DeCruftatis Lib.ll. 
rs . 
extinaibcem tendit. Cancer Vero tilmor insqualis interdum forte «♦ 3 -^*iifcribendumj& nob*A«\uper 
i: fed uct 
Cancer eum vicere, dolens,malignusjafpedlu teter, liuidus,ons pra:- 
qui mor- tumidus, cancro limiiis. Siquidem tumotiple Cancri corpus ,ve- 
bus,curfic na:tumida: crafliequeeiuidempedes oculis rep .'efentant: vclfvt 
didlus. Aetiusex Archigine & Leonida refert) quoniam fitu; Caneria- 
nirnalia funt alpera &dura,& II quid forcipibus fuis ceperint, 
haudfacile dimittunt: ita tumor ifte prominet, & tadlui renititur 
& xgre traftabiiisell: atque vbi femelradices egerrt, difficillime 
aUelli tollique poteft. Eft enim malignus,ferus,proteruus,& 
quem curatio manuumque, vel blandiffiiua traftacio effeiarepo- 
bMetami>r~ nusquam mitificare folet. h Ouidius vero didfuni mnuit, quod 
fhof.lib. ». Cancrimodoferpat&vioecquxattigerit: 
Vttf; malum Uiefolet immeittcabile Cancer 
Serpere, tlUfae vitiat it addere partes. 
©«eis», ait Varinus vicus ferum, quod Cancer dicitur. Ptxterea 
dicuntur ofla duo iugalia, ijua: prope tempora coirimit- 
cLtv.i tuntur. Scribit enimc Pollux /d^ttvs cIlcJtlssjWKmA»- 
Osiugalc K»p 
dictumca- . forf^n quoniamita committuntur, vc Cancioium torci- 
cer &cut pes inuicem inter le coeunt. Dicitur quoque eodem nomine vin- 
Faiciacan- euH genus apud d Galenum quod capiti conuenit: falcia iciiicet 
inplurespratcsfcifla Cancrorumpedum Ipeciem lefereiites Va¬ 
di. defafe, deHcfychius aitpxlre» eile dicit ritx Eodem telle 
el.7.t.%i. (lieuntur xethu., calceamenta caua.e Pollux quoque 
ng^fxlnst refert inter vznhtfec^Tur fpecies ex Pherecrate in exem- 
plumaffercns«!stf?i/6^«|7si/V,e6f*i»ifs Ruifiim Hefychius/(stfnos» 
dici innuit Tiv^TOfv^s .quanquam locus litnicndofus. Exiitimo 
Hefychius cnimleoendum ibidem srvfap^em. Nam alio in loco irvfap^avfcri- 
corredtus. bitelleSbrileinftrumeatum (^A)t<)07i«svEi^A«s, ,quod& Can^ 
cervocatur,feuPagurus; propter chelarum limilitudmem&fi- 
milem apprehendendi modum,aut vium.ii e/fgicreiet 
filff,Ticfees dii ecuTns vAv rrvfetp^iui dicit Varruus. Xi^ovs 
f^» Polluci refertur inter s(xsS's^« infltumenta. Carcini fuere 
appellati duo tragici rvnus Agrigentinus, qui fabulas edidit, te- 
fte Suida, centum, &Iaxaginta vicitque vna:aker Atheuienfis 
Theodedlis, vel Xenoclis filius, qui olympiade centefima flo* 
ruit , ante imperium Philippi Macedonis : Ex fabulis eiusfunt A- 
chillcs, Semele fiue Arche, Athenreoauthore. E 11 & Carcinus 
Carcinus fophifta;item poeta Atticus, de quo prouerbium hoc efl: apud 
lbphifta.& Suidam, ndsgxosvTrai^^tatTO, Carcini poemata, id efl obfcura. Nam 
Poeta. 
I 
Carcini 
tragici. 
Carcinus Oreftein ab Ilio easdem matris fateri coadlum, fecit per 
ambages refpondentem. Horum aliquem intclkxrfle vifus ell/ 
Plutarclius dum inquit : Ob hacc populus feflos dies agitat: neqj 
quando Carcinus cum Aeropa rem habuit,aut cum HedloreAfty- 
damas. Cancer &Cacer marinus eft Cancer in lapidem conuerfus 
ex India delatus, notufq; eft in Syiia & y£gypto,& vrferibit An- 
dreasBelliinenfis,valdeincollyriisvfuatus,fotteReiben Auicen- 
ncE. Nam Reiben lapis eft ficut Cancer, tefte Syluatico, apud que 
feribitur etiam Ke ben per kappa Sedinj; Auicenna pro Reiben 
reftituitBellunenfisRathiaha is, inquit, Auicennae eft lapis ficut 
cancer, refrigerans & humedlans infecundo gradu. Vetus Glof- 
fographus, Auicennae, Remigiinquit, eftlapisficut Caucet.Non 
„ eft C arci mas Plinij quia non fpeciem hic Cancri marini teferr, 
„fed tantum colorem.Habeoin Mufxohunc Auicennx Reiben, 
,, vel Ratliiaha, vel Remigi, dialium quendam Cancrum mati- 
,, num ,feu Pagurum qui e mari eiedlus longo poft tempore la- 
Verfus re- ,,xeuscuafit. Vtrfus retrogradi denique nominaiituta Gramma- 
trogradi, • - - ' ■ ■ ■ , , ,i 
fl. degler. 
Athen. 
Reiben 
lapis. 
gil.c.S9z. 
Remigi. 
„ ricis Cancri; nempe quihondolum a dextra ad finillram. vela 
,, principio ad finem, fedccontrariolcgipolluntafineadpiinci- 
pium; vel eodem fenfu, velquodaitificiofius eft, conciario. Le .. “ -c j r r ■ r j r- 
ftioautcmilla coniierfa, ycHjfdem manentibus didionibus fit, D bs: quia non ommb.eodcrafitu pofiti, fedali.selaiere, 
vt.nhis S<:naiijs Scazufis,quibus Zoographus ad rrifiumfuum 
aliquandolufit. 
/3:Siccuimordolitetatumpoftul3tapudHefychium:& dXst/Silhf 
eidem ai^fxxuHi 'tiimrcnir^ee A n. magis accedit ad «r/So Au 
vocabulum profuligiue vfitatum. Cxttrum Cancri nominchic 
inftrumcntumforcipem Zoographus. cui aA«,S« nomen coimc- Ue^aj^s. 
nitienwv A»,8f.'>,iDtelligit n7v|xp^ir,ve! 3-v|xgyj Cacer diciturab 
eo, quod Oftrea Venetur lapillo inter reflas feu valuas «' ka/Smj®-. 
vv^ia] eorum immiflo ; vt pede facilius carnem eOrUm tdeiiat, Nepa quid 
Varinus; qui & SiculisCancros ygcai i ait eidem 
Hefychio lunt xapxh»!: coluntur inquit lu Ltiimoieiigiole, tan- 
quam Vulcani filij. Nepam,inquit Nonius Marcellus, quidam 
Cancrum putant ob illud Plauti: Aut cum Nepa eiltt dubium iii 
vtroqne. Nam vere n-pa Scorpius dicitur. Marcus Tulliusdefi- 
nibus bonorum & malorum libro quinto, Scrpcte anguituloS, 
natare anaticulas, volare merulas cornibus vn videmus boues, 
nepas aculeis, fuam denique cuique naturam elle ad viuendum tl.ii.c. 6-. 
ducem Cancri vocantur, vt ait rlfidOrus, quia Coiich* funt cru¬ 
ra habentes, inimica Oftreisanimalia. Itali valgo mutans ,& in- 
uerfls lueris Cranchio , & Granzo vocant Hilpani Cangreio, 
Galli Caneres, Noithmani Crape & Crabbe(a«^,^/ 3 ©-,id eft Lo- 
cufta) improprie. Germani quoque inferiores dicunt eeii krabbe, 
fuperiores, cin kiebs. & Angli a Ctabbe , Poloiii & Hungaii 
RaK. 
G £ N V'S. DlFFERENTlM 
deferipuo. 
R Otundi funt Cancri,cum oblonga fidtcxteraCruftala othnia ^ ^ ^ ^ 
quod«Arifto:elesteftatur,inquieus; Cancris ex Cruftaceis; 
folis cauda dceft & corpus rotundum eft , cum Locuftis, Squil- 
lifqtie longum fit Idem alibi Cancrum a Locufta diifetre inquit, 
quodLocufta: caudam habent, Cancri nonhabent. Locuftisc- ^ 
nisnvt nantibus cauda vtilis eft inarant enim caudaqiuflrcmo j 
innitendo: at Cancris inutilis eft, quoniam vitam agere terre- “ ‘ ’ 
nam caueinafque fubire foleant, Sedfalfummeafententia quod 
cauda deftituantur ihabent enim, fedreuolutam, hinc 
rrrvp^hi Ariftoteles vocat: conflat enim manifefte ex tabellis, 
& corpus pofterioieparteintcgit,necinpinnas definit, neeexteri- 
diturad natationem. Idcirco caute locutus eft c Plinius,quum c£.j c.jn 
ait: Carabi cauda a exteris Cancris diftant. Negat Galenus Can- Caput & 
I eros habete collum & caput, quod a veritate auhorrets pruden- collum, ah 
tius dixiflet, caput a cxteiis partibus noneffe aperte dillindlurb, habeant, 
quodhis verbisfcripfitd Ariftoteles:Habent autem capueani diii/r.^e. 
malia omnia fauguine prxdita Exanguium nonnullis in Uifcretum lo 
hoc eft , vt Cancris: Idem Plinius Quibufdam indifcretum 
caputefl, vc (.aneris. Etruifus«Ariftoteles: Alueus totiuscor ^Uijl e, C.}. 
porisindilctetus eft : licc eiiim caput diftindlum nec aliud quic- 
quaiH. Qijia igitur caput habeiccx Aiiftotelc pi obitum Iit at-" CerebiB. 
que etiam alijs, hinc nonnulii cerebrum quoqi Caaciisinelle “ 
fcnpferunc, quafi omnia qux capite iuntprxdita, cerebro quo- “ 
queanaturadonatafinticumidinmultis exanguibus,pra;fertim , 
infedlis falfum efle declaret quotidiana experientia, habent ta¬ 
men partem qux cerebri fungitur munere; vnde enim dimanaret 
motus & fenlus? a cordene?licaic Peripatetica familia: negat ve- Vifiis bbli- 
titas. Vifus autem eorum plurimis eft obliquus: id fic/ Anftote- quus. 
les: Canet orum plurimx parti oculi funt tum intro, tUm forasid (Hijl.^.c.\i 
obliquum'moueri apti. Quare nullos cxcepifle noU adirioduni 
redle vifus eft^ Plinius, vbi fic loquitur: Cancri in obliquum afpi- gl.ii. c.fj, 
ciuutcriiftafragiliinclufis (aliasinclufosgerentes) fciheet ocu-»‘ 
non fu- “ 
hi. Aenei- 
des. 
Cancellos mitto vix Frifihostibi ternes 
Claudos licet prorjscs, ne videar ingratue 
Cancru pro multis tuconfule boni , rogo. 
Carmen tale reperio apud fiVirgilium: 
Mu, amikt caujas memora quo numme Ufo. 
Aliquando fciifusefficiturconttarius, vtinhocdifticho; 
LaM tua n.-n tua frates, Virtus, non copia rerum 
Scandere te fecit hoc decus eximtum. 
Interdum litei x fuigulx retro leguntur, vt in hoc difticho: 
Signa tefigna, temere me tangu. angis. 
Somattbijubito motibsts tbtamor. 
SINONTM At 
] 
Sarachan, QAarathan feu Sarthan exponunt Cancrum apud Auicennata 
Serapionem, in quo male vulgatus codex habet Sactamin 
Etyioum fine per m JCxf*/»©- dicitur apud Grxeos i nomen eft paroxyto- 
iium,da£lylicum;penukima enim a poetis corripitur, vtAtifto- 
phane,Nicandro, Oppiano Sc aliis, Q^ocircanon teftea quibuf¬ 
dam Grammaticis circunfledlitur. Carcinusdidlus videtur, qua' 
fl coracinus (vtapud Atheiixum legit Mallarius, nam locus hic 
in noftris codicibus deprauatus eft) quodxajBf, id eft pupillas, & 
AAm««. oculos mobiles habeat. Varinus tamen x«|0xi'v®', inquit, xmgjsx,- 
rl-.vsai-, « xivur Esri !rvx‘f tien xx^ : quod frequenter caput mo- 
ue ;t, dicitiif CacrinUsquafi caracinus, Aaxxij fuligo, cinis Can- 
I cer Aijv»! trrrctls i^pxir®», Varinus, & Hefychius : & mox «A»'»» 
diftentcsdifctimine:alijsin medio breui difenmine, vt Hera¬ 
cleoticis,aut Maijs Patteab vtraquequatuorpcdibusexornan ‘‘ Pedes, 
tur. Pedesaitfi Plinius (de Cancris) odloni omnes in obliquum ‘‘ \1l9.c ij, 
flexi, Scruifusialio in loco: O(aonos& marinis elle diiimiis, “ i j.,, c. 4«, 
Polypis, Sepijs, Loliginibus, Cancris, qui brachia in conoarium Plinij lo- 
niouent,pedesin orbem,aut in obliquum lidemfolianimalium ciislafj*- 
rotundi. Cxtcra binos pedes duces habent. Cancri quaternos, ftus 
Sed mendo non vacare Videtur hiclocus Nam cUm antea odio- Chei*. 
nospedesenumerallct,fubditpaulo poft tantum quatcrnosini 
fi qiiatuor in fingulis lateribus efle incelligat His fi addideris 
chelas, quas Plinius brachia appellans a pedibus feparauit,decem 
conrtitues. Cancris etiam, inquit ^Ariftoteles, omnes deni cum ^ 
forcipibus funt. Et alibi ait: Cancris printivtrinqi pedes quaterni^ 
tum terni alii ordinem eodem modo explentcs,reliqua bona pars 
corporis pedibus caret Pedes omnibus iu obliquum fledldntur, 
quomodo etiamInfcdl.r mouentur. Binas hafccchelas, fiuebra¬ 
chia denticulatis forcipibus prxdita efle fcribit Plinius, quod hoh 
exiftimo in omnibus C.in. ti 5 verum efle ; carent enmi quidath 
dentibus interius, quamuis maxima eorum pars eoshabcat, aUt 
faltemtuberculaquxdamalba,ad firmius retinendum. Rutius/ ? t- 
Plinius, dextrum, inquit, brachium omnibus maius rex m Arift. itiDepar 4 
qui fic dicit :Locuftx Cancrique omnes forcipem dextrum giaii 
diorem, valentioremqiic habenc. PartC enim dextra cfficatioia 
fuapte natura fiint animalia omnia.In brachijs,feu forcipibus pti- n Depar.4. 
moribusfupetiorparsmoueturinferidreimmobilijcuiusreican- cap \i. 
fam tradidit n Arift. vna cum ea, quam refert, cur Crocodilus fu- Crocodi- 
periorc maxillam moueat:eiusverbaadiiciam,vt clarior dodlrina Ius cur fu- 
euadat. Cstera omnia maxillam monent inferiorem iCrocodi- periorem 
Ius fluuiatilis vnus fuperiorera. Cuius rei caufa eft, quod pedes maxillam 
»4 capiendum tetinehdumque inutiles habet: parui enim admo- moueat. 
diim 
