Vlyfsis Aldrouandi 
24 
^entur. De hoc remedi o etiam Plinium fentite putat Zoographus A 
cumfcribit: Adijciunt & olficulis eius gena§, fi terantur fanari. 
Ad dentes. Dentifticijs quoque aptiflimum eftos Sepiae.Marcelluseiusmol- 
dealban- * lehifcemifceripoftulat. Diofcor. vftovtitur ad dentes extergen¬ 
dos dos: ctEteri crudo. ApudPlateariu ad dentesdeaHaandoscom- 
medatur, fi polline eius fubtili in panno lineo polito fricentur. Ad 
faciem dealbandam eundempollinem cum vngudnto citiino mi- 
fcet.Galenus exCritone fmegma dentium quo albiSc o dptati red¬ 
duntur hoc dcfcribit. Nitrum , teftam Sepia;, mptharmxqualiter 
mifcens vtitor. Idemin Euporifticisad dealbandos dentes ahaqr 
eorum vitia fananda: Dafupodis caput vftum cum foerticulo q al- 
bilfimovSc Sepite tritis olfibusvterd. Incertus quidam apud Zoo- 
gtaphum Sepiarum tcllas adijcit, tum dcntificiis tum compofitio- 
nib. ad os. humidum cruentumq; detergendum, & gingiuarum 
carnem rnftaurandam Marcellus combufti pulucrem ex meile 
contritum ,adie£lagutta ammoniacigingiuis&dentibus prodef- 
fefcnbit, fi ita perfricentur, vt nihil ex eo in fauces defcendat. 
Tefte PlinioSepiarum crull^farina pratparat cutem medicamen- 
tisalopeciam replentibus. Ex obfcuro probat Zoographusqs Se- 
pire tritum & cum aqua potura thoracis vitijs, & afthmaticis o- 
mnino prodelle. Ha:c fic cecinit Vrfinus: 
Os btbe contritum, faeilitfulmonerefurget 
Spiritus, & vitium ptSoris omne fer et. 
De medio olfe Sepi*, quod eft molle, pulucrem facies, & in mix¬ 
tione conditi optimi lecorico (hepatico) ieiuno per triduum da¬ 
bis, ita vt in dextro latere aliquandiu iaceat cum acceperit ,&po- 
fteadiutilfimedeambulet,itaiubetMarcellus Empiricus. Gale- 
nusinEuporifticisadlupprimendum aluiprofluuium,Sepia:te¬ 
ftam, & capillamenta crementa ex vino vetere potui offerat, an 
vero capillamentorum nomine cirros feu pedes eius accipere o- 
porteat, an illa, quorum pro branchijs eis vfum effe Ron- 
2 Ub.de fu- deletius conijcit, quatrendum proponit Zoographus. p Hippo- 
perfcet. crates vbivterus puerper*procidit. Sepi* teftam tufam, & vino 
imbutam cum pilisleporinis lana excipit, & apponendam piqbet. 
Q^odfi mulier pr*gnans menfes profluos non habeat, ftercus a- 
fini tritum, & rubricam, ac Sepi* teftam trita, Cmulque linteo 
illigata apponit. Idem quoque fcripfit libro de fterilibus. 
Sed tu caue viuetm in manus vtfumpferis» 
Quin potitts alius teprior, probauerit 
in ore ucutrien dentium recondito 
teflem^ morfus tabidam venefici. 
c A' p V T y. 
DE SEPI 
0 L 
lety. 
■A R O N D E- 
Ad Tho¬ 
racis vitia 
Ad hepa¬ 
ticos- 
B 
i.Hif.s,.c.%. 
./Ethiopes 
vt videan. 
tur. 
Atfcriben 
dum. 
bt<^. jj. 
cap.6. 
V S V S I N V A R l I s. 
y Tuntut Sepiispifcatores ad capiendos pifces, vthis verbis 
teftatum reliquit a Ariftotelcs : Nidores denique, genera 
qu*que pifeium appetunt: vnde etiam carunculas Sepiarum deu- 
ftas, odoris gtatia efcam hamis affigunt: ita enim fit, vt pifces a- 
uidius accedant Et Plinius: coaucniunt, inquit pifces ex alto et¬ 
iam ad quofdam odores, vt Sep am vftam, & Polypumiqu*ideo 
conijciuntur innaflas. Tarentinusadmarinosmugiles, fcarosldc 
mullos efcam ex Sepiarum teftulis cum fifymbrio viridi (quod eft 
bryonZoographo)aqua,farina,&cafeobubulomiftisvtitur dum 
retibus nauat operam Sepium expetitur aurifabris,nam cum id ex 
duab.conftet partibus,fuperiori fcilicet dura ac leui, inferiori au¬ 
tem fungofa, facile in eam partem fungofartiannulorum cacera; 
rumque rerum formsimprimuntur, qu* metallis igne colliqua- 
tis expleri folent, Anaxilaus apud Plinium tradit atramen to Sepi^ 
tantam vim ineffe, vt in lucerna addito *thiopes videantur abla 
. to priori lumine. Confirmatid Sextus Emrpiricushis verbisilam 
Yero& pr*ftigiatoreslucernas*rugine, & Sepi*atramentovn- 
1- gentes,'faciuntvtqui adfunt, modo *ris coi,orem habere, modo, 
niorielfe videantur, propter paruam eius,quodadmiftumeft,in- 
fpeifionem. Quapropter i Plinius fcribitin Scpijsmitam effe na¬ 
turam : nec tamen ex eis fieri atramentum ad pingendum, aut 
feribendum adqu* verba notat D.akchaHipiusfeptentiionales 
populos nigro Sepi*, addito tantillo aluminis atramenti loco 
fcribere,necincommode. RondeletiusqUoque atramentum Se¬ 
piarum pro atramento feriptorio in vllim ccdeie polle affirmat: 
quod niger fit humor, &glutinofiis Videtur, inqujt Angelus Po- 
litianus, olim atramentum Sepi*humorefuruoconfea;um fuif- 
fe, vnde Sepiam atramentum vocarint,ex quo Marcianus. De- 
hineque nigello puluerc . quiex fauilla confeftus, vel Sepia puta¬ 
retur, illato per cannulas eadeipreCinari. Coci Sepiarum oculos 
elidunt, yt pro vnionibus vendant : His enim mulieres quxdain 
Ital* vnionum vicefe exornant. 
V EN E N V M. 
uDe antm. 
X.«. 44 , 
V Enenatum effe Sepi* morfum 
ip 
tradita aElianus, dentefque 
pfius Validos latete, minus tamen violenter, quam Polypum 
mordete, ,G)ppiauus quoque Polypo, & Sepi* venenatum mor¬ 
fum tribtiic, fed exigui detrimenti: quem forte cum male Vuotto- 
nusjfftellexiflet, morfunon!*dere Sepiam fcripfit, led noxiam 
qtfandamfaniemexeiuscotpore effluere. Eius autem morfus ve¬ 
nenum cecinithisiambisPhiles. 
A»a OTtoVe ^SirttO 
■ "ArtiOS a*ip''^a vfi, Tts, (Acth^s^X knur 
o^ir-ms ilfii Mct7S-cx.pvtpo, Toftse 
Kcij 
Qijosficexpofuitieodem verfuummetro GregoriusBerImannus 
Annabetgenfis: 
P lfciculum hunc interMollium genera referendum metitono- 
bisfeparatim defcripfitaRondeletiushis verbis Sepi*,inquit, a Depifc.U. 
nafcentifimilis eft pollicis cralfi magnitudinem non fuperatiofto ij.cap.lo. 
pediculis conftatiduas probofeides habet,necfepium in dotfo, 
nec gladiolum habet :vtriqi lateri pinnula vcluti alaparuaaffixa 
eft, rotunda, nec figura, nec litu piniiis Sepiam, & Loliginum fi- 
milis, neque enim angufta longaque totam ahium ambit, vt in 
Sepiis, neque lata, & in anguftum angulum terminatur, vt in Lo¬ 
liginibus,(edtotunda,parua,vtrinque veluti adnatamodicam 
alui partem occupant, neque ad extremum vfque corporis pro- 
tenfa. Coloteeft vario sparuulis enim punftis in dotfo notatur. 
Ore, oculis, fiftula, partibus internis a Sepiis nopi differt. Carne 
molliore,&delicatioreeftquamPolypus velSepia. Veremaxi- 
ma copia capitur cum reliquis pifeibus, & ob paruitatemnegligi- 
tur, cum tamen, vt dixi, fuauiflimus fic. Haiuspifciculi nullam 
quodfciam, mentionem fecerunt Ariftotelcs, Athen*us, Oppia- 
nus, ./lElianus, Plinius, obid cum nomen defit, Sepiola non abfur- jqojnjjjjj 
de vocabitur, non quod ex genere Sepiaiumfit,fed quod corporis jayo. 
forma Sepi* fimilior fit pifciculus, quam Loliginibus vel Poly¬ 
pis. Quod enim Sepia non fit,oftendit pennarum magna diffe- 
rentiaiitem quod Sepio careat Alterius efle generis a Loliginibus 
arcruit corporis forma, qu*in hoc lata eft,in illis longartum quod 
gladiolo deftitutusfit. Cum Polypisvero numerari non poteft, 
cum Polypi omnesprobofeidibus careant, vp antea ex Ariftotele 
docuimus, hic vero duas habeat, eafque longas. H*cRondele- 
tius, ex quo huius pifciculi partem pronam & fupinam depinxi- 
mus. 
C A P V T VI. 
DE loligine maiori, 
& minori. v 
ORDINIS R A T I O. 
yE IVOCA. 
C Vm non admodum inter femaior 8 c minor Loligo differant, 
multaque a feriptoribus tradantur, qii* vtriqueeonueniant, 
neceflarium mihi vifum eft, vtriufquehiftoriamhoc vnico capi¬ 
te compledi. Tdj$-ls pr*ter hunc pifcem etiam eft rrifcfuc vAa- 
Kuuiahs, Vt exponunt Hefychius& Vartinus. Ad qu* verba, pa- 
nificii, inquit Zoographus, aut placent* genus forte fuitinftar ^ ‘acent* 
Teuthidis in citros quofdam diuifum. Nam Alexis (citante A- genus. 
then*oftnEretrico coquum exponentemfacit,quonampado ex 
Loligine placent*, fiuelibi, fiue farciminis genus fieret, fcilicet 
abfeiffis pinnis,infaitapinguedine,& afpetfisrecentioribus& de- 
licatioribusaiomatis. Atqueidfarcimen [rrt/sftx quoddampani- 
ficijgenusintelligit Zoographus^ ablatroclein arcopoiicoTeu- 
thidem vocari Pamphilus refert. Teuthis Arcadi* ciuitas Ste- 
phano& Paufani* InLexico communi Gr*cofcribicur efle no¬ 
men ducis in Aulide, qui Palladem vulneraffe fertur. Lolius (ita 
Gax* Loligo maior vocatur) nomen maximi rothoris vel ora- Lolius 
toris, ad quem epiftolam feribit Horatius.Homeri poefim exem- rethor, 
plar ver* virtutis couti nere, & in Iliade quantum detrimenti ani¬ 
morum noftrorum perturbationes adfeiant, in Odyfl*a autem 
quod virtus valeat ad bene bcateque viuendum 
\ 
S r N O N r M A. 
S ynonyma vtdiftinifte traiftentur (confufa enim a plurimis au- 
thoribusconferiptafunt) Loligineminmaioremminoremque 
diuideraus. Maior ita Trfl7.9-»5 a ,Grxeis nominatur , vt Ariftote- 
le& Nicandro, Gaza Lolium fido Latino nomine tranftulit, 
vt a Loligine diftingueret, quam TdjB-iht vocant. Legitur in 
vulgatis Ariftotelis codicibus pl*runque T.sOS-or barytonum, 
tonum, non oxytonum, vtadueitit Zoographusj vnde&geniti- 
uuspluralis T.s05a, vitimam fyllabam circumfledlit. cumtamen^^^- 
<1 alibi paroxynum reperias T.djjav, areifto fingulari penanflexo ' 
Tsf?5!,ficut apud Athen*um,Nicandrum& eius Scholiaftem 
quoqueferibitur. QuadecauflaT.s(J?!i5accentuinprimacircum- 
flexofempcrfcripferim. Loligo magna ea eft,inquit^ Rondele- Et. i7.de 
tius,quamCalamarnoftri vocant,athee*fcriptori^fimilitudine: pifiib. (. 4 » 
fiue quod mea reperiantur,qu*ad feribendum neceflaria funt, 
videlicetjatramentum & gladiolus, qui altera parte cultrum alte¬ 
ra calamum fiue pennam refert, minime vero officula duo,vt qui¬ 
dam imprudenter contrafcripferunt, quorum alter cul¬ 
tri,alter calami loce fit.Robercus Conftanc. in fuppUmeto lingu; 
lat. 
D 
