DeTeftaceisLibJIL 
circumUicihi populi matitimi calcem exullis in fornaci- 
Vfusadcui Conchaiumgeaetibus couficiuuc candidiirimum,& ad adi¬ 
turam. licandum perquam vtilcm; quamquam minus quam nollra im • 
iSecr vi- bresperferat, Antiqui in vitium cultura Teftaceis vtcbantur,tt 
iium. innuitiMaro hisvciAbus> 
^luodfufenft qutcun^premes virgulta per agresi 
SpargefimopingU! ^multa memor occule terra. 
Aut lapidem bibulam,autfqua lentes infode ctnchtu 
Inter enim labentur aqua,ttnuijqj fubtbit, 
Halttw.atqganimos tollent fata. 
Vbi Seruius, Cochka; (melius CoQchi^ propter admittenda fpi- 
ramina infodiuntur; lapis vero arenarius & propter lpiiamina,& 
propter immodicum hauriendum humorem Ii forte nnnius fue- 
_ , rit. Artifices aliquas quoque Conthas,pra;fettimvetoillas,quas 
cone aru niargaritas ferunt, polire folent, ha; pohrre nitore placentpul- 
pomura. cherrimo,& iridis colobis smulo proque diuerfa ad lucem con- 
uerfione, v t colla columbarum vario, rnde opera vana, oi namen- 
taq; conficiuntur. Ijfdefu chartam lasuigamus, ifque vius anti- 
htib. 14. quus&k Martiali notus, apud quem fic legimus. 
Epig 10^. Lhhh ab equorea cortex Mareottea Concha 
hattmcffenfa curret arundo vta. 
Vfusadfuf itidem marin* fuftragiaprimum fuere, quaspoftea ex 
fragia. tonfe£tas!rOT»WA»j dixere; dcindefaba:alba;aucfolida; in vr- 
naniligneamablblutionis, nigraeauc perforatxin vrnama-rtam 
condemnandi caufa mittifolita:. Solebant olim & Conchis ceu 
vafcuhsqmbufdamfigillaincludcrc, vthodieligneis torno fadfis 
velclaminisftanneis rereifue, quo typi diutius confeiuentur. Ad 
"fln Vefpif. ^nod allufiile videtur "f" Ariftophanes ryadiv otfivat 
QjiolocoScholialtesaddit didtumhoc aComi- 
CO, «5 imTiS-irmr tkIs irlp^-yioit di!-ipa?iHat 
T»s753-i(5 ocuTu» lu XaguaguaiaIndiai 10- 
IL1.4. dee-} gionefimilimodo viri, vt Petrus/Maityr fcribit, pudenda fua 
refta marina includuiu ApudCariarenfes vero eodem tclfe c on- 
Pro clalfi- ebylijs marinis vtuinut in bello ad excitandos animos tempore 
eo. pugna;, quemadmodum nos antiquos liuropa: faditaireautc di- 
Pro pecu- ximi»s. In Africa, in Tebuto regno pecunia; vim habent Conchyr 
‘ liorumPerficorum tegumenta, vt Leonius tradit. In Aethiopia 
hem Conchte quas procellanas Itali , I.ulitani huzios vocant, 
monet* loco funt, nec non Bengala; Goncharum fpecicbusloco 
Baxaruchos monetae vtuntur, licutilegere eft in prima parte na- 
Prolyra. uigationisHollandorumin Indiam. Apud AthenseumDidymus 
inquitfolerealiquoslyra; loco Conchylijs & Oftraciscollilisco- 
cinnum quendamfonum faltantibus edere. Piftoribus quoque in 
vfum cedunt Concharum teftae, quibus fua infundunt pigmeii- 
ta.ijErat ex ijfdem lufus quidam quem llue/l rgaxiv- 
Ludi exdicebant. In eo populus telliilisin vr- 
Conchvlio miffis aliquem relegabat, cuius nomen luijs iplis Oltiacis 
lum teftis ioferiptu"’^«■«rejoKiriCtsfvero ludus erat, quo Concha; per 
fupetneiem aqu* mittuntur, & faltus ipli Concharum pioiefta- 
rum numeranturpriufquam mergantur, ex iplbq;Lituum nu¬ 
mero vidtorpronunciatur, vt pluribus Pollux docet in nono, vbi 
etiamvnoin locofcribitur, fed male,namla-urgjt- 
*('^«»agnofeitSuidas;&t 3 -, 5 gjt*i<r^«» Eullathius, fctibens clfe 
ei^l^Tnct^otc, ito cc'^etKta nettxistc tsoirtTQafcfCi,» 
as&icAiTOj ItJ) 'mtirn tpaedat tS vfiS r^ irri atte-n ^aXkXKif, 
letssirorKozcoTu ^'vern K^‘ S-a?iaoriis. b^tsLo TCotarTui Vnde 
dicit manafleillud 65 rl tz!”» Itroi tiI^ prouerbium, 
«s-gfl*», Ime ic-pam ftnccasThns,id 
e{i,-itS>i^x».xfjiravtosirvpity,sebas forte lortmia im¬ 
mutatis. Dicitq; ibidem Euftathius, etiam abeisqui 
ludunt, protierbium hoc ortum fuiflejPolluci idem hicliisils-^*- 
dicitur, citansPlaronemin Pha;dto,vbiait;<pvy«r^))yi;^^s- 
TO( 0« Tsra», oCTTtvifil*»! tkr’ aoxyx.,is, ooif» ifxfr,s , cs-fdxtt jxim- 
orsrorTVS isto/ (pvy^tct'ru^x?t 6 fy. o it fiaxoty d^xcyxKTzly, 
De quibus iwjS-ca^w». Metaphorice vero de fubita rerum mutatione dici- 
dicaturO- tut&conueifionerepentina , qualis eft eonimqui <s5««i/jV,lu- 
ftracifmus dunt.Eunapius.aia^Df nSix-rtoy i^fninFu- 
ft^ieis, velut Oflraco conuerforesK.omao* in melius cellcre.Lu- 
cianusin Apologia, «sfeiT-J» tTii ftiS-aovyeymr 'ta-mte Tmy-my cm- 
erfcixe (pxih ftemxiiro^tesjohtoyioitiny (pf^e/ycis isStelavii- 
■m 'rdhttprr *^«b hrxs. id eft, deinde oblitusomr.ium.te- 
volens ipfefemetiii feiuitut;m vf- 
ladeOllta queadeomanifefl;ariam& inliguem coniecit.Adagiorum author 
cifmo. incertum effe ait vtrum liimpca fit metaphora a ludi geiicrc eo 
quem diximus, an ab Ollracifmo fufftagi orum genere quodam, 
quod per calculos ac fabas ferebatur, in hoc repertum, vtperid 
cilles, qui vel opibus immodicis, vel nobilitate, vel gloria, vel 
aliaquauisinfigni virtute multitudinis inuidiam infepiouocafr 
fent,in exilium decennerelegarentur. Hoc padfo fuiteieftus & 
Ariftidesmon aliam ob caufam iuifiquod moleltumelVet popu¬ 
lo, iufti cognomen illi vulgo tributum Fercbatnr auternOltra- 
cifmus ad hunc modum. Ollraci, idclt,Tella: viritim in comi- 
Oftracif. tljs dabantur In eis, quem quifq; vellet vtbe ccdcrc,literis inferi¬ 
mus qui fe ptis indicabat, hos deinde omnesin fori locum quendam cancel- 
tebatur. liscircumfeptum, deportabant. Porro magiflratus quibushoc 
datum erat negotij, primum vniuetfos recenfebant, qui nili plu- 
resfex millibusfuiflent,nihil conficiebatur. Deinde femoris v- 
niufcuiufque calculis, isqui pluribus calculis damnatus erat, ad 
decennium in exilium ire iubebatur, ita tamen, vt illi liberum in- 
terim edet frudus fuosaecipere. Erat itaque Oftracifmusnon 
improbitatis calligatio, fed vulgaribus animis infita; inuidiae 
placatio. De lufu vero OAracorum aace ez Polluce diximus. 
A 
y S V S t is tilSO; 
Q uantopere varijsConchylijsdelcdrfifintvcteres.armsii- 
meRomani,obiter antea innui, & in lingulorum ferepri- 
Uatishiftorijspatebit AthenaiusOftraceaquandoquehumorem ijmandb 
iiaberelcribi^ia£ti fimilem, eoqs temporefuauilliihiefle. Gm- Hieliorji. 
jaia autem teicc A Plinio medice colluiin cibis oportet, Quiafa- 
poris gratia perit.Optima funt curtigraUidafunt, licet nemo, vt bUp.ki. 
fex Anttotele diximus , eorum vel coitum, vel partum viderit, cap }'b. 
Commune vero omfaibtishoc eft, vt falfum cluendam in fuacar- Aluumchr 
nefuccurphabeant,quoaluum citarenatafunt,id quodvnicui^ cieant,S: 
quemagisminiilue datum eft. ‘enim dura carne feonftant, qua;&: 
minushochabent, quamOllie*, quxfanecninium Tcftaceo-qu«non. 
rummollilIimamcarnemhabentiparuaiveroCham*. Spondili, 
Solenes,Purpur£e,Buccin*q;&alia id genus, duram. Itaq; O- 
itiea?mimis quidem nutriunt &aluurntacihusmouenc rquse au^ 
tcmduriorafunt,vberiusalunt,& difficilius toncoquunttir.Pur- 
pur*Buccin*q; duriore funt carne , fuccuniqi efficiiint craffio- 
D rem;fedcaroinalijs,pr*fcrtim in Oftreishumidiortcn.rciorque 
eft. Praiterea qua: duram habent carnem, & conebdu difficilia. 
Ita corruptioni minus obnoxia funt. Q^a quidem ratione farpi- 
Us ea exhibere loleinlis ijs, quibus ex malorum fuccoium copia 
cibus in ventre corrumpitur, fiue eo ex ieci.ioie affluant, ftu ini- QuibUs 
piius ventriculi tunicis contineatur. Dantur autem , inquit Ga- ‘tentui:. 
Icnus, ijs quibus cibus in venrfecbrrumpitUr in 'optirnaaoriabis 
tcruc decoda, ita vtcum falfa prior lamfenriarut in aliam quas 
puta fit, transferamriEx ijs qu* dura carnem habent, fuccus pro¬ 
creatur, quem crudum vocant,ficutiqua; mollem, piruitofus. 
Quemadmodum vero ea qu* fuccum illum falfum exuerunt, 
carnem habent corruptioni repugnantem, tSc qua: .aluumlillat; 
itafi (cumfale&garocondita fuerint) eorum ebiberis lufculum, 
venterquidfe abunde monebitur . corpus veto.nihii ferefentie; 
alimenti:at caro ipfafolidior & difficilius concoquitur, & crudu > 
cralTumq; ac frigidum gignitfuccumimaximaq; ex parte lentum 
acpituitofumiquamobremfenibusmaxime incommoda eftO- 
ftrcatu»,&Teftatorum omnium caro. MnefitheusAthenienfis 
deTeftatish*cprodidit; Olirea, Chama:, & Mituli, c*teiaq; id ^ 
genus, carnem habent, qua: ob falfum, quem in le contjnent fuc- 
cum, asgreconcoquitur,&,fi cruda edantur, aluiim cient. Quod 
li concoquantur,velinquouishumorc,magnamfalfuginispar- 
temmeorelinquunt,quofit.vtcoiumiufculaaluuraturbent:ca-^ 
io veroipfa, falli illius fucci iam expers, rr,inime ventrem pertur¬ 
bet. Quod fi probe allcntur Concha:, maxime tum falfi euadehl 
vrqusluccumiamhabcatabignc veluti fuccenfum,& prope di¬ 
xerim, ablumptum. Ad aluuni vrinamuc ciendam carteris iir*. Aliiuin k 
Itant Mituli, Ollrca , Pedunculi & Chama, vt author eft Dio- vrinam 
cies Canibus c Galenuspauter Conchularum maris & catero- buafaci 
rum fere Oftreorumfflccum plane tum falfum elfe badh ,tfi ven- lius moue, 
tremloluendivim obtinere; quamuis earum caro, inquit, S en- afat. 
tremreprimat.Paulo aliter CorneliusCclfus,aluum mouereait c//.i /Smoii 
t ochleas.Oftrea,Pelorides, Mufculos,&Conchulas fereom- 
r.cs EtPlinius fhaniani phyficum cit 3 n 6 ,Vrticam codam cum 
ConchulisaIuumciereauthorcft.DiofcoridesVcro,Chamarura 
jQ Conchulai umq; in exigua aqua decodarum ilis,ahium cicre,idi 
que cum vino alfumi vult. Lego & apud Serenum. 
VentrtmoUendo 
fluodq, latis mehut verlit dicemus Horati i 
Mugtlu ^ vtlespellent ohftantta Conchi. 
Aenus, qui te vencreavti non poirunt,edciePol;pos,&Conciiai 
rum omniagenera iubet. lufignitei fane Veneremincitat earum VfetlUs i 
cius, vnde Venerem Concha Cypium vedam, alij feConcLana- Conchabi 
tam A*)luciunt; atque huc pernutre ptitatrfAdrianusTurnehus dica 
illud c Pianti ■ CattetuharumCcnihasJprettnis Quod ad conditu- 
r^am Conchyliorumattinenin omncgenils Conchyliorumcon- ^7 c.i%. 
_ dimcnta(umes,inquit/Apitiiis,piper,liguftict]m,petrofelinum 
rnentamficcam, cumini plulculum,rnel Sc llquafnen : fi voles, <1 Vtcondi- 
folium, & malabathrum addes. Diodorusj Siculus Conclias** ^nt^r. 
permagnas legi in xEgyptoferibit, quarum teftis faxis attritis,in- ihtb.p. e.y. 
teriorecarne cruda fapoie Oftreis peifiinili Vefcuntur, Vbi vero 
rempeltas ventorum vi diutius perfederat, Concliaib; deficiunt, 
ad olla confugereiam cumulata. Conchas, qu* carnem habednt, 
ho€ modo Ichthyophagi tefte h Strabone nuttiunt;ijs in folTam’ h Ui.ta. 
vellacumimmilhs,pifciculoS m cibum iriijciunt,atq; in penuria Geoe. 
pifeium vtuntur. ^ * 
VSyS IN MMDiCINeii 
C onchylia, inquit Sauonarola , &Oftrea magis ftiedicini 
qUam cibo idonea runt. a Galenus ad argdopes cum teftis 
fuis teri& apponi iubetialiquos vero etiam aloen Sr. mirrh.im mi 
fcsreait, & aliasinlib.de compofit ihedicaihcut. Coinhas vftas 
vnumexvalidiffimis fhedicamentis ad achoreseffie. Eorfindem 
teftjtumcinis vlceribus malignis prodefl R.afis Cbncli.rs mati 
nas aduftasabftergendo dentes purgare, ex nOn a-lnlfis contri¬ 
tis emplaftrum applicatum aduftioiicm ignis fanare alfeiit. Quo¬ 
modo vero vrantur dOcet Seruitor his verbis Oportet qui vult 
c6burereTefta5 Conchyliotu,quodterantur& ponaUtur inblla 
muda,&ponatur in fUrno figuli vna il8dc‘,deinde extrahantfit fi 
cut cobuft^,ficut cinis albus: fih aut ponas iteru in furno panis vel 
«o 4 S dimittcdo,acc fint alba calcinata Et fUnt qui pOmuGothieas 
^ i fuper 
a 'kuportf). 
i io 6 . 
Ad aigylsi- 
pes. . 
Ad Acha¬ 
tes. 
Ad vkera 
maligna. 
Teft* C6- 
charUm vc 
comburan 
tur. 
