De Mollibus. Lib. 1. 
i5 
f R O n L ^ M A r A . 
I Nter qujeftiones naturales eiufmodi problema propofuit Plu- 
tarchus,Cur colorem mutet Polypus; idqueficdiflbluiti An,in- 
3,quit, vtTheophiaftusfcribitjquia natura timidum eftanimal’, 
,, ideo perturbatus vna cilm fpirrtu etiam colorem mutat i ideo 
quoque dijftum eft; 
Semper degendis mutatur enim edor. 
5, Qiiodlr hocad mutationemfufficit, non ad id etiam,quodb- 
,,mriescol(iresirefert. Sic enim colorem mutat Polypus, vt eum 
; 3, fimilem faciat cuiufuisfaki colori, ad quod accedit. Hiac illud 
,, Pindari. 
Marini, bejlii colori 
Aduerts meritem ^Jic vafer emnibm 
Verfare iavrbibui. 
Et Theognidis. 
Pdypoditfac morem imiterie verflcolorU: 
CuifubhU femperfit JimilU lapidi, 
,3 Atque hoc verfutia, & calliditate prreftantes aiunt ftudio habe- 
3, re,vt fallendi eosgritia quibufeum agunt, femper PolSqium x~ 
,, mulentur.Autcenfcnteum cutetaquam velfe vti, ira facile eam ^ 
j^vbi vult exuendo arq; induendo Qind fi Polypus huicaffedfio- 
3, nipfiUcipium metufuo fuppeditat, caufeproprixinalijs funt. 
3, Cogita enim quod Empedocles dixit: 
Hoc moris rebus defluxus omnibus ejfe, 
3,Non enim animalia modo & ftirpes,& terra, & m,are, fed etiam 
3,lapidesafc continenter dimittunt multos defluxus, &xs atque 
3, etiam ferrum. Nam cofrumpuntur omnia, & olentiquia femper 
3, aliquid defluit, & tradfionesautinfultationesfacihntdefluxib. 
3, alij complexus, eorumalij idfus, alij impulfionesqualdam, St 
3, circuitiones fupponentcsimaxime autem faxoruiii marinorum, 
3, quando mati ea afperguiitur,ac refrigerantur,aiunt affiduo qu^- 
3, dam abradi multa ac tenuia ramenta; qus non accidant ad aha 
3, corpora.fed dilabantur ob meatuum defitatem, vel excidant per 
i, rariores. Polypi autem cato, quod afpedus ipfe poflet iudicare, 
,eft cauernofa Scmeatuum plena,defluxuumq; capax Is ergo qua- 
3,dofibitimct,mutatofpirituferemutaas, tanquamconlhingit 
i, corpus, contrahitque,& aliquandiu intra fe contrahit exceptos 
,, vicinos defluxus. Quippe afperitas vna cum mollitie flagella ex- 
3,hibensparticulis,quxofFetuntur,&nondiflipantur,fedcoiigre- - 
i, gxs\vit,c\\m-.defunt hic quidam. Argumentum caufxpermaguu 
3,efl:, quod neque Polypus quarumuis imitatllr rerum colorehi, 
quibus appropinquat, neque ch^maileon albarurh, fed vterqud ijs 
tantum adfimilatur, quarum defluxibus meatus proportione ha- 
iiL.de foler. beat refpodentes. Hxc a PlutarcEus, qiii & alibi eandem quxftio- 
sutimal. nem recolens, mutationis in Polypo caufarh diuerfam elle tradit 
,iabea,quamqua:eftinCham*leonte. Sane etiam Chamxleon, 
ijinquit,mutatut:nonvt moliatur aliquid, aut fefe occultet: fed 
,, ob metum ita vertitur, natura meticulofus: & id mutationis c 6 - 
3,fequitur,vtait Theophraftus,ob'fpititus multitudinem, parurri 
3, enim abeft quin totum eius corpus pulmone impleatur, quo in» 
3, dicatur ipfum fpirituu plenum,&mutatu facilem efle.At Poly- 
„ pi mutatio non efl: animx affedtib, fed adlio quasdam. Mutat h. 
I fe dedita opera, hac arte fugiens qure timet, & apprehendens quib’ 
alitur: decipiendo capiens non fugientia, & euitans prasteruehen- 
tia. Pfelli egregij dod^ifiimique Philofophi Phyficarum qusilio- 
numfdlutiones compendiofasapudme manufcriptsextant iam- 
pridem ab vtriulque lingua: dodlilfimo viro Iohanne Corterio 
Gallo inLatinum fermonem verfa:,in quibus eadem foiuitur qu?- 
„ ftio his verbis. Cur colorem mutat Polypus adquofcunquela- 
3, pidesacceflerit; timidum valde eft illud animalisgenus,fitatim-JD 
,,que vbiftrepidum aliquem prtefenlit , autfeapifcatoribttspeti 
i, fufpicatur,petrarum colorem quibus infidet, mutuatur. Viddn- 
3, turenim a corporibus omnibus,ab aere,a ferro,a lapidibus ema- 
3, nare quidam radij: quibus adnhittendis cum fit idoneum Polypi 
3, corpus,eorum etiam colorem retinet. Itaq; cum timore illo affi- 
5, citur, horret corpore, atque ita conftringitur j vt quos de viciniS 
3, corporibus erumpentes radios fuperficie admifit, pertinaciter 
„ etiam retineat. Sedintelligcdum efl:nequePolypum,neq; Cha- 
„ m^leonem colorem album vnquam aflumere.quia poros ad co- 
3,loris iftius.ficut ad caeterorum fufeeptionem commodos non 
habeant.HadlenusPfellus Tres itaque caufas mihi feriptores anti¬ 
qui tradere videtur huius immutationis, voluntariam,naturalem, 
neccflariam. Voluntariam, vtfumaftu id faci‘t,vtPlurarchus. Na¬ 
turalem, quod corpus Polypi fitporofum ac tranfpareus, vt Plu- 
tarchus & Pfellus. Neceflatiam, quod pire metuid faciat, vt cum 
hominis etiam pro varia cordis concitatione hoc vel illo colore 
genx perfunduntur. Exrecentioribus Bellonius Polypum varijs fe 
coloribusinduerefcribit,ob mollem eius pellem, quxfacileglubi 
poteft : cuius colorem ntinC.albflm, mox rulFum,poftealiuidum, g 
mox varijs coloribus diftindfum videas. Putat 4 Cardanus pellem 
variam, qua cirri conteguntur, contrahiatque.remittiin coloris 
mutatione. Sed vti nulla opinio vetuftior, fic nulla melior mihi 
e vifa efl quam ea,quam feribit Theophraftus c prxeeptoris fui me¬ 
tem fecutus , qui feribit Polypos habere atramentum fupraapud 
mutim politum, hoc effundere, colotemque mutare per metum. 
Vnde Plinius colotem,inqirit,mutat ad fimilitudinem loci, maxi¬ 
me in metu. Sed ha:clblacaufa mutationis efle non poteft. 
mutat enim quandoque colorem, cum in nullo ell; 
metupifeium capiendorum gratia, vt 
d Li. I. var. docet d aElianus. 
V S V s i N c I s t s. 
uLib.ps 
bLi, 4.1 
cLi. S.e 
dLi. i.e. 
eLib.j^. 
b De var. 
rer.-j.c.37. 
A NtiquorUm menfis appofitos fuiflTePolypos, teftis eftMne- 
fiinathus in Hippotropho apuda Athenasum, vbi ad crenam 
inter alia ha;c etiam apparat. Squillam nimirum. Loliginem, Paf- 
feremjDracxnam,Polypum. Etfane eius caputfuauiUlmifaporis 
fuifle perhibetur. Apud veteres quinto anatoinfante die.antequa 
nomina imponerentur, quod fiebat decimo die, amphidromia a- 
gebatur, tefte Caelio Khodigino, qua manus expurgabant, qux 
■obftetricis munere erant perfundx, cUrfuque ad forum ferebatur 
puer, mittebanturque a propinquis Polypodes & Sepiat. Polypos 
centum in nuptiali conuiuio Sphicratis,qui Cotys regisThtacum 
filiam ducebat, fuifle feribit apud b Athenaeum Alezandridcs in 
Protefilao. Ab cAriftoteleprxftantiflimieflre perhibentur qui pr*- 
gnantesfuntjdeterrimi qui ouis incubat. Archefttatus apud Athe¬ 
naeum in Thufo & Caria Polypos optimos efle, Corcitae vero ma¬ 
gnos & multos.hi laudantur ab Ennio in fragmento Phagefiorum 
hoc verfu: 
Polypus Corcyri.caluaria pinguia Aterni. 
Audlore Galeno durae carnis funt, & ad concoquendum difficilis. 
Si tamen concoquatu alimentum non paucum corpori exhibere, 
ca-terum fucci crudi plurimum gignere, Qure quidem omnia etfi 
Galeno ibidem tefte, Mollibus omnibus communia fint, in Poly¬ 
pis tamen efficaciora exiftunt, vt vfuS quotidianus demonftrat, & 
Veterum exempla,atque etiam d Paulus aEgineta edocet. Mollia, 
inquit, vtpotePolypi, Sepiae, Loligines, dura & concodtu contu¬ 
macia fuhr,pr*cipue Polypi. Diphilus ait apud «Athehteum, Po¬ 
lypum durumefle & concodlu difficilem; maiorem autem magis 
nutrire,humefacere ventrem fi abunde elixetur,& ftomachum ro¬ 
borare. Athenaeus refert Machonem comitem feribere Philoxenu 
Cythereum Dithramborum poetam, atque heliuonemPolypum 
bicubitalem Syracufis emifle, totumq; excepto capite comedifle, 
ob idque in aegritudinem mortemque incidilfe. Machonis autem 
verfus cum a quopiam translatosrepererim,hic fubijciam; 
'Egregium vero aiunt Philoxenum, 
DtthamhorUm poetam,fuijfe 
Gulonem, nam duorum cubitorum Polypurfi 
Syracufis aliquando ipfum emijfs, 
Et pnparatum tomedijfe totuth, 
Pnier caput aflirmant.Captusatftem cruditate 
Vehementer egrotare coepit. Tum medicus quidatTi 
tttgreflus ad eum, vt magno malo 
Eum preffum vidit. Si ttbi quidiait, 
Nondum eH dijpofitum, celeriter diflone. 
Philoxene. Hora enim feptima moneris. 
Tum tUereflpondens,omnia mea ad finem perduUa fuhtf 
Medice,inquit iam dudum diflojita 
Dy thrarn bos dys relinquo 
Vtriles,tfi> omnes corona dignos, 
§luos meis colltBaneis appono 
Mufis.Peneremt^Bachum tutores eJfe, 
' Tefiamentumhoc meum declarat. Verumquoniar)» 
Timothei Charon me ociarinon finit, 
Neqi Niobes, fedfletum capiendum inclamat 
Objeuraq^ me Parca vocat,quam audire necejfe eSi, 
Vt omnia mea abiens hinc auferam 
DatemihiquicquideBreliBum,Polypi. . 
3, Diogenem Cynicum ait f Plutarchus minime igne vfum fuifle, 
,i fed Polypum crudum deglutientem dixilfe tantum, pro vobis 6 
,, ciues adeo periculum. Idem rurfus teftatur ^ alibi, improbans 
«condimenta, & codluram carnium. Diogenes vero crudum Po- 
,i lypura vorare fuftinuit, vt amoliretur confedlionem, qua ignis 
,, obloniacbnficiti&facerdotibus multifque alijs circumffanti- 
,,bus, caput pallio velans , Polypum ori admduens. Pro vobis, 
,,inquit,-egoraepericuloobijcio. Praeclarum meherculepericu- 
,,lum fcilicet, vt Polyjiidas pito Thebanorum, Ariftogiton pro 
,, Achenicnfiurhlibertate, ita Philofophus aduerfus crudum Po- 
,,lypum decertauit. Sed cum eum mortuu efle feribat apud Aths* 
nxum Sotades hoc verfu. 
— — noAoTraAe Cputyd!) i Aiojfiiiis. 
ilpuriTsS-nx.sii 
Id efl, 
■' ' Polypum cum vorajfet Diogenes 
. Crudum,obyt mortem, . , 
Ametes erimus,fi ipfum itnitari velimus omni prxparatione poft- 
babita.Qjiarc fiededus eft,aflatioiie aut elixatione opus habet,vt 
tuto corpus nutriatjidque more veterum,quibus hos duospraepa- 
tationismodosin vfufuifle, pofteaquammultis plagis efleteon- 
tufus'hicpircis,& emollitus,feriptum reperio.ApudAreheftratUm 
in Syfenenfibtts hofce legere eff verfus. 
Ipfo ftatim diluculo, omnino fub auroram 
Aphyas teretes in pruna torrebamus, ajfas^ 
Porcellorurh carnes, ac Polypos: dulce 
Vinum deinde bibebamus. 
, £»^omra coquifcripfitAntiphanesapud AtheuxumiflEuthi- 
dico. 
iv ^omtoiati fcp^s. Vcrtit Dalechampius. 
Deinde Polypus fiuflatim defcijfm 
In battani/sceSus. 
»4 Helychio funt iwA(i7jB^i|3i,patell*;qui Siculis peculiare Saiiirsiti 
efle 
fLii, AH ai 
qua igne fit 
vtilior. 
gDeefucat 
niumlibeL 
Vtprapa»’..j 
rentut. 
