DeGruftatisLib.II. 
roftns.miicronibus.tibijs & exteinis partibus pr«dici funt.quod ^ 
idem dcinternis dicere parcit. Porro Gammari ("fluuiatilis) ven¬ 
triculum mutis vndecunqj ambitimulti falib eiusfteicus cflecie- 
duntiegavero eius hepar cQcputo. Multorum ciborum capax eft 
ftomachus, tam miro artificio’fabrefadtus. vt etiam in eius fundb 
alterum os comperiasfuis maxillis Sedentibus refertum, tot in la¬ 
teribus branchias habet, quotpedes. Porro vtrinq; in Camm.aiiS 
fpiraculum feu foramen fub cortice ad latera oris videas,pcrqcod 
aquam ore acceptam referunt. Quidam porro calculi inCamma- 
n capitereperiuntur. quos Carcini* nomine vocaucrunc. Hadc- 
nus ille. In his in primis coutroueifuin eft, num branchias habeat. 
Nam i Atiftotelesde Aftacis marinisloqueusnon branchias, vt 
An habeat Gaza & Rondeletius transfenint, fed dixit ,hoccft 
branchias partes branchijsfimilesaecle Wottonus,vcluti branchias. Sic e- ■ 
nimaitPhilofophus.Haioscircundant non fine hirfuciafrequen- 
tesj&alliduemoucntur. .tefel vs 
mi»». r«d7Bi figo, inquit Zoographus, cirros po- 
tiusquam branchias|aui/3fa7;j;i«f(^^''has partesalbidas direnm. 
quid enim brauchijsiimiJc habent ? non litum, non fubftantiam 
autfiguram, atu vlum. Motum dices fimilem elle. Atqui verum 
nonelt,quod affidue moucantur. Aftacum enimfluuiatiiemcu° 
vitteo vale maxiinc perfpicuo , aqua pleno inclufillem.cirros illos 
obferuauimoucrr quidem & celerrime, non tamen allidue,nec 
lemper.-ledin commotione aliquaipiius Aftaci aut affcdu, lum 
rurlusquiefcereproifus. Bellouius mollia laterum additamenta, 
branchias ineis appellat: Tot, inquit, branchias in lateribus ha¬ 
bent, quot pedes. Verum nos illa quanquam fpeciebranchijsnon 
difliinilia,nec intra,necextraaquammoueti vnquam vidimus, 
quare alium earum elle vfum puto, forte ne aqua introrfum pene¬ 
tret, veladinotumprogrelfionisnatationifuecisadiuuentui;non 
ad cordis & caloris uatiuirefrigerationem:qui bianchiarumin pi- 
fcibusfanguinc& corde prsclins vfuseft, vtin teiteftnbus pul¬ 
monis.. Exanguia vero omnia in terta pulmone, fic in humore eo¬ 
dem & btancliijs carent. Adh*cqua branchias habentaquatili- 
^ um, & aquafubeunte refrigerantur, extra aquam diu viuerenon 
poll'unt:Cancri vero plurimis diebuspolfunt. Ego liiit cibo in fo- 
la aqua ad dies tredecim viuiim feruaui nuper, nienle Odobr.ia- 
qua iingulo vel alterutro quoq; die mutata, in angulo zeta; noliit; 
ealefadf* Sed neqi vt aquam oreacceptamreddaut, dumcibum ^ 
in humore capiunt, branchijs opus eft Aftacis Vtnnq;enimad ^ 
latera oris per foramina quadam aquam remittunt: vtinextradis 
ab aqua apparet, ii contempleris fupinos. EthocBelloniusquoqi 
obferuauit. Aiiftoreles vero in libro deRefpiratione, circa haem 
capitis vndecimi('vtnosdiftinximus) nec branchiarum neefora- 
min um, fatis clare, quibus reddatur aqua,in hoc genere meminit, 
cum feribit: 
vreja TO pauloanteau- 
tem dixerat, quod non refrigerandi gratia, fed necellano dum ci¬ 
bum in aqua capiunt, eam admittant, vt & Cete & Malaria Item 
hiftori* animalium4.i. T^v'/liJaAaf?»» (abun- 
datharcprajpofitio) 
»<i»7k( Gaza videtur legillhoi(pixn iTriXctft^aityrtf ) 
Tov-nv fjss/tos ttKxfxtsn, oi/linjigaSoi 7 mf»m 
Qua:Gaza fic tranftulit: Mare o- 
mniaeiusgenctisoteexcipiunt,ledCancripatteoris eiiguadu- 
dlatefpuuutrLocuftaifuasad branchias tranfmictunt,quasipr* 
plutesquamcaitera habent. Quali verohauftum ore aquam ali¬ 
unde Carabi, aliunde Cancri emittanttcum in citato loco ex libro „ 
deRcrpiratione, vtrofqueeadem patreemicrereclarum fit: quare ^ 
hic etiam pro ei e< A';eif«£e(, non aliter quam illic Icge- 
nm, ei Tt^jtfucinei 01Hoc etiam coiiftat eandem par- 
Atiitot.cor cemAiiftoteli diuerfis nominibus, modo •ni '^odo 
reftus. ^ Tsi/ke-e* nominari. Hsccunifta fcitu digna & noua exipfo Zoo- 
Mutim d 5 gfjpjjoreferre placuit. Mutim quoq; qu* ambit vndiquaqi ven- 
ellehepar. triculum, non bene opinatur Bellonius elle hepar, quod tantum 
LapilIiAlta (dnguineprajdins animalibus datum eft.Porrode lapillis quos in 
cotum vbi. fe couti net Aftacus, dubitatur quo h*reantin loco,quoqi liat nu¬ 
mero In magnis Scannofis Aftacis lapillum aliquando reperiri, 
inptoximolupra forcipes articulo, audiuiilefememinit Zoogra¬ 
phus. Reperiuntur, inquit, Georgius Agrie, bini lapilliglobi di¬ 
midiati figura, in Cancrorum (fic Aftacos vocat) fiuuiatilium ca¬ 
pitibus. Videatur illi fumino ventriculo adiundi. Cardanus lapi¬ 
des candidos gigni in oculis, cortice depolito duriore mollem in¬ 
duere, lapidelq; tunc fieri maximos tradit, abfumpta materia coi- 
ticisinlapidibus. Crefeunteis, vtait Albertusplenilunioglobi 
dimidiati duo lapidum inftat fub oculis iutotius, in fcCmellis piig • 
cipue, cum fuphar exuerunt. Germani vocant Z^rcfcetJUgtnquud 
quafiformamhabeant oculi, vel ^^rchflcill.Hscitaqifunt.qu* £ 
in Aftacofluuiatili confpici poliunt, Qiiamuts autem non dubi¬ 
tem, quin eadem omnia in marino quoque repeiiantur, hoc ta¬ 
men loco dicenda erant, propterea quod Aftacofluuiatili omnia 
qu* dida funt, ab au thoribus adfcribantiir. Pergam nunc ad eius 
genera, qu* arccentioribus duo conftituuntur, magnitudine po¬ 
tius & loco, iu quo degunt, differentia, quam figura corporis.Mi- 
nores vocanefaxatiles, lapidofos Cancros Albertus, propterea 
Ocnera A- quoJ lub lapidibus degant,apud Germanos & Heluetiosfamili- 
aeorum ates,didi@tefn!K68&Ih‘»lt«6»lpat'e fupinaalbicant,prona 
nigricanti elixi non vndiquaqi rubefcunt,fed pattim albicant.Ma- 
ioies nigriores a Germanis dicuntur fimpliciter.abHeluc-, 
tijs / hoc eft nobiles, quod in nobilium patinis fiiic 
frequentes. Hoc fuperius defeiipfimus ex Rohdeletio & Bellonio; 
qui etiam obferuaait in Pado captos rotUndioii efle corpore ma* 
gifqi.crenato, quam in Setjiianoi cuius dexter pes finiftro tenui¬ 
or eft. Ego duo aut ttia horum fluuiatilium Aftacorum obferuaui 
genera, li color difcnmenfaciat, colote ehim tantum dilFctunt,& 
non alia qnapiam quodfciam parte.aliudenim c*rulco, aliud fer¬ 
rugineo, alnid obiture nigricante colore eft. Qui igitur priinuS 
depingitur,ferrugineo eft cblbic, cum co quem Zoographus de¬ 
pinxit, & maiorem Aftacum appellat idem, fi iconi fidts fitha- 
benda..Rondelctijiconabhuiusdifffeitin cauda & corpore, quod 
latius & bremusapparetinRondelecij icone. Reliqua genera cOm 
eiufdcmferefint magnitudinis,vnica icone oftenduntur.His ad¬ 
jungo icoucin aliam qu* prona parte monfttat oua, vt collo an- 
iiedautur. 
l O C V Si 
'^TBiqueiu Europa ficubi non defunt fluuij torrentes, ttuiaut 
V lacusabuiidaut.tamcninHifpaniajlicetnondefint flumina 
inueniri negantur. In Gallia contra ftequentiflimi funt, & maxi¬ 
mi, maxime vero m Pannonia,vbicatii multi oneranlur eisex- 
portahdisilio. Vienn* Pannoni* fupeiiorisfupra triginta currus 
Aftacis oiiuftosiionfemel numerauit lulius Alexandiiiuisinfo¬ 
to, quod ab hifceGammarium vocant. Nouus Orbis diaiiser- 
lam minimeijs caret: Quin optimos in fluiiijsAmericanisinUc- 
niti anauigatoribusrelatum elc. Vttunq; genus tum faxatile, tuiii 
quodgraudius&nobilius eft, frequens eft in Helueticis& Sub¬ 
alpinis regionibus. Sed faxatile loca amat lapidofa: alterum verO 
grandius plana, & l*ui3,& terrena. 
V l C T V S. 
CAteophagi funt hoc genus Aftaci, & Scatophagi. Csdaueraq: 
cJledantUi. Nam fi in aqua, vel equus,vel canis', vel quoduis ali¬ 
ud animaliubmeigatur, mox taoquam vultures magiiafrequ-^a- 
tiaaduatant, nec recedunt lult quidquid fit cAinif, airoletitit. 
Quofpcdaculo quidam, inquit# Rondeletius aliquandocom- 3.Depifj(u, 
motus, quemadmodum ex boue csroapes,ex equo Vefpas, ita 
Aftacos fluuiaules gigni exiftimauit Q^amobrem equos mor¬ 
tuos in aquam conijcieudos aliquoties cuiauit, tandem euentU 
ab eadem lententia didu(ftus_eft. Cdneer fluuiatilis (ai: Albertus 
Magnus) vt dicunt periti pifcatores etiam ui gurguftia (nalfas) 
intrat ad lucium & rodit eum. Cancri etiam lapidofiquiiubla- 
pidibus degunt, carnes comedunt, adeo, vt( quod ZoomaphuS 
etiam eft expertus) carnibus in Danubio alligatis iiauibus, &in 
aquam fufpeafisaohxreat magna Cancrorum nuilntudo. Aiunt 
quidam aiiimal efle amphibium, vclci herbis,noiftu adpafcua ex¬ 
ire, pixlcrtimluuionienlttranas etiam appetete Albeicus: Can- 
cer,inqutt,lacfepotacus,fineaquamultis viuit diebus. Zoogra¬ 
phus,'vc retulit, Aftacum domi Yiuumin aqua pet dies trcdeciiri 
conletuauit. 
CAPIENDI RATIO. 
duo 
Saxatiles 
quales. 
\ 
C Apminutvirgulisdiuifisinfummitate, quibusiuteftina.ali¬ 
qua, aut ranarum corpora inferta funt, aut baculis, niibus 
iecinoraiam foetentia transfiguntur, ordine difpofinsiiuxta i>ur- 
gitesautlocaqua;habitaie folent,denis duodcnifueaudetctica- 
locircumit pileator, virgasfingillatim ekuaus, iubieaoqiteti- 
culocumAftacusnbqadeo«leritcrpoffit leexplna^e,deciditur 
reticulum. Itapifcatotmagnacum voluptate cennimaiicductu- 
tosrcfendomumbenerobuftos,& VI uacesacitiagiios. nam par¬ 
ui adefeam fublimem noUcam facile accedunt; & vbi aceeliennt, 
antequam capiantur,excidunt. Alijplutimo,iic capiuiuaanaS 
decoriatas, ita vt cutis appendcat,infigunt baculis filiis, & fic dif- 
ponunthos baculos perriuos , vt diftent a fe iniiicem dilarurn 
vinarumfpacioaut circiter. Mox vbi accelierint Aftaci, deuanc 
baculos, ftatimque altero reticulum fubtus tenente decutiunc. 
Sunt qui, vt innumeros capiant, naff* iccur aliquod imponant," 
in riuimedio. Alij iecur vitulinum dilfcaum in aliquot parteso- 
leofiigunt,&iniiallafufpendunr. Alij hircinum iccur benealla- 
tuniicamphora prxpaiata (licinuemturin libello quodam Ger¬ 
manico d illinunt, denlde omento vituli, vel ouis i.eccnticireun- 
dant, & tabell* alligant fecundum artem. Pica etiam inter extera 
eos vcnatur,&fertur picam quandam abArtacotqueni fecum m 
arborem detulerat, collo compreiiam ab eo pcrijlit. 
S E X r Si 
M Ate6,inquitAlbettus,in ea parte qua cOrpiis ad catidaih con- 
linuatutXubtus, quatuor longas habent virgulas prominen¬ 
tes, quibusfsniin*carent. Cauda etiam maris rotundior eft- Sc 
planior, &fpiffior,faEmia* autem magis tenuis, & vacua &laca i 
quaficomprefla.Etalibi, mares a feminis non differunt-mifi * 
quodfemin* membramaioiafunt.Sc coopeitono- 
, rumfiuetunicarum (tabellatum)in cau¬ 
da,diftantia eft maior infe- 
miaa. 
co’m. 
