De Mollibus Lib. I. 
27 
Rondele- 
tius falli¬ 
tur. 
hLih 7. 
cL 9 ji. 
Plinij er- 
dLib. i.de 
gen. c. IS- 
c De far. 4. 
cap. f. 
Pattus. 
Kv>^'c! 
Ariftoteles 
coire (ftus. 
g Hif.6.c.s- 
h/f. je.i8. 
iLib.g.c.ji. 
kDeiene.t, 
cap. 8. 
A Lib. 7. 
Loligines. 
gregales. 
hHiJl.g. 
eap,x. 
cDi anim 
f.cap.ji. 
d HiLl.g. 
cap. 37. 
cLib.j.de 
ptf. 
iitfcvx.r{^) alter in alterius nafum inferit. Quo locoRondele- 
tiuspio nouei legit , velo;{;rftio»ra<. Quod quidem clarius 
dicitur, inquit Zoographus , fi quis diligentius Anilotelis verba 
feorfim confideret. Sivero apud ipfum Ariltotelem argumentum, 
hoceft. ea qu* praecedunt&fequuntur, refpicias; nihil mutare 
opuseft : tra dlatenim ex profellode animalium coitu: & cum 
Polypos terrae niti dixiflet in coitu, 0 ^'oku floAi/OTi/s 'c-reu/ilM Xi- 
‘pj^Uux.KlfaT^lw ilwyLu ^c. Sepias & Loligines natare 
fiiiiul, & coire fubiungit: natando autem vtrunque fexum in co 11- 
trarium ferri, vtpote corporibus e regione, & ex aduerfo applua- 
tis. Athenaius quoque b Ariltotelis verba recitans tidvm legit, c 
Plinius, Sepia: & Loligines, inquit coeunt linguis, componentes 
interfe braihia, & in contrarium nantes, ore & pariunt. Sed P o- 
lypi in terram verfo capite coeunt: reliqua Mollium tergis, vt ca¬ 
nes. Q^i locus, inquit Zoographus,cum ex Arilloteleht cbnuer- 
fus, linguis tamen Mollium vLa coire is non dixitfed neque ter- 
gisvtcanes. In verbis Anilotelis 
7K5 Tor.ie.rKVAi iipapuoTiovei. noflti codicesredlepoli ^iijK7iT'i3Aiy* 
dillinguunt, & lequentia pariter conilrunnt, hoc cll 
.fimiliter,vtvsAsKTOvasieferuntadfifiafifEofioi'®. ApudAtheuaium 
verohaic citantem, dillindlioellpok quod Plinium in- 
duxille videtur, vt ore & linguis ea coire putaret; cum tamen pro¬ 
xime fcripferit Ariiiotcles eundem coeundi modum Mollibus 
cundlis ellc. ^ av/iTuSiKsfnci, &c. fed longe aliud eieft 
aliud o^dJem &c quod non animaduettit 
Plinius Quamobrem quod d Gaza etiam vertit. Mollia ore coe¬ 
unt, non probo: cum Gr*ce legatur mjfCTrXix-tnn. e Arilloteles 
certe Mollia non linguas, fed proijs carnofurn quiddam habere 
tradit, quo voluptatem efculentorum difcernant. Pariunt etiam 
ea corporis parte (tefte/Philoiopho) qua- fiilula dicitur; qua coi¬ 
re eas nonnnulli arbitrantur. ExrotTf, A' /(stTu-nv (peT^pa, «» 
SKoi i^o;j;e;s0o3«/ pxtnmvms. Sed hoc ex vulgi, vt redte annotauit 
Zoographus, velpifcaiorum quorundam potius, quam fu a fen 
tentiaabAriftotele didlum. Auoqui dubium non cil quin & coi¬ 
tus & partus eadem omnino parte, non locis diucriis fi.int.Theo¬ 
dorus pro ipi/7vf»legiile videtur (pvmjdjfa: hoccfliilluiam ,quam 
alibi «dAo» vocat. Zoographus mf legere 
mauult: quoniam proxime lin ^Xoljf^r,y icvx.uifa nominauit,hoc 
eft appellatum nafum in Mollibus: iialus enim verus, hoceft fi¬ 
gura fimul& vfu nafus, nonhabetur niliin fanguineis refpiran- 
tibus:& Paulo ante dixerat, aflimatum a nonnullis genitale in 
vno crinium inferi «5 Tir/aux, ■«ga Et rutfus de Loliginibus 
&Sepijs: Eux^^oTiovet tvi/ fevxT^fa, Sedfiue .rnquit 
Zoographus fiflulam fiuenafum kgrraus : neutra illarum par¬ 
tium, vel coire reuera, vel parere poliunt Mollia. Rurfus de Sepia¬ 
rum Sc Loliginum coituagens^Philofophus, ■rib/Avdbin»,inquit, 
£717 To oOToJe», i inri vi rntHrut : Gaza vertit: Natatus 
alteriretrorfum,,alterianteuerfus in osagitur. Q^d quopadlo 
quadret, non afle.quorait Zoographus. Nam fi partibus lupinis 
iundlis coeunt,& os ori,cirri cirris eregionerefp6dent,vt dixerat, 
»£«winS''ci»«TiW,idelloppo(itainuicem natatione vtuntur; non 
conuenitfexum alterum letro alterum os verius natare . led os 
verfusvtrunque. Sedha:cinfpicereneccireell,fiqtiisde veritate 
admodum cupit eflelolicitus. Patiunt in alto : telleque ^ Aii 
ftotele confertum ijsouum quale Sepijs eft. Qijaific tranfcripfit 
t Plinius: Loligines inalto conlerta oua edunt, vt Sepia:. Oua 
quoque earum apparent gemma: quoniam, vtiait^Philofophus, 
vuluaeariim ita articulata eft, vt bifida cernatur. Et/tefte eodem 
prodeunt elingulisLoliginesliDgultevt,in Sepijs contingit. 
MORES, IN G EN IV M. 
L oliginem minorem fiue rdiS-lha Ariftoteles apud 4 Athe- 
nteum inter pifces gregales numerat. Sed Ariftoteles, fi fides 
fit vulgatis codicibus Graicis, rdjB-h non rdjS-iht inter gregales 
pifcesrecenfet his verbis: Gregales denique funt Thunni, Aleces, 
Gobiones, Vocte, Lacerti, Coruulifiue Graeculi, Dentices,Mul¬ 
li, Malleoli , Elegini.Sacri,Ariftula:,Sargiaci,Lolij,Papaueres 
&c. Plinius quoque & Oppianus Loligines gregales jefletellan- 
lur, cumhiceasturmatim ponto ferri, ille verolcnbat tanta mul¬ 
titudine e mari volare , vtnauigia demergant. Qutecomproban¬ 
da his c zEliani verbis: Loligines, Accipitres marini, Hirundo 
pelagia, cum quippiam metuunt, ex mari exilire dicuntur :acLo- 
liginesquidem pinnarum longiflimo,&fublimitradlu gregatim 
more auium efferri. Sane maior his quoque aftutia, quam Sepij s, 
ac contra plura periculafemuniendi poteftas. Nam&atramen- 
to (quod V t in SepiJ s, poftquam emiflum eft, rurfus accrefeit, ita 
vt nunquam eis defit copia eius tefte d Aiiftotele) devolatu fe li¬ 
berant, ab imminente hoftc,aliovepericulo:quamuis in aftutia 
pares effe Sepijs his verfibus innuate Oppianus de Sepiarum calli¬ 
ditate antea locutus,qua fugiunt pifces horrendos infufeata prius 
aqua. 1 
Loligo atqj aly qui findunt aerapifees 
TaUsmmntunt artes : nonejlUquorater 
lUd, purpureos potiui de corpore fundunt 
Humores : fed fraude pares afluq^ putantur. 
Sednatura de Loliginibus magis follicita effe debuit, quamde 
Sepijs. Namhscum litorales fint,minorum pifeium acminus 
Celerum natatu iniurijs exponuntur , quos tantum aqua: infufea. 
tione decipere fufficiebat: Loligines vdro curn in alto degant,ma¬ 
iorum pifeium ac maxime velocium periculis obijciuntur.vnde 
^ eis etHm volatum naturaconcefllt. Promufeidibusquoque, quo* 
■ nes tempeftates vrgent, ad faxa aliqua adhxrentes (nor. aliter Cf, a 
quam Sepix) fe veluti anchoris iadlis ftabiliunt, vt author eft/ 
Ariftoteles. Vnde^iElianus. Loligine^ & Sepix duabus funttan- , 
quam promufeidibus prxditx, quibus ad faxa, cum eft ip mari ‘ 
tempellas, adhxrefcunt, & tanquam anchorisiaffis firmatxflu- '*”'*'* ' 
dluum incurlionibusrefiftunt. Poli cum eft tranquillitas, folutis 
promufeidibus rurfus natant. Non contemnendam fcientiam te¬ 
nentes vitandi fane tempeftates atque ex periculis falutem cou- 
fcruandi Loligini quoque illud accidit memorabile, vt, fifides 
fit h Olao Magno, folo tadlu manum ftupefaciat. 
h L. it.c.io 
DENOMINATA. 
M ollia omniacommuni vocabulo nominantur, hoc 
cll Loligini fimilia apud Athenxun].rdj$-Av'o^vzemon-(^, 
Suidas. Dicitur etiam aut v/uffis voce diminutiua 
Aor, quodfrequenseftapud Athenxum. Doryon hcpfctis -rdjS-i- 
2slg. & adnunierat Et Grxeos imitati Latini Loliguncu- 
B las, & SepiolasdixercsPlautus. AlnCafina 
tmitte Sepiolae, Lopades, Loligumuloi. 
STMEOIICA. 
D E Sepijs, Sc Loliginibus Matro Grxeus poeta dicebatquod 
folx inter pifces,quidalbum, quidueatrum fit, nofcerent, 
vtait Rhodiginus forte, inquit Zoographus, quia caro eorum 
alba eft, atramcutum veroinfe continet: Sed Athenams ex Ma- 
trone de Sepia tantum hoc refert : poteft tamen Sc de Loligine 
aliisque Mollibus atramentum effundentibus intelligi. Themi- 
lloclcs, V t in ipfius vita refert Plutarchus, Erethrixo ciui cuidam 
exprobrans ignauiam dixit: ^ iidiiod^zroXtfiav ris esi 
ToUStifts KXf^ieu/ ovk ipnit. id eft, 
faneSc vobis aliquid de Ocllo dicendum eft,qui Loliginum in rao- 
remgladium quidem habetis,corautem nonhabetis. Succum 
C Loliginis pro malignitate noxia, Sc virulentia nimixmaluixpo- 
luit» Horatius de Capitolinoamico hxc dicens. 
Hic nigret fuccue Loligmts .hetceft 
Aerugo mera.- 
Vt enim Loligo foris alba eft, intus ob atramentum nigra; fic Ca- 
pitolinusfidus amicus, beneuolum feprius oftendit, deinde la¬ 
tens intus venenum euomit. 
Maligni¬ 
tas. 
a Satyr.4, 
fer.lib.z. 
P R j£ S A G 1 A. 
G 
G 
Vbernatores, inquit Cicero, cura exultantes Loligines, aut 
Delphinos feinportum conijeientes viderint, tempeftatem “ 
Tempe-' 
ftatisfigna 
nificari putant; a Plinio vero Loligo volitans , Conchx adhx- 26. c, 
' ' " ■ -vlt. 
b§lua/l. 
iclceptes, Echini affigentes fefe, aut arena faburrantes, tempefta- 
tisfignafunt. Qyxllioqueeftapudi^Plutarchum: Qijideftquod 
Loligoconfpedtar»«gnx tempeftatis prxnunciaeft? An quiain- 
JJ quit, Molliumgenus omne natura frigoris impatiens eft ? Caro 
enim eorum nuda Sc glabra eft: non tefta, non pelle,non fquamis 
munitur: duram vero ofleamque partem interius gerunt. Vnde 
Sc Mollium nomen eis datum eft. Qijamobrem cum adeo non 
facilepatiantur,imminentemtempeltatemilicopercipiunt. Vn¬ 
de Polypusin aridum procurrit,Sc lapidibus (mreaAoirjadhxrens 
ventum lamiamadefle fignificat. Loligo autem exultat, frigidi¬ 
tatem, Sc in profundo maris commotionem fugi ens. Habet enim 
hxc mollium omnium partem carnofam imprimis mollem, ac te¬ 
neram. Eafdemfere caufl'as reddidit c Pfellus, interprete loanne 
Cotterio, inquiens: Loligopifeis eft carnisfuperficiemolii, vn 
de^Aditio»nominatur. Tenuiffimusenimexiftens ncquetefta, 
neqi pelle,nequefquamis teaus,intet malaciorum (Molliumjtve- 
nera numeratur. Cum fit igitur nudus, omniqideftitutusopSi- 
meto,hyemem facile cuius patet iniurijs, prxfentit. quofit, vtfri. 
gusfugiatiSc commotionem matis,qux in profundo eft,declina¬ 
re ftu dcs,in aqu X fuperficie natet. Cuin igitur nautx pifciculum i- 
ftummarifupernataievident inftarehyemem (tcmpeftatemjcol 
. ligunt.non aliter quam Polypum petr^inhxrentemventosfiwni- 
E ficare. Indidit enim Deus virtutes quafdam animalibus adfutu- 
rorntnprxfentlonem: vt quxelfent falutaria, fequerenturjqux 
autem damnofa deuitarent. Hadtenus Pfellus. 
EPITHETA. 
H EpipoiTu j^'£ 5 -Aj* rdiB-i^as vocat Oppianus, quod volent per 
aerem Apud Epicharmum mnaivajTcUS-iSii dicuntur. Sed 
hoc recentes forte fignificat, inquit Zoographus , non epitheton 
eft. noTOi»e«ravr{£iv<p«7K Dorice ITaTtetvi AtmTtisdt 
Troratidi epithetafuerint,eiufdem fignificationis, volucres, vo- 
laces appellat Pherecrates, quodmplli cu¬ 
te, Sc tenera fint intedla. Loligo nigra dicitur Ho¬ 
ratio quod fuccum.i-n fe nigrum 
contineat. 
ysFs 
natur. 18, 
cHyfic.q. 
cap.i 13 
