De Mollibus Lib. L 
tl.). «.' 4 . 
dL.2.e.io, 
tlit.S; 
2tih. %-de 
tomp. med- 
Jic.loia. 
Ad mor¬ 
bos mulie- 
lum. 
bCii. 2. de 
vtor.mul. 
Ei atra¬ 
mento. 
cLib.j. 
tgtmreTe. 
Ad Alope¬ 
cias. 
Ex Ouis. 
dlib.t.de 
nat.mul ^ 
lib.de morb. 
mut. 
tlib.vdt 
rnor.mul. 
flib.i.dt 
mer. mul. 
£z tsila. 
dulcibus. Nonminquam brachia feu cirros cum ita coila Sepia ^ 
infert, lauatos & in plurimas partes diuifos, & fic cum ea codfos. 
Infarciunturque aliquando Sepi* hoc padlojVt idem fcribit. 
Exempto ofle,& brachijsabfciflis.lauanturj^implentur cafeo, 
ouis, pane n\inuti m trito, aiit contufo, vuis paflis, herbis-tufis, ph 
pere.cinamomo, croco, comiftis primum omnibus, tempore 
ieiunij loco cafei fummi poflunt amygdali contufe, & loco ouo- 
rum auium, oua alterius pifcis cruda Impletre coquuntur in far¬ 
ragine cuin aquae pauxillo, & olei, ita vt vix teA» appareant, 
bulliunt deinde paulatim,donec quibus infarcitaefunt, tumeant, 
iterumque parum omphacij additur,& aqua tindfa cum croco, 
pipere, cinamomo, &fale recoquuntur per duas horas, aut pau¬ 
lo minus Platina Sepias elixas lubiride ab ahenoextra 61 :as,& cum 
j>ipctc,ac lafetc coditas infert,Sunt qui pipere condiunt, cinaino- 
mo, coriandro, viridi mentha velarida: item qui vitello oui, a- 
ceto vel agrefta, olei modico, vbi ebullierint,obligant. Sepijs 
cum nucibus. & allio paratis vefcuutur quidam, inquit Mathio- 
lus,vtinVenerem falatiores prorumpant Quibusautemcondi- 
mentis Sepire fapidiores euadant, docet c Apitius inquiens : In 
Sepia fartili condienda piper, Ligulficum, apii femen, careura, „ 
mei, liquamen, vini condimenta coftiua calefacies, & Sepiam ^ 
i,iade apertam perfundes,atque ita farcies, codfam cerebellis 
,, elixis cneruatis cum pipere tritis, quibus commifeeas ouacru- 
., da, quod fatis eft,piper integrum, elitia minuta & licca, fues, & 
„in bullientem ollam mittes,itavt coire impenfa poflint. Alia 
,, Sepias condiendiratio,& materia:. Sepias elixas ahenoinfri- 
„ gidam mifeeas cum pipere, lafere, liquamine, nucleis', & ouis, 
„ vt videbitur, condies Alitet: Sepias, piper, Ligufticum, cumi¬ 
num, coriandrum viride, mentam aridam, oui vitellum, mei, li¬ 
quamen, vinum, acetum, & olei modicum, bullire finito :& 
■vbi bulliterint, amylo obligabis. Sepias veteres aliqui prarmace- 
rant primum lixiuio ex cineribus, & parte calcis fadlo deindea- 
qua dulcirdenique purgatas concifafqueinieftinorum 1 uftar coa- 
diunc coquntque, vt audit Zoographus, Sepire coda;, tclle d 
Diofeoride, atramentum dumeftur, xgre concoquitur: aluum- 
que mollit. Diphilus apud« Athensum ait Sepiam elixam tene¬ 
ram elficf, ori gratam, concodu facilem, & alnum leniter fubdn- q 
cererfuccumquiex ea gigniturfanguiuem extenuare,excrctio- 
nemqueperha:morrhoidas mouere. Oua quoque in liccumeic- 
da a quibufdam edi coda in fartagine fcribit Ronddetius. 
V S V S. IN MEDICINA. 
S Vmnntur vatia ad varios morbos ex hac remedia. Vtimurau- 
tem vel tota Sepia, vel aliqua eis parte, vt ouis, atramento, te- 
Ita, quam vocant Diofeorides & Athenatus. a Galenus 
Sepias ftomachicis prodefle ait. Aitanides, Sepia, inquit, elixa in 
cibo vefica: renibus & dyfuti* medetur: Vrinam quoque ciere 
ait Plinius & lentorum reiium difijcetc. Acetum in quo Sepia fuf- 
focata efl cum oleo miftum,ei,qui marini Hippocampi venenum 
haufit, propinat) Aetius. Ad dentium dolorem: inquit Galenus 
in Euporifticis, ouorum putamina , Sepiam Sc oleum mifee- 
to, & coquito, donec tertia pars relinquatur, & tepidum orc con¬ 
tineto. Aluum foluunt Sepi:e,tefte Plinio, in cibo dat*, deco- 
daqueeum oleo & fale& farina. Ad venerem pturitandam qui¬ 
dam eifdem cum nucibus & allio paratis vtuntur. Hippocrates 
Sepiis ad morbos muliebres frcquentiflime vtitur ,vt in^i cura- 
tionevteri auerfiadcoxam. Ad vefperam,inquit, mazam coe- 
net. Siv. panem voluerit, & Bolbidia parui Polyporum generis, 
& Sepiolas paruas in vino, ac oleo coquito ,& edenda dato Et 
eodem libro eadem bolbidia 5 c Polypodia, aut Sepiolas limili 
terpra;paiata, ad menfes ciendos fumi iubet. Vtitur quoque idem 
Hippocrates Polypisaut Sepiolis toftisfuper pruna ad puerperij 
purgamenta a partu purganda. Cornelius Celfus atramentum 
Sepi* aluum emollire fcribit. Idem Diofeorides. Soranus apud c 
Galenum ad alopecias atramentum hoc illinit fcarificato prius 
loco. Oua Sepi* vrinam mouent refte Plinio, tenumque pituitas 
citrahunt,&renes purgant In cibo fumpta vrinam mouent,& re¬ 
num grauedinem tollu nc,inquit,Matcel Idem ad tinduras& ma¬ 
culas corporis abolendas ex ijs remedium hoc facit. Oculos, in¬ 
quit, vel oua Sepi*in aqua folue, & cum meile permifee, atque 
inde maculas perfrica, citoabolebuntur.Potionem hancadmeu- 
fes ducendos perfcribirif Hippoc Cantharides quinque auulfis 
pedibus,alis& capiteidcinde tribulos ad mare nafcentes vna cum E 
radice,menfurain quanraeft Cqnch*teftaterito :&anthemilu- 
team interuampartemficcamtritam, Conch*teftam (hancinc- 
furamj addito: & feminis apijtantundem ,& Sepi* oua q^uinde- 
cim: & in vino dulci diluta bibenda dato. Et cum dolor habuerit, 
inaqua calida defideat, & aquam mulfam aquofam bibat. Idem 
rurfus in ijfdem libris ad coxam vteri aueru curationem docet; 
A t in menii bus (tempore quo menfes fluere debent) fi fanguis eru¬ 
perit fatis eft.-minus Cantharides quatuor bibat,pedibus & alis Sc 
capitereiedis:&paeoni* grana nigra quinqi,& Sepi^ oua, Scapij 
fsinen cum vino modicum. Etrurfus «alibiin eodem morbo;Ma¬ 
ne Sambuci baccas fex dato in vino meraco, & Sepi* oua decem 
autduodecim Ef/iterum:Cummulie^iaut partus purgamenta 
nonfueriot purgata, aut menfes nqn prodierint, aut etiam vterus 
dutusfuciit&c ia potu exhibere oportet pharmaca vterina, aut 
Sepi* ouis , aut caftorio admiftis &c. Ex Sepi* tefta tum vfla, 
tumnonvftaplurim* fiuntmedicin*. H*cfungofa eft,necvc 
oftreorum filicea,abftergendi,ficcandique fimilitet vt oftreo- 
tum teli* Yi pollet: fed partium efl tenuiorum, vt ait Galenus. 
23 
Legiturinfuccedaneis Gdeabadfcriptis.pto Sepi* tefta pumi¬ 
cem fubftitui licerein medicamentis.^ Vegetius Veterinarius fuf- S ^ 
fitiim conftituitcontralanguotem morbi peftilentialis ex Sepi* ^ 
ofllbusj&alijsquibufdam remedijs. Apudii Plinium extrahunt 
tela corpori inh*rentia ex aqua. Marcellus Empiricus vllorum "d tela ex- 
cineremimpofitumeduccrequ*cunque corporiinh*ferint ,fcti- “*“**“*• 
bit. -lEgineta vero non vftaabftergere vitia cutis. eflScatiota ta¬ 
men habentur li vrantur, plufque abfterfori* facultatis vftione . , 
acquirere mihi videntur. Diofeorides Olltacum Sepi* vftum, 
donec pars interior & fungofa,ab exteriore ctufta abfcedat, tri- 
tumque,alphos (ideftvituigines)fuifures& ephelides (vitia cu- 
tisin faciealiqui vertunrj exterele prodidit. Gjenusad vitiligi- 
nes, ephelim, lentes, pfotas, yfto eo nos vtiaffirmat, quod ab- 
ftergeat.exficcet, & tenuiumfit partium, Adlentigin.es & fca- 
biem idem pr*fcribit Aetius. & Galenus quoque ad fcabiem AdSeabiS. 
commendat. Q_Seienus, inquit: 
Ltuidafi maculet faciem lentigo decoram. 
Nec predejfe valent natur s, dona benigni. 
Erucam at^ acidum laticemfimui lUtne malit 
, Sepiola cineres ex ofibueomma fanant. 
Gabnel Humelbcrgius Rauenfpuigenfis quiliofte verfus com¬ 
mentatus eft, fcribit duplicem elfe huius oihs fubftantiam, vnani 
quidem interiorem pumicofam& teneram , qua auri fabri vtun- 
tur; alteram exteriorem duriorem, filiceam.crufiaceainque,in 
qua curri afperitate aliquaelllsuitas; atqiichuiiis ciheremlentt- 
gines& alias corporis defoedaciones exterere. Medetur, inquit» 
Plin.Sc lentigini c*tcrifqi vitijs, ex oilibusSepiarum cinis Idem 
& carnes excrefeentes tollii, & humida vlcera. Ad alphos Coii- 
uenit crocodilea, & toft* Sepia refte Paul. aEgintra. Vft* fmeg- 
matisquibufdamapudAetium ad elephanriafimmifcenrur./t Ga • decom- 
lenusSepi*partem ofleamadmifcetenjplaftris candidis, qu* vl- _ 
ceribusdyfcpulotiscoueniunt./VfgetiusVeterinariusaitiSiani- J ' 
mal fecerit vulnus, olTa Sepiatium & teftas etiam ofttcaiumin 
puluerem rediges, & *rei quoque vafis fuliginem pariter mifeC- 
bis i qu* bene tufa fi frequentet afperferis, liccatum vulnus cele¬ 
rius ducet cicatricem. Galenus fane vlcera deficcateait. Etpi- 
los attenuare, ficut pumicem Kiranides Apud Aerium & Gale¬ 
num medicamentis pilos attenuantibus adnuuieranttxr, vel citra 
vftionem: nam alias oftreorum teftas vri iubent. Ad ftrum.as mi¬ 
rifice prodefle Sepi* ofla cum axungia vetere contufa & illita » , « . 
feribunt Plinius & Marcellus Empiricus Mifcent & hodie me 
< 01 - 
lz..i.c idi 
mas 
D 
diciquidam compofitis illis medicamentis exdiuerfisrebiis val¬ 
de ficcantibus vftis , qu* aductfus bronchocelas propinantfir 
refte Zoographo. Ad oculorum varia vitia ab omnibus fere Adoculo- 
mcdicis commendantur, Nain cum fale foffili trita vngiiesocu- ^um vana 
loiurnabfumit&eiiquat, vriPauIus Aegin«a& Aetiustradunt. 
Diofeorides eifdem immifcec falem ammoniacum locofofliliS 
aJ eadem oculorum vitia. Archigenes apud Galenum ad albu¬ 
gines, Sspi* teliaintritam cum meile fubigit& vrit, l*uigat- 
quepoftea pharmaco ,& hocfublinit. Galen. in euporifticis ad 
eafdem& oeniorum vlcera osSepi* crematum difloluit cUiii mei¬ 
le, & inungit. Mifcenc quoqjtd oculorum collyiiisadcicatticei 
extergendas, ad quas eciam pei fe combuftum valet, cum meile 
contritum celie Alexandro Tralliano. Plinius cicatrices oculo- 
rum cir melk fanare pterygia cum fale & cadmidia fiiigulis drach¬ 
mis author efl; Aetius os illud crudum oculorum cicatrices ex¬ 
tergere, atque eorum vlcera exficcareaffirmat. Galehusnon pla- 
neemdum. nec tamen vflum . fed toftum cfle cupit : Ka) 
xcmB-Iwcu Ke-moS/ioi (ott?? iVfaics»,) «Jii.Trf j 
It S.x.finrftojti , >£ to' 'iXxn. Vbi aniraaduertendum inquit 
Zoographus , quod Aetius dixit, oculorum vlcera hoc remedit» 
ficcari, Galenum (nili mutilata fit ledlio) ad vlcera finipliciterre- 
tulifle. Oculorum tumorem tiiboremque Sepi* cortex cum 
ladfe mulieris rlluusfedac, & perfcfcabntias emendat. Inuer- 
tunt itaque genas id agentes, & medicamentum auferunt poft 
panium, rofaceoqueinunguiu , & pancimpofito mitigant node. 
Eodem cortice & nydalopcs cuianturin farinam trito .& aceto 
illito Extrahit & iquanuis ciniscius. H*c omnia <« Plinius. Nec jjj. 
ab hisdiiierfafciibit Marcellus, dum ait; Sepi* teftaluteriorqu^ 
molliscfl diligcmtillimetrita, & muliebrilade permixta, itque 
inunftione adiiibitd, oculorum caligini, albugini, & cicatrici¬ 
bus plurimum prodeil. In luiiicntis quoquealbngines oculorum 
emendat flatu ons,immilla, tcflibus Diofeoride, & Plinio. Apud 
«Vegetium albi vitia deterget illa curatio: Sepi* marin* offis 
rafi fcrupulos denos, croci, falisammoniaci, myrrh*, crocodili 
flercoris,anafcrupulosduos.mifce IneHippiatricis 6 r*ciset- oCaftt, 
iam Sepi* ollraco fuccus fccniculi & alia mifcentnt in collyrium 
ad leucomata oculoru:& mox ad fuffufionem eidem rafoaddu- 
tui fales Atdcj, fimus crocodili &c. Columella fi aibu,inquit, in 
oculo bouis eft, trita Sepi* tefta, & per fiftula ter dieoculoinfuf- 
fl.rta, fanat, 'f ardiuus vllatritamq; canibus ad albugine adhibet. 
Author eftCdlumella cicatrices oculorum in equis extenuari cu 
foffili fale tntq Sepi* tefta. Eaderecipiturincollyrijsabflcrlbnjs 
apudAetium ^Ichohol ad conferuandam oculorum fanitate (in 
libro fccretoruin qui Galeno adfcribitui')pt*cci c*tera accipit ru- 
biensid eft Sepiam (os Sepi* potius) ablutam marinam.Sepiarum 
teft* palpebras mundant, Kiranides. Conformat* in collyria 1 *- 
uigandis afperis palpebris affricando accommodantur, vt Dio- 
feor.prodit. Galepus mediocri, inquit,huiusteft*fcabritia vri 
folemus etiam ad ndagnas inoculisafperitates (quas taocwVers no¬ 
minat) collyrii ex ea fotma effingentes,& donec fanguis elidatur 
infricantes; quo fadlopoftca cath^retica collyria efficacius adhi¬ 
bentur. 
