci tio tamcu,quai tove die 
haudobfcurevideii poteft. Eadem rationecxvctticuloquoque,eruor 
epota Sanguifuga cuomitui: Icdcft, eiufmodi eruor tenuil, & ferofus, 
fiue is ex ventriculo, fiue natibus, fiue ex ore feratur. Igi tui cum talem 
videris.ac hominis eonfidetato habitu,fuperpraMermsipfurainterro. 
gaueti$,exomn>bus rei ipfius veritatem facile conijcics. Equidem, m- 
quit Galenus, cumvidctcm bommem integra valetudine emlraodi 
cruorem eupmentcro.inteitogaui qua viiftus ratione antea fuiflct vius; 
ille vero intet 8lia,qua ratrauit,hoc quoque addidniquod cura nodte 
quadam fiiitet, miffo puero, qui aquam afferret, cx immundo lonte 
bibiflei. Quibus auditis feiflitatus fum,apparui (Temne aliquando lan- 
ouifueainipfofonte. Quicumidquoquefat«etut,&potolubinde 
t^nco pharmaco hirudinem vomitione reiecit.Potro cura alius quiU 
piam eiufmodi ctuoicm emungcict, & expuetet ipfo narrante audiui, 
cum ruri allatis tempore, in ftagno quodam cum caierii luuenibus, 
iuuenili ludo, qualem adolefcemes in aqua ludere folent,exercitatum, 
tum ego fciens in eo ftagno Sanguifugas efle,duxi laborantem ad Iplc- 
dorem, conuerlbque direfte ad Iblis radios natium foramine., in eo 
meatu,vbi nafus adoris regionem perforatur «Hirudinis in meatu la¬ 
tenti» caudamconlpexi, Exquibus Galeni luftotijs difeat msdicus, 
Mm ». 
