De Mollibus Lib.l. 
ALib.xS- 
httrogl. 
e 1.17. de 
fi/i. caf. s- 
(infuffle. 
lia.lat. 
la:.MonfpeIiicaIamar vocariafferit. Prouinciales Tothoiu cor- A 
rupto vocabulo pro Teutho vocant. MafliUenles Tante. Koma- 
cDeAqiM- ms quoque & Venetis Totcna dici teftis ellcBellon.Baionenlcs, 
tiUib.i. vtauRondekt. Cornetz appellant Loliginem magnam, Corai- 
chcs paruam', quamquam vtramqiie vocem Robercus Conlianti^ 
Loliginis nus Loligini minonadrcribac. lam vero Loligo minor 
minoris GrtEcisnominatur.Notaigitur vocabulahiEcTi( 0 ~S-^,& Tdj 9 -is, 
fynonyma foecies fignificare diuetfas: cum alia plteraque pilcium nomina in 
nmiles terminationes exeuntia, nifi(exu dilFetrefoleant.Sic Can¬ 
tharus & Cantharis,pilees idem videtur WottonojlimiliterCam- 
marus & Cammaris: Carabus & Carabis: Phycus, & Phycis. lam 
fynonyma profequamur. Calamaro & Caiamaio nomen Italis 
vlitatumeft. Vndei/ Pierius Valerianus pileem atramentaiiuin 
vocat. Gallispr*fertim Santonibus Cafleron dicitur. A nolitis, 
inquit eRondeletius Glaugio, coriupra vote,opinor, exgladio- 
lo.quanquam Monfpclieiiles tiollii Calamar & Glaugio fatpe 
’ conhindaut/RobeitusConllanunusMoufpelieDfibus Glangio 
(corrupte forte pro Glaugio/dici fcribit,itera Rubelle & Cou- 
teu, quod gladium liu e culcruinlonat. Hifpanis Calamar pefea- 
do.SepiasSc Loligines, ccllihus Ebcro & Peucero , Germani vua g 
voce vocant .5oitcffi|C^. ao humore atramento fimili, quem ha¬ 
bent loco fanguinis. Eum enmi humorem Germanil®alcf appel¬ 
lat. Et AnglisBalk nigrum ligni,ficat. Sed Adamus Leonicerus Se¬ 
piam priuatim i 35 a>cffi)£fe appellari feribit. Quod fi generale no- 
, men hoc ad Mollia faciamus, fpeciesfub eo contentas differentijs 
adiedlisGermanis nolliis, inquit Zoographus ita interpretabi¬ 
mur : Loligo maior, (in flrolTcr langti; Loligo minor, 
(intlem(r(an9(r.$a((f^|c^. Sepia (in6rtUfriSalrf|lf(l>. Polypus 
(in .Saicfflfc^ mit (intm tUine» teib /enD langm / ^aranfiT 
(r rtttC^gt^tttfanCaitcru Loliginem limplicitet Germanis 
dici tradit^Nomenclator,q, pifcem atramentarium denotat, 
yt eius lingua: petiti me docuerunt.Belgis Seecatte,idell felis ma¬ 
rina, vocariidemteftatur.Putat Zoographus Loliginem quoque 
redte a Germanis appellati poireein/Adunfuttd Nam Raan gra' 
cile& oblongum illis Cgnincat,Kuttel velKiutle Anglis Sepiam, 
qua: vox apud Germanos omni MoLium geperi accommodari 
poteft. Loliginem vero Sleueab Angtis nominariloan faucone- 
rus Zoographumdocuit. Olligaga illyrijs dicitur. A Gaza Sc alijs 
recyntioribus gemminata liquida Loligo Ictibitur. Dodlioribus C 
plerifquefimplici, veterum codicum imitatione. Sic enim feri- 
ptumreperioinPiinij,Oqidij& Horatij aiuiquilTimis codicibus. 
Loligo, inquit I» Varro, didlacil quali Voligo, quod fubuolet lit¬ 
tera commuta prima Quapropter prima lyllaba contra naturam 
Etymum apud Poetas producitur, liveracfthsc nominis etymologia. Ma¬ 
le quidam ex recentioribus TsOS-iA» Sepiam interpretantur , & 
i In apofh. gladiolum apud t Plutarchum agentem de Etetrientibiis haben- 
$he^, tibus,i(jij«ig5i»>vt ai raOdvAfjat non habentibus. 
memlator. 
iam capillamenta , quae irxlyya/; vocat Scholiaflcs Nicaiuiu •rXiyyat. 
CircaTeuthi & Teuthidis alueum maiores pinnx funt, quam 
circa alueum Polypi aut Sepiae. AthenaiusexiiAriftotele Loligi- htii. 7. 
nem habere plurima Sepiae fimiliaprobat, eundem fcilicet pedum 
numerum, Sc proroufcldes, & e pedibus inferiores quidem par- 
uos|,fuperiore 5 maiotes,promufcidem dextram craffiorem, cor- 
pufculum torum, molliulculum Sc oblongum,,quae omnia Sc ma¬ 
iori Sc minori Loligini conucniunt. PorrocorpufculumfiueiTO- 
ytacTii» Atheu^ushic appellat, quod <5f>iia*Ari{loteles dixit, Gaza Venter 
ventrem; de eo enim lic Icribit: Sepijs Sc Polypis venter limilis, 
tum figura, tum tadlu eft. Ac ijs quas Loligines appcllarnus,'bina 
quidem conceptacula ventris fpeciem gcmiit; fed alterum mi- 
nusingluuiem imitatur,Sctadludiicrepat,quoniam corpuset 
iamtotum came molliore conflat. Inepte Albcrtus Magnus, Sc 
IfidorusLoligini fquamas tribuunt. 'Haecdepartibusexternis, Sc 
primum quidem de atramento. Habent liocvt Polypi fupra apud 
mutim potius pofitum , vr ait 1 Philolophus, Sepire vero infra ad ^ Hepar. 4. 
aluum. Pra-ter aeramentum , fuccum quendam purpurafeentem ‘^“p- S- 
continete Rondeletius author ell, quo cenlet Loligines,ccdlas Atramen- 
fubpurpureas reddi. ^Csreruml Athenxus dt Loligine loquci.s rum 
ait ."'^o ^ td-rjiKt/s-ft cu ,1(1 eft. Habet ki/Ez. 
autem Sc atra mentum mvelica non nigrum, fed pallidum. Clui 
etiam fublciibu/Oppiamishoc vetlu; HaUeut 
Lehgin^s ; ne^ his mgrum atramentum, ledjnbrubrum 
Athenjeus lurlus de P olypo tradlans fcrihit:’'£ai« ^ ■”> At 
iv fitXai/a,, ij tniTria, dxd tis-ef v/joDv: habet atramentum 
non nigrum, vt Sepia, fcdfubiubcum Ex quibuslocis conclude- 
renequeo nunquid Polypo Sc Loligini eiufdem coloris fit atra¬ 
mentum. Nam Sc vjdentur differre. Cateerum 
cumferibit m Ariflotelcs MoMia yifccnbus carere, fed mutim ha- 
bereSc atramentum, non ait nigrum fuccum omnibus inelle, vt 
quidam putarunt, quoniam atramenti (•nC%Xov) nominevta- 
tur j nam hoc nomine inteiligere potuit fuccum etiam non ni¬ 
grum. Nomen igitur atramenti proprieStpisconuenitfuccoil¬ 
li nigro & excr^mentitio, cceteris quidem Mollibus vt P 
Teutho, Sc Teuchidi improprie. Poffremo, vti docet»Ari 
ht.r. 
Itng.lat. 
G E N V S. 
D I F F E 
defiriptio. 
R E N T I d. 
A NteTeuthi Sc Teuthidis deferiptionem, operatpretium eft 
qucedam pra;fari, qua: communiter vttique conucniunt, 
qualia Pliniusfub nomine Loliginis complexus cft:eoenim v- 
tramque fpeciem,hoc ell.Theuthum Sc Theuthidem compre- 
'nendic,vt ex multis locis Ariftotehs cumPliuij verfione coHuns 
iLih.v7.de optime probauitaRondeletius Tefte igicuiT Ariftbtele habent 
pif. cap. 4' Loligines, vt Sepis, pedes fupra dentds, fenos, exiguos, eoruinq; „ 
bDe p«r.4' nouiffimos duos maiores, reliquos autem odlonorum duos infra ^ 
cap,9. ,,omnium maximos. Vtenim quadrupedibus crura pofleripra 
Dentes. ,,firmiora,validioraq; funr; itaijs quoq; maximi quiinfrahaben 
Pedes. „ tut; his enim onus luflinetur, motufque potiilimum agitur, 
„ Duo etiam illi nouiflimi maiores fuismcdijs funt,quiaillis mi- 
„ nillraut. Polypus medios quatuor habet maximos. Pr«cerho$ 
c Hif. 4.C t, ,, pedes, vt idem c author cll , Sepia; Loligines Sc Lolij peculiares 
Promufei- „binasfortiuntutprorruifcideslongas,acet'abulo parte extima bi. 
des. „ no afperiufculas, quibus capiunt Sc ad ora admpuent cibos, ijs 
, etiam quoties tempcilates vrgent ad faxaaliqu.1 adhaerentes le- 
d De par. 
tsp.fi. 
,, fe veluti anchorisiadlisftabiliunt. Vfim jiutemharumptonm- 
,„fcidumdalibi clarius lieexpofuit. Cuminaque .Sepia;Sc Loligi- 
,„nespedes habeam breuesatque inutiles, nea:ftumatis cempe- 
„ftateue exturbentur faxis, vt qua; de longinquo admoneant, 
„ ideo promufeides binas longas habent, quibus veluti anchoris 
., inuitantur, lequellabiliaiu modoiiauigij, tempcflate vtgente: 
venenturetiam procul, orique e longinquo admoneant. Polypi 
promufcidecarent,quoniampedesadvfurneundemcommodos _ 
habent. Differunt autemh* promufcidesapedibus.quodduplo- E vtramqueinrei fe diffciredemonitremus. Non enimcurn Stho- 
Gladiolus 
eiufqs de- 
teles, SepicE, Loligini, Sc Lolio partes durae ac folids intus per 
doifum Sc corporis prona continentur; quas non eodem appel- 
lant nomine .-fed quod infertum Sepij eil, Sepium (SvmstJ vo¬ 
cant, quod Loliginibus (^i<p@^} gladiolum. Differunt enim quod 
Sepix .robuflumlatuinqueeft,inter fpinamSc os inediam pia: 
fe ferens naturam, fungofam intra le compledlcns Sc friabilem 
corpulent am: Gladiolusardtior Sc cartilaginofiot eft: forma et¬ 
iam diferepat pro alueorum modo quibus infertus continetur. 
Vnde quoque Athenaeus tradit Loligini teftam (oVj»i(sv) exi- 
.giiam efle Sc cartihagincam .-ratio eft quia terreni minus quam 
Sepia obtinet, vt docet e Ariftoteles his verbis: Quod plurimum 
ten eftns materia: habeat Sepia, argumento Sepium eft, quod ta ° -I- Hepar. 
letaniumquc (it; hoc enim Polypus caret; Loligo cartilagineo - 
Ium Sc tenue gerit. Loligo-, inquit p Francifeus Maifadus, per 
dorfumSc corporispronaprpcurrcntegladiolocartilaginco: Vn 
deathe- s calamaria;fimilitudine,quoniamfeucultrum,Pcuca- 
lamumretinere videatur, pileem Calamarum appellant Alij era- 
(ftius huncgladioium depingentes anguftum.cartil,igineum.pcl- 
lucidum efle feribunt, abvna partecultrum,ab altera calamum 
referre. Itaque cum nihil defit, quod ad thecam fcnptoriam videa 
tut ueceifarium, habet enim etiam atra;.iieutum in muti, aptiili- 
ine apud multas nationes, Gallos dico, Italos, Hifpanofqii, pi¬ 
leis Calamarius nuncupabitur. Quamuis autem ex Aiillotelis 
verbis lupt.! politis pateat-E iiue gladiolum ad Loliginem 
pertinere,nivio' aurem ad Sepiam : tamen locum quendam ex 
eodem phifofophoinlibtisdepartibus.^qimalmm adducit Zoo- . 
graphiis, quo probat Sepium quoque de Loliginis oftraco leu 
teftadici: Vciba autem eius ha-c lunt Gazainterprete. Loligo 
fepium caitilagmofum, ac tenue gerit, Sc minus atramenti con¬ 
tinet, quam Sepia, Sed quia locus ei non occurrebat, dum ea 
feiibeiet.an Graece Sepium legatur,dubitat Profedloame hre 
Jocus iiullb modo obleiuatus eft, nec abalijs etiam , qui hadle- 
pus de Molibus commelitarios dodlilfimos edidere Et puto 
hunc locum in Arilloide neutiquam inueniri, calamiquc auc 
fcriptoris iaplli deceptum Zoogiaphum Ego Loliginis lliyri. 
e* maxima; pra; ca;;eris gladij iconem addidi lucidioris dotilri- 
ns trratia. Diaphanus t, eiac > Sc cryilalii etiam inftarfplendi- 
dusf Minores vero u:x:a politi, lunt Loliginum Venetarum. 
Ha-cfuntqux, ni fillor commun.terde vtriufque Loliginis par¬ 
tibus externis inici iiifque dici a nobis potuerunt ireftai nunc vt 
maioresfint, rotundiores,necvtpedesinacucumdefiiientes, Sc 
A Sepia in extrema tantumparteacetabulahabcntes. Hafceprompfctdes 
quid diffe- LjjJiginumligulas appellalfevidetur* Apuleius.Merniuicearuii- 
ratLoligo. ^grnpromufcidum AElianus.Sc non fiuftra a natura conditas fuif- 
cApol.i. feteftatur his verbis. Poi'ro Sepia: Sc Loligines binas, quibus pa- 
fH</4.c. I. fcuntur ptomufeides (vtita appellem propter figuram earum fi- 
mul Sc vfum) picetendunt. His veluti anchoris cum tempellas Sc- 
fludus mareagitanc.petris firmiffime adhicrentcs , aduerfus ocm 
ConcuffionemScfluduationem tuta: exiftunt.Etrutfus cum tran- 
qutllitas redierit, ijs folutis libere natant, non inutili hac fcientia, 
quafecontra hyemem, Sc periculamuniunt.inftrudx Diferepat 
E De anim. autemLoligo a Sepia quatenus tefte^ Philofopho h^c fit latror.il- 
f cap. 41- la vero longior a Polypo autem quatenus huius alueusparuus eft, 
^ Loliginis magnus, vt Sepia:. Habent Sc Sepiae Sc Loligines, et- 
liafte Nicandri errandum putamus, qui T tCJe» marem elle putat, 
T^iOa-.Aifacminamtauc cum VVoftono, qui nobis coufideian- 
dum relinquit, an Loiiiisa Loligrne fpecie differat, an folofexu, 
quod fcilicet Loligo mas fit, Loliusfa;mina. Quandoquidem fa¬ 
tis cLare ex his didis y Atiftotelis patet fpecie inter fe dillimiles ef- . ., 
fe: Loligine vero grandior quiLolius nominatur. Quippe qui vel 
in cubitos quinque excrefcay. VnderAthena:us non rede Teu- _ 
thumaTeuthidemagnitudine loladiftinguic. NamprstercaSc *■ 
pinnis differunt, vt eodem loco Ariftot. paulo poft docet,lic in- 
quiens : Pinnula etiam circundantesill* totum in Lolioalueum 
ambiut.cumin Loligine partem aliquam relinquant. Idem alio in 
loco clarius^aperuit: Pinnula, inquit,cum in ca:tetis, tum in glan¬ 
dium Loliginum (lego Loliorum, nam in Gtxcoleghut fnydxu» 
TA5»>)genereiundaperpctuaq;geftatur; minores vero quas Lo- 
L> ligines 
