DeCruftatis. Lib. II. 
$7 
€actoSjpr- ttiouere.QuibusPhilofophi verbis commotusRondeletius,Cancros tumtnaior,vbiillcfupetuenetit,h»c«AtiftoteIes. VndeiPlin.Can- 
fiim no pro prorfum procedere eft opinatus, nobifque apparere tantum, quod per eros ore coire (cripfit- Oui autem edunt in operculo,nec procul vt pi-1) 
- -=- fcesfaciunt&c*tcta,qu«r patcterolcnt Hincfccminisoperculuinla* 
cedere con- tranfuerfum inoueantur. Ita enim fctibit-.Cum vero caetera! animan- 
traRodele- tes 5: quadrupedes , & multipedes per diametrum , vel in anteriora 
tium. moueaiuut.Cancri per tranfuerfum & in latus progredi videntur. Sed 
quoniam oculis fempet prior li ue anterior pars ad itet defignatur, ga 
in pribre aairaantis parte fiti funtoculi , Cancri in anteriorareucta 
iLib.^e}! progrediuntur. Refte igitur ^Plinius: Cancri in pauote etiam teiror- 
fum pati velocitate redeunt > is autem motus ei quilit anttoifum , ex 
diametro opponitur. In hanc opinionem quomodo ft exercuerit do- 
e(RilUmut«lulms CarlatScaliget,agevideamus. Aiunt, inquit,vulgo 
nOn rciSc videri Cancrorum progreflumefle in latus. Etenim cum 
„ illis oculi ita mobiles fint, vt aliquando condantur, alias exetantuii: 
,, exerti modo prorfum, modo in latera obliquentur, non erit cotum 
,, incclTus in latus, G in latus oculi ilcxi Gnt. Quia procedunt rcfta, 
„ qua obtuentur. Sane haud afpetnanda ratio; Vana tamen,non enim 
,,fcorpiu$ oculos habet emiffitios: St (G velis ludere.) latctorfum pto- 
„ mouct tamen. Ad ha;c nemo dicat, lineam quas dimetitur quadra- 
„tum,aDtiocfum produci, (cd ad latus. Nequedicentur Cancri an- 
„ trotfum ambulare,cumoculi in latus fledilntur; icd oculos dicemus g 
,, in latus fletui: quia progteflio in latus eft. Rationem explicemus. 
„ Motum traiftione & pulGone Geri diximus alibi. Fit ergo fecundum 
„ artuum flexiones. At c* Cancris introrfum ad pcdlus funt. Ergo 
„ quaG cum triremes circumaguntur,latetis vnius remiges impellunt, 
,, alij alttinfecus inhibent,aut recto trahunt. Ita quam in pactem pro- 
jiccfliicus eft Cancec,eius latetis veitur cruribus ad carpendum folum; 
w alterius lateris ad afpellendum. 
l 0 C V s. 
T^Liniut,o Viuere (Locuftas) petroGs, Cacctos mollibusferibit, 
■X ii^emcapticalittora feiftati,a:ftatcin opaca gurgitum recedere. 
Veru non folum limoGs,moIlibufue,fed etiam laxoGs in locis degunt, 
& Geubi alga St arena cft.Ec vt fummacim dicam, in aquis tum duici b. 
tumfalGt,necnon;tiam in terra. Scribunt enim cctccftrcs effe in infu. 
la D. T homz ftmiles marinis, cdulcfque. 
V l C T r S. JE T A 5. 
"XTElcuntur Conchylijs. Polypum etiam, vbiob nimiam Venerem 
V imbecillusredditus,mottivicinuseft,vclutvlcifccnccsfefe,nann 
hos ille cum bene valeret,cdebat,deHotanc:Oppianus. 
Carcimdes mifirt Cancri multi^ natantes 
Suos omnes cupide primo fetus ille vorabat 
Tunc viuum imbellem minime fua membra Icutntem 
Difeerpunt,donec moriatur funere diro. 
quanquam haec de marinis incelligenda putemus. In ciborum penu- 
lia a fuo quoque genere minime abftihent: quod G quis procul deferre 
cos velit, curet, hc alteri in alterum impetum faciendi poceftas vlla Gc. 
Sunt igitur Cancri (atcophagi,Gue marini Ghc, Gue fliiuiaics, Gue inter 
hosmedijiquilcilieecinftagnomarinonafcuhtur,atquedcgiinc. Orc 
Aquam vt excipiunt aqtiam.vt extera Ctuftata,teftc 'a Atiftotele; fed eam Locu- 
tccipiunt. „ ftz ad fuas branchias tranfmitcunt, Cancri parce oris exigua: qux 
■ Hift.^. e .2 ,, tatiocft,cur circa horum os (puma appareat,ex aqua & aere,qui vna 
h Li.de re^. <„ cum ea hauritur, cum per atttadum & teiciftum agitantur, h Alibi 
nullo diferimine Cancri & Locuftz, ihquit, ex Cruftatis aquam pet 
fuas appendiculas, prope birtiufcUlas quafdam partes egerunt. Viuere 
tLi,debon. aqua dulci&falfa feribit c Galenus. LadFe potantes fine aqua viuere 
^malfuc. multis diebus Audorde natura rerum ccftatur. d Plinius Cancris 
ctb. tribuit vitam longam. Nos ex Atiftocelefuptapcobauimus,prz exte- 
dli. ris Gruftaceisjlongxuas maxime clilc Locuftas. 
tiHS,YC locus eflee ouis recipiendis capacioi & prxftantioi. 
! 
A N r I P T H i A. 
C AncrumadmotaPolypodehetbaabijcetechelasGuepedeSjZo- . 
loaftres in Gcoponicisaic. Aper non faciet in ce impetum, G Ca- Aper ne ia 
erorum brachia (tcfte Didymo) illa denticulata tecum appenfacir- tegrafletut. 
cumferas Apibus odor Cancrocum vftorum inftftus eft teftibus Pal¬ 
ladio & Columella,» Vitgilius: A}.Geor. 
■ ' ■ — Neue rubentes 
Vre foco Cancros. 
Idem Plinius; Canciotum odote,inquit,G quis iuztacoquac,apes ex¬ 
animantur Audotes habeo, qui ardeolas Canetis nidos fuos munire 
afHrmencaductfus noxia animalia. Tanto diflidio flagrant Cancri & Erucxcan- 
£rucz,vt G a cornibus fufpendantut illi ramisacbocum,in quibus it- cios odere, 
tcpuht, aut nidulaniuc Eiucx, illico decidant collabanturque, & alio 
immigrent. 
N A T F R A. MORES. 
CAPIENDI RATIO. 
'csim- 
vt 
' y^Apiunturnaffishocmodo,Ranasinpattesdiui(aS, in pluri 
mittit naflas pifcacor: eas collocat in loca, vbi Cancri degu 
ingrediantur. Capiuntut'&alitct,TirgulisfcilicetdiuiGs infummitate, 
quibus inteftina aliqua aut ranarum corpota inferta funt, ordine dif- 
poGtis iuxta.gurgitci & loea, qux habitate fblent, denis duodenifue: 
indeieticulo circumit piGrator, virgas Ggillaxim eleuans, fubiedoqud 
reticulo, cum Cancer non adeo ceietitet ic poiTic explicate, decidit ifl 
tericuiuni. 
S E X V S. 
I Nteriota operculi applicatilis hirtiora ampliotaque foemi n* Cari- 
cti habent, quammates: vcaicuAtiftotcles: Nulla rc,inquit,difFert 
„fbemina amate i niflquod operculum applieatile illud ampKus & 
„diftantius,&hirfuiiusfQeminxgeiant,in quo ouapaciunt,& quae- 
,, getunt excrementum. Membeum autem, qiiod raas in foeminam 
,,infctat,nullum omnino habetut. Hzcille. i Plinius pedibus etiam 
„ diftinguit, nam de Canetis loqiiens, foeminx, ait, primus pes du- 
„ plex, mati Gmplex. Ptxteiea Mai es,vt ftribit Audor de natura te- 
,, tum, duas habent Ipinas inter ventrem 8c caudam, quibus foeminx 
„ carent,qux oua in ventre habent^ 
COltVS. PARTFS. 
C Aneri parte ptiote CRondeletius vertit partibus pofteridrib.^ eo- 
pulantui, fiia opercula loculofa illa, tugdfaque mutua cofettione 
componentes. Primum Caucer minor ab aucrfo fuperuenite folet, 
V NiuerG, inquit a Plinius, vbi aliquando congregantur, os Ponti a Lib.$.e. Jt 
euincere non valent: quamobtem tegrefll circumeunt, appatctqj V t pugnet, 
tritum itet,£c paulo poft.Dimicant inter le, vt Arietes tductGs cotnib. 
incurGintes. Nattatut apud eundem Sole Cancri Ggnum tranieunte 
Cancrorum,cum exanimatifunt.cotpus inGeeo transGgutati in Scor- Scorpionis 
piones. t OuidiusbrachijsotbosCanetosproducetelcoipioSjGfub vt Canciisi 
tetra occultentur,canit his vetlibus. fMetamori 
Concaua litoreofidemas brachia Cancro ti-Ub. 
Cetera fupponas terrt, de parte fepulta 
Scorpius exibit i caudaqjmtnabiturvnca. 
Magna huius animalis aftutia, & calliditas in capiendis Oftteis Con- Calliditas 
„ chifque oblbuaiur. Calculos enim edapillos patulx hiantique eo- in Coneby- 
„ tum teft*ingcrit,ita vt occludi nequett,mox dentato forcipe pifcu- lijs capien- 
,, lentam carnem abradens atque eliciens deuorae, fuaaicctque Si G:- dis. 
,, cute fua captura ftuiiut, nullo vindidx metu. Diligenter multi ex „ 
, „EcclcGafticisfcriptoribus hanc fiaudulcntiaradcfctipfere. fcddili- bHiJl.f.c.S 
C >, gentiflime D AmbtoGus, cuius verba mellito quouisncdareduU 
„ cioranon prxtcribo; Cancer quoque inquit,quas cibi gratia prxftir ■ 
„ gias ftruitiNam & ipfc Oftteo dc)cdatar,& carnes cius epulum fibi 
„ quxtit. Sed q;iia vt appetens cibi,ita ptolpicicns pcriculiiquoniam 
„ cum difficilis eft venatio tum periculofaidiificilis quia tcftis validio- 
, tibus efca interior includitur: nam velut mutis quibufdam mollitiem 
,, carnis, pricepti impttialis interpres Natura muniuit: quam medio 
„ tcftarum quodam finu concauo nutrit,ac fo«ct,& quafi in valle qua- 
„ damdiffundit:&ideocaflaomnia tcotamctafuntCancti,quiaape- 
„ rite claufum oftreum nulla vi potcft,& pcriculofum cft,fi chelas cius 
,,includat jadargamentaconfugit, Scinfidias nouaftaude molitur. 1 
,, Itaque quia omnia genera deledatione mulcentur, explorat,fi qui- | 
„ do Oftreum remotis in locis ab omni vento contra Solis radios dip- 
„ tychum illum fuiim aperiat, & referet clauftra tcftarum , vt libctd ■ 
„ acre vifccris fui voluptatem quandam capiat, & tunc clanculo cal- | 
,,culum immittens, impedit conclufionemOfttci .acGcapcrtaclau- 
i, ftra repetiens, tuto inferit chelas, vifcctaquc interna depafeitut, Hi- 
„ denus ille. Oppianus hxc de Caneto marino dixit: 
St quis in aquor ea Cantrum lonjpexerit alga, 
Laudihtssextollet,tantammirabitur artem. , 
Concejfa ex alto folersprudentia Cahcrp, 
Cui parta eli dulcis magnofine prtda labore. 
Oftrea dtftendtt,teflds ^ claUfira recludit 
Fartarum pafiitqi lutum fcopulisqj t^epanda 
Cltfcit aquas, paruum madida de rupe lapillum 
Obliquus toUit Cancer,chelisqjtecuruu 
Continet, in tefiis lapidem demittit,apertit. ^ 
Ajfidet,atq^epulislt,tusfaturatur amicis. 
Non pot is elintxugeminas occludere lances 
OHrea.nam latu portis feiunBa dehifeit , , 
Et moriens faturum Cancrum Utum^relinquit. 
Puto tamen omnibus Canetis hancineile prudentiam venadi tlftrca, 
pam & in pciludoGs locis aqaaruni dulcium,ac fluminibus logea ma¬ 
li di llltis,hxc & canefiptoueniunt. Latent,inqHit e Plinius de Locu- cLi.^.c.jo. 
ftisloquens, menfibus quinis: fimilitet Cancri, qui eodem tempore 
occultantur; & ambo veris principio fcncdiitero anguium mote ciu- 
,,untrcnouati6nc tergorum. Hxcexi/ Ariftotcle, quiait;Cancroi dHifs.c.iJ 
„ nuper natos, & poft etiam vere ctufta fua exui, qlicmadmodum 
,,Locaftx. f Alibi fie loquitur de hatreclarius: Cancri exuunt fene- hHifior.i. 
„dutcm imollidies quidem pcrfpicue: fed etiam duriores ciuetea- c.ij. 
,i iunt,vt Maias. Cum vero cxuunt,mollis admodum ctufta fubnafei- Cruftasn 
;,'tui: & quidem Cancri ptx teneritate hon fatis ambulate poiTunt. exuunt. 
„ Idem fxpius repetit. 
DENOMINATA, 
K AfxiVsi^ Cancri brachiorum ihftatcomptchedere, velcompjre. Kafxitui^. 
hcndi,contotquetit?fa/S!i('A»f,hoecft,alternatimvclmut«o:C 3 - 
eellari Latinedicimusproimplicafiinuicem,&itaeonftipati. Kdpxie Cancellati 
siTui 'omt dvvT; «xAiifswiTuijHelychius &Vatrinus,Thco- quidLatU 
phraftes: Xeifsurtf It imjsropSfiei Tmrit fSflp^iet/ssi- ^ nis. 
ttsspxttSmt hoc eft,vfGazavcttitiSata frigotemelius radi- 
tanCHr, cancriiicantutque, Volunt ^/ixivav^dici^lantaium radices. 
D 
