■;i 
5 S 
Yly Isis Aldrouandi 
Eclcuioreqoe, corpore minus rotando bracliljs primis ctaflioribus& 
longioribus,pro corporis magnitudine, fimilitcr & pedes habet, 
l O C V 
I N Gallia,Ttaiunt,nulli confpiciBntur, nec inGetmania.&quoma- 
gis ad feptemtionemvergas, vnde Aftacos fluuiatiles^roCanctis 
arfiitpant. Mihi tamen in frigidis locis degete, ideoperfuadeo, quod 
Caftotem fe Cancris explere tradat Diofeorides, quod fanc animal Sc 
fiuuiatile Sc tcrrcftre cftnec non frigidorum tantummodo locorum 
incola. Reperiunturfrequentet inGtascia, Creta,Sicilia, & Etruria, 
•Iqfqueltaliac partibus, nec non & Nilo,vt expluiium rcccntiotum & 
Teterum teftimonijscomprobabo. Cancros fluuiatilcs,inquitBc!lo- 
nius, in Creta pluri mos vidimus, circa Colocafias Scin Atho Mace¬ 
doni* monte: atqueadeoinCiliti*tiuulis,qui non longe ab Iffode-^ 
iOirtr.I.C. fluunt:& aalibilubnoftisctcpufculumadquendamriuum ("montis 
A .1 _t HiiTimilibus adeo abu- 
4«. 
fet&Cancerglometisillius ope in fumma aqua fine perfcalo fluita¬ 
re. Multas vcioillas&longiores cbclas.Ytpcttcrramingrcdi^nti alio¬ 
rum animalium modo in maiore profluentis aqu* vigente impetu, 
qualis per autumnum, & vet largior & inespedata f*pc dcrccndit,ap- 
pt*henfis ftirpibus fepraaquam , vfqucdum ea deluat, incolumis 
penderet. Mobiles poftrcmo in omnes partes ^Sc inexcelfo cotiftitu- 
tos oculos, nec minus a tergo, quam a fronte omnia videntes, vt infir¬ 
mum tatdumqiflc animal, occutlantes vndique noxas ex longinquo 
praecognofccre,&cauetc:ofFercntiaque(cvit*&falutis fu* commo¬ 
da ccrrius aflequi valerer. Quam oculorum fortem in homine dcfidc- 
rantes antiquiores aliqui, negatam nobis tam focliccm naturam, & vi¬ 
dendi poteftatcm, figinentisfaltcm oftetiderc conati funt, bicipitem 
laaum, Sc toto corpore oculatum Inachi* bouis cuftodem fingentes, 
vt quales a natura failfos efle nos oporteret, imaginibus illis (ahem in- 
tcliigetemust nulla earumneceflstate, fi qii* in Cancro funt, ftgacis 
natur*, no adulationis & parafitic* notas diligentius contemplemur, 
H*c omnia Matecifus Virgilius. 
EMBLEMATA. 
Atho) perucnimusCancris noftrisGammarisdifTimiiibusadeoabu- 
dantera, vt mille temporis momento capi potuiflent : &paulopoft: 
Cum autem cos Cancros a nofttis Cammaris diuei fbs efleobferuate- „ 
mus,cos c mati perreptafle arbitrabimur: at obuertentes nos & regio- -D 
nem ad matedefccndcntem contemplantes,locum adcofublimem,& ^ X rupetiori itaque Icnfij ttadura eft illud emblema Alciatt ini« 
aditudfficilcmanimaducrtimus; vt nullo modopetreptareeo potu- XZ/rafitos: . 
ilTc iudicatcraus:deindecum eiaflius illos obfeiuafIcmus,iniet eos 8C 
marinos magnam diffimihtudinem deprehendimus, Sc iftic cxptcflic 
annotauimus Caheros efle fluuiatiles a Cammaris diuertos. Habi- 
bDe anim- tantetiaminNilo, vthis vctbisteftatut iaElianus: Cum autem Ni- 
;.c. JZ. lusi* agros redundat, tum quidem circiter ftiginta ante diebus lon¬ 
gius abeo in locaeminentiora Afpides vna cum foetibusdemigrant: 
quod munus a natura acceperunt tanti vt fluminis, tamqueoperofi 
quotannis aceeflum ac teceflum non modo ignotent,fcd ab eis etiam 
damnocaucrcfciant. Hocidemfacete noruntTeftudines, Cancri & 
Crocodili: Hadenus ^Elianus. Latent pr*fertim ,iu luto nuulo- 
§ius5 tibi donamus fluuiults accipe Cancros. 
Munera conuemunt moribus ifla tuis. 
Hie oculi vigiles,^forjice plurimus ordo 
Chelarum armatus,maximaci^ aluus adedi. 
Sic tibipropenfus flat pinguiabdomineventer, 
Pernicefq; pedes. ^icula% apta pedi. 
Cum vagus in triuijs ,^menflt fedihus erras, 
tn^ alios mordax, feommata /alfa iaek. 
,xum. 
V S V S IN CIBO. 
vicTVs. Capiendi RATI O. 
P lfcium ac Teftaceorum carnibus Tcfcuntur, &vt c*fti Cancri 
fateophagi funt. Cum inuicem tangunt,pedes fibi arrodunt & vo¬ 
rant, quod verum cflTeRondclctius expertus cft Cum enim ducen¬ 
tos Rom*emiflct,domiquc in aquam vt ftfe reficerent, conicciifct, 
ita inter fefe conflidati funt, vt plnrcs quinquaginta mutilatos repe- 
rret,co tandem deuentum cft,vt omnibus necatis,vnus tantum Ct- 
petftcs fuerit. Rom* ligonibuseffofla fetobe, vel etiam trubla ca¬ 
piuntur. 
R OmA! in foro pifeatio , cura catni interdicitur, filo appenfi ae 
traicdi,ne forcipibus alter alterius brachia,aut chelas l*dat,pto- 
ftant. Edules autem funt omni quidem tempore, fcd *ftate meliores, 
Sc poftcaquam durum cotticem exuerint, tunc magnatum menfis ap- 
P ponifolelu. A quiburdamladcfuffocantur, quo dulciores&mclio- VteoquaiJ» 
res fiant,cum friguntur.Crudictiam edi in Gt*cia folenttCum ttanfi- tut. 
,, rcmus.inquitBelloniuSipcr monte Athon, inuenimus tiuumquen- 
„ d.am Cancris adeo abqndantem, vt vel mille ftatim capi potuiflent. 
„ Erant autcmAftacis fluuiatilibus diflimile$,cos ab itineris duce pet- 
,, fuafus.cum crudos ederem: n hil vnquam fuauius aut delicatius gu- 
„ ftj fle mihi vifus fura, fiuc ilii vere eiufmodi fint, fiue efuries, aut no- 
,. uitas cibi in caufa fuerint,h*c ille. Satis nutriunt, & corpora humc- 
dant. Qu^arcmarinis efficaciusfetuidos,aduftofquchuitlorespr*- 
_ _ , - frinarare, ac diluere queunt. Vnde quidam fic iudicarunt valetudine 
!,f. ad paludcm,inqHit n aElianus, qu* inita Ephefiam^metropohm g ^ falqtriorcs elTe fluuiatiles , maritimos Tcro^fanis magis * 
i„, /Xexiftit.aiunt cauetnam efle ferpenum plenam maximorum.-qu* ^ propicrca quod falfedinis aliquid ipfisinfit, qua palato 
gratificantur,& appetentiam excitant. Et Auieenna in febribus hedi- 
cis.cum aqua hordei valde probat fluuiatiles, quod nihil falfi habeant 
humidiotcfque fint marinis Idem alibiiGancetfluuiatilis,inquit.dif- 
ficilis concodu,plurimum alit. Emendat ipfum decodio, cura mes 
(genus eft quoddam leguminis,fabis,vel pifis natura cognatum) ma¬ 
rinus quidem fubtilior cft. Qui leporem marinum haufeiunt,cum pi- 
fces alios omnes auetfemut, folos fluuiatiles Cancros libenter edunt, 
Diofeorides. 
N A T r R A. 
) 
a Zib 1(5.,. ^ - r- , , , 
jKdeanim. -xXexiftit.aiunt cauetnam efle ferpetium plenam maximorum; qu* 
vt magnum acerbitatis virus habenc in mordendo .ita tamctficx ca- 
uernaprodeuntes, vfi]uc ad proximam paludem ferpunt, ramen na¬ 
tando traijccrc conances, vt in oppofitam ripam cxcanr,Cancrotuni, 
qui eas extenfis forcipibus comprchenCis interficiunt,raetu detetten- 
tut: Itaque conquiefcuut, atque a ttanfrairtendo fc fiiftincnr,Cancro- 
rumcuftodiasfotmidantcs.&penHUtn metum cxhorrcfccmcsiacnifi 
mirabili natur* dono paludis ripas Cancri incolotcnt, &tuta illic o- 
mnia ptatftarent.dudum ptft ferisleipentium motfibusincol^ perijf- 
fent. H*c jElranus,qu* hocloco mihi recitanda videbantur, quia hi 
Cancri in palud.bus aquatum dulcium degunt. 
D 
V s V s IN MEDICINA. 
MORALIA. 
E xigit a nobis Cancet ambiguum quidem informeque animal, & 
cui confucuerint capto pueri libenter illudere: (ed humano generi 
ctiscompa- non penitus inutile, pro ope quam contra venenata homini liberali- 
rati. 
ter affert: multorum contra (c maledida & enn umelias deleri: qui 
bus iniufte damnari, & immerito explodi a pidor.bus & poctisle len- 
tit, qui non habentes quam paraficis & adulatoribus aptiorem & con- 
«innioremin natura imaginem redderent, fluuiatilibus Canetis eos 
comparauctunt: fcelicitcridco comparatione illavti fibi pctfuadcn- 
tes, & ab alijs crediti,quid tota eius animalis figura & fpccies huic ho¬ 
minum generi eorumqucftudijsad vnguem congruere videretur: tc- 
fpondetctque glomer &globu5 ille corporis: nec nifi venter tota in co 
molesgul* coenaturaque ftudio &petitis vndique a parafitis multa 
feurril tate lautioribus epulis. Numeiofa autem illarum pro pedibus 
feries celeritati totaque vtbe vagis eorum difcuifibus, quibus ad hila¬ 
riorem ficubi ea illuxifle videatur,fortunam, quotidie properant. De- 
liculati itidem forfices, quibas in afccnfu & periculo viitur,& h*cet id 
animal morfibus, maledidis, clandcftinilqucfufurris& dilationibus, 
quibus apud principes alios exagitantes, pro te faluteque eius curam 
labotemque fuum probate,Scgratiam inite nituntur. Poftrcmoqucin 
fumraodorfojveluti inaltiflimafpcculapofiti.exerti nunquam (omno 
conniUcntes,&ad omnia vigiles oculi,ingenio fagacique coniedut*, 
t)ua confilia, vota, amores, iras, odiaque eorum, quibus blandiuntur, 
imclfexifle volunt; vt ingenium modo corruptis, & in pus iam tumen¬ 
tibus affedibss illis adfint. Q_uam iniufte autem imprudentctquc& 
contumclioicid egerint, naturam intciligcntibuscognouifle facile cft: 
qu* ambiguo & in humido ficcoqueclemcmo pariter agenti animali, 
ventris inanem plerumque globum illum ideo dediti, vt quemadmo¬ 
dum foient pueri alligato ex humeris fubete, iotundiorc&ampliore 
cucurbita, iecuram in pifetnis primam aufpicatt natationem: fic pof- 
C Aneri marini omnia peffunt, qu* fluuiatiles tcfteitDiofcotide. 
At Plinius, cum remedia qusdamex fluuiatilibusdcfcvipfiffet: 
MinHS,inquit,in omnibus his marini profunt,vt Ttafyllus auiftor eft. 
Coiftos aut affatos comedi contra venena qu*libet Actius iubct.Can- 
ctum fluuiaiilem admiffet Nicander antidoto aductfus omnia mala 
remedia.Et h Plinius: Cancri,inquit,fluuiatilcs triti potiqueex aqua 
recentes,fcu ciaere afferuato, contra venena omnia profunt, priuacim 
contra Scorpionum iiftus cum laifte afinino, vei fi non fit, caprino, vel 
quocuque. Addi SC vinum oportet. Aetius ad omnium reptilium iiftus, 
crudos contritos commcndat,filaifte potemur. Et e Diofeorides,fi ita 
bibantur ex laftc afinino auxiliati contra ferpentiura phalangiotum- 
quemorfus, &Scotpionm« iiftusfcribit. Niletiam *que aduetfari 
lerpentibus quam Cancros,fucfquepercuflas hoc pabulo fibi mederi, 
cum fil fit in Cancro, totqueti ferpentesThrafyllus auiftotcftapud 
Plinium. 
NecantScorp'onestriti, &cumo2ymo admoti , exDiofeoride. 
Sedmirum,quoddicuntMagiteftef Plinio i Decem Cancris, cum 
E Ocymi manipulo alligatis, omnes qui ibi funt Scorpiones ad eum lo¬ 
cum coituros, fircumOcymoipfoscineremueeorum pcrcuffis impo¬ 
ni. Modum quo vti debeant, fctipfit d Bulchafis. Adviperamotfum 
bibuntur c vino per fe, vel cum ftaphidc agria, fale fic polio, vt tcftatut 
jECTineca,fcd Actius dat cura laifte tritos, fic plag* etiam adhibet. A- 
liud ciufdcm remedium: Cancrorum fluuiatilium (viginti,iEginetaJ 
carnes terito ( cum farina triticcaj-iEgincra ) fic adicifta iride (jEgine- 
ta non habet iridem) Sccalaminthc,turfusfufficicntct terito: idemque 
rutfus modico adicifto fale facito, fic paftilJos informato, quibus in 
vmbra exficcatis nitor: in potu quidem cx aqua muira,aut vino:in ca- 
taplafmate veto cum laiftc diflbluito. Hoc lemcdiqm Arcbiginrau- 
(ftoriadfciibit Succus expreffus cum laiftc { alias aqua aut la&e) af- 
fiiroptoapij femine, a phalangijs motfos confeftim liberate proditur 
apud 
aLih.i..c.id 
Comta ve¬ 
nena. 
b£i. 
cLib.t.t.u 
Modus vie- 
di. 
diTraH.}. 
Ad tnorsS 
aranearum 
cittinarum. 
& 
'"5 
vS*’^'** 
,j))i:S 
■s!;*-' 
slllio' 
aiuDiin 
I 
laicilt 
laixi 
BSP 
(xsiii 
Esiai 
-W 
s:q« 
T-lti 
Bjaei 
tiio 
,^^ml 
.oi,[ 
.in E 
;aBi 
itSilf 
