u Lib. 7 > 
xLtb.z.de 
fifc. 
y Hif.4.e /. 
Lolij duo 
genera. 
Arift cor- 
re(Sus. 
a Depar.4. 
C.4. 
b Hijler.p6. 
aquatil. 
cC.q.c.jO. 
dLib II. de 
ammal. 
tLib.j, ' 
fl.p f.//. 
16 
Vlyfsis Aldrouandi 
ligines vocant,non circumadam per totum alueum,fed de medio A. 
orfam habent.Poftrema quoq; pars alueij qu^ retufa eft in Polypo 
& Sepiajin Loligine valde acuitur , in Lolio v medio modo feha- 
. bet.C^apropteriuredixitialias Pars enim Lohj qua: exit in acu¬ 
tum,latior eft » Athenieus ex eodem de Loligine maioii fcu Teu- 
thofcribit,accedere ad tresdodrantes,coloiefubrufFocire(' las-tfv- 
) & ex dentibus inferiorem in eo minorem, fuperiorem vero 
maiorem,vtrumqi nigrum, accipitris roliro tigara noabfimilem, 
difcillb alueo ventriculum fuillo fimilem videri. Q^a: fere omnia 
non modo Teuthidi, fed etiam Sepia: funt communia; roftrum 
autem in Lolio non prorfus nigrum eft, fed ad nigredinem tendit. 
Loliumigiturficdefcripfita: Belloniusilpfa quidem Loligine ma¬ 
ior eft,vt cubitorum interdum quinq; elfe foleat,inquit Aiiftote- 
les Exteriore quoque corporis nota aliquantulum a Loligine dif- 
cernitur. Parsn Lolijqureexitinacutum,inLoliginelatioreft. 
Quinetiam pinnula: totum Lolium arribiunt (pnftura Rondelctij 
hoc non oftendit.vt notat Zoographus)iunifta:perpetusque,qux 
alioquiin Loliginepartemaliquam relmquunr. Minusautem ac- 
ceditad Polypum quam Sepia.Nafn corpus ei oblongum eft, car- 
tilagineum,duabus pellibusobdudlumrgladium avftiorprn&ma g 
gis cartilaginofum in tergore continens, translucidum vitri mo¬ 
do, tenui tnecainclufumiroftrum aquilinum, piittaci figura. Sed 
eodem modo atramentum quod Sepia emittit, & cirros oftonos 
habet,breucs taraeniin quibus totidem acetabula confpicies,quot 
inSepijs.Ac prreter illos oftonos, duo quoq; longa flagella fpUjpi- 
mufcidesmultisin excremo acetabulis circumfella videbis: quib. 
a longe Cancros, Vrfos, Aftacos, Paguros, & omne pifciculorum 
genus arripit. Porro Lolij acetabula pratter Sepiarum & Polypo¬ 
rum morem, tribus introrfum aculeis olleisrobuftis, in gyrum 
munitalunt: quibus veluti vncinis arripit quod cupit, vt non o- 
mnino fit tutum Lolium manu in iplo mari contreftarcacpra:- 
hendere. Latas in gyrum diffundit pinnasia cuius ore corneo gula 
praitenditurangufta, & vfqueadftomachumlonga, quem habet 
amplilfimum, atqradeoingluuiem oblongam, quxhuncpratce- 
dit. EademfereRondeletiushis verbis. Pilciseft pelagius, grega¬ 
lis, exMollium genere, pedibus,promufcidibus, capite, oculis, ore, 
lingua,fiftula,partibusinternisquibufdam, coeundi modo Sepia: 
fimilis.His V dilIidet .Corporeeltlongiore,rotundiore,in acutum 
delinente Sepia brcuior eft & latior, dunoreq; carne. Sepia: os in- C 
ternum in prona parte litum quod Sepium vocatur, robuftum,la¬ 
tum, media natura inter os & fpinam, fiiabilequid & fungofum 
continens Loliginis T«|/^@-,id eft, gladius, tenuis eft, anguftus, 
cartilagineus,pellucidus.Promufcis dextracralfior. Atramentum 
nigrum non infra vtin Sepia: fed prope murim. Pinnulxlatiores 
funtquaminSepia,nontotumaluumambientes, &inangulum 
acutum in lateribus delinentes.Et paulo poft.Pr^ter atramentum, 
inquit,fuccurn queudampurpuralccntem continet, vndefubpur- 
pureas Loligines codas reddi putoiLoliorum autem duo funt ge- 
nera, maiores & minores, quod his verbisy Ariftotclesdocuifle 
videturiLoliorum genus pulillum admodum eft, & facie quoq; a, 
Loligine diffidens.Qtj^ Gaza meliuslic vertillet Eft autem genus 
paruorum Loliorum, facieq; e Loligine diffidens. Nam Grxcafic 
leguntur: ^T4iijw‘i. Zoographushiclecren- 
dum cenfet. iXi^n-nSv r^tijuv. vel“£f, ii oAi- 
pt, &c Loliginis minoris delcriptioncm hanc nobisferiptam re¬ 
liquit Bellonius: Odo cirros vt Sepia habec,multo quam Polypus 
y I C T y s. 
i 
A udent pifeibus Loligines: nam tradita Ariftoteles, in Mol- 8.^ 
vJlium genere I.oligenespifces vel maiores euincefe. b Bello- ^ 
nius, Cantros,Paguros, Aftacos,& omne^ifciculorumgenus aquml 
fuislongisprxtenturislupetare & arripere affirmat,diligenterque 
Quicquid in ftomachum dimiferint atterereroftto, quodrobu- 
ftiffimum habent, indeque eunda,qureineiusftomachoperci- 
piuncui,pulmencifaciem habere. / 
CAPIENDIRATIO. 
t 
C Apiunturplurimis modis, vt nobis dcclarauit Oppiauus. atii j.d* 
r " ' ' 
pfc. 
hUb.^.di 
fifc. 
'Poftquam enim aftutilfimas dixiffet, fubdithos verius; 
QuamuKfint txles iitgili capiuntur ab arte 
VtfiantU,ponto quoties veluuntur in alto. 
Currentes rapiunt,pelagi non agmina cunUit 
Sunt inftruSiaAolts, capis faUuntur ^ hamo, 
§ui madida degunt terra,quafluUut inundat. 
Hiplsu mente vigent, ifiorurn corpore paruos 
ImbtBes tenues pottue cum Caride parua 
Teuthtde(cum) Camro capies longt'q^flagellis. 
Eib alibi hamo etiam venari docuit his verfibus; 
Pifcator virgam contorto fune globatam 
Prtparat,innumeros infigens defuper hamos 
Pifeibus exitium forti mucrone propinquis, 
, In quibus infigitfallacem lulidis efcam. 
Et pe/upinatosfuh lymphis occulit hamos ■ 
Furtiuam medijs flaudem fuflendit in vndst. 
Cum videatfixam Lohgo rumpit in efcam, 
Dumq, premitfufumfe circum fila volutans 
Cuflude confiflus, quo Je conuelltre flcuflra 
NtUtur,^ luBa^s contra fua terga reuoluit. 
NATATIO. yOLATys. 
N Offbatant tantum fuis pinnulis quibus alueus earum 
cumdatur, vtait^Ariftoteles: fed ijfdem etiam volant, vt ^ 7 „ 
4.C.1 
, vcdica/iriiLuccJcs. rea ijiaem etiam volant, vt g c l<r 
habetiPliniusinquiens, Loligoetiamvolicat, extraaquamfe“ ^ 
efferens Quod & Oppianus tcftatur,canens, 
■Et findunt aera magnum 
Lohgo Mituu/qq rapax, mitis Hirundo. 
f Ecrurfusibidem. 
Loligo Mtluufqj rapax mitis Hirundo 
Cum ttmeantmagnum venientem e marmore pifeem 
Ex mareprofiliuntjcindtntes der a branchis. 
Non volucrumJpeciet,non e fi Loligo natantum. 
Turmatim fertur fonto,geflitq^volart. 
Inferius multo fe tollit mttis Hirundo. 
c Lib.i. dt 
fije. 
Ht raduntfummam milui lati tquoru vndami 
Hos nanti flmtles dicesfimtlefqj volanti. 
IdemPlinius ex Trebio Nigrotradit Loliginesinterdum volare 
. , . , ,, tantamultitudine.vtnauigiaquoquedemergant. Eti/Albertus J r . 
breuiorcs. Sepia tamen longiores. Atramentum nigrum continet Magnus, Loliginem fcribuquinquecubitiscffi- lonnamin Sexo j.cnirn' 
Sepixmodo. Grandem quoq; habet aluum & fiftulam vt Sepia, flumine Mauritanix, & iuxta Oceanum volitarefagittxmodo: 
gladium etiam in tergore, alteri tantum Imius parti inhxrentem. jj tantaquemultitudine; vt nauesfubmergant. Nequeidomnino 
Duo crurafiueduasprobofcides longas exerit in cirrorum conge effieincredibileputatRondeletius; cumplurimxinutuo complc- 
XX natenc:ideoque multa fimul capiantur. Ceterum volatum lon¬ 
go tempore exercete non poffiint, quod notauit etiam Albertus, 
&Ifidorus Loligoinquitille,alis'('pinBis) fuis in aerem fe attollit: 
fed quiaflatus ventorum fuftinerenonpotelLpaulo poft vbi ven¬ 
tis concutitur,ad aquas redire cogitur, & in profundum rclahitur. 
ne , teretes, multis in exrtemotoruRs, feu acetabulis concauas, 
quibus eunda qux venatur, capit & ori admouer: &adfaxaqui- 
Dufdam velutiiadisanchoris confirmat. His etiam vtitur, quo¬ 
ties de more palpat, & pifciculosretinet.-quibus maiores quoque 
nonnunquam euincit Roftrum porto illi eft pfittaco fimillimuni. 
Rorideletiuspediculorum numero, promufcidibus, oculis, capi¬ 
te, corporis forma,gladioliful'ftantia,atramento,dcniq; partibus 
omnibus tum externis, tum internis perfimilem elfe Loligini ma- 
ioriferibit,excepta pinna.&gladiolo,& parte extrema:pinnam e- 
nim latam elle inferiori loco magis, quam in Lolio, gladiolum 
quoque & partem extremam acuti ores Loliginis maioris Saluia- 
ni,& minoriSRondeletij,item eius cuius piduram Venetijsacce- 
pimus,rubris vndiqueir.aculisconfperfam,icones ttibushifce ta¬ 
bulis delineatas damus. 
L O C V S. 
R Eliqua Mollia prope littora verfantur, ibiqiie vitam degunt. 
Loligoveroin profundo mari, vtteftatur a Anftotelcshis 
verbis: Loligo fola ex ijs gaudet alto, vitamque pelagicam awit. 
Idem etiam de Loliofcripfit iuquiens:Pelagius tamen Loliusn^on 
alio modo, quam Loligo confiftit. b Saluianus in omni mari fatis 
frequentemSc notam effe ait.In noftio mari,inquit,e Pli.nLoligi- 
nes quinum cubitorum capiuntur. SedAnft. Lolium ad tantam 
magnitudinem peruenire aathoreft, nulla loci fada mentione, d 
Albert Magnus refert Loliginem reperiri quinq; cubitoslongam 
in SixtoMauritanix flumine. Abundateetiam in man prope Eu¬ 
boeam ex Archeftrati verfu apud e Athenxum citato collmo,oam 
multas effe feribit venales in Dio & Pyrrha oppidis Euhoe*. 
In Ponto quoque Lohgo repentur tefte 
/Plinio,cumabfit Sepia. 
JE'T A S. S E X V S. 
A Thxneus4ex^AriftoreJe Teuthiac Sepix vitambreuem*' zLib.j. 
efleaflerit: verba Philofophi hxcfunr:viucdi ipacium tam hL.^.hifi. 
Sepix quam Loligini breue: nam exceptis paucis bimatum non c.xp. 
complet.cPliniusquoquedeSepia&Loliginelocutus,ait;Neq, cLib.q.c,). 
his bimatu longior vita. Loligo mas & fxmina hoc inter fe dif¬ 
ferunt etiam prxterillud^commune difcrimen quo omnia Mollia 
m genetedifiinguidiximus,quod vtfcripfitd'Ariftoteles,fa;mi- iHifl.s.c.l 
na inteftinaduo;continet veluti mammas, quxfi aluo infpeda ' 
difleces, facile videns: quibus mas omniiio caret. Lohgo mas, 
inquit e Rondeletius, a fxmina differt, quod intus meatus duos 
habeat quibus mas caret, ficu ti in Sepijs euenit. Quamobrem er¬ 
rant qui Loliginem foeminam effe putant, Lolium vero a Gaza 
nominatum marem, cum etiamin Lolio differentia maris & f®- 
mina modo difta teperiatur. 
COITVS. FARTVS. 
^Vm ^Atiftoteles generaliter complicationem Mollium do- iHi/l t 1 1 
V>cuiflet,quavtunturin coitu, hxcfubindeinfctt: Sepixvero 
& Loh|ines noootr 'rofcnfmi,eyf^cq to' riftgciu 1^' -ni, aa^sUTcciac 
eep»ffUTiovn i»TasrnKfv»».r,),cqs,>Urns dtetonus: id eft, Natant in- 
uicemcomplicatxexaduerfo,itavtosori,cirricitrisrefpondeanc 
c regione, natantes interiin in contrarium, Nafum etiam diftum 
(rer 
eDepifeib. 
17.C.4.. 
