20 
Vlyfsis Aldrouandi 
iitii ii. e. 
tf.Grif. 
b 
nimirumI r auxiliofasininisferendo. TraditumrutfusaPhilofo- ^ 
phoed fsrniaam inteftina continere duo jveluti mammas j quae 
fi aluo dilFefta infpedlesVfacile videiisihis marem omnino eaiere. 
C O 1 r V s. P A R T V s. 
I N coeundo, inquit/»Ifidorus, obfcanum genus eft. nambte 
concipitficutVipera Quodfallumeft. Melius itaqueRoude- 
Hij.i.e. 6 . Iccius, Sepias fiftula coire & parere exiftimac. i Arift. etiam hoc 
ominatus efle videtur, quumiuquic; Sepiae ac Loligines ora ap¬ 
plicantes , & brachia inter le componentes, natanteiq; in aduet- 
lum coeunt. Narem etiam diiftam na- 
„ rem inierunt, natatus alteri retiorlum , alteiianteueriusin os 
,, agitur, patiunt ea fui corporis paitequa: fiftula dicitur, qua & 
cL.g.ca.%1. „ coire eas nonnulli arbitrantur. Quaefic traofctibfitc Plinius: 
Non coire Sepi£E& Loligines linguis, componentes inter le brachia, & in 
ore. contrariunatantes: ore&pariunt Neqicaslihguiscoire(vtiPli- 
„nmsfcntire videtur, de coitu dniiiiibidem tiadlat) neq; ore pa¬ 
rete (vt idem cipreire teftatur) .■rtiftotelesprodidit.rationiueco- 
fonumeft(inquitSaluiauus.)Quod enim Ariftotelcauthotenon“ 
otefcd fiftula patiat,clare adeo patet ex proiimiSeius citatis ver¬ 
bis, vt non fit opus probatione. QaodvCro neqi ore vel linguis, 
vt loquitur Plinius, eas coirealieuctet, clarum etiam eft Nam £t- 
fiinquiat Sepias coeuntes inuicem ora admouere&applicate:n 5 
proptereaeas oribus coire teftatur. Nec eft vtpro defendendo 
d Lib t.dt Plinio alium Ariftotelis d locum adducanip^n quo legituriMol- 
gen. eap. is. lia,enixu complexuq; mutuo brachiorurneOeunt, fic n. coniun- 
Gaz^error o i necefle eft: quando Theodotihuiuslociincetpretatio,&non 
Ariftotelis lententia pro Plinio pugnetiScribit enim Ariftotcless 
TO TOj 10» v^oOT» Tvi/^0» t^avxyxyiilhoc eft 
Molliaaucem complicantur ore, renixu complexuq; mutuo bra- 
chiorum:complicantur autem hoc modo exneceiruate.& non vt 
cLib.7, vertit Theodorus, Mollia orecocunt. Athenaius fuperi otis loci 
Ariftotelis fic etiam meminit Idcm(inquitlsAriftoceleslib quin¬ 
to de animalibus authoi eft, Sepias & Loligines coire amplexas > 
e. I . inter fe corpora, adaptantclq; mutuo ex aduetfo narem(^i»*7?ejo) 
Oua qua & brachia.Oua autem concipiunt,qu5qualia nam fint,/Philolo»» 
lia. phus exponit his verbistSepitealueus bipartitus eft, ouacandica- 
gOe par.}, tia grandini fimiliacompledens permulta,^ fit rurfus alibi,Sepi- 
tap.i. 
js oua gemina apparent, quoniam vUlua sarum ita articulata eft, 
vt bifida cevnatut.Sepiatum oua qualia c mari cij ciuntur,cx Ron‘ 
deletio hicadpinximus Noftri inquit racemum marinum vocant 
afimilitudineracemi VU2 vitis, quemab vuaPlinij multum dif¬ 
ferre exiftimo. Eft enim Plinij vua florenti v ua; limilis, vt fuo lo • 
co declarabimus, hic ouafunt duntaxat, florenti vua: nullo mo¬ 
do fimilia. HaiftenusRondeletius Deouis autem Sepiarum rur- 
, r-a fushtec^ Ariftoles. Sepiae oua edunt fimilia myrti baccis magnis 
hbijt.p.c.is ^ nigiis:atramentum enim fuperfundunt. cohxieiitintetle o- 
„ mniaad fpeciem racemi, vni cuidam nexui obduifta. nfccfacile 
„alterumabalterodetrahipoteft.Mas enim humoremquendam 
„ emittit, cuiuslentorefibiadhsrefcuut. & augcfcuut. Cum pri- 
, mum editas candidafuut,atq; exigua. mox atr.imento petfufa. 
ouisfuperinfundit, atqiitaefficitufvt folidefeant. Sed nonfatii 
hunc locUm Gazam aflecutum efle Rondcletius putat Graeca au¬ 
tem verba h*ciunt:'’OT«» dVii oijw/ieinnrixj tk «J*, iiifpiw wag«it9- 
)f^'mtpvrx'T 9 fJe>.oii)XccfyivsTui^^^i*. Pluius malaeeonuerfi- 
onis.inquit Rondcletius,occafionam dedit diftio temereadie- 
tfa rojJsAoi' poft i(gi7u^vi-£ quam delendamefle conuincici Pii- * ot p.f.W» 
mus, qui AriftotelislociHnhcidterpretatuseft. Ouacius(Sepi«E) 
glutino atramenti ad fpeofttn vu* cohaerentia , itlafculusprof^- 
quitur afflatu, alias fteriltfcUnt. Vides hic Plinium pro tQBmipvnit 
profequi afflatu reddidifle.His accedit Athen^i authoritas locum 
Aiiftotehs citantis. "Omt Sirixun mmixi ruua., i »ffbu 
n^f»- Vides hic •nCJixuv mentionem nullamfii- 
ctain. Pol tremo non masiledfsmina, vt prius ex Ariftoteleper- 
fpicuum fuit, ouisatramentumafpeigit. HabienusRondeletius. 
Verum Zoogtaphus &SaluiauUs non5-oAoy,ledvnamutatalit- 
tcra 5 -»p«v, id eft genituram, legunt. Verbum quidem in- , 
quit Zoographus quod apud Atheu*um legitur, in vfu non eft: “ 
& apparet hunc Athenaei locum elfemutilum, vtin multisalijis 'fV 
Plinij etiamintetptetatio; Mafculus perfequitur afflatu &c. nofl ^ ® 
tanti eft quin Aiiftotelemiplum fuis alibi verbis lefe interptetan- 
tem ei praeferamus, verbum fi abfolute proferas ilpiri- 
tum & aerem contra aliquid emittere fignificat:at pifccs in aqua 
quomodo anhelare,autfpirareaerem poliunt? N.rm vtRonde- 
ietio donemus pifccs proprie diilos fpirare, Mollia tamen & eX - 
anguia non fpirabunt. at fi accufaliuumaddas, aliudquippiam 
cum Ipiruuivel tatjquam 'cum fpiritu emittere fignificat.idem ki- 
Jicet quod «1»«», ideft afpergere: vel ,(^7*ip(e»tt/,ideft contra 
aliquid emittere.Mas igitur Sepia TZifyiy&yitjcjKipvo-A' TtyS-opoy, hu¬ 
more gcntiali fuo oua confpetgic.genitutamq; eis affundit.Nam 
& lib. j cap.7.degener.anim. Ariftoteles pifcium omnium oua, 
nifi mares femen luum afpetfcrint dicit, veli- 
sri£5(i»i») augeri & vitalia effe negat. Et mox fequenti capite: m 
fSj/i iuux«fxi!u}>i 7 uj>i'^i<x> «WTO TrtidTa, nt 
(m 3 linnxviftjinn)-nSs' pyiAt».»i»> tSr<ppa«»« fub- 
auditur 7»>5-o'j«»,expr*ccdcnti capitejo»pp4v*»?»fZ3? «i «ppcvw ‘X- 
tw mb 7 s: yiytxmn {fupple v» ) nws^f xop hic 
*«/'dixit, quod libro quinto hiltoris sj^poV.Rurfu s 
hift. f. c.i 8. caufam reddens,cur oua illa inter fe racematim coh*- 
ican:,ficfcribit: A^IKSJ ^ « appiw iy^orn-m Tttxftv^xhuei f))' vAi^«- 
Aftipulatur fententi.-c noftrx vetus 
translatio, quamauthor de naturis rerum recitat, hisverbis: Se¬ 
pia femina cum ouat, mas eam fequitut,& fuper oua femen infu- 
flat, vtviuificentur. Item Vl^ottoni: Q^oticsedideritoua, masd 
vcftigiofequens humorem fortificum ouis fuperfundit, atq; ita 
elficituryt folidefeant Htec Zoogtaphus. Ca:terum funt Sepia- 
rumouaracematimcompada, & unquam a pediculo dependeu- ^^ ^^^ 
tia, oblonga,in tio bacc* myrti,tanderUjfi maris femen contige¬ 
rint, auallanse nucis magnitudine, folliculo vel membranula co- P''““ - 
tc(ffa,coha:tentia; foris effufo atramento nigra, intus alba. QliaE 
ibi continentur oculorum humoribus fimilia funt, vti ttaditRon- 
deletius Primum enim aqueusSc tenuis humorcffluitimoxali- 
us priore eraflior, tertius veluti cryftallinus. Vbihtec oua Sepia , 
peperit, & femine matis afpeifa funt, ijs incubat diligentius qua 
eseteta Mollia,vt his verbis teftatum reliquit t Ariftoteles: Curti * -J.c.is. 
nigramaioraq;redduntur.Tempus autem& modum pattuside J) genusomnecruftatumCbiiundtaeontineatoua,&ficfoueat, 
' ' t -J--1 . ,11;...jtr Polypus & Sepia:, & reliqua eius generis eiufdem oua qutepepe- 
Qnotepo- his verbis declarat. Mollia verno tempore pariunt,& 
re patiant. primis.parithijc omnibus anni temporibus:petfcuerat- 
iHt. }.c. 12. jdendo ouorum numero dies quindecim, fit Kalio loco: 
^^pg^.^^^.vterumSepi£E verno tempore, panuiu intra diem deci¬ 
mum quintu. Ex quo liquet manifeftiflime erioicmin codicibus 
Athensnei, hxc eadem Anftotelis'verba citaiuis,iitcpljfle. Nam 
Athen. cor PnquJjj TatSii^g,).axiux rtxTwai -nCai iii xoo- 
leiftus. tisiTi^mi/afeUiH^ix.utmoJirzti B-£>u,(#iiJ'ti(gt)ipcep«/r,ideft. Mollium 
autem Sepitepnms vere pariuiu:& non concipiunt omnibus te¬ 
poribus, parmntq; per quindecim dies. Expungenda igitur nega- 
tiuaparticula01*ceu perperam inlerra. Idem confirmac/Plinius, 
\Li.S'C.}X. qui Sepiam omnibus mtnlibus paietedciiplit. Locum piattcrca 
mU.s.c.iS. quopariunt,indicat w Aiilfotelcsdicens:Sepia paritiuxtaterram 
„ inter algas, & arundines,& fi quod aggclium t.ile inicdlum Iit, 
„ vtfermenta,aut lapides,aut qua;libct alia maceriei congeries. 
„ Et quidem pifcatores de induftiia fafces fannentorum difpo- 
,, nunt. Htec perlibenter in eis loculamciuis paiit, prolixaniil- 
,5 lam coatinentemq;feriem ouorum, qualis curi, muliebrisfpe- 
nH f.r. ir.ciescft. Et« rurfus: vbide cartilagineis Locufta:maiinxappen- 
,, dicibuseflet locutus:Partusenim, inquit ,in ijs recipitur,vt Se¬ 
piarum farmentis,&: qualibet colluuionecollocatur. Vndehxc 
tfPliniusiSepiainterrenoparitinteraiundines,Scficubienataal- 
oli.p.e.Jl^ gjiexcludit quintodeciraodic. Sedhoc mmun quod eodem ca- 
Phnij loc dicat Plinius, Loligines in alto conferta oua edere, vt Sepias, 
explicatus, Sepias littotalcm non pelagicam vitam traducereconftet. 
Quomodo locus interpretandus fit, vt videatur di cere, Loligines 
pariant. confertaoua edere, vt Sepias. Porro modus patiendi eishiceft,, 
pH.y.M.12 .yj.pj.QditpPhilofophus. EnitituralUuih per interuallireprimens, 
inlpergitquc atramentum, interpofita quiete,vtpotc cum non ni- 
,, fi cumlabore emittat. Ptxterea vt idem aitiMas Sepia oua qux 
„fa:mina ediderit, perfequitur,fuumfemenafpetgens:quod vel 
qfii.ca tS. jjjnrcliquisciufdemgeneris fieriratioeft Idemj alibiiMas,iri- 
„ quit, humorem quendatti mucoris mittit, cuius lentoretena- 
„ citer oua fibi cohxrefcunt, ac cicfcunt. Etiam hxc & cum pri- 
„ mum edita candida funt, atq; exigua:mox atramento perfufa 
r Hi }.ca.xz „ nigra m'aioraque redduntur: r fit alio in loco; Quoties autem, 
„ inquu, ederit (foemina) mas c veftigio fequeas, atramentum 
reriut, abfolurafoucntj&prscipue Sepia: quippe cuius fepe-‘ 
numetoalueus luxta terram dum hoc facit, appareat. Etvtidem 
«author cftiMox oua edita Sepi* ctaffuudinem acinorum vu* “ 
minorum intra diem decimumquimum capiunt. Qux fliptiUs 
prolelam perfeda abfeiderit oui membranam ) ftetcufculum". 
mittunt fuumq; prs metu colorem mutant ex candicante in tji- “ 
biufculum. Vndedixitx Plinius. Excludet Sepiadecimoquin-“ xZ.j.t.jii 
to die. Prodeunt autem ex fingulis Sepiarum ouisfingul* Sepi- “ 
ol* teftejy Philofopho. Sed quomodo prodeant, idem declarat ‘‘ y B-s. (. IS^ 
hisverbis.Cum Sepiolaiamintusconftitcrit, videlicettotaex'* 
candido oui interno concrefeens, tum rupta oui membranula" 
proles exit:primum pars illa interior candida veluti grandocon- “ 
iiftit, cum femina fuum atramentum afperferit. Nafcituicnim “ 
Sepiola ex ipfo candicante corpufculo verla in caput,modo aui-" 
um ventreannexo. Sed qualifnam fit in his annexus vmbilici," 
. nondumexploratum habemus. Conflat tamen candidum illud " 
fubindediitiinui; dum Sepiolaaugetur,&adpofttemum jvtlute- 
Eum auibuSjlic candidum his aboleri. Primum oculi grantles in his 
quoque, perinde ac in exteris apparent. Sitouum a.b.c. oculi: d 
Sepiolaipfa:ehocipfum. Niphus poftetiota verba hxc fic legit. 
Sit a ouum: b c. oculird Sepiola ipla,ita vt verba hxc 7»/t e<p’iv li$ 
abondeht. SaluiaUusautemfic. Sita ouum, b coculi, d Sepiola,c 
liocipfuffl.AdhxretautemteftexeodemPhilofopho,ouoSepia * t£‘btr. 
iiafcens parte fui ptioreihac enim tantum poteft adhxterejcum 3 
hxcvnapattcmpofteriorem&prioremeofemmodohabeat.Po- 
fttemovbi.inquit, Philofophus ePatiurtt intra diemdecimum- 
quintum, ibntixTBvfft , aliqui vertunt, perfeuetareeas 
in edendis ouis, fiuc in partu dies quindecim:quod an magis 
conueniat, ana conceptu potius ad partum vfq; 
tot dies numerari,confide- 
tandum. 
MORSS. 
