DeTeftaceisLib.llI. 
8i 
dicitur, homo generat hominem&fol? eo nempe, quod homo & ^ lijfle dicemus, fiomniajd genus ad animalium partes fint reuo- 
fol materiam pt^pareiit,vt idonea fit formae tecipiend^.Caelum n. 
hominem fi generet, id faciat,quod longe fit crelo excellccms. co¬ 
gitandi intelligendiq; facultate.Non igirur caelu formas dat.fed ad 
tormas recipiendas,materia difponit & aptat; qu® quidem difpo 
litioeoufqipertinet.dum id tantum producitur,quod caloris , fti- 
gotis,ficcttatis & reliquarum qualitatum qu* his funt fecundarix 
efficacix, produci poteft. Pigurx igitur forfanquxdam coelo de¬ 
bentur; fed fi vita accedat, alius nunc opifex quxtendus, quiccclo 
Formatu fit praftantior. Hunc formarum datorem nuncupemus,qui le per 
dator quis cotum vniuerfum infinuans, vbiqueadeft, vbiq;materisptxpa- 
rats formas dat, & eas in ea tantilpet cbnferuat, dum materi* c6- 
pago & prxoaratip ferre poceft.Hic, fiue vnus fit, fiue multas lub 
fe intelligentias habeat, imperio & poteftate fua totafoimatum 
orbem adminillrat, & cuique materi* dat pro eo, atque ad fufci - 
piendum eft idonea. Hic ranis & pifciculis ru aere, hic muribus & 
vermibus, & exteris animantibus elimo genitis, materiaptiusa 
cxlo prxparata, formas infundit. Vbicunque igitur humor fiue li¬ 
quor inuenituradTeifaceorum vitam idoneus, viuaTcllaceagc- 
nerantur. Vbiv. materia erit capax,illa quidei 
dat, vt tefta quid fit & vpeetur, non poflic veto viuo pifciculo,!!-^ 
Conchylia fiet vt teltaduntaxat, nonpifciculus, 
curquan- generetur. Formas autem iftas,fiue figuras accuratas & anima- 
doq; vilia, Jmm proprias, non cxloaferibo, quodinftrumentotuni peculu 
cur& Te- j^esformasdarcnonpoteft; fedipli formarum datori, quemiin- 
11? tantum g^^Jsfpeciebus alium & alium adefle, tamquam efficientem qua- 
nafeantur Jana ideam, fi dixero, id dixero, quod pollem tueri. Ahcuctpix 
latomus quidam viuum bufonem in medio marmore inueuit. 
Biifoviuus Qijod fi eo loco aptus humor bufoni fuit inuentus, quid vetat 
in medio quo minus aliquando hquor in faxis inueniatur.quo marina quo- 
matthore que animalia generentur; viua quidem 11 locus & humor ferats 
, corporata vero cantum, fi humor vitam non admittat ? Opifex 
enim progreditur eo, quoad eius materia patitur, vitta piogtcflu- 
tus, fi loci Si materi* inopia non excluderetur. Non ell igitur mi¬ 
rum teflasin montibus fummis inueniri.- minus veromirumin 
illisinueniri, in quibusfalfugo aliquaeft, maiinxfalfuginicom • 
pat. Similis enim materia ad tormas recipiendas eft apta. In aEgy- 
pto igitur, regione non falfuginis modo,fed nitri etiam ferace, 
quis admirabicurConchylia generari ? quis etiam in noftrx regio- 
.canda.Egocettenullaminuenio, necfuifiequidemopinor, non 
magis quam animal aliquod fuiflc, cuius vel lingua, vel dens 
gloliopecra dicatur Nam quamun, his jocis amari non longo ^ 
interuallo diflitis fufpican quilquam pollet Cateharix denresef- 
fe, non tamen idem libi peiliudctet uicoileillo, q.ui Aquilgrani 
imminet, tantum id genus pilcium fuille , quantum fuilfe de 
gloHopetrarum copia conieftaii debetee Generanturhxc in ter GlolTope. 
ra, perinde atque alui a finiti generis lapides , nihil cum viuis ani- trarum co? 
maatibus habentia c. nuTiunc. Eodem ,& adcofderpfontes, a- piavbi. 
mando faxeoslerpcntes IiLrndix, quorum vnumin Angliavidi Serpentes 
fpirisinle concoiuimi, qui non alia latione proucni: in lapidum laxei. 
metallis, quam Cunchx apud Megarcnles Apage illos, qui vi- 
noshosleipentes tuiiie , & nicaiuaincnco inlapiuem veiloselie, 
de quibus nclcio fabulis pcifuadcic nuuntur. Nacuixiunthxc 
noii hominum, miracula: & ne mnacula quidem, cum vuleiuur 
perindeatquecxteia,e caulislui$apta. Quod vero quxdam in¬ 
ter hxc lapidsfcalic, quxdam nou; id luccis & Ingori tnbuen- 
diim. Mulli enim humores fiue liquores funt, qui lapidisindu- 
Vbiv. materia erit capax,illa quidem formx eius, qj*x „ randi vim habent, lii Teftis igirm Conchyliouim qualdamclt 
jii.o- -- n ..I-i; " videreTertas adhuccHc,ah.isetiam inlapuiemci.mli jlc can Cai>cri fa¬ 
ctos vidimus totos laxeos, in quibus crulta & quuquid intuse- xei. 
rat, in lapidem dcgeneiarac. quominus eft miiaucluai fi iii Con- Perex la- 
chis id fiat, natura lua muto durioribus Sed quid egodcCiii- xcx. 
ftaceis dico, cum Pcicx etiam faxex fint inueiu.x aeque adeo 
lapidei ferpentes 5 Ad vim itaque formatricem in Concliv his no- 
ftris recurrimus qux m quaque re id facit , quod pixUaiuiifi- 
mum in ea fieri potelt; pro elcroentoium miftioue. Vbi ergo 
viua fieri non tulit matenx difpoluio, aut locus,illic figuram Lapides 
falcem induxit, viram additura, 11 locus & temperamenta permi- pilcibus 
fillenc. Inlitore Anconicano faxa magni ponderis. quinquagin pixgnaa- 
ta & plurium etiam librarum , e mati trahuntur : his colos & tesvbi 
conftitutio exterior ea eft. qux lapidi aetici, rudis nimirum Si 
non difficilis Ixfu aut tiitu; inteiior vero crufta, aut tunica d« 
ra& qux poliri polii tihaudlccus atque i nterioraeticx tunicaj co¬ 
lote etiam fubcxruleo, ne hac quidem nota abaetite difccdcns. 
Rumpuntur hxc faxa maioribus malleis ferreis, magna vi im- 
padlis non quo intus, vc in aquilx lapide,^lius calculus inue- 
niacur, feijquopifciculideliciatillimi extrahantur, ciuldem gc- 
mseafubteraneaarena,quxloco& natura malinis vadisrelpon C neriscumSolenibus,quasCappaslongasVenetiappeliantifedeo Cappx 
det,illaadmirabitur! Gumeatemperamentumquoddamliquo- ' ' ^ 
ris marini exugat,Oceano in terras furfum per omnes canales ma 
gna vi irruente. Cauis igitur fubtetraneis,& maxime ei areux, 
qux proxima eft aquis, per orbem tetrx fubtus meantibus liqii or 
quidam apud nos communicatur, qui Conchyliorum figiuas fa¬ 
cile induit, vitam etiam accepturus, fi locus viuum pilciculum 
n A alerepolfet. Videmus itaque Antuerpix quibufdam locis, poft 
quam ad aquam hanc fubterraneam fodiendo ventum eft, ma- 
gnamquandam cruftam ad duos pedes, vel eo cralfam laliquan- 
L ° do etiam tenuiorem, qux tota eft ex eiufmodi vana Conchilio- 
yiaeru ^Qjjgg^jQjjg jQjgujgntata. quali vena quxdam lapidis aut 
marmoriselTet Necporiovfquaminmati autlitoretautacon- 
geries Concharum cuiquamvifa eft, vc ftuftra fomniemus,ica 
paulatim mari recedente finire congeftam. Nam fi ita hoc euenif- 
fet, cerneremus adhuc in Zelandi*, HoUandix & Flandrix lito- 
ribustant^crairitudinis congeriem iaceie. Quid?quodPcdl;imum 
in litoribusnofttis magna cit raritas, adeo vc a D. lacobocmari 
Gallaico pro moftris afferantur.' at c follis noftns infinita copia eft 
edudfaquamin vallo, quodmontisinftat cuiuislicet videic. Et, 
qui Conchulaslegere voiet.ei nihil opus clf adlittora proficilci, 
in moenibus habet plus mulco quam litoribus abundanti* Ego 
it^itur non magis hic mare luillectedo quam in lapidicinis Me- 
Fapis C6- garenlium, e quibus Iapis'vlfodituc Concharum marinarum coa- 
chis refer- fitu conflanscxcetoqui candidilIimus,quemarciplaConchida 
tusipud appellarunt. Quod Ii mare huic originem caufamque nalcendi 
Megatcles dedillet, in Pirxo potius debebat inueniri. lam cum tota Grxcia 
vatijs promontotijs in marecicuriat, varijs finibus mare admit¬ 
tat, nufquam tam,.n Conchis, quam Megaris, inuenitur. Vei nam 
noftra crufta lic induruilfet, vt lapidem quoque folidum compo¬ 
neret. Nam Megaricus ille adeo folidccoiuic, vt Catis, Phoio- 
Dentes in neifilij Icpulchiura & aha non pailca opera ex eo fafta fuille Pau- 
folTisin- faniasteftetur. Adeandcmcaufam dentesilliinfollis inuenti, le- 
fercndilunt, qui Carchaux dentibusadamuflim relpoiidenc, uifi 
quod de certa, inquadiu latuerunt,piocandido,pullum colo¬ 
rem videantur traxilfe: inhis aliqui funt leirati, aliqui citra ler- 
ram in acumen tendunt; omnes tamen acutillimi. Sedquia pau¬ 
ci funt, qui Carcharix Canis dentes viderunt, lic vt non dentes, 
fedlinCTUxferpentinx vulgonomiucntur: quibufeum tamenni- 
ft “ • hil habent fimilitudinis. Huius generis fiue dentes, fiue linguas, 
^^pentinx ^ Antuerpiam frequenter extrahunt minore miraculo, 
^ ntes qui ^ dens videri queat, non cognofeant, alloqui 
clamatura, carchatias hic olimhabitalle. Quibus lapides hi lin- 
gux videntur. glolfopetras eas nominarent. - Hos paiijation' 
Ueaci. 
LingusE 
O 
eux videntur > glolfopetras _ 
buHoflum lapidem illum vocabimus, qui fimilicerefolfis vrbis 
nollrx eft extradus. Huic longitudo lefquicubitalisj latitudo 
qua maxime patet, dodrantem xquac, paulatim in cufpicem 
obtufam ad lingux formam produda , colore & duritie bafal- 
tem refert, pondere ferrum , parte fuilatiore& cralTiore forami¬ 
na duo habet ea amplitudine,qua in caluaria equina oculorum 
Sauitates videntur, extera lingux bubuix non dilfimilis, Vt me¬ 
rito vel ab ea, vel ab ingenti magnitudine bugloflus vocarrpolfit. 
Cuius, rogo , maria* bellus, & quod os in hunc lapidem traa- 
delicatioresquodnonaquamanna.fed rore quodam tenuilfimo, long*. 
per lapidem imbibito palcantur. Hi plurcs numero, ad viginti, 
modo plures, modo pauciores ita laxo includuntur, vt lingulis 
fuus Iit nidus, ad magnitudinem & figuram pifcis omni btis linea¬ 
mentis lefpondens. Inter nidos faxeo iuterftitio relido ex his 
veluti e vaginulis rupto lapide eximuntur integri Solenes, ad pa¬ 
latum & lumbos dchca.orum plurimum faduri. In his igitur 
lolidillimis faxis, in quibus aqua nulla, nullus liquor, i nuenitjir, . 
prxteieum. quem pilcis coniuct, non figura modo Dadylifi- 
ue Solenis,fcd vita etiam Sc omnis pifcicuhlaus perficitur & ab- 
loluitur, melior v c multo fit, quam ii in )plo man exri a lapidem 
natus fuillec. Si igitur in his laxis viuos abfolutolque cumvn- 
guiformi fua fiftula Solenesinlclligentia hxc, formarum difpen- 
latiix formauit,quid in eildemfuilfcdicemus, figurati quidem 
ad pileem hunc coipoiis,uon vero viui piocreandi facultatem ? 
Figurarum eniin, qux animantium corporibus funt pioprix, 
tum esium etiam, qux corporibus non viuis eodpm femper n o- 
do iiilunt, conrtaiui fimiliiudiiiis perennitate, caufam egoab ef- 
D fedncibus ideis , non a coeli duntaxat materia & foima, tiuf- 
que motione circulari, pendere credo: atque Ita in vnuurlumfta- 
tuo vim viuin quamque foimatticem tantum vbiqpe producere, 
quantum maceria capere poceft, atque ita muka corpoiatura 
quidem hoc, vel illud animal clie, vita vero nequaquam. 
EflaUtfuo < ro ih e tenuat jinondaltir -vitra 
Sic animalium ecam cerrellnuni olla > nedum marinorum, in ter- 
rageneiaiuui;arqiiemodo quidem olla peidurant, modo vero Oflain 
fucci lociquc natura in lapides cranlcunt. Geoigius Agricohi in terragenc- 
agro Lunebnrgtnii tclfis eft olla beUuariiin inariiiarlnn orcaef- ratitur. 
fc, &:iu lapides conucrfii. Plinuiseti..ni c Thcophrallo ollam Oflain la- 
tenana!ci& lu l.ipides tr.mliie aucho.-cU. Huc torlaniefercn- pides 
da fint olla illa enoinna, qux gigantuin tuille vana lurminum 
ugenia cicdukuiut. Verum ne vitciius quair. Conchjha no¬ 
li.a & olla beliUTia pt.lculant,natutx Iciinia excutiam; hic fi¬ 
nem hmc conlideiationi impono, cerrus ncu.iiiein fore, qui 
noftra hxc bene rummaiic, quin mox lic coneiulionein illam 
eConchihjs connexam derilurus. Hoc igitur ni commune re- 
fponfumficomnibusi;squiConchas,& magna prfciumofla no¬ 
bis ingellere. Miror equidem PlucarchuAi hominem philofo- 
phum, illud non auimaduertifle, vel ex eo laltcm, quod in mon¬ 
tibus etiam diceret Conchylia inueniri. Quod fi verum fuit, plutarchi 
quare nonxque alfcruit, luperiorem Aegyptum atque inferio- 
rem man coopertam fuille J Hocfifatetecur, InThebaidatan untia 
dem & ipfam Aethiopiam mare deduceret, & iplns tandem 
alpes fubmetgeret haefua colledlione. Sed vereor fi multus fim 
in hac concliplione infirmanda, ne ego prius ambitiolx in te cla¬ 
ra teprehenfionis accufer, quam Wutarclius inconliaerantix. 
Mulco certe prius Etatofthenes fefccoilit in Conchulis Si lalfu- 
ginis caulis apud eosinuenex qui a mari longe fune remoti, prx- 
cipuam illam quxftionem elle aiens, Quinam fiat, vt duobus tri- 
bufque ftadiotum millibusamati intra mediterranea,plurimis Conchx 
locis. Concharum Sc oftreotum, & Cheramydum ingens multi- folfiles 
(udocernatHCi&ptxcerhxcfallieciamlacus inueniantur,qua- 
1 > fi mari 
