8 ^ 
Vlyfsis Aldrouandi 
kli.ij.Met. 
BIO. 
mtib.fi» 
cap. zt 
nio. 
Vili. 
Refutatur 
fuperiores 
quod is videatur Arilloteli efle pedaneus in timore, quo veretur, A 
ne pontus aliquando nauigationem excludat. Lego & apud k O- 
uidium. 
Vidi ego quodfuer.it quondam folidijftma ttUut 
Ejffelumtvidtfaiias ex iquore terrat, 
Et proculdpeUgo conche, tacuere marins 
. Etvettutnuentaefi tnmontibueanihora fummie. 
lCap-14- j^/solinusquoque in fua polyhiftona :peigam,inquit,adreli- 
Solintopl-Theflaliam & Acmoniam porriguntur-.funt enim 
,,arreaioraquam nufquam proceritas montana attolli valeat: 
„ nec eft in terris omnibus , quod metito ad ilias eminentias 
„ comparetur, quippe quas folasdiluuialis eruptio cumvniuer- 
„ faobduceret hiimido fitu,inacceHasreliquit Durant velligia 
,, non languida fidei, quibus apparet, hos locos iuperllites vndo- 
,, fietempeftatifuifie. Nam in latebrofis rupium cauammibus, 
.jquaifluduum confligijstunc adefa funt, reduuia;Conchylio- 
,, tum refederunt, & alia multa,qua; affatim mari incito expuun- 
,,tur,itavtfintlicet facie mediterranea, apparent tamen fpecie 
litorali, m Subfcribit horum fententi* prattetea Ifidorus.Con- 
-pj . . chas, concretas & etiam Oftreas,qus in remotis montibusrepe- g 
Ihdon opi inditiurn diluuij primi eflefcribens. Nec nonuTcrtul- 
„ lianus. Mutauit, inquit & totus orbis, aliquando aquis omni- 
„busobfitus: adhuc iparis Conchte & Buccins peregrinantui; 
,, in montibus cupientes Platoni probare etiam ardua fluitalfe, 
i[ed& enatandorilrfus infima mutauit, rutfus orbis alius, idem 
mutat & nunc localiter habitus, cum fituslaiditur. Cutinterin- 
fulasnullaiamDelos, arena;Samos, &c. E contrarium fentien- 
tibusin primis eft Olympiodorus doftiffimus Ariftotelis inter- 
oipinroiies. quinae inreauthorifuo aduerfatur, Isenimad hxcphilo- 
Olympio • v£jba(Sed quoniam natura omnis circa gendrationem quo- 
doti ppin. jej-mn mutatio fit, &c.) Caufiis,inqijit. explicat, quate hu- 
iufmodi mutationem homines ignorat cum tamen nondum do¬ 
cuerit aliam fpeciem. qua fecundum humorem paluilrem muta¬ 
tio efficitur. Suntenim fpeciestres, aut quoniam exiguum vitx 
noflrte fpatium eft ad hanc mutationem , qu® parciculatim in 
his duobus infimis efficitur, difeernendam, aut propter confertos 
hominum interitus, vel quia mortales alio nonnunquam migra- 
tumfiue exulatum abeunt, vellaribus fuis eieifi alibigentium 
fibidomiciliumqua:runt,aliafquefedesin exterasdedudicolo- ( 
nias fibi comparant. Eodem quoque modo hominum habitatio¬ 
nes latere nos exiftimandum eft. Sicut enim peregre ptofedfio- 
, nesatqueexilia hominum particulatim efficiuntur,ita&cultus 
habitationefque mortalium particulatim fingilatimquecfle con- 
fueuerunt. Idautem fieri ait, quod St palufttibus & Itagnantibus 
locis regio ficca temperataque efficiatur ^ ficut etiam peregreha- 
bitationes propter caufam contrariam. Huic fimile quid circa 
Atffyptiacum quoque agrum eueniife ait. Nam aEgyptus cum 
' ab antiquo mate cll'et,cx eo quodNilus ilyn iemper & limum ag ■ 
gereret, litoralifque tota effedaeft, adeo vt in pofterura paludes 
lacufqueibi, ficutrelatum eft,efl'eoccccperint:atquein vna Mae¬ 
otide palude, huc rurlum limi congerie aduedfa paludes planam 
campeftremque naturam acceperant. Quemadmodum autem 
aEcryptusantiquitus mare extiterit, & paucis poft annisin terre- 
ftrefolum induruerit, exeo philofophusoftendit, quod.oftia Ni¬ 
li manu hominum excauata atque elaborata fuerunt Ex eo quo¬ 
que quia poetaantiquitatis, St veteris cuiuslibet paterMeraphi- 
dis nullolocomeminerit, quafihuiufmodi vrbsterreftricuteco- 
tignata nondum effet Idautem ex eo intelligi potcft,quod- 
fquamm.q atqaetedioria Conchyliorum durefeentia item Gelli- 
norum (^Telhnarum , ciedo^ adhuc ibi palfim reperiantur, qu.« 
quidem refidua: reliquia: lunt Oftreorum Concharumque, qua; 
ibi mari terteftrem fcilicet cutem recipiente reltiterunt. Atque 
ita philofophus interpretatur, cenfetque iEgyptum mare olim 
fuifle. St poftea in tertx faciem conuerfam. Mihi autem potius 
idetur, paluftrialocaeafuilie, St ob hanc rem inhabitabilia at- 
ue inc.ulta c^m aliquo tempore fuillent, mox fimo inuefto con- 
/oudari, iiccari, colique a mortalibus ipfa cffipitle, cuius fimile 
quid circa Argos quoque accidit, vt paulo poft didfuruseft. Ar- 
CTos namque illud quod hodie homines habitan;-,pa!udofum olim 
fuifle proditur. Atque ad hanc quidem cxpofuionem quadrant 
quoque rationes allata;. Obidenimoftiafunc manufadfa. namq; 
quanquam Nilus limi vim magnam lug-ierec atque diiliparet, 
tamen quia magnitudine aquarum quafi obrui i£gypuincola; 
videbantur, oftiaac exitum fluminis excogitarunt Quin & po¬ 
eta Thebarum tanquain opuieiittflima vrbis nieminit ,deMem- 
phiteautem reticuit, hac fortallis de caiiia, pi.opterea quod non¬ 
dum vtbs illa habitaretur, fed paluftrisftagnansque adhuc effet. 
C^^anquafir autem tefta Couchyliorumibi leperiuntur, non ta¬ 
men ratrp iisc neceflario offendit mare quondam fuifle rEgyptu: 
.namiDraoncibus quoque alcifllmis, quiifing^a-tnaridiftant,e- 
Teftacea- ;^fJJ.,odl "^eflacea reperiunturifortafle quia xchementiores venti 
crsrinmaa jjjaitujiiipfaabripicntesafinibusmatis vfque ad iugamontium 
tibus repe- ^^iPifEmaDroieccrinc. Secundumauteminterpretacionemmagis 
nantur. ad veritatem propius accedere, ex ipfo quoque Ariftoteleintel- 
lioipoteft.lnfertenim eiufmodi Tcrha.In eaiocq qute exhumi- 
dispaluftribufque ad terree foliditatem perucnetunt Immohanc 
quoque didfionemprofett. Tale quid circa aEgyptumquoq; con¬ 
tigit Quo didfo pofeft patere fermonemefle, quemadmodum 
expalultrihumiditateinficcamfirmiratem mutatio fiat Hucuf- 
Gorqpij que Olympiodotus. Sed loan. Goropius Becanus longe aliter, 
opimo. quam Oiympiodorus veterum opiniones refellit, cui dodfiffim» 
viro ego libenter affentiorrquamobrem quieille fupet hac cuti- 
loi 
ofiffima queeftione, in quampletiquc viti dbifti inciderefatpefo- 
lent, fctipfit, cum ad rem noftram omnino faciant, neutiquam 
mihi filentio inuoluenda exiftimp. Is igitur poft allatas aliquot 
veterum opiniones, nimirum Herodoti, Platonis, Ariftotelis, 
& Plutatchi, neque alios inquit, rogabo fetiptores quid hac de rc 
fentiant, pofteaquam video totius eruditionis coryphoeos, Sc 
non antefignanos modo; fed ipfos etiam imperatores omnium 
difeiphnarumin eadem eflefententia, & vt Cut, eifdem rationi¬ 
bus niti- Non igitur eft mirum, fi noftratesquoque homines eif¬ 
dem argumentis indufti, quibusprilci illi feriptores, nihil certi¬ 
us habeant, quam tota hanc campoium latitudinem, quaiMofe, 
Scaldis, Oceani, Arduennxque finibus continetur: Delphino¬ 
rum, & reliqui Phorci exercitus ftationem quondam. non tetre- 
ftiium animalium .fuifle Videndum igitur raihi, au quicquam 
contradici queat, quo vetufta hxc & forte Ogygia afltrtio vel c- 
leuetur, vel (quod forte Ipcro) tuta nihili efle & flocci pendenda 
videatur: fed modo rationum pondera, non magnifica teftiuna 
nomina, ftatera-appendantur.Primum igitur illud quod de Con- 
chylijs magno applaufu argumentum Herodotus'&Plutarchus 
ducunt,vanum omnino Sc quauis palea leuius efle contendo Eo- 
deinenimperuinciqueat,luminas alpes aliquandofub Oceano Teftxcur 
latuifle: quod fi admittant, non plus contra regionis noftra:, qua uimmis 
contra omnium terrarum vetuftatcm pugnem: nam & in illis ■'ilpmm lu- 
Concha;& Oftreorumtefta; inueniuntur. Nihil eft tamaltuin, 
nihil tam ab requorcis fluftibusrcmotum,in quo nonfitreperi- 
reteftaseorum, qua:in folis aquis marinis vitam agunt. C^od 
equidem cum aliorum relatu, tu experimentis diueriorum mon¬ 
tium fuinedodlusCumin aIpibus Tridentuiis& vicinarum gen- Alpes Tti- 
tium (Veronenfibusmaxime, vbiego ipfe non pauca Conchylia dennns. 
reperi) perreptarem altiffimaquxqucmontium cacumina, vtro- 
quepedefenisvncis innixo & manibus pinnato baculogrcflum 
firmantibus & ipfe Conchas inueni, & abijs qui Capricornos, fi- 
ue Ibices & Damas inledfantur , didici nonraro inueniri. Ec 
crebrius haud dubio inuenirentur,filapidesa;que illic atqueinfi- 
mislocis exciderentur. Nunc cum veiftura ilhncnulla efle que¬ 
at,nulUeft lapidicina, mlicumarccsexipfis rupibus exeauantur 
ancfuftisprascipitijs, & capreolorum femitis vel funibus fubeun- 
dse. Cum Igitur eiufmodi teftte internis, vel terrae, velfaxcrum 
Q vifceribusdelitefcant, & in fummis alpium rupibus internate- 
nentur, non poieft fieri, vt illic crebro videantur. Videnturta- 
meh, faxistorrentium vi derafis, aut immani gelu, magno toni- 
trudiuulfis, velflumine, turbine, aquarumue violentiaprxcipi 
tatis, aut ^ifruptis, vel alia vi quapiam naturae dehilcentibus: 
quibusfiat/vt,qua:intus condita fuere,prodantur. Apudvici- 
nos noftrosLimburgos, Leodios, Chondrufos, NamurcoSjHa^ 
nonas, Atrebates jTornacenfes, & alios multos,a quibus,vel 
marmora nobis, velaiia lapi dum genera aduehuntur, non parua 
eft teftarum copia & varietas. Vidi ipfe in marmore c*rnleo Io- 
lidiffimoPeiftinem &ipfmsfedem ita affabre delinearam, vt ni¬ 
hil ars fimile pofle videretur. Vidiin filice duriflimo (Habeo& 
egoinmufeo filicem quem cum forte rumperet quifpiam pro ex- • 
cutiendo igne, afperam Chamem, eiufque.fedem intus, oficn- 
dit.) Bethunisaduedio.quo vite apud nos fternuntur, tot Con¬ 
chulas totas lapideas, & conclufis valuulis integras, magna, vt 
cura & arte exiliis fuifle coemeuto aliquo compaffus iudicare- 
tut. InfuburbanoParitienfiagro,qui fupernecopiofaftugelu- 
xurians, fubtuscaua magna fui parce eft, Sc vehiculis permus, 
inueni tcftasnon paucas Turbinum marinorum, elegantiiffmo 
ordine & tortas, & tuberculis infignitas,atque ita omnibus mo¬ 
dis peifea:.as, nihil vt prreter viuum pifciculum , ad integritatem 
T-, deeflet. Vidt in Anglia lapidem, Hummis montibus excifum, Percaia 
qui Percam ad vinum exprimeret, ne minima quidem lineola ad 
perfcffionem dcfideraca.. Nec pauca mihi monftrauit Veuetijs 
Andreas Lautedanuss'antiquitatdm omnium & natura: miracu¬ 
lorum diligen,tiflitt)us obferuator& curtos Quid multis: nemi¬ 
nem eflecredo non omnino ociofum natur* fpeffatorem, qui 
non fimilia multaobferuauit Omnibusergoeiufmodilocisma- 
re aliquando fuperius fuifle, necelleciif fateri,fi proba illa fit col- 
ledliojqittede Conchyhjs marinis Neptunum anorum finibus 
induxit: atque ita nihil mihi oberit, quo minus dicam noftram 
teoionem non minus antiquam efle, quam ca:teias omnes,in 
quibiisid geniiS Conchylia funt inuenta. Satis hoc quidem mi¬ 
hi eft ad H ciodoti&: Plutatchi conclufioneminfirmandam.Sed, 
quiaabfurdi illatio, quamuis fatis ea vade procellit, falfa efleo- 
ftendat, non tamen rei, de qua quxritur, naturam explicat, atq; 
idcirco animum dubitationi non eximit, fed plcrunquc magis . 
, inuoluit.fatiuserit veram afferre folutionem. Ha:c tamen non 
potetitexhiftoriaimonumentisaffern fedpstendatotapft ephi- phuolop l 
lofophia: penetralibus,ad qu* rapi videmur hac mirabilium con 
Ei fideratione. Sed quia natui* arcana non funt nobis hic tradan- 
da, obiter & breuius, quam res poftulet, difputationis munere 
defungemur. Materia generationi fubieda ficut omnes formas 
xquerecipere poteft,itade fuofinufiue potentia nullaseducir. 
Si enim educeret, ante habuiflet: deinde educere, agentis eft:a- 
dio vero omnis formam pr*fuiffe monftrat. In materia igitur 
forma fuerit, cuius efficacia ali* form* producantur, quod eft 
abfurdum Aliunde igitur form* procedunt atque rerum eden¬ 
ti* Nonabelementis,nonac*lo, quorum form*funtadioni- 
busptoprijsquibufdam& motionibus addid*,ita vtnihilpof- 
fint excellentius efficere, quam ipforum mouendi poceftasfe- 
latjnifi velimus dicere quicquam effe,quod alteri vitam dare pof- 
fit excellentiorem, quam ipfummetpoflideat. Quomodo igitur 
dicitur. 
