DeTeftaceis Lib. III. 
75 
rinum Sed & Gaza alicubi ex Theophrafto pro Pinna (impliciter ^ , 
Gatx erro Concham tranftulit, quod non probo, cum Plinio Concharum 
res. genetistantumlitipfaPinna. Alibi apudpAriftotelem idem Ga- 
^Lib.\.Hi. zapro ideft, Cochlearum vertit, Concharum, genusca- 
eap.i. piens profpecie. Et xsyAJ^^Hslychio eft Cochlea,qui 
& xoyxttAeiMs prouerbialiterdici tradit, pro imt eTraiiiraj ,id eft 
feciftisqualem,fed vel tefte etiam authore thefaurilingus Grs- 
cs eo nomine potius Concha vocatur, quam Cochlea, vtexpro- 
uerbio eo liquet; nec enim Cochleam polles AiAo» , vt Concham 
quippe Cochlea exvncia tefta gyris quibuldam & voluminibus 
compadtaconftat, Conchaautemduabus veluti fcutulis claudi- 
qL(^. 4 . tur, qusfacilediuelli a feinuicem queunt Itaigitur j Athensus, 
xln Atticis dicit liraonem Tat tf^^vxan xoy^t EtrPau- 
Concha iaaia%xiyx>Si5-it,XaosicK anutcu AiS-a.Con- 
ponitur cham quidem veteres nonnulli pro Cochlea dixerunt, fed marina 
quandoq; maxime. Auditum inquodam fpecu Concha canentem Trito- 
pro Coch- ,,nem:Tritones enim aliqui fabulantur Concha perforata buc- 
lea. cinare, Apuleius, Triton Conchafonat, bucciuat, item: Concha 
fonacileuiter buccinat. Virgilius: 
CxruleHmTTitona’UQcatiConihii^fonanti g 
InJ^imreiubet. Et de Mifeno tubicine. 
iLib 14 Sed tum forte caux dum perfonat xqmraCcncha. 
' SiliusiltalicusConchas iftas elegantertoitasuominat, cumca- 
nit: 
Nec mora, terrificUfemsiridoribustirU 
Ter 'uatuum late cantu rejonanteprofundum 
Incubuere tube, queis exiitus aquor e Triton 
Expauit, torta certantia murmura Concha 
V,X meminere maru, 
Inuenio & apud eundem : 
Audit •ventojaperjiantem murmura Concha. 
Cochlea Ptiiciautemhomincs antetubam inuentam vtcbantutCochlea 
marina vfi meminit r Scholiaftes Homeri ad h*c yeiba,x 6 x^u 
ptifei loco iorrrn^tn^c,. Vnde Sc Catdanusdicebat, 
lubs Non facit ad nojtros area Concha fonos. 
tin liiad Et« Plmarchusinamlicut pecora orationem hominis nonintel- 
uLi? s'vm J libilis autem, & palpationibus accuratis & fiftulis aut 
tof.auani Conchis excitantur acfopiuntur a paftoribus.Repetio item Con- 
"•'a d ■ ' cbamfumiproCochleaterreftriapudEpicharmuminhocvcrlu: ^ 
_ , Koyp^t Si iit ciet^oy dl-nay’is rct ep^^ofci. 
Concha Martialis Concham Luctinam pro Oftrea aliquoties di- 
Luerma. 
Ebria Baiano venimodo ConchaLucrino. 
item •• Concha Luerint delicatiorJlagni. 
item : Sedeuifolus erit Concha Lucrina cibus. 
AuguftinusNiphus diferimen quoddam inter Concham & Con- 
Niphi nu- camridicule fomniauit; Vbicunq; inquit, Concafcribiturcexi- 
g*. li, id elt, finch,fignificatgenus,idell, omne tcftatummam Con¬ 
cha cum h,fpeciem vnam eorum tantum importat, qusli fu ca- 
„naliculisdillinaa,dicitur etiam Conchatfi fitlsuis&plana, 
,, Chama vocatur. Sicille. lam vero Concha alia quoquchabet 
,,fignificata,vti vafisinpnmisquoddamgenus concauumaclh- 
Conchae a- penus patulum, quod luuenalis intellexilie videtur, cum ait, cum 
lialignifi- bibitur Concha .ScHocatius: fundecapacibus VnguentadeConc.hu. 
cata. Alibi quoque Concham falis puti dixit, pro vate, in quo fal poni 
Pro vafe. in menfa folet. Sed & Arilloteles in quarto de Animalium liillo- 
ria>toV;eo»nominauit Concham, qua in implendo &-deplendo 
X Li.i.c. jt. vtuntur, vtSex Diofcorides de oleo candido, S-«s oq>‘ S^iot, uid- 
X^i,,(^yXUHff.yixciTlojyipct^y:iu'o(o\tm quotidie Concharefuu- 
de. Cato, capulator Concha oleum tollat. Plinius: Patinis tiifti- 
libusimpolitum ferrea Concha, calice coopertum. Etexrecen- M 
tiotibus Perottus, puluis, inquit, femper in catinos digeritur,5c 
cx aceto maceratur, vt omnis duritia foluatur; ac rurius tunditur 
deindelauaturinConchis,liccaturque.Idem Perottusahbi Con¬ 
cham vas oblongum & concauum interpretatur, cx Plinio forte, 
apud quem hociegitur. Vafis genus concauum, aefuperiuspatu- 
Concha lum,aConchs naturalisfimilitudineConcham vocamus Con- 
vas quale, chs nomen pro vale Lugduni etiamnum fer nant, vt notat Zoo 
gtaphus, addens efle quofdam,qui id interpretentur vas valde 
apertum inlfarilhus quotonfores iauandis barbis calidam adhi¬ 
bent.Ipfe vero Concham dici reftepuwt vas omne cibo, potui, 
alijsue vfibus accommodatum, quod marginum aut labeorum 
latitudine careat, praifertimli longitudo eius latitudinem vice¬ 
rit, eiufmodrenim Concharum telttefunt, talis&. Cochlearium 
figura eft, fed manubrio addito, paterte vero obb®, catini, lan¬ 
ces, & huiulmodi vafa,quamuislatitudine illa carent, quam ha- 
Flattas. bent patin®, platt® vulgo did® isfutT®- «ivi ti rSxyye,» 
eXus.HTiSyx^^dit. ] rotundiora tamen fiant, quam vt Conch®no- 
menmereantur Cato rurfusilncellam olearcam h®copusfunt: £ 
dolia olearia, opercula, labra olearia quatuordecim , Conchas 
y lib it „ maiores duas & minores duas,y Plinius alibi ferream Con- 
zli }Reg.7. „ cham dixit,&mfacraj:Hiftoria proditur decem fuiflelutures 
Cymbala ' feuConchas®neas,quarum qu®q; tenebat quadraginta batos. 
Conch® Hinc& cymbalaapoetisLatmisConch®vocantur,quodCon- 
did®. chasfimilitudincfcutulatareferant,&;abearundemfimilitudinc 
a Inhlexan «Lycophron xiypt, vocat hemicranium feu caluam capitis , nam 
dra. & iplaeftfcutulata.Tvarfts axi-ndftu xiytovdj%Ta ptim. apud A- 
Galuacapi riltophanem oxee^iev dicitur licuti lulius Pollux annotauit: fed 
lis Concha fcaphium etiamfpecies Concharum marinarum eft, qu® Mys a- 
yocata. lio nomine dicitur. Eandemq; item ob caufam vmbonem clypei 
Polypius»eV;e«»appcll*tin£pitomc, 
gaxoyx^iVieeiiTieirp^^HSiSatriyHSB^iipas Nechon xlyxoi 
nominantur eodem modo a TjKgjl tsij VfnboCo- 
fiMcpil^ois o-sgfa^e^®-, tefte eodem Polluce, hoc eft cauitateso- cha vocat* 
culorum,feu caui in quibus, oculilatent. nam & ipfifuafigura Cauitasau 
Concham reprsfentant; licuti & auris cauapatscxtrinfecus,qua ris Concha 
etiamxaV^a, ipfe, Rufus nominari fcribitjdeniq; patella dicitur, 
in genu eidem vel appetatur. Sed de Conchis di¬ 
dis in corpore humano, plura in anatomicisVefalij aliorumq; le- 
dor curiofus inueniet Eft pr®terea Concha locus in ®dincijs 
cameratus ad fimilitudinem Conch®, & Teftudinis, vt meminit 
4Calphurniuspoetapr®claius. lo a 6 
Stplacet,antramagis,vitinaqjfaxapetamus, ’ 
Saxa quibus'vinau JiiUantt •vellere mujcue 
Depende(,fcopulifqj cauum Jinuantiiiu arcum 
Imminet exefa velati Tejiudine Concha 
Jta forte nauis qu®dam etiam Concha dicitur, cuius his verbis Nauisdi- 
CsliuscCalcagninusmeminit. Nauigeram fimilitudinem, & a- “fta Cocha 
liamin Propontide vifam libi prodidit Mutianus: Condiam elfe ^hb- de re 
Acacij modo carinatam,inflexa puppe, prora roftrata. Inhaiic'”'®^*''’'^- 
condinaupliuraanim.rlSepizlimileludendiiociccate fola.Idem ^di. de cal~ 
dCalcagninus notat calculos Conchas dici, dum ait:calculos fu- dufu, 
illelapillosabinitio, quales in ora perlufum f®pe legimus, &“ Caculi C6 
quoslpolia Oceani Claudius C®far vocauit, cum parata expe- “ ch®,qui 
ditione milites iuflitgakas. Conchis & hocgenuslapillisim-“ didi, 
plere,hacratione de Occanotriumphaturusmomeniplum ofte- Concha 
dit. Conchaquoq; nomen eft menfur®, tefte Galeno.Efteautem menfil 
alia magna, alia parua/Vtriufq; capacitatis mentionem faciti- 
demauthor ex Cleopatra: Magna, inquit. Concha eandem oxy- ^hb.depod. 
baphomenfuram feinat. Eius enim menfura capit cyathum V- “ ^menf. 
num lemis, pondus vero diachmasquindecim:minor vero C6 ‘‘ ^H.^.Epif. 
cha inenfurafemicyathuiTi,ponderc drachmas qui nq; ex®quat ." 
Sunt qui exeo didam putent, quod tantum capiat, quantum 
Conclia:ficCochleariumetiamChama&myftrum,menfurarum 
nomina funt, a capadtate teftarum, quibus eiufdem nominis O- 
ftracoderma aquatilium animantium conteguntur, defumpta. 
In quofenlu dicebat^ Hippocrates, menfuram quanta eftCon- oUb.denat, 
ch® tefta terito. Sed & Concham feribit Gulielmus Philander ‘maP 
dodiffimus Vitruuijfdioliaftes, figillaimagunculafq; relidis in 
parietibus®diculis (Italia nichios appellat; credo quod imbrica¬ 
tis Conchis foleat earum fuperior pars ornati, nam Hettufei C 6 ■ 
chas nicchios vocant,) collocandas appellari. PofticmoK«yA;®-' 
apudAthen*um,fibenememini,genusefl:fab®cumcorticei[uo Faba xly 
elixa, ad differentiam fab® ftef® qu® fine cortice coquitur, a fi- dida. 
militudine Conchatum, quod confradocortice velut implicita 
Conchisfuiscaruncula videatur. Citat Athen®ushosvetfus. 
Airji' Si 1 ^ aJrv/tV cil K9yXf 
^Enb.lui6jy,b ommaSscepopt^s Si^vc, 
Epicharmus etiam Conchon legumennominauit. Et Antipha- 
uei:Koyxi'o,Tepcix^ey,<ix\xer(^7te!ifgo-7tTfeiiflooy. Dicitur £c C6- 
CoBchis. 
h li.f. Epig, 
ili.}. 
St Jpumet rubra Conchis tibi pallida tefia. 
•f luuenalis Lutus conche tumes. 'fSu/j. 
Atq; ha:cde vocabuli Conch® diuerfis fignificationibus. Nihil 
autem refert KeV;iji neinfocminino, an )©VA:<^‘nmafulino dicas. 
Repetitur & xlyxof lignificans putamen Oftrei, fiueid quo in- Koyxtf- 
tegitur Oftrcum, quodq; abiicttur, cum comeditur, k Ita enim kitb. 6 .c.is. 
Pollux de purgamentis cotum, qu® in menia apponuntur, i(^y- 
^oMat,xsyX‘''ist,xaj OTflaitiXoyxoS. xcq ix')owo , xcej ^jiQiSay 
Ndi forte reponendum xofxxs. diminuta forma Koyxl». 
dixerunt Strabo & Diocles, lieutlatine Conchulas Plinius & A- 
puleius. Apud Diofcoridem repetitur quoque 
hinc quoq; dei'iu.uum videtur ,led quod fignificate inuenio Pur¬ 
puram, vt Suid®in hocloco, cS/ it^fxb^cei ofsy ox ixtscmj epoftoth-af >tsyxb7.ri. 
StkcxTiocpiTTifdpiiap Heiychio quoq; lunt rcco^^ix xoijmp- 
epippu, verum ScxiixiAti. id eft, gall®, forfan ob fimilitudinem. 
chis fccminino h genere Martialis. 
.Si Conchem toties meam comejfes. 
Idemialibi. 
Seruius Conch® vocabulum a Gr®co xly^ diducit. Aliqui La- Conch® c- 
tinum putanta concauitatedidumiitaq; nnearpirationclcribut. tymum. 
Ifidorus vero Conchas & Cochleas inde didas arbitratur, quia Conchyliu 
deficiente Luna cauautur,idelt, euacuanf.!r,& miuuunttit.Hinc quid. 
& H^yxi 7 .io,, 3 .pud Latiuos Conchylium, idem nonnunqua quod 
xoyyp Si xiyx<^ , n mirum totum tertatorum genus coniprehen- 
dcns.iiamlPlinius vtfcnbit Conchas omnes celerrimecrefeere, \l,x.c 36 . ■ 
pr®cipue Purpuras; ita etiam linguam Purpur® elfelongitudine 
digitali, quapafeitur perforando reliqua Conchylia inquit, tan¬ 
tam duritiem aculeo efle Etwalibi. Spiritumfydus, inquit,Lu-' 
n®exiftimari, & hoc efle quod terrasfaturet, accedensq; corpo- ’^t.ib.i. 
ra impleat, abfcedenfq; inaniaf ideo cum incremento etusaiige- 
riConchylia, fpiritumfentire, quibus fanguis nonfit. Athen®- 
us. E ConchiliisaluumfimulSc vrinam cient, pr®cipueMituli', 
Oftrea,Pedines, Cham®. Alioqui,(jy;K<'A<o», fine Conchylium, 
de certa quadam Concharum fpecie dicitur, expetita, nonmen. 
fisfolum,fed& veftium infedionibus, vtinter alios docet Pli¬ 
nius loco paulo ante citato, vbi locutus de Purpur® flore illo tin¬ 
gendis expetito veftibus, fed vnde (inquit) Conchylijs pretia, 
quis virus graue in fuco, color aufterus in glauco, & irafeentifi- 
milis mari ? Ibidem dicit Concharum ad Purpuras & Conchylia n lib. ip. O- 
eandem quidem efle materiam, fed diftare temperamento Eta rtg.cap.cZ. 
Ifidorus Conchylium didum efle autumat , quod Conchulis Etymum. 
malinis color eius CoUigitut,idem Si Ofteum vocari, & Conchy- 
K a hama- 
