6o 
Vlyfsis Aldrouandi 
ex Cancro viuo contufo, & eogingiure puerorum in dentitione falu- 
tL/.j de lii- bntetdlinuntur. Iliaco calido & iicco pnfci.bit e Hippocrates inter 
*t. aliapifccsleaiicrcodtos & Cancros,& Conchylia. Cancri teftamdi- 
Ad dctitio- ligenterteres^&vmofubdulci^li^cebis, &colatam potionem dabis 
nem. bibendam ei 3 qui calculi molcftialabotabit, exMatcello. Aetiusad 
AdCalcu- idemrcmcdtum Cancrosvrit Canctosinquu,ttesautquinquesaut 
Ium, ,, fcptem tanium,cum ingentiftiepituindelincntcifubtcft^exure; & 
contriti cotum cinetiscoLtileaimm vnum cum condito prtebe: coque 
calcnlofos renes lanabis, led Marcellus Empiricus ad hoc remedium 
Cancros hniplic ter teri:, vf paulo ante rccitaui. Cancrorum cinere 
Ad do'ore aliqui in dentium doloiibu-s viuiiiur, ex Piiino : Ab eodem Cancri & 
dentium. Scoiopendrar niannar cinis cum olco,inicr plilothra numetaiiiurrcon- 
Ad fangui- ijcit auteiii Zoogruphus.non C^ancros limplic tcr, (cd emerem eorum 
pis fluxum, cll - intcllig' ndiim.rtndrcasad lepras Cancri emere cum oleo vius cft> 
f eodem/PiiiiiOielle. Cancnmax.Ha natibus infnfflata valet ad fan- 
Advenena gumis fluxum,ex Rola Anglica.GalcpusinEuporiUicisait : Abcftjs 
& rabiolos venenans ri^biofocjuc cane demoifos lanat Cancii interiorum Guis 
fatjes. ex aquaf-mel, a^st bis potus, ,q lantum manucapete pptcft. Ptodeft 
pLib.zp.e. etiam morlui canis rabidi, auftorecPlInio, membrana flue feneftus 
zf. anguiumcum CantfQ maiculon ta {rnanufctipiuslegit ex vino trita.) B in 
Lippitudini Cancri oculos alligatos coiwm.rdeii Lippitudini diiunt,yt idem au. 
rnedentur. Cancri oenius.inquit Myccllus,fubtilucil’ublatus,&mphtEnicioc 6 - 
lig 3 tu?,roll 'quclu(pcnliis,lippitu:iini incipienti medetur, fi tamen re 
medium ac»fto horninc fiat.S' lamphoscrodij (rolhum ardea:^ cum 
Cancri fcllc incotioafininofufp.indetisad collum vigilaqiis, doripoi 
Ad neruos tabitjVtauaorcftKuanides. Ratio conficiendi puUieris velis addif 
conglutina rctSlioncm nerui. qui a cbuurgo eft conglutintudus, Hcnnci Ranzo 
,t^os. uij. Rec pe oculos Cancri,in lubtil.fliicumpuiuctem comminutos in 
paruolinteolo.^Huncpuluercin neru s infpeige, & ficcisfafcijsieilin 
teolo confcdtis,locumobliga,nehumiditas aliqua ad neruos penetra 
repoflit. Hanc ligaturam per fpaciumvignti quatuor horarum inta- 
dtam relinquito,Etapfo ptacdiftotenipofislpacio Chirurgm ncruum 
inrpiciar,ipfiufq; conglijtinationem exploret, & deinceps vulnus illud 
calidis vinculis deliget inftar alteriiis yulneiistecctis, & poft diem vnu 
aut altcriim ligaturam dilToluat. In capite Cancrorum repetitur lapil¬ 
lus figura planas, qui acerrimo aceto immiflus motum manifeftum 
habete deprehenditur. Huius puluere audio multos feliciter vti »d c 6 - 
terendos renum calculos,ex rIMizaldo. Eolilcm etiam, in pota fumr 
ptos,cordispun£IionesIanate aiunt. 
y S V S IS F A R I I s. 
P Vrgaii a Scorpijs domos, tradunt referente a Ifidprp, fi decem 
Cancri cum ocymi manipulo albgeniut, omnes emtp.qui ibi llint 
Scorpiones,ad eum locum coituros. Ne a rabiginc anft* in aruis con- 
taminentur.&in foetidu n puluetem redigantur,quidam tres Cancros 
cumbouiloSccaprino fteteore paleis admiftisvrunt: Cancros viuos, 
inquit b Plinius, ctemati iubent quidam , vt caibunculi non noceant. 
Vlmifolliculisgenus quoddam bcftiolaiura innafcitur, quod Cnipes 
appellant,qui cum inncisgignuntur.ficatiosUlosCulices v »5 
deuoranc.Huiustemcdiura Cancros ftatuunt alligandos ( »>(ps t *- 
Tie ipceoif eiycef Titi izp^Trt^euKn.fottc ®tf 9 sirs^viai',pro afllgctc, 
Zoogtaphus (in eos enim vertere f ie Cnipes inquiunt) fed ficisqui- 
dem auxilia iftiufmodi comperta habentur,ex cTheophiafto.f tuftii, 
ait</GaodcntiusMerula,plaat* continebunt, fi Canter trunco cii- 
cutnligccut. 
letiusacuminatamigiseftparteantetioteptope oculos ,&duo habet 
cornicula,quibas Bcllonij icon,item quam edidit Zoogtaphus, caret. 
Quaieirca,credo a Bcllonio& Zoographo depingi eurai qui frequens 
vbiq; cft in Italia.Et fanefatetur Zoogtaphusfe naiSHm iconemfuam 
ex Italia. Quem autem expteflrt Rondclerfus, frequens cft in Gallia 
Narboncnfi, & vt ipfe ait,diu extra aquam viuit, Ciraetiam noftet vul¬ 
garis J Brachia habet non admodum magna, pedes longosinacutum 
definentes: cornicula duo. Cancer roarinus.inquiui Bcllonius, totup- a lib. tJt 
do fete, ac circinato corpore prasditui eft. anteriori parte crenis diuifo, fifc.e. 3 . 
cruftaceo tegmine conueftito.- cuius magnitudinem ad Pagurum 8c 
Maiam, Aftacum & Locuftam facile contuleris. Maiores enim trium 
aut quatuor digitorum latitudinem non excedunt. Ea veto habent 
blila, vttinquein latere quaterna, &duobtachi3forcipata. Hepate 
rubro conflant, guftui dulci (fimo, quod Atiftotcles mutim nominate 
videtur, habet poito inteftina multiplicibus cirrisobfeffa, mouentur- 
qne horum partes folidiotcs albis roufculis agentibus. Aliam ab his 
obfetuiui fpcciem , magnitudine vulgaris, exterum differt pedevlti- 
mo, qui ab vi taque parte eft. Nam non in acutum definit, fed bteuio- 
t.bus.ac ctafliotibus conflat internodijs, & curtior eft alijs pedibus,& 
in fine latior duabus poftiemis atticulatipnibus. Hune igitur etiam 
depidtum do.vna cum ahjs duobus fupta defetiptis. quo pes hic pofte- 
noi mchus confpici poITit.Habet etiam duo cotnicula,qualia fuo Ro- 
dele tiQt ttibuit,(ed corpore eft romndiori, quo vulgati Cancro marino 
fimilis. b Atiftotcles pelagios Cancros pedes longe tardiores exteris h Dep 4 r. 4 . 
habcrelcribit ad ambulandum. 
L O C V S, 
3 LiJeTife. 
Lapis in ca¬ 
pite cancri, 
i&eius vis. 
«1 Memor 
Seotpij ^ 
dpmovtex- 
pellaintat. 
^Lib.iz.O- 
rig.c 6 . 
i> Lib.tS.e, 
c Hift.plan, 
Z.C. 19 . 
4 Lib.^.me» 
mor.c. 3 ). 
D 
C A p V T X VI r. 
DE CANCRO U ARIS O.^ 
O RD IS l S, RATIO. 
Sponj/ma. 
C Ancti marini nomen ita accipimus, vt omnes, qux in mari na- 
fcuntut, fpecies comprehendat, & eam priuatim, cuius in hoc ca- 
pire tradetur hiftotia.Gtj 6 eis,a(^K/«r Jw/aan®- vocatur, Gallis Can¬ 
ere 5 quocirca nomine carere hanc (pcciem (ctipfit Rondeleciusi can- 
? jjnj intellciifle videtur 4 Cxfiit Scaliget, dum (pecies Cancrorum e- 
numeran$,inquit:rna eft apud vicinos noftros generis nomine, paiua. 
Italis Granchio dicitur, & Gtanzo, Venetis Granccolo.Grancclla Bo- 
nonienfibus & Ferrarienfibus. Anglii & Germanis inferioribus Ktab, 
CtabbefupetioribusMeerkrab. Grxei maxime tecentioiesPaguros 
quandoque pto Canetis fimpliciccr accipiunt. 
GENFS. DIFFERENTIA. 
Defiriptio. 
V Eneti.apud quos Cancrorum marinorum infinitus prope eft nu. 
merus, Molcecam vulgo quendam vocant tcfte Matthiolo, qui 
ctuftam veterem exuit, vereiEx quo genere funt etiam , qux vocantur 
Macineitij.Bam&hxetuftam hoc tempore exuunt. Cuidam has foe- 
minaselTc volunt; Moleccas mares, St hos molle(ccre,ac vernationem 
cxueieiconcta Macincteas perenni totegi crufta, & nufquam decidua: 
& Moleccas,cum quidem torpefcctc, cum cortice exuuntur. Alij toto 
genere diftiiiguunt,&Macincttas multo minores Moleccis flatuum, 
a)mdque ab his cfle tertium aiunt,quod peipetuo corticem durum te- 
Molccea yn tinct. Moleccas autem vocant a molli ac teneri crufta, quam habent, 
de difta. cum veterem exuccum.Roodelctius & Bellonius, item Zoogtaphus in 
Cancri marini piftuta non conueniunt. Quem enim depinxit Rondea 
O Ppianus 4 de Cancris marinis: 
In faxie habitant curuU (^pafcua tarpunt. 
Viidc forte ab aEliano9nef«Ji>r,hoceft,(axatilcsdi(3:i fiint. Qu,od au¬ 
tem Plinius dixit Cancros locis mollibus vitam degere, haud latis ve¬ 
rum videri annotat Maflaiius. Sunt enim,inquit,Paguri Caneri, Sc ta- 
incnnonnifiloeisfaxofiscapiuntnr,&fimilitetCancri illi alij parum 
minores,cibo non idonei, prxeipue mares, prxterquam cum exuerint 
feneiftucera, quos tam pettofis, quam terrenis locis vitam agere pet- 
fpicuuineft: qupdex Atiftotele elici etiam poteft, tam oiftauodehi- 
ftotia, vbi Canctosaquatiles, ftercusdeuotareinquit : quam etiam 
quarto de partibus animalium,cum Cancris caudam iputilem cfTe tta- Plinius cor 
dat, qupniam yitam agere terrenam cauetnafque fiibite fpleant, nec rctftus. 
defendi (atispoteft Plinius, nifiquis in Plinio pon Cancri, led Aftaci 
legendum cxiftimaaerit, vt didam pft ex Ariftptele,vDde hxc mutua¬ 
tur, Hadeaus ille. Narrant nauigatptcs ifti in Indiam magnam co¬ 
piam marinotum Cancrorum eflepropeInfulamCanibalorum, qux 
hodie Domcpccaappeiiatur.ScHifpanos per decem dies continuos 
hifcc vitam fudcntalTe in mati Nicatagua. Rondeletius luam fpeciem 
ftequcniem eflefetibitin ftagnis marinis. Noftet vulgatis vbiquein 
Italico degit litoiCjin locis faxofis atqueatenofis. 
S A T F R A. sagacitas. 
I N Bofphoro Thracio cum ventus ingruit violentus, Cancri aduet- 
fusfludusnituntui: circa promontoria vcro.vbi venti vis maior eft, 
omnino tcpulfi aucrfique, impetum (equi vndarupi cogerentur: exte¬ 
rum hoc prxaidcntcs, cum. iam prope ad ptomoptprium appulerint, 
finguliin finuofo aliquo loco fe tenent, fimulquc & reliquosexpe- 
dant.Dcindcin eundem locum eangtcgati.adtepcnies per prxeipites 
crepidines inficcpm afcepdunt.Stfluduum vim (qua parte violen¬ 
tior erat) euadunc iter pedibus conficientes. Cum autemhahevio- 
lentiam pedibus prxtergrelfi funt, tutfiis per crepidines in mare re¬ 
currunt. Parcunt autem eis pilcatotes, cum declinandi communis pe¬ 
riculi gratia fponte in tertam exeunt: neque homines eum fint, ipfi} 
etiam maris impetu fxuioresipfis videri volunt. Ex 4 zEliano. a Li. r. dea- 
nima. «.14. 
S EX F S, CO IT F S. 
M Arinorum color, tefte4B«llonio, maribus quidemtubentior, 
foeminis ex liuido in cyaneum tcdit. Mares autem fxminas op- 
primete videntur,antequam ineant: atque inter fe diutiflime dimicant 
arietum more. Crura in ventrem tnflcdunt.dutp incedunt Rondele¬ 
tius luo Caqcrofoeminx intus partem inefle quandam croceam feri- 
bit,qua mstes (Atent,quam ouotum materiam efie putat.exteras par¬ 
tes internas albas tam in mare,quam in foetnina repetiti. 
APOLOGFS. 
I 
C Ancet.vtait iE(bpus,emati cum afcendilTct, in loco quodam Cancer Sc 
pafccbatur. Vulpcscfuriensvtvidit.acccflit, ac eum rapuit. Ille yulpcs. 
denotandus ait, ftd ego condigna patior, quia marinus cum fim ,teta 
reftris clTc volui.His probat iElbpus homines, etiam qui piopnjs de- 
teliftis ciercitijs, ea qux nihil conueniunt, aggredmatur, metuo in¬ 
fortunatas efie, 
\ 
F S F S , I S CIBIS. 
I N aqua, & aceto, cum modico faleelixantur, aut in aqua marina; 
aut alTamut, fed eliiati meliores funt, friguntur in oleo Mol eccx di- Vt coquan- 
ftx,ptxftantiorefque habentur exteris. Foeminx, maxime cum tur- jur. 
gcncouis meliotesiudicanturmaribustldcoqueBononienfcs.&Fer- 
larienfcsfccminasj&maicsreorfimponuntjfocminafqi duplo maioris 
ptetj 
