De Mollibus Lib. I. 
A 
«S»* 
T?r«V^*y- 
««*• 
o Lib. 7« 
l 
Or^ecicn 
tL.l. (. 2J 
Philesrecensauthori«*jir<p»y^,quo etiam vocabulo vtituraE- ^ 
liaaus,dumSepia> vt oculos pileatorum perfequentium fallat) tra- 
dithis verbis wajJas 71't|*v 7 V! 
Tu^Hmdvnis Galenusin Eicgefi saaivifayffjunterprctatur) quod 
atramenti Sepi^feufedimentum ell,o«» i^Tju^yHipponas quo¬ 
que dixitin lambis. Interpres Cinquite Athe- 
nxus) eispifeisatramentum (vt/teAa*) exponunt. AtErafifttatus 
- in Opfartytico , intritu efle vult, his verbis: Hypofphagma fit d 
carnibus aliis, vel elixis, ac fanguine cumfale, cafeo, laifte, & ole- 
pE. defenf, rum, folijs bene olentibus, concifis. Scriplit p AriftotclesSepite 
t^ ftnUto atramentum nodlu pratfulgcre, vt quotundam pifeium capita : 
e.u cuius fulgoris caullam ibidem addit, Tradit j alibi Sepia:, Loli- 
epium gini, & Lolio partes duras ac folidas intus per dorfum & corporis 
prona contineri, quas non eodem appellent nomine; fed quod in¬ 
fertum Sepijseft)^x(o»,quodinLoliginibus,gladiolum. Differ¬ 
re enim, quod Sepium robultum latumque fit, inter fpinam & os 
mediam pra:fe ferens naturam, fungolam intrafe compledens, 
& friabilem corpulentiam : gladiolus vero ardior &cartilagino- 
fior fit. Forma item difctepare, videlicet pro alueorum modo, 
iBepartib. quibusipfcinfettuscontinetut.rAlibiquoqueinSepia magnum g 
if.cap.f. Sepium ,inL 9 ligiueparuumgladiolumellctradit,addensrati'o 
nem his verbis. Nam id quoque (inquit. Mollium genus) arcet 
vefica: quantumque terrenum maxime fit, in atramentum fecer- 
nitur, & plurimum Sepis confillit, quoniam plurimum terrens 
materis habeat: argumento eft Sepium quod tale tantum que fit. 
Meminit quoque huius Sepij Athensus ipfum vocans: 
inquitenim s;g« n MyifS^cy’ir^a^> dura ttira,id elk h^het 
Sepia in dorfo, quod oftracum vocatur. Etfic quoque appellat» 
Diofeorides Columellateftum appellauit, nifi teftam legeremar 
uis, vt Ruellius legiffe videtur, qui iVf«».»in Diofeoride, vbi lo- 
quitur de Sepia tertam tranftulit. quidam etiam corticem & os 
Vius Sepij vocant. Germani 5 tW 6 <iW.BelgsSccfchuym.Vfumautemhu- 
ius olfis nobis declarat Arilloteles fic inquiens. Habent Mollia 
quodpifeium fpinis proportionetur, vtSepiaq, Sepium vocant 
Loligines quodgladiolum; Polypi nihi(huiurmodihabent:quod 
eorumalueus breuiorert, illorum procerior Ideoque vt ditedus 
inflexufque maneret, natura his adminiculis faciendum cenfuit. 
Os hoc exemptum c Sepis dorlb .candidum tll fuperioii par¬ 
te, durum ac Isue: inferiori autem fu ngofa quadam medulla reple 
tum, qus & Isuiter afpcra, & ligni modo frequentibus venis di- 
ttinda vifitur. fungofumhoc lupina parte natura effevoluit.ne 
facileimmergatur.vtoptimecenlecBellonius. Volaterranus atra¬ 
mentum Sepis,ineptefepium vocauit. Sepijsquoque & Polypis 
tDe gener, terterPhilofopho vcnterfimilisert.tumfigura.tumtadu Atijs 
tap.S. quas Loligines appellamus, bina quidem conceptacula ventris 
uDe gener. Ipeciem gerunt.« Alibi etiam tradit vuluam ita Loligini & Sepis 
t/fp.8. articulata effe.vt bifida cernatur: cum Polypi vterusIpecierotun- 
Magnitu- daconglabataquefit Sepias quoqucaliquasm bina augeri cubica 
do, notum ert ex eodem x autore. Ety Plinius cum de ingenti illo Po- 
xHif.^.c.i. bP° Carteis in Hifpania capto dixiflet ex Trebio Nigro, hsc 
yL.p.e.jo. fubditex eodem fcriptore: Sepias quoque & Loligines euifdem 
magnitudinis expulfasin litus illud,idemautorert In nollro ma¬ 
ri Loliginesquinum cu bitorum capiuntur, Sepis binum. Damus 
hic Sepis iconem pronam & lupinam pqrtem exprimentum, ex 
Saluiano, qui eam omnium optime expreilit. 
L O C V $ 
iBepenit. 'toralem potius quam pelagicam vitam effefcribit«Cat- 
tuen. vJdanus, fed tantum litoialem prodidit Arilloteles, ac marisca- 
hDepnr.4.. U‘^tnas incolere l^Oppianus. Iu fumma marinum animal ert Sepia, ^ 
tnp.y. vfquam in dulci aqua nafeitur, aut ad flumina e mati adnatat. 
Abundant in Icpccnt .ionali Oceano quod cuipiam mirum forcaf- 
leeric, quod cum figida Sceianguis (it Sepia, ramfrigida degat 
aqua. ScraboduorunuubirorumSepias circa Carteiam repertas 
tradit,vt Latina liabct translatio; fedGrscus codexlegit rdiB-iha, 
id eft Loligines, & limilia duorum cubitorum in co mari fieri.Di- 
ximusfupraexPlinio , quam ingentis magnituclmis Sepis inli- 
cL. j C.104 circa Carteiam expuifaffuerinr. Bellonius maioiem Sepiarum 
copiam in Gallia quam in Italia clie certatur, c Bartbolomsus 
Scappusqui derc coquinariii docliffimos libros Italico fermone 
icompofuit, iii mari Adriacico maiorem efic Sepiarum copiam, 
quam ia Tyrrheuo aic. Archertratus plurimarum rerum cognitio¬ 
ne clarus canit: 
A/Shipai Tf Moc^ivvia r’clvi jKftwi) 
In Ahdetu Sopit, ac tn Media Maronea. 
Quibus verfibus eas videtur extollere, qus prope Abderas & Ma- 
toniam capiuntur, tanquam ad cibum pisllautiffimas. In Ponto 
non ert Sepia, cum Loligoreperiatur terte Plinio. 
^9 
^ r A s. 
'c Ltb. 
7 . 
H Is quoque vt Polypis anguftum viuen di fpacium natura coa- 
celht. Exemptis enimpaucfs bimatum non completur,in¬ 
quit <. Aiiftotelcs: Vnde A Plmiusde Sepia & Loligine locutus, „ 
nequeh;s.inquit,bimatulongiorvita.EtcAthcnsus,Adbima-!r,^'‘’'^*- 
tum Sepis vita non producitur.velut nec Polypi iSihirtom quam 
tradit Plinius dc ingenti Polypo dolij magnitudine , longitudine ^ 
■pedum triginta vera perhibetur, inquit Mathiolus, nullum fe " ' 
quetur ablurdum, quin lolypiA denis, & bis denis annis viuere 
pqffint. Quod etiam tum Sepijs,tiim Loliginibus euenire poffe 
non dubitarim, prsfcrtim cum eodem loco fctipferit Plinius , Se¬ 
pias Loliginefque eiufdcm Polypi m‘agnitudinem Hifpani 4 li- 
lorevndis cxpulfas ifieiepcitaSi Hsc Mathiolus. Cuihisverbis 
reclamat.Zoograpbus; Atqui vire longitudocorporis magnitudi- 
neinnonlequitur.vtih libello de vitsIongitudineindicaFArirto- 
teles.-cuius inhacpaitc abthoritas toniiellia Mathiolo non de¬ 
buit Certenccin codem genere nec indiuerfis, magna paruisco- 
parata, iimpliciier viuacioradixeris. & cumintcrniifacula Poly¬ 
pi tam grandes fint, necin mcditciTanco(de cuius maris pifcibus 
Aiiftotcles {cripfit) fed Occano , quid inde de Polyporum viuaci- 
tatepronuiiciesabfolutc ’ Hadenus Zoographus. 
C 4 
PIE 
ndi ratio. 
A Vthor erta Ariftotelcs Sepiam odore efcarum allcdatam ca¬ 
pi Ad Sepiam capiendam qiisdam confcripfi cum de Poly- ® 
po ageremus. Tarentinus accipit falis ammoniaci drachmas fex, 
ceps drachmas duas, adipis vituli drachmas fex; hac efca ferra- 
menta, ad formam fabarum ledada, atqj illita admouet, & fpon- 
te ad odorem progredi fcqueipfas tradere Sepias afl'ei i t.'Aha efca 
ex eodem, Faiccmvmi fine aqua,alleocontundito, ad locumque 
accedensmariiplhminiicito..Sepi«fiquidein videntes quod (fkx 
dcfcendatacpetatimum) nigrum ipfum relinquent, atque illuc fe 
conferent, vbi oleum (de liiis ortenderit : eafque tunc compre- 
hendito AdSepiam capiendam neque naffa:, nequeretium infi- 
V ^jsopus ert; fed amotis illecebris eamlioc modo.quofcripfiti hHalieu.^. 
Oppianus, plicantur j qui interprete Lippio ha:c canit: 
Nonfortunato cata Sepia carpitur igne, ^ 
multa mpelagopotuit Vitare perula. 
Jam non hnafugtt nondenfivimina feptt 
LliciuntiUfupijcartteseqUote tpto 
r tmmeamappendunt pejlem,dnciinlyj peremtu, 
tojlquamecohjpe^u vaga femina tracla per tquer 
Cernitur a ma<ihiu, fubito ampleBantur amatam 
Attj/VolubihbmnodiffiiyU^rotati 
ImpbcitamramuJlringunteupiuni^j teneri. 
At velutiVirgnfratremmitem^parentem, 
Q/A longe a f a t! la fuerat tam tempore longo 
incolumes cernens terit i( compleBitUr Vtr.is. 
Ac veluttnuper luuernformofapuelli, 
Aurea quam vinclo vinxit Cytherea benigno 
Arrepta ad thalamumfponfiiompleXihu,s heret 
Candida dthBocircunaans brachia colla, 
Inq^ rudi nodo cenfumtt tempora ncBtt, 
S<c tflttmpltctte. Veneris nec munera linquunt 
T aU connexi nodo, nec vincula joluunt. 
Donecpifcatorcapiat, cymbeq^reponat, 
Connexiqjfimulfabeam crudelia fata. 
piiTr'"*'" rtquentibushifce docet verfibus idem 
Has etiam na fis capiuntfub tempore verno) 
Ham curttumjeptum myrti defionde coronant, 
Lttungunt virides frondes, quas horrida gignit 
Arbutus, atqj alijs folijs hoc V’men opacant 
Cum coitum cupiant , ^ dulces foluerepartus 
In caueamproperant, /Iratafronde quiejcunt, 
Src amor expletur mtjera eum morte proteruus 
Btfcrs tnfiicamclaujiaueuntur arenam 
Scribit Ifidorus Sepiam didam , quodftcile fcpibus inclufa capia- 
tui-i Vera Itaque foicccfithxc capiendi catioquamuisiitfalCUrv- 
mologia. MaililiieviduGiilius adliuncniodumcapj SpLCulain 
lignumincifa ex chorda appeida 111 aquam pilcatores demittunt 
icienfim fluitantia tiahunt; Sepia adfui fimulachrum fe iaeuk 
tur, ac luis flagellis lignum circumplicans, dum fe apparentem in 
fpeculoamatorie intuetur, ipterea reticulo circumuenta fubda 
citur. Eurtaihiusfcitbit etiamaucs cotUraiceslaqueo autefnecu' 
C. Ium polito capi, ’ r “ 
V l C T V S/. 
Hoc ,-7 eft ex pifciculis, atque etiam e mugile, quem 
Hilis c i longis ptomufcidibus ,vtprodita Arirto- 
I- • ■ • teles Qum etiam maiores quandoque pifces vinceret alibi idem 
«adit-cAthenaruspufillis, inquit,pifculisaluntur Sepiola: 
»?)«■/«<) diftentisfuisptomufcidibus, ve- 
luci lineis pifcatorijs, illos 
a 
bHif. 
sLib.j. 
venantes. 
S E X V S. 
D e Mollium fexuloqucns„Ariftoteles, Cum vero .induit •« a trr 
mares m hoc genere afeminisdifferunt, tum vel maximi. ‘ 
Sepi* id probant Mas enim prona fui corporis nigriora fiipmis" 
potius,partefqiieomnesafperioreshabet, quamfa-mina,& 1,. u 
neisinteruenientibus varias,caudam etiam acutiorem Etiali Ou « 
bimatrem a faimina mternofcifcrib.t, quod mas varius. maiMs’- WT 
quam f*mrnadotfoque atriore eft. Quod fic tianftnht. Plmius 
Sepiarum generis marss vatij njgriorcs conrtaatiaque . ^ 
us: 
‘iiaions; 
Cimi- 
