8i VlyfsisAldrouandi 
fimaria effctit (vtifit) circa templum Hammonis, &in ea quae A modoad motum Teftaceomrli athnet. « Alberfus Magnus tra^ 
... ' ' . /« i- • 1 '1_i._i _ t^orii>nrvi frt ir*iic r*arfi»1 m #»»fpriiTiriJiTi niiieilirarpiT» elie i-» 
B 
Grauidadi 
cuntur,fed 
dit ideo paruam in ipfis partium cXteriorUm diiierlicatem eilc ^ ^ 
quoniam animantia funt, quae yno Codemq; loco remanent,8C 
li moueantur, paruum eflemotumrefleqi quae nullo pa£to moue- j 
antur, fed affixa fempei harcant.Eft autem ha;c dodtina Arifto ■ 
telis. 
COITFS. PARTFS. GENERATIO. 
I Demphilofophus qui omnium animalium naturas quam di- 
ligcntillimeperfcrutatus elt, coitum, quin & partum iftiufmo- N5 coeunt 
dianimantium generibus, quae tefta integuntur, adimit Nam 
edi i n decimoquatto capite libn primi dchiftoria anim.ilium fu- 
pet eo ambigere videatur, inquiens: An Teftati generis vlla co¬ 
eant,incertum eft ; plurima tamen non coire apertum eft. In 
quinto nihilominus eiufdem hiftorix capite decimoquintohoc 
vnum fere genus totum expers coitus ellefctibit, & in ijoni ca¬ 
pite trigelimo, tefta intedia, inquit, vt Pedlines, omneqneO- 
ftrearium fiue Conchiarium genus, arque etiam Cruitainte- " 
dlatuncoptimafunt,cum grauida, vtlate in Locuftis&reli 
quishuiufmodi patet:fed quanquam teftainrcdla grauidadi-“ nonpariut 
cimus, tamen nullum eorum , vel coitum, vel partum vide-“ 
mus Sicille Sed tamen in dodlillimo Gallieni Imperatoris epi- 
thalamiolcgimus. ' 
— j-Non murmuTUVeflracolumhi, 
Brachia non hedera, non •vmranc ofcula concha. 
Et in mari rubro quafdam etiam Conchas uafei feribit a Aelianus a li.io.c.io 
teftistumnonlcuibus, concauis,& fedlutis diftiniftis, tumla- Concha: v 
bris acutis, quee cum coeunt inter lefic altet no incutlu coniun- bi coeant, 
guntur.vtcanquamduram 1'errarum coeuntium dentes videan- 
-- -o 1 o , L ■ • I j- ■ ■ turinterfeConuenire,vDdefiat,vtlipifcatorisnatantisquancun- 
longinqua charumfpeciesmmedioterrat&in montibus&inapidicinism- a^em, etiam fi fubcam os fubeft, mordicus apprehenderint 
a mariCo. ueniri ,_quy funt prope Syraculas. Matus miraculum elt quod finniitet fi articuli locum comprehenderint,neqi id 
mirum efle, cum tanta fit marginum acies Vr vero exadtius quif- 
piamdeXeftaceorum ortu & generatione volens facis fiat, non hl.yilt^en, 
ab re fuerit altius ea ex eodem b philof opho repetere, quae is inte- anim.r.u. 
grofuper ea capite complexus eft.GeneiacioTeftatorum,inquit, Teftatoru 
quoqi pattim fimilis, paitim difiimilis cattenseft. Idq; euenit ta- generatio 
tionciquippecum animalium comparatione plantis, plantarum quibusco- 
animalibus alfimilcntur, ita vc femine gigni quodammodo ve- paretur, 
lut animalia videantur, vt alio modo non lemine, & tum fponte, 
tumexfe,autalialponte, aliacxfe oriri. Sed quoniam naturam 
ptopoitioceplantis lefppndentem hic genus habeat, hinc tefta 
intetftum aut nullum in terra gignitur, aut paruum iqualegenus 
Limacum eft,& fi quid eiufraodi aliud lic, fed tarum Atinma- Limacum 
lijfimiliqjhuirioicmulta & varia gignuntur. Genus plantarum ortus, 
contra manlocifq;hiiiufm odi parum & nullum fere: in terra au- 
temh Ec omnia oiiuntut Habent enim naturam proppttionalem 
atqi difiun^am. Sed quanto vitalius humidum, quam ficcum,& reftatacut 
aqua, quam terra eft, tanto natura Teftatorum, quam plantatu, piatis viua 
viuacior eft. Nam alias eo quidem fpedfanc, vc ficut piant* ad ciora. 
tertam, fic tcftata ad humorem fchabeant, quafi plane* Oftrea formqraul 
terrena, Oftteaplant*aquatilesfint Hinc etiam fit, vt multitor- tiplices in 
miora fint,qu9in humoregignuntur,quamqu*in terra.Humot humorege 
ui Yii,, .- __r_1_ enim naturam habet ad emng^dum afFotmandumquehabilio- nitse. 
^ Infeftafenfiburpr* ita eile omnibus coiiftareaflerit,,n‘ain & vi- remquamterra,nccmultomin«s corpulentam eam, qu* potili jnla- 
" „ fu&olfaftu.&guftu.liifedla cnim,inquit,tam pennata,qua ' fimumiHmarihabencur.Humotcnimpotulcatusdulcisquidcm cunonn»- 
non pennata, proculfentimn,vtmcl Apes & Culices didti Muli- alumnufqjeft. Q£amobremqu*faoguinccatci«i necnatutaca- fcantur. 
ad illud ducit, via, qu*ipfius teftificatione longitudinem habe 
at trium millium ftadiotum Hic enim plurimam Ofttcorum col- 
luuiemeire,& falisetiamnummultuminueniri,& maiinas exha¬ 
lationes in fublime ferri, propeipfum etiam nauiutn maritimanl 
frat^menta monfttari, qu* hiantibus terris fin t effufa; tum etiam 
columellasextare,fuperquibusdelphinifunt .habenteshancin- 
feripeionem, av^tiveceeep . His Eratofthenes induftus, Stra¬ 
tonem Phyficum, & Xanthum Lydum laudat, qui inter c*tera, 
qu* multatecitat,exiftimarinc ipfum Hammonis templum pri¬ 
us ad mare ftetifle; ac deinde mati defluente, inmeditenancare- 
gione manfifleiatque oraculum , quia maiiadiaceret, eo celebri¬ 
tatis , & nobilitatis pemenifle, non efle a ratione alienum: alie¬ 
num vero a ratione efle, fi dicatur, quam habet claritatem & exi- 
ftimationem hoc tempore, eam in canto a mari interuallo acqui¬ 
rere potuifle. iEgyptum pr*cereaprifcis temporibus adPelufias 
vfque paludes & montem Cafium & lacum Sorbonidem, matis 
inundationibus fuifle fubie£tum ,inditio effe, cum falfugoeffo¬ 
ditur, puteos ipfos aren* & Concharum plenos inueniri, quafi 
mare antea regio fuiflet InhisXanthi duftis nihil Strabo inuenit 
abfurdi, fed ad Stratonem reprehendendum, qui inter c*tera ar¬ 
gumentum defundo maris attulit, quodnec Straboni probatur, 
necquicquam habet momenti ad ea,qu* modoftatui, eleuan- 
da Aduetfus autem Erathoftenem, Stratonem, & Xanthum, ea¬ 
dem dici intelligantur, qu* contra Herodotum & Plutarchum 
funtanobisdifta.DeConchulis itaqs & Oftreisfatiseft refpon- 
fum, illic ea nimirum teperiri, vbi fuccusidoneus ad ipfotum ge¬ 
nerationem inuenitur, nullam maris delapfi indudla neceffitate. 
H*c omnia Gotopius. Sunt & alia loca,in quibus iftiufmodi C6- 
chylia longe a mari diflitisinueniunnir,vcin Heluetijsreferentc 
Locaalia ZoographoinagroSoloduienfi-Sctibit&GyraldusmultasCqn- 
chis refer- feribit Gyllius ("ex Athenxo, vt videtur j fuper erutis e terra Con- 
ta. chylijshis verbis. Pofteaquam, ficut ait Nicolaus Damafeenus, 
lib. 104. Hift. ad Apameam Phrygi* vrbem Mithtidatici belli 
„ temporibus motu terra difcellillet, lacus quiaiue ibi nunquam 
,,comparuiffent, tepente extisifle, fluuiofqi& fontes nouos ex 
,,eifdemlocistert*motuexcitatos fuiflc.veterefq; multosexa- ( 
„ ruilTe, ac nimirum plurimam aquam tum dulcem , tum falfam, 
„ tametfi ab eis locis mare longe abeffet, ex viftetibus terr* fic 
,, emanafle, vt tradfum vniuertum tum Oftreis, tumalijspifci- 
bus marinis leferferint. 
SENSFS. M O T V S. 
. Qllicea teftainclufis (ideft, Teftaceis) fatendum eft, inquitPli- 
C^ib.len- ^„j^5^t,^^^IIli^gfl•efenlum,vt Oftreis.Ettuifus.-Caient,Con- 
fibus cate- omnique fenfu abo, quam cibi & periculi. Atque hoc 
ant,&qui- gfl-^quod&SuiJasfcnpfic, Conchas( TUS quamuisca* 
bus non. (.p^as tamen fequi videri, odorandi fcilioet facultate. 
C*terum communis pi *ceptor Anftotcles vifum & alios exter¬ 
nos fenfus Teftaceis non negat Nam in quarto de animalibusca- 
Sefus exte piteodfauodifputans.docenfq;quibus anrmalibus infitfentien- 
riotes ha- jj, Mollia, & qu* vel ciufta, vel tefta operiuntur, acq; etiam 
berc. . - - ... „ . , - . 
Infedforu , 
fenfus. 
Mollium, ones. IamS*pi*, Polypi, Cammari, odoreefcarum alledlatica- lidafunt, canafei inlacunoapoffunt;miq;J*etiainfilfisaquis, 
piuntur.& Poiypi quidem ita adh*refcunt, vt auelli inde non qu*fiinpotulenciorcsgjgnuntut,vtTeftata,vtMolIia,Vt<Jtii- 
poffint, fed truncari indenon patiantur. At vero pulicaria herba ^ Itata. H*cenim omnia languinc vacant, & natura frigida Icnt, 
pulic 
admota, protinus ab odore cius refilire dicuntur. Guftus etiam 
fimilisracioiinterdumenim cibum profcqiuiimiv diueifutn,nec 
Apum gu- etfdem faporibus omnia deledantur. Nam Apes nullam adrem 
ftus. putidamfolent aduolare, fed dulcia petunt, Culices nuila dulcia 
geftiunt, lea acida. Tadfu vero fentire omnibus datum animan¬ 
tibus eft. Quae autemfilicco tegmine operiuntur, olfadfum,gu- 
ftumq; habere conftac, arguiticnto efcarum Puipuiis einm e- 
fcas putidas Purpurarij emoliuntur & accedunt ipliead eiufmo- 
di efcain a longe, vtpoteodorantes. Senfiis item faporumijsin- 
elfe, eifdem illis rationibus patet. Sapore enim rerum eatundem 
qu*q; deledlantur.ad quas veniunt odoribusinuitat.a , quosgra- 
... tosfenferunt&difcreuerunt. Adde quod qu*cunq; os obtinent. 
An rA eat, y^jj^ptaspeiTaporuin atttadlionem euenit & dolor. De vifu 
r & auditu quanquam nihil certi, manifertiq;habemus, Vngues 
4,ouc y la JJ,y,g^3J(^JgpiJ^nlfef^l3tl■ahere,infenufq;fubfiderecernuntur, 
quotiesferrameutum fentiunt admoueti. Exiguo nauq; eitant, 
rcliqqo autem toto corpore perinde ac in cubili, occuluntur.Pe- 
,, dlinesquoq;admoto digito dehifeunt, moxcompiimuntfevt 
Natices,vt cernentes. Naticesitem quicapiunt,ncnaduerfo flatu fed fecun-. 
capiantur, do adeunt, quoties efcam perfequuntur. nec voce vlla.fedfilen- 
tio agunt, vtpote cum & orfaciant&audiant. Nec fieri pofleai- 
Echinus. unt,quin fubtetfugiaDt,fi voxproferatur. Echinus inter Tefta- 
ccagenera quibusTacultas ingrediendi eft, Vertibula, Glandef- 
que inter impobilia eiufdem generis, olfaffum minime habere 
videntur, Ha£tenus Ariftoteles, apud quem in quarto de patri¬ 
bus capite quinto, cum explicaffec partes Mollium , Cruftato- 
rum, Teftatotum, atque Infedorum, ad cibum accommodatas, 
legimus, oportere certe vtillud habeant quod ei parti proporcio- 
netut, cui fentiendi principatus in fangninco genere mandatus 
eft, hoc enim in omnibus animalibus ineffe neceffeeffe. Quod 
Sedftagnismarinis & iuxta amnium oftiagignifolent. Qji*- 
runtenim vna teporem, & alimentum. Mare autem humidum, 
mulroqi corpulentius aqua potulenta eft, atqj etiam fua natura 
calidum eft, vt particeps omuiumpaitium fit, videlicet humoris 
aeris,teri* Icaqi omnia adipifcuntui, qu*fingulis hislocisgi- 
gnuntur. Plantas enim teir*incolasquifpiam efle ftatu erit, aquq tttf? 
aquatile animalium genus, aetispedeftie.fed quod magis ininuf- incol*. 
ue & remotius aut piopms res conflet, magna miraque differen¬ 
tia exiftit Quartum genus non his locis qu*rendum eft, quan- 
quamaliquid effe exigit ordine ignis. Ider^im qnartum coipus 
enumeratur. Verum iguisfempetformam non propriam habere 
videtur, fedin alio corpore Aut enim aer, aut fumus ,auc terra 
efle videtur, quod (gnitum eft.Sed enim genus hoc apud Lunam 
qu*rcndum eft: h*c enim quartam iliam diftanciam adipifcivi 
detur. Sed de his alias. Natura Teftati generis confiftit, pattim 
fponte, partim aliqua ab ipfis emifla facultate, quanquam f*pe- duobus 
numero ea quoqj fpontina oriantur couftiturione. Sedgenerati ^lodis. 
ones plantarum accepiffe hoc loco congruit. Oriuntur emm ea¬ 
rum ali* femine, ali* auulfionc.nonuull* etiam fobole.vtc*- 
pe. Hocigitur tertio modo Mituli gignuntur, quippe qui mino¬ 
res fubindeiuxta principium adnafeuntur. Buecina& Purpur*, 
&qu* fauaredicuntut, quafiafeminali natura humores quof- ^ 
dammucofos emittunt. Semen vero nullum effe eorum putan- Purpuraru 
dum eft, fed quo diximus, modo,plantis aflimilantur. (^am-«ut magna 
obrem larga eorum copia prouenir, cum primum conftitetit ali- copia, 
quid. H*c enim omnia, vel fponte vt oriuntur, euenit. Itaq; ra¬ 
tione tunc magis, cum origopt*cefl'etit, cofiftunc. Aliquid enim 
exetemeti fingulis ptoficilci credendu metito eft ab eo principio 
cuifoboles qu*qi adnafcitur.Sed cu fimile habeant facultate cib. 
' [icibi.fauaDtii fubftantia fimile efle ccoftitutioai 
ptim* 
ezcrcmentuqi 
