Vlyfsis Aldrouandi 
34 
numeranstficcnimloquituriNatura autem Crultatorumcontra bcntpietereainoredentesduosptiores.^VtidemteftaturjlilSvet» 
quam Mollium conftat. Altera euimcarnis mollitiam extraha- 
,) bent, altera intra; Hinc foris terrenam duritiem obtinent:quan 
„ quam Echinus nihil habeat carnis Sed petoblcureha;c pronun- 
ciat Ariftoteles: quemadmodum etiam Plinius, vbi au: Eodem 
genere hjnt Echini, quibus Ipina pro pedibus. Nam vel ad proxi¬ 
mum genus referre videtur, nimirum cruilataivel ad lemotius, 
fcihcet exanguia,quorumfummatimmeminerat praiccdentibus 
aliquot capitulis. Nos de Echino inter Tcllacca agemus (nam 
inter ea pluribus locis diferte admodum Arilfoieles mimerauit) 
&eaquathicdicentur vuiuerfalia,iu quatuor eis generibuslam 
pratnominatis comperies. Crulfata igitur aliqua ex parte telfatis 
luntfimilia. Qtja enim fons terrenam portionem ac dunuku- 
lum tegumentum obtinent, eisalfimulantur, quod meminit A ti- 
ftoteles: Cruftata, inquit, omnia extra le munita leruantur, ve- 
lutCancri,genufqueLocurtarum atque etianiTelfatoium. Qua¬ 
tenus autem molle catnofamqueintus conti nent Mollibus com¬ 
parari poffunt.Nil autem offis habent Neque enim conucniebat 
vtfetibit^ Cardanus, quod offaiundfuris indigebant:atqueob 
id extenfione, quz fub crufta fieri non poteracmiateiia etiam fic- 
caqujE integumento ablumebatur, oberat offiiiin generationi. 
Communes habent cum reliquis exanguibus partes , vt'Caput, 
alueum, gulam, ventrem & inccftinum Alueus telf eh Arilfote- 
eaps- le,totiuscorporisindifcretuseflmeccnim caputdiftindlumnec 
iS.DevJa aEndquidquam. Quairatioeft cUr»Galenus Malacoftracaom- 
?'**’• uiacapitetruncaritmam cuminquibufdamanimahbusfolumid 
fecifle naturam dixiflet, addit inhiifiSt itj (de capite & col¬ 
lo loquens) Ws/fi !xicpaxit itw , >^v»w 
jjvfow, j^)(56/i*mi(5, «v/Ietij»». amtirixKpxhii Tj»- 
^A@'J’’«v»£nhoceft:his quidem neutrum cif. illis vero caput 
tantum. Locuftis quidem igitur, & Aftacis& Paguris, & Cancris 
neutrum. Omnibus autem pilcibus caput clt, coilum ncutiquam 
„Etaliquanto poft Malacoftraca omnia eadem lege conclufit: 
,, AXkxif^pxiyais rs vcis <2»ci<5 •nn ^eix 
fSf.ntftTzIyMcSiinJyre, riSy xj Kiyy,nuy 
ci fvi, 7nxy'rvS cwTiSi t(^7u Tvy ^^x^muy^cy ^ iv'^rz^ auyrotf 
i^y ctTmyTUTUTzyy yJcS-i^tyTbiyopyxyct. Sed &C Cancris Sc alijs Cimitatis 
caput dceft: partem vero qux fenfibus & motnimbus a volunta- 
,, rependentibus praceft, illifanein thorace litam habent, in quo 
Galeni er- ,, omnesfenfuumfedes eis habitant. Videtur maluilTe Galenus 
tor. 
CurolTib. 
careant. 
gDe Var, 
rfr.li.37. 
Alueus. 
quantum ad animantesiftas attinet,in Ariltotchsfententiam to 
tis irepedibus, qui e corde fenfum motumque. omnem tanquam 
' cfontemanarecredebat, quamijs caput tribuere, vcipfius verba 
hsc apertiffime docent: 'iliS-’ v/uiy ^ fyxipx^®-,'nlyi'‘ cr ox- 
nyms iinm rtis fA^g^oy , «s i iyxt - 
^x?.oi't9tyy x.)i.xn3i.^^eCTvvr&yci'yniy'7zyya/pyv. Itaqj quodinnobisce- 
i,rebrumeft,id iitinalijsanimaBtibusparsillaad quamqiiasdt- 
hdtafunr, (fcilicet fenlus & motus) rcfcranturiaut ficeiebtum 
noneft.certecor horum omnium principium tuerit Qu.ocirca 
Galenus penitus eius fuitfententia:,cruilata omnia capite carere. 
Elt & altus eiufdemfententi* locus, nequis putet ptasdiftoslo- 
coscflefolos,autdeprauatoSjioquoficidemIcribic. Kitfxiy<^7i 
tua ii rzSy fA3y/.xn3CfXxuy , i»'i| (pxXxuaf, xaf ii)k» 
wxt.ee Tzly ffyeeyt Tti ovS' eXee^ xKpxXhjj , tk atey •csn- 
,,^x<pLuTiyxfiiyluy. Cancer igitur & vuiuerlum Crullatorum 
Galenus ,, genus, ptxterea balena;, & multaaliaeiupnodi, velcapiteom- 
corredtus. uino carent, vel eius folummodo rudimentum habent. Quod ve¬ 
ro balaina in eo numerorecenfecui, mendo non caret; nequee- 
nim balaena ex genere Crullatorum, neque capite caretifed id ha- 
Colebdar- bctdifcretum & dilliudlum. Quare Rondcletitis n3>.iiSutyMi, 
qua;inter CiuflaCeaavetetibusrecenfctur, vel fimile aliud affi¬ 
ne Ctultati pileis nomen reponendum indicat. Nos quidem ita 
cenfemus, vt Cancris caput fit mdiferetum, reliquis veto cauda- 
tisdifcretum,quamuisidfit exiguum. Sic enim nos Icnfusipfi 
docent Q_ijociicacum vltimo loco dicat Galenus,rudimentum 
‘ quoddam capiteineflequibtifd.ira Malacoflracis, decaudaiisin- 
telligenduseft, qua: partium admodum habent caput & os Idcir- 
coimbecillcdicitur Ctuilacetimgenus. Eiulmodi otis & capitis 
k.Lib. p.de exiguitatis nccelfitatcm, declarat K Cardanus his verbis Nam 
•var. ret^ ,, E, mquit, magna copia cibi ore cflet ainpledlcnda, Crufta faci¬ 
le frangeretur; priterea lltangnlaretut animal, cum non cflet 
quo dilataretur Crultacoardtaium. Quodfiuaq; caudataMala- 
collraca caput habeant minutum , quomodo veium erit nf.gi^s 
iLtb .). acapitismagnitudine diftas,vt vult/Athenxus.' Q,yef(^Snm«H 
Carides vn -nu'n%AS'piy xi(pxM xv-r,- 
dediiiix. yiyt(ff,rni di£ta;func,r$teihi«adidtioiieigig^.1.capite;maximam.n. 
corporis partem caput occupat. Quarevel dicamus Atheaxum 
&quiipfum fecuti funt, lumere pro thorace & capite 
,(5(7w^i)s))ci»s, vel quod magis puto, a magnitudine capitisdeno- £ 
minari,quodintetcxteracrullataid maximum habeat. Incapi- 
Os. tcosefl.quodprotinusventrcexcipereinomnibui prxtcrquam 
mHiJlor.jf. inLoculfis tellaturwAriltot.hisenim gulam ante ventrem exi- 
cap.}. guamefle: mox a ventreintellinum, quod (inquit^ Locuflis& 
5 quillis & Aftacis redla in caudam definit, qua excrementa emit- 
n Hepar 4 tunt & oua pariunt.» Alio autem in loco; Habent llonaachutn, 
„inquit,ori connnupiundlum,exiguum proportione fuorum 
„corporum magnitudmis Hunc excipit venterin quoLocull* 
6 Cancrorum nonnulli, dentesalios habent, quoniam fupeno- 
res illi (ecare non fatis queant. Hincinteftinum fimplex vfque ad 
exitum excrementi deijcitur. Dixerat etiam antea ventrem biful- 
cumgulx fubiungi,ex eius medio inteflinum fimplex & tenue 
procedere,quodlubapplicato exteriore operculo aeCnat. Ha- 
bis.Crullata, tum Locuflacea tum Cancri binos dentes habent DentSS. 
piimores Et e Pliniusiln marinis (inquiQ Crulfata ScCartilagi- oLib.lhe, 
neaprioresdentcshabent. Cxterumdentes nonerantfatis:quia J 7 > 
magna ctbiis eorum eget prxparatione & contritione, quo ad in¬ 
tima corporis penetrare queat, quocirca natura altos tresin ven¬ 
triculo conllituit: alciinlecus lingulos, interius autem tertium. 
Quemadmodum in Locuftis Sc Allacis admodum ell manile- p Depar.^. 
Ilum. Q^tinoreluntdentes,longi, nontotundi lunt, tefleqip eap.^. 
Philofopho, tegmine operti duplici, inter qux talia quxdam in- 
teriacent, quaha Locuitarum luo loco dentibus annedti dicemus 
inttj hos binos dentes, ell cariiofum illud , quod lingux propor- 
tionatur,eiufq; effigiem gerit Supraautem os oculi lui lunt.ndn Oculi vbi 
omnibus eodem modoiSedquibiifdam a latere liipra, continuo aequales, 
fub prono, amplo'dilf antes difcrimine, j eodem authoie. Duri ij q 
lunt omnibus, aptiquetumincio, tum foras, tum etiam in obli iDe par. c. 
quum moueri,quocircapalpebriscarent. Quod his verbisr An- 15. 
ltotcliscomproDacui:Qji,x enim crulla integuntur, inquit, vfu * 
careantpalpebrxnecelleefl,cumnifi celeri cutis officioprxfta- 
g ri non poflit-Sed tamen vice eius tutelx duritie oculoiumhxco- 
mnianutriuniar.quafi perpalpebram obdudlam quoddam trans¬ 
lucidum cernant Ceieriteritem monentur & 111 obliquum.Car- sLib.37 it 
danusin latus moueri aitinollri comparatione,diredleautem, 
oculoiumfuorum Melius enim efle vt altero vttinque profpici- 
ant, eifidiuetlis oculis,quam vtroq;fimu) nec ante, nec poli Pro¬ 
minere autem, quoniam a latcribusiquia aliter an te penitus pro- 
fpicerentialatenbusautem collocari, quia iiiupia caput, non vi¬ 
derent, ante vero non poterant. quia os infra l eponereneceflari- 
umfuiflet, quia caput habentimmobile: neque ahte limulos & 
oculos efle, quoniam oportuiflTetlatam eflefacipm, vndein motu 
etiam tardiores euafiflent. Cxterum quanqqam duros habeant 
oculos, nihilominus celeriter mouentur qffiu inter omnia ani 
mantia quibus tales dati funt oculi, celerrime eos mouent, quod ^ g ^ 
cxhis/Philofophiverbisconijcio:Oculi,inquit,ijsomnibusdu- ' 
ri funt & apti tum intro, tum foras, cum etiam in obliquum mo- 
ucrirqualesedam lunt parti plurimx Cancrorum, imo vero mo¬ 
biliores. Caput quoq; eorum quamuis exiguum multis partibus 
durioribus munitur, vt cornibus & appendicibus Cornua au- (.m, 
tem habent, non folum ad pugnandum, fed etiam ad pra;tcncau- 
dumiter.Nam vifus quibus contigitexadlus, mobilibus coini- 
p busnonind!guetunr;quxplaneeocaient,eahabent,vtCoch- 
lex:itemqux parum vident,vtCruftacea.Pedes habent odloqui ‘ edes quot 
omnes in obliquum fiedluntur,vt inquit «Anlloteles,ficut& Ia- uH/y.+.c.i. 
fcdlorum. Quod ficttanfciipfitxPlinms. Pedes omnibus odloni, * p c-l'- 
omnesin obliquum flexi. Ideo antem eosobtinuerunt, vtpof- 
fcut ingredi 
C> 
bllQU 
i telle 
e_y Arillocele.Ingredi autem oportebat, vtvidlum y Dtpar. 4, 
quxrant, vidlum autem non in terra affixum, aut vnico in loco x 
coU.gendum,fcddiucrfis in locisdifperfum ac mobilem. Qu.ate 
jeble 2. Cardanus: Oportet autem, inquit, omnia Cruftacea pe z Li.'ydtj 
des habere, & pampbaga efle. Nam fi nutriri debuerant folidiore ja«- & l‘b- 
alimento, & non omnino terra, vt Echini, fed meliore motu in yr.deveir. 
diguere. atin Crullaceis pennxadijci nonpotcrantpropterlati- rir. 
tudinem tenues enim frangerentur, crafla; inepcx motui: quate 
pedes habere neceflarium fuit Quibufdam etiam brachia forci¬ 
pibus denticulatafunt bina:;)yA«Grxci vocanc:FurcasApuleus; Chelx. 
pedes bifurcos & bifurcatos Gaza, & poli cum Mafl'arius:alij bi- 
lculos& bifidos : Quidam etiam Chelas dicunt Grxeo nomine 
feruato. Horum brachiorum pars fuperior in primoribus hisvt 
loquitur a Plinius,moueturfuperiore immobili: hisq; pro mani- a ti 9. c.^t. 
bus vtuncur,hoc ell non ingrediendi,fed cibum apprxhendedi ac 
D retinendicaula QMmobrern quoq;contra, vta ti>Philolbphus, hDepar.^, 
quam pedes, hxc brachia fledlerelolentiEos enim in canum,hxc eap.S. 
in orbem fle£lunt& circumagunt. Qyod autem hic ait incauum 
fledfere,idc alibi clarius inuorfum fledleredixit Omnibusvero 
magna ex parte, af eodem Atilloreleaiithove, grandior & validior dUif^.c.y, 
forceps dexter quam Ixuusefl. Quod breuiter fice Plinius: Dex- cL/ s.e.Jf. 
ttum brachiumomnib.maius Carocolorefanguinisrubra(quod Caro, 
mirum, cum liiit exanguia) & tadlu lento, nec, vt prodidit Arifto {Htf 4.C I. 
teles, fimiliscarni./Idemait inalueo humorem eflepallidum& Papauer. 
minuta quxdam oblonga & albida: tuffa etiam alia maculis di- Branchi*, 
fperfis. Et quam mutem liuc papauer appellant, amplius parciuf- Lapides 
que babercomniahxcgenera: branchiarum quoq; comrnunem fub crulla. 
efle annexum omnibus Tabellas quidam Latini vocant,quasA- 
nlloteleswAaxai.quibuseorum crullx coagmentantur, & quali 
articulantur. Lapides efle fubcrullarefert^ Cardanus ex eicre- gLib. yy.dt 
mentis genitos, qui cumea deciduut:& obidquilapideshofee var.tir, 
qu*runt,maximosin ijs quxrere, qux crullam veterem ciucrut. 
Sed ha:c de Cancris ab alijs fcriptoribus traduntur. 
VISVS. GVSTVS. SOMNVS. 
H Ebes omnibus vif is ellmon folum qUod oculos habeant du ■ 
iioies&prominentes,fedquiaetiamal3tenbuspofitos.Va- 
lentguflu&odoratu:Nam Gammari odore efcarumaledlatifa- 
cillime capiuntur. Dormiunt quoque vt his» Arillotelis verbis 
compiobaturiAquatilium quoque, fomnus apparet, vtpifcium, 
Mollium,& Crulla opertorum, Locuftatum inquam, & c*te “ 
rotumgcneiiseiufdem.Sc paulopolliMollia quoq;,inquit, 
ad morem fimilem dormiunt, vt pifces; nec 
fccus qu* Ciulla operiun¬ 
tur. 
NATA- 
