70 
Vlylsis Aldrouandi 
N ^ ,T r R 
C A P 
V T XXV. 
J)E CRVSTACEIS IN CONCHIS 
Degentibus, t 
D E 
Et P r i V m 
CANCRIS PARVIS. 
b Li. 
lieM. 
fi 
Scylk. 
ant. 
iHift.yc. 
MORES. 
CVNT qui miram Cancri huius, qui in Pinnis degit pmdentiam, Prudentia. 
Sac folertiam celebrant. Aiunt enim hunc dapis ailedlatotem, 
Pinnx in capicdispifciculis auxilio elle, & communi prxdacom¬ 
muniter cum Pinna potiri.Delocietate Igitur,qaxpriuatim pilci- 
rus.nterced.t,locu.turus«Plutarchus.primumexemplu™ 
fetPinnotherx,quiplurimumatramentiChryfippoconfumplit,ter.«»)W. 
in omnibus phyflcis & ethicis eius libns primo loco pofitus. 1 in- 
notheras, inquit, ctii ab obferuanda Pinna nomen faaum,ani- 
” mal eft Canen ad formam accedens (-fic cnim traditui) & cum 
-.Pinnademt .eiuique Conchxapeijionem obleniat, fons adii- 
'^’de,is apcfcxSchianti', donec aliquispifciciilns accedat,qui ab 
,.m!is capipolfit, tunc carnem Pinnx mordens eam de captura 
, monct,^vnaqi intefludinem incrat,ea conchamclaudit-licpi^da 
inter fuam munitionem recepta iiintil velcuntur. Hxc t Oppia- 
„ rUisficcecinit. 
Mufccjos mterfeopuUs rautesq. proft,n'iM 
Tinna colity duro te^nur fub ftgmine tefta , 
NttmcrrtU.vd Uudu hakei.fmt rolore viuiti 
■Experslonfiijinanire. 
Et facium vir i Cancrum fuh lance tecurua 
Accipit,^prtida femperpafiimtur eadem, 
Cemmumm^ domum ftmul cemmuma teita 
Cancer habet. Pinnam pafcit, Pinnamq; tuetur- 
Hinc Finnt fertur cuftcs cognomine Grato. 
Cum tegeiemfubeuni pifees tunc Pmna dolofo 
Pungitur a morfu Cancri, tqntaUa dolote 
Comprimit hacpofies, •& pradam competit intus, 
Cum tali celebrat locio conuiuia Pinna „ c 
Eademex hoc poeta ^lianus. SedquX ab li.s audoribus Cancro 
paruo tributa funt, ea a Cicerone SquiHat parux, cuius verba hxc 
^ funt-Pinna vero (fic enim Gixce dicitur) duabus grandibus pa- 
” tula Conchis cum parua Squillafocictatem mu comparandi ci- 
,”b.. Itaq; cum pifciculi partu in Concham hiantem innatauennt, 
, tum ad monita a Squilla Pmna morlu comprimit Conchas , fed SquiHa 
diffimillimisbeftiolis communiterc.busquxtuut,mquodad- patua. 
r, tmrmdum eftcongrdlune aliquo,an ab ortu natura ipfa con¬ 
gregata ii ut. Haaenu s ille,qui fanc ab Ariftot. non difciepat. Au 
C enim hic Pinnas cuftodc intra fe continere, aut Squillam paruam, 
lic i nterpretatus ell Marcus T ullius, aut Canemm paruu: 
quo quidem cuftodepriuatas,petii e breui tempom. Theop^aftus 
quoque poft ea verba,qux proxime citauimus. Neque enim, in- 
*. .. - - auitivitafortalleConchispolTuferuari.nilioperaCancti. Ig^ur 
deas vt plurimumvnum,fxpius nullum.Deccmaperies(vtfcribit ant. 
Bellonms) Pinnas,antequam vnum Pinnophylacern cormtem re- ^r^otchs, 
perias. Fabulofum etiam eft, qUx fupraeS Plutarcho& Oppiano ' 
LuhmusaPinnotherePinnam regi,admonen pifciculis appto- &aliorum 
„ «.Jancnviuentiuin riiiu.iiu*..v.^ —- — — i . ^rCnncham fuam aperiat, & intrantem eam pilci-lapius. 
vitamque tUeantur, vt paftum & latibula quxrant . Cancri parui 
molliole teftatedii&ideo iniurijs magis oportum Conchatum 
caua fubeuntjvt illic tanquam in fpecubus & antris tutius degant. 
0 uate non folum in teftis, fed etiam fpongiarum c^ernulis, fa- 
xorum limis. in externis teftarum,quibus Oftrea tcfta 
fxpiffime Cancros paruos reperille lefe idem Rondeletius affir- 
Ordmisri- OV N t & aliaCruftata, vt Cancelli, Cancri parui , & Squillulx, 
lio. Suem Scyllari; non quidem figura corporis vlque 
aisdiuerfa: cumfingulafubquartior generibus pixdiaisconlli- 
tui poirmt,fedloco,in quo degunt, modoque vmendi = 
nim ac veluti hofpitanrur in alienis Conchis , vt Mituhs, Pmnis, 
Peainibus.Oftreis ac varij genens turbinatis. Quamobiem f - 
paratim hic de ijs agere placuit, a Cancro paruo exordio lumpto. 
S I N O N I M A 
K Aeuim pcncfU Grxee, LatineCancer pamus dicitur.&priua- 
t.mquiPmmsinnafatur,^vt«^vX«|dicuutquafi.^ 
<t.;A»|,vttradunt Suidas,Hefych.us& Vannus, Chry ^ 
Pi^riotere* fippo! vt AthenXUS citat , jlm onrrU 
Maffatius & Rondeletiuspinnothcrfcnbuntm 
netafpirato.nefcioquamob caufam.exLdmio.vtappaiet.quiua 
Tabet! Nunquam nafeitur Pmna fine comite, quern Pmnoterem 
vocant.alij Pmnophylacem, is eft Squilla parua , al.bi Cancer da¬ 
pis affeftator, Apud Anftotelem legimus<11 
quodfimendofumnoneft,reausfingulari5.OTm>2^!.>i35«"^S- 
L.;iclv^OT,v.,>, 5 «V,hoceft,inPmnavcnariloluusCa^et.Pn- 
nophylacem Ariftoteles, vt putat Wottonus, Scyllaroif& Scil 
non vocauit,& & Theodorus pro vcroqiie Sq^>l am pai, 
uam reddidit-Plinium fecutus. Sed 
■ gentius diftinxit, vti mox referemus Cemianice Cancei par 
vocari potent.tefteZoographo.emklernerMeeikiab, Cancellus 
vero.deVo mox dicerur.voce diminutma em Meerkiablet v t ea- 
dem fu Lorum nominum ratio ac differentia mferinone Germa¬ 
nico, qux Grxcis in ter 
D 
E S C R I P T I O.- 
Ancriparui > inquitKonaeicciub , 
^ minores funt, parux fcilicet fabx magnitudine, toto corpore 
candidi,prxterquaminpionx cruftxmedio.quodrubelcit., Q^i 
in Pinnis teperiutur,maiores funt,& magis rubn.quam albi funt, 
alioquichelis, pedibus, toto denique corpore, tum intei ie, tum 
t a Can- alijs Canens fimdes funt: a Cancellis autem d.ffeftmt, quod paiui 
illis diffe- „ Lncri viuentium Pinnarum & Oftreoium hofp.teslunt. Can¬ 
celli inanes duntaxat tcftas, & turbinatas fubeunt .funtque Ion. 
* n-_jTdinrri.mauit^a Allito 
D 
Lib. }. 
,,teles,coloiealWclocorporcauiiiu„u...t-».«., —, 
operti generis nafcuntur, & plunmi quidem m Mitulis foliatis 
{ci aoisecooi -vTis ■Koii.ahoi) moxin pinnis.quas Prnnotheras vocat. 
Quinetiam m Pedunculis atque Oftreis, vemmiill nullum coa- 
fpicuum capiunt incrementum. 
generatio. 
Q Vomodo autem generentur , plane controUerfum eft inter 
audores. Pifeatores tefte 1 hilolopho loco citato, Cancros 
emllnodinafci confirmant, vna cum illis, quorum teftx laha i- 
tant. Eta Athenxusetiam de Cancris & Piimisloquens : ir 
■j,rt;,iaue:^/ia.^ocb 7 zbadtcr;,i^ibsai evic-orlfci^-^s aiunt 
quidam Pinnas & Cancros paruos fumilgeneiari, & tanquam ex 
eodem femine fieri. Et alio in loco.qui emendatius.quam m vul¬ 
gatis codicibus.hoc modo legitur apud Rondeletiqm ; 0 ^ 4 cv 
icTtcci; l! am?c,lm.t:,&o-^oSoi,pi^oSo?.gai 
.«J.OTWT» ?£ mumcpvxs ti ? «'/A:* sinsc-" co-lpteo’ 
ieir ioixif fxix^g, Pinnxquxpe- 
tris.aut faxorum cauernis adhxferint, radices agunt, illic Marga¬ 
ritam oenerant.Viuunt autem & nutriuntur per paitcm carnih^- 
tentem. Huius autem Conchxoriaduafciturammalculum che¬ 
las habens , & cibum affumens, 
mat. 
H in RO GLt P H l C A. 
trOminem', qui feipfum non cUret : vet^m iptopinquis cure- Homo «- 
Htur.fignificL volentes.Concham & Canaum 
hxretenin?CancerConch?,&vocaturPrnnophylax,ldeft,Con-«Bi» • 
chxCuftos, hiatautem Concha cum efunt! m catn igitur hian¬ 
tem cum pifciculus inttauerit, pungit Cancer vngula Concham. 
hxcveroadmonitaConchamclaudit.&hocmodovenaturpifci 
cnlosex ^ Horo Apolline, quod tamen, vtiamoftendimus.fal- ^UtMtt 
fumeft. ' • 
las habens, K cibum aiiumeiis, quod Cancro paruo funde eft. & 
Docauri vocatui Pmnophylax. h Theophraftiis poftquarn de v.fco& po- 
Docauj 1 .. ^ j„3,boribusnafcuntur,egiilet,fubditficeflenatura 
comparatum vt hxc nonnifi in ahjs valeant proucnire: ficut&a- 
nimaliaquxdamnonnifrin alijs poliunt creati , ceu qux in Con¬ 
chis (fic vertit Gaza.ci tt^f -muraii, genus ponens pro (pecie) atque 
in exteris aptis pixftare animalibus pabulum, fed addit origin^ 
'nirr eos horum latere. Rondeletius cum Cancrcis paruos inPinnis iSc O- 
robafur ftreis fxpilfimeouis turgentes vident.aftirmare audet non fponte 
ex lim o aquaue, vt Teftacea. fed ex coitu maris & fmminx, 
& exouisprouenire.Quareiu teftis patiunt,vel fta- 
to tempore tefta's egrediuntur, &c coeundi 
& oua patiendi gratia. 
(■■) • 
C A 
p, V T XXVI. 
de CANCELLO ^ ^V I V 0 C A. 
C Ancelli erant veluti fepta quxdam exlignis tranfnerfim iun- Caecili qua 
disobhquatifque ad defendendam.hoc eft, repellendam tur- Uafcptx 
„bam. Cicero de Oratore libro primo. Nam fi quis erit,qui hoc 
„ dicat, cflequafdam oratorum proprias fententias atque caulas, 
& quafi certatum artium, forenfibus Cancellis circumfcnptam 
„fcientiam, fatebor equidsm in his magis verfari hanc noftram 
,, didionem.EtproP. Quintio: Et me facile veftraexiftimatiqne 
,,reuocabitis,fiexttahcisCacelIos egredi conabor.quosmihiipie 
circumdedi. Qui & pro Seftio c fori Cancellis plaufum excitatum 
feribit. SidoniusautemApollinarisquadamhbriquintiepiftola: 
Vmbram, inquit.ftipitibus alatis,cancellatimq; pendentibus parn- 
pinus fuperduda texuerat. Cancelloru ratione graphice expinxit 
