22 
Vlyfsis Aldrouandi 
E P I T H ET A. 
C Epia propter dolos, quos machinatur pifcibus, dum eos vena- 
v_Jtur, dicitur Oppiano: {lueaudaz. 
ftationeiiKcaeniin cum fpedtandamfe venatoribus ptjebuerit,fi- A. 
muiatque in fe aciem inllrui confpexerit, & claflicum cani, atra¬ 
mentum tn aquas enomit, quibus intedtis, demptaque ita vena¬ 
toribus congrediendi copia, elabitut. Quod fi interfugiendum 
acciderit, vt apsrtoiteruincampodeprrehendatur, ftatimin effu- 
lam atramenti nubem lcrecipic,atq;uala'pius ac identidem fru- 
. ftratur venatorislpem,nuUaluifa<lfacopia,vtdeprrEhendipofiit: 
idqjnon in congrcflii tantumfacit, fedplerunqt etiam ludendi 
ftudio quodam, atqueetiaminfidiandi. Sumptumhoc Hierogly- 
bL» i.r.tio pjjicum eft cx tHoro.Sepia fe furti m fubducens periculum deuo- 
Periculum £at apud j£gyptios teiteCoalio Calcagnino.Huiufmodi vero oc- 
cultariouis caufla confidfum a Gratcis credit Pierius,Thetimin 
Sepiam commutari lolitam , dum vel eluderet vclleiio fugitaret 
Pclcailiam fequentem. Ita deniquchominemquimultislimula- 
tiouuminuolucristegcretur,elktqueocculta;niultipltcirquena- 
Homo oc- tuta; j pei pi(fPam Sepiam notabant. Alij mendacium cx hoc fi- . ... ' 
culta: na- pnaentointclligi vo!un[,propterea quod Grammaticus Ftiphon /"j Vamuis Pythagoras Sepia vefei prohibebat fuis, non tamen 
° ' ' '■ " ■ misquip- V^obidcaiteriabftiuuerunt. Nam cumamphidromiaolimcc-e 
quod Biaioresquandoq; pifces aggredi audeat, acmas fatminsca 
tridente perculla: auxiliati in hominum confpeftu 
vnW nominat Eubulus quod in farragine coqui folitiefint.Nican- 
dei ipi^li-Aijhefugitiuamjquodfparfo atramento manum captan¬ 
tis etfugiat. Ob atramentum nigrum dicitur furua apudGytal- 
dum.tardafugre apud Ouidium. 
VSVS IN CIBIS. 
CUI2. cdi* in excremis ^uip- 
pe partibus nigiefcit, & obfcuratur Sedha;c proprie admelanu- 
' rum pifcern pertinent, qu 4 m quidam inepte cum Sepia confun- 
Liter^ aE- dunt. Caiterum hcerasfacras cum a£gyptij lignificare vellent, iu- 
gypciacae. cum, cribrum, & Sepiam ponebant. luncum autem, quia eo pro g 
calamo vtebantur. Sepiam vero quod eius ad feribendumatra¬ 
mento vterentur, vtfentit Pierius. Qvjanquam etiam hic per Se¬ 
piam atramentariam thecam fignificare poHeputet, cura apud 
Petfium proeaponatur,dumcanit: - 
Nigra quodinfufa vanefeit Sepia Ifmpha. 
Nos tamen pro atramento ipfo hic poni fupra probauimus.Sanc 
Grteci atramentum <rf,mo-n>isr appellant. Cribrum autem fub Se¬ 
pia ponere ideo commenti funt, quia ea prima fune arma, quibus 
iu pane conficiendo vtimur, atq; id apud.rEgyptios ex iunco con¬ 
texi folitum. Admonebant autem ea cribri cQElaturaitaiunco,& 
Scpitefubiedfa, eum qui viftui neceflaria comparaflet,litteris da¬ 
re operam pofle: cui vero defit prouific frugis in annum copia,alij 
dedatur arti ,aliamq;fcqu 3 tur induftriamnecelleeire.Sunt etiam 
qui amorem coniugalem in viro firmum, in hemina lubricum fi- 
mor con gnigeate fi vellent. Sepiam tridente confollam pro huuifmodi rei 
lugalis. Hieroglyphicofaciant, proptercaquodSepiafosminafi percufla 
fuerit, mas auxilium adfciat, quodfi mas percutiatur, fatmina au¬ 
fugiat. 
E A B V l JE. 
T Hetis mater Achillis infantem igne fouit, inter diu litum am- 
brofia, lic demum illi conciliatura im mortalitatem. Id quod 
aduertensPeleusaltiusinclamauit IndeadNereides digrella nar¬ 
ratur Thetis,cuialioqui fuit infitum,formam demutare. Qiiin& 
cum ea coilleprimum creditur Peleus in Sepiae fpeciem confor¬ 
mata, Euripides Pelea cum Thetide femclcoijfle:radit,iidque in 
Sepiada; promontorio, quod in Magaefia ftatuitPlinius.Memi¬ 
nit huiusfabulj:Iohanncs Tzetzes,nis veifibus. 
Octo: tAJ©£7j> n>iAe@-in<.o<ivini>u' 
Hfts Truf aifjs vhef epim. 
niTnxf meTTOTT ffifCpLo fciTuCxxdvmi/, 
dv-riui r-ccf 
levTvy ivx,d^iovtm, 
Kitia TrufeSTfemn 7rt<rH.v,Ka^ iJdrar 
TtA@- dv'FLu ,($£-7c ^l3»c# ci aycoTce 
Q.ajrypin^mcivrrS%>^uTVv fek>yUv(^x.pvQt truv. 
Ei zs j(*i Trte^ ou eivai, 
AyJpapy(^^rBiiTD, 
Aiwjt Vhetirr)fugienti?» l'eletco?g'tJJum, 
In igrie?n^m aquam verti,i?i naturam ftrarum, 
Inq^ Sepia al quando formam i onuerjam , 
VeLtm ip am detinuit, nuptijs coniundue e/?. 
Magis autem allegoriiethunc non dgnata, 
Intgnem vertebatur vtcaderet tfo m aquas, 
ittam tnaicejfisryiontibtts ejea bejlijsvrfieret, 
trefirerr/o piam dettnuit tn tenthrts abfcimjatn, 
§luemadrr.odum Septam,atramento nigroabiconditatn 
Stue iHxta mare ejftigtentem illum, 
Vt Euriptdesftribii tn Andromache tilud. 
D 
V 
PROVERBIA. 
prltu mutabilis albus, Crater Horatius Quoinloco Porphy- 
lebiabantur, mccnas cum Sepijs mollire, & plurimos cirros dili- duxentur. 
genterftringeteaflolent, vtloquitiir apud Athenarum Eubulus. 
Ariftophanes in Thefmophoiiazufis, 
idyiirtej vs 'o mjTtiOicy. 
Id eSft. 
Emptus efipifeis aliquis,vel Sepiola. 
Et Theopompus in Venere. 
A»’ licu OTjTnem A*?«» legitNatalis c o- 
mes) icetj-nSt-nmXvwiiiieii. vertit Dalechampius. 
Sepiam (f. qua exiguum Poinum huac intercepit,arrode. 
Et nunc quoque in omnibus Italia: pifcarijs venales habentur,iis 
inquam,in quibus marini veneunt pifces,non alia.quam cibi gra¬ 
tia; Quamuisalioqui ganeones,ac dehcatuli Sepiam afpetnen- 
tur,& pauperculis relinquant,naminfipidaeft.nifi optimeprte- 
parctur, condiatur, coquaturq; ,nam fiegrata fapidaq;efficitur. 
Duplex autem eam coquendi moduseftiaut enim affatur,aut eli- 
xaturildq; tum recens, tum alferuata. Nam GalliSepias exiccanc 
non aliter quam Graeci Polypos. Miror certe cur, recentes nullius 
in Occano iint pretij, vt fciibit Bellpnius, cum a coquis,inuete- 
ratis, aut lale conditis pra-feran tur. Sed forte id ideo nt, quod ci¬ 
bi faflridium,recentes adhu c pariant, & falitx ieiunia verna egre¬ 
gie folentur. Sunt autem Sepia:alia:maiores, aliae minoresiMa- 
iores falc confetuantur in Illyride,indeq; Venetias deferuntur, vti 
& Genua Mediolanum. Auicenna, inquit ,Rubien (aliqui Sepi¬ 
am interpretantur) eft conueniens cibus: qui tamen falfiis & in- 
ucteratus, atram bilem gignit, Venerem promonet. Simeon Se- 
thi Sepiam difficile concoqui, parumq; infecontinerefuccifalfi 
ait, quod fi tamen concoquatur, non parum nutrimenti corpori 
id ferre. CxterUin quia crudos procreat humores (vt fupra ex Ga¬ 
leno ingenerede Mollibusfcripfimus) oportet eam condimentis 
acrioribus conditam clfe; vinumque vetus, & tenue fuperbibere. 
Venetijs & Romae omni tempore habentur, fed optima: putantur 
menfibus lanuario, Februario, & Martio. Praeftantautemcum a 
funt grauidae tefte « Ariftocele. Elixantur magna ex parte, affisq; 
praeferuntur, vti forte & apud prifcos.Nam elixarum mentionem 
facit AlexandridesinProtcfilao,vbifympofiumnuptiarum Iphi¬ 
cratis, qui Cotysregis Thracum filiam ducebat,deferibir,nulla 
affaium inentionefafta. Qyoautemmodo fint eluands Alexis 
ei nox>!f«docet,indu(fto coquo haec loquente: 
"" ■' " i ffijTnuf TTOnv 
A^yfcris/alatTf^s raf» A''JsAsxtoxuW, 
Kaj TCi mt^tiyicc ozuiTefedr itpJuTroa. 
To^'octEo HgeTUTtctdliTrriylSevSKV^OVi 
'Eyfmtnt EiTrrciikEfi^eflcrelfimt ciftcf, 
Em Ts Tnyaior ai^uptireioidr tpfpoi. 
Id eft. 
A. Sepitt quanti .> B. ima drachma 
Tres A harum braihia 
Et pinnas accipe, J JfecictsqjeUxa: 
Corpus reliquum m quadrata jrufta multa difeinde, 
Tk/o jaleperfrica, cenare ftatim ac inceperint, 
Aiceiecs, ellridtKte fartagtne notis tffer. 
Nam in farragine coquebant olim, ac elixabant, vnde Eubulus 
■myli/jitdi mznas nominat .Eis, cum in cibum parabantur, oculos 
cxiinifolitos.monftrat hic verfus Plauti. 
luheihdere ocul s,itidem vt Sepipsfaciunt coqui. 
Bonum autem ius ex eis fieri negant pifcatores abfq; atramento. 
Quapropterpifcarores vtferibit Bellonius, cum perfeneiftutem 
deficientesfuper aquam fluftuantes, vel viuas vel mortuas extta- 
hunt,in primis daut operam, ne atramentum (quod alias dum fe 
b In Ruden¬ 
te. 
rioo Grammaticus annotat prouerbiali figura diiftum,albus E perfequi fentiunt, effundunt) temere diffluat. Bartholomteus 
iLib. 4 . 
& ater, & pro eo, quod eft bonus & malus: & Horatium, album, 
ad liberalem aut lattumrcddidilfeiacrum adfordidum &irum- 
nofum.Hucfeftiuiterallufic Matron apudxiAthenieumde Sepia 
loquens: 
H iov au 10 ArjOit^x pctXoco etSi, id eft- 
§liie cumJit pdctsfola album noutt atrum. 
Efteaim,inqiiitadagiorum author, Sepiacolore albo.fedfuccil 
habet atrum,quem fpargit i'n metu, ne deprehendatur. 
Et nigrum muco portans in corpore virus 
De Sepia videtur pronunciafle Ouidius in fragmento, quodHa- 
licuticoninfcribitur. namfequcns verfusdeelt. Perca /equitur Se- 
ptam." t-ntTou ot / do ) fsiEou/ev^u. hicmalc vertit adagiorumauthof 
pro Melanuros Sepiam. 
Scappus, Sopiam in lure fuo coifturus, recentem exolfat, & pedes 
feu brachia abfeindit, vt tantummodo alucus relinquatur cum 
veficula, qua atramentum continetur, tum eam cultro per medi¬ 
um diuidir,lauatq; cartilagines omnes exteriores interioresque 
in aqua frigi da, aut tepida, donec albefeant, deinde diffecat ean¬ 
dem in plures paites, & in olla fidlili.aut yafe alterius generis,co- 
quit cum butyro, aut oleo oliuarum, additis allijs minutim eon-x 
cifis, aqua modica, pipere , cinnamomo, croco, & pauco vino, 
automphacio, & faiis modico, tandemq; herbas adiungit virir 
des contufasin mortario. Qijod fi veto iulculum nigrum elfe ve¬ 
lit, vt cius eft atramentum, herbas non imponit, fed mifcet atra¬ 
mentum cum vini modico,aut omphacij,coquitqueiterum,ai 
ebullitionem vfque: tum inferreiubet fupra infparfis aromatis 
dulci-' 
