Vlyfsis Aldrouandi 
5 ^ 
neat, fed mati reddunt, atque etiam mortuam flentes & fordida- A 
ti humatione afficiunt, quod eam dicant Petfco louis filio coa- 
fecratam eile. 
C A P V T XII. 
C 
DE CARANGONE, 
SItlOlirM A. 
a Hi^er. <f. 
eaf.i. 
V Bi Apuda AtiftotclemSquillfe qua:dam vocantur 
aut*g^yy«f, quod nomen magis placet Zoographo: Gaza 
Crangines,vtdelphines vertit. Apud Hefychium,& Vartinum 
eft EKvo^o» «J'©' (gteaJ'©', fed melius icnbitur dupli¬ 
ci y, vtapud Ariftotelem. Catlar Scaliger Squillam ca:ratam Ron- 
deletiifiue Vrfam minorem, facit Crangcn, vt diximus fuperius. 
Aliaquidem eft Rondeletij Crange,cuius iconem apponemus. 
Ha;cCammerugia& Sparnochia vulgo ab Italis vocatur, a Ro¬ 
manis dempto primo elemento Painochia, a nolitis inquit Ron- g 
deletiusCaramote (vt parua Squilla Caramot) abalijs Longou- 
ftin, a Burgedengalenfibus feruata retere appellatione Squilles. 
R‘ 
Color. 
Cornu in 
fronte. 
Oculi. 
Cornua 
Os. 
Pedes. 
Cauda. 
DESCRIPTIO. 
Ondeletius hancficdefctipfit: Eft, inquit, hrec Squilla pal¬ 
mi maioris longitudine. Ctufta tenui contegitur, Ixui, can¬ 
dida, nonuunquam ex albo parum rubefcenteicodla veto tota ru- 
befcente,inftarcornupel!ucida Habet edorfo enatum cornuin 
fronte ,ferratum,furfumrecuruum,illiusdenticulatte afperita- 
tesrn fu peri ore & inferiore iuntparte,uonin lateribus velutiin 
Aftacisic Squillis latis. Oculi cornei funt, fatis prominentes, in 
quibus fubieifta pars caua tll cochlearis modo C ornua quatuor 
habet, duo t ene longa, tenuiaflexibiliaque, his alia duo breuio- 
rainfummo diuifa Elateribus veluti alreexoriuntutparua:,al¬ 
ba:, radio fiue aculeo innixa. Os& otis appendices, cuiulmodi 
funtin Locufta& Aftaco Pedcsquinoshabet, pisterhos bra¬ 
chia duo: qui in calcar terminanrur , pedes terni: qui ha:c fe- 
quuntur, parum diuifi, bini & vltimi indiuifi. Polterior pars 
pro reliqui corporis crallitudine & magnitudine longa,feptem 
tabellis conftans, in pinnas quatuor definit : e quarum medio 
citat aculeus latior quam in Squilla gibba. Supina: cauda: ap¬ 
pendicibus , coeundi patiendique modo, partibus internis afu- 
perioribus non differt. Comprobat deinde Rondeletius fe ve¬ 
ram Squillam Crangonem exhibete his verbis: Squillam Cran- 
gona nos redle teprrefentafle demonrtrare oportet. Ac primum 
cum Cruftatorum animantium quatuor fint genera (vtpriusex 
Ariftotele offendimus) nulli potius quam Squillarum generi 
fubijci hinc perfpicuum eft. Ea enim quam exhibemus, lamis 
eft , Locufta: toto dorfo afpera: chelas ante pedes non habet vt 
Aftaci, cauda eftprotenfa, non rotundo corp»re, &fine chelis: 
non eft igitur e Cancrorum genere: quare Squillam efle necelle 
eft: nen latam quidem, neque caelatam, vt corporis fpecies & 
Ireuitas finevlla la:uatura oftendunt: neque paruam qu.-e maior 
nunquam fiat: nam ea longa minor eft quam paulo poflexhi¬ 
bebimus : neque Gibbam quia gibbo caret. His omnibus acce¬ 
dit nota certiffima ab Ariltotele tradita, qua Squilla Crangoa 
fimilibus internofeatur: v x.v<pi ilw ovfo* 7nt(vyt» 
Ttorsefee , e;K« A' usti ^ t(p' cil? ovfx: Tiii 
ftinf cuirut tlxa*%ihs aKtptufaf, •jbkIw ounui oi xvtpii 
i^v, Squillq gibba caudam habet, & pinnas quatuor : totidem 
{'totidem non eft in Grrecoj &CrangoDin vtraque caudre parte 
quarum medium in-vtrifque fpinolum eft (iue aculeatum, fed 
in Crangone latum, in Gibba acutum. Hffc nota in vtraque 
Squilla & Crangone, dequa nunc agimus , &in Gibba, dequa 
mox, euidentillima eft : & veriflimam effe comperiet, qui pi- 
£las a nobis Squillas cum viuis contulerit. Hxc funt qua: fi¬ 
dem faciunt Squillam Crangonem redle nos ab alijs diftinxif- 
Deferiptio fe. Eandem ante Rondeletium noiicrat Bellonius & fic deferi- 
exBello- bit: Infignibus notis^a Gibba differt. Nam vbi in Gibbismul- 
nio. tiplices cirri fpedlantur (anteriori prarcipue parce) pedefqueo- 
mnesin extremo bifulci, Sparnochia; diio, oblongi tantum cir 
ti prominent,&'vngues acuminatos more Locullx habet, & eo ] 
dem modo quaternas in extrema parte cauda:: quarum eaqus 
in medio fica eft, fi pinna eilet, faceret vt quinque pinna:, vt in 
Altacis ,& Carabis, numerarentur : fed fpinea duritie prsdita 
cernitur, ac crenis horridula eft. Anteriori autem frontis parte 
quatuor cornua xquali fere longitudine videas In quibufdam 
locis adeo magnie nafcuntut Squillx,vt prope fpithamen ,hoc 
eft palmum excedant : qua: quidemfunt alijs efficaciores Ha- 
dlenus Bellonius. Qgam autem Zoogtaphus vidit & delinea- 
tam exhibuit, eius color partim rubet, partim dilutior albicat, 
adlatera flauefeit : extremitas quatuor latiorum caudx pinna¬ 
rum cxrulea eft: pars inter eas media acuta lubct. Media inter 
pho. Pioj. genus & Cancellos,fiue Bernardos Eremitas efle videtur, 
fequenti pagina depiftum ctuftaceum, coloris totum fere cine¬ 
rei pallidi, nifiquod alicubi vtincaudadorfo- 
que & chelis nonnihil exru- 
ki habeat. 
V S V S IS CIBI 5. 
Ruftatotum omnium fapidiffimi funt. vndein menfis nobi¬ 
lium, Romxprxfertim .primo pohunturloco Carne enim 
funt tenera, dulci,bonique alimentiac multi: Vade he£licis& *oqua- 
atrophia laborantibus vtiliffimus cibus Coquunt hanc m Italia 
variis modis frequentiflime in aqua dulci,fed meliores funt in 
marina fi coquantur. & cum faleac pipere comedantur. Optt- 
mxfunt earum caudx ctufta fpoliatx, ac codlx cum pipere, Ca¬ 
le, £c aceto. Fieri quoque poffunt ex eifdem varia iufcula iUcun- 
difaporis OptimxquefuntamenfibusFebruario, Martio,Apti- 
li, Maio,fedRomx omnitempore venalesUabentur. 
C A P V T XIII. 
DES ILLA GIBBA. 
S r S O N T M A. 
Q Vam Ariftoteles xvipho xufi'^ vocat, Gaza reifteSquillam 
gibbam interpretatus eft. Cognomen xt^ijfeu Gibba addi¬ 
tur propter gibbum quemhabere videntur, dum fe curuant- Id¬ 
circo Aece appellalle easvifuseft Ararosin CampalLonc,& 
Ophilioin Callxchro xvfms: 
KvfTO('lAr cii 
ylc Gihbt SquiUt in aridoJcio, 
Ideminlaelmo: 
nf^twTo y as xuflhs ai^jfxxunm 
Id eft. 
Saltabant vt SquiU» fuftrf runis 
C Gibbafaliunt. 
Grxei recentiores antiquum nomen hodie non feruant, Caridas, q 
& Garanidia vocantes vt fetibit Bellonius, quamquam Aftacum^g{[g 
fluuiatilem idem a vulgo Grxeotum Caranis & Catanidia dici 
tradat. Squilla hxc gibba Romx nunc dicitur Gambatella, vt 
fcribitBelloniusatibijsqux gambx dicuntur, multis enim cru¬ 
ribus prxdita eft; Zoographus potius aGammaro diminutiuum 
nomen efle ^utat. Idem Bellon.(nifi fit error librariorum) Patifiis 
hac Squillam Gueruette vocari aitiSufpicatur ZoographusGuer- 
nettelegendum : quoniam Germani inferiores aliqui (liue hanc 
folum, fiue aliam quampiam) Gcrnat appellant. Galli quidem 
quintam vocalem pollg fetibere foleat,e, veli .fequente, cum 
hanc confonantem ita proferunt, vt ante reliquas tres vocales pro¬ 
ferri folet. Sed Rondeletius a Parifienfibus vocari fetibit Cheu- 
retes: a fuis Caramot, ad diferimen Crangonis, quam Catamo- 
teappellant. ASantonibus delafante,quodxgris vt plurimum 
foleantapponere;aRotomagenfibus Salecoques, vel Salcoques, 
ry vt ait Bellonius i quarum qux adhuc vaginis inclufxfunt,Bou- 
^ quetx: ijsautemexutx, des Creuettes appellantur. Armoricides 
Sautrelles: faliunt enim Locuftarummore. Maffilienfes vulgo 
vetuftatis veftigia retinentes , Carambotos vocant deduftoa 
Caride nomine Qui Galli Oceani littus incolunt, etiam a falta- 
tione nominant Cheutettes, quafi capreolas dicant. Galliin Neu- 
llriaBouquet, quod hirculum interpretatur Zoographus Lu- 
fitani Caraman de.Lisboa, Veneti vulgo Squillas. Germanica 
nomina hxc finxit Zoographus: Ein Scegitzle, ein MeerGeifl: 
ein Beeklc,ad imitationem nominis Gallici Cheurette, idefthoeT 
di. quo vtuntur Rupellx, vela gibbo vocat ein Hegetling, ein 
Hogergernir. 
GENVS. DIFFERENTIA, 
defcriptio. 
a Eiesreit. 
Crango¬ 
nis defcri¬ 
ptio ex 
Theogta- 
S Galiger a tres facit Squillarum minorum fpecies, omnes gib¬ 
bas : maximam qux Crangon forte elt Rondeletij: minimam, 
quam Valcones Ciuadam vocant, Adriatici, maris accolx Squil 
lam : medix magnitudinis Gambarelliiin vocatam ab Iftris: 
quanqiiam Itali quidam minimam ira vocent- Sed videntur ve¬ 
teres Gibbx nomine vnicam tantummodo fpeciem »«r' 
intellexiffe ; cui nimirum Scaliger mediam magnitudinem alll- 
gnat. Squillarum generi, inquit Ariftoteles, quas gibbas voca- 
camus,quini vtrinque(pedes) fituquo exteris; quorum pro-“ 
ximi capiti acutiores, & quini vttinquej alij ventri iundti, quo- “ 
tUHi extremalatiufculafunt, Tabellxijs nullx parte fupina; pro¬ 
na fimilis Locuftarum eft. Sed vetus Arillotelis interpres, Squil- 
Ix gibbx, inquit, duodecim pedes habent, vtrinque fex- b Ibi- hW/ftr.^. 
dem Squillis gibbis caudam effe tradit, & pinnasquatetnas. Nec *• 
plura de hac Squilla, inijs, qui nunc extanc libris Arillotelis 
inuenio, de corporis ac partium fingularum forma, e Bello- eL.i. dea¬ 
mas fenoi, inquit, ante frontem gerit valde tenues cirros, quibus fuati.i. 
Diofeorides aconiti radices in tenues fibras abeUntes compata- 
uit; Caudam contradlam, in cuius extremo pinnx funt (vt ia 
cxterisLocuftis^ quinx: quarum qux medio loco pofita eft ferra¬ 
tam, fpinofam,duram,atqi in acutum faftigiatam formam habet, 
quam* 
