De T effcaceis Lib. IIL 
Biualui- 
bufque 
difFetant 
niscnima 4 j)l:incipium flebitur,^uafiquislineam inflcaendo(in 
circulum) adducatd.ad.a. Cumcnimitapartesintctiores eiscol- 
iocentur , (foris) ambit alueus in Mollibus, 7» xwtm : in Teftato 
genere,Turbo,» (Notandum hic monet Zoographus, 
Strombus quod Scrombus & pro tefta exteriore tantum, & pro animali toto 
pro teita accipitur.) hinc fitvt excrementum meatu ori vicino emittatur, 
citenoti, Hsc Aridoteles Helicen autem forte ea tantum habuerint, (in- 
&pro toto quit Zoographus) qusein turbinem, velutipyramidis'forma exe- 
animah uuc, alia, vt Cochles quaedam, lineasfuasaliter digeftas habent, 
circulorum fereforma.-quiplutesita coniumftifunt, vtminoreSi 
Turbinata a maioribus contineantur, quod in helicoide linea non fit Qrjo* 
vt ab Vni- modo a Mollibus differant, etiam in Mollibus didum eft.A b vni- 
ualuibus ualuibus, biualuibusque differunt praiterea,quod illis adnatafit 
caro, cum turbinatis magis fit foluta, vtiidem Philofophus pro¬ 
didit, apud quem plura de Turbinatorum partium forma ihuenio, 
&nefaspeinparticularium hiftoria veniant repetenda, hicadfe- 
ram. in quarto itaque de partibus, capite quinto, cum dixilfet 
Cochleas Sedentes pra-duros, acutofquehabcre, & quod interia- 
cet dentibus, carnofam fimilitet vt Mollia Sc Cruftata.pvoma- 
feidemetiam inter aculeum Sc linguam linfupcr ori mngiquafi 
ingluuiem auium aqtiaftomachuseft, &fub hoc venter, in quo 
fitum ell: id quod papauer vocatur, mox inteftinum continuum 
tendi fimplex, originem a papauere illo ducens. In omnibus e- 
nimTcltaceis iiiell hocexcrementumquod vel efculentumefle 
prascipue fcntitur,fubdit:cjEtera etiam Turbinata, vt Purpurae, 
Buccina (mjji/Ktr) limilitervt Cochlea:conflant. Biualuibus quo- 
Operculo, mododilFeraBt,mododiximus,atquomodohifcceifdemallimi- 
lentur, diximuslupra in Teftaceis in genere, nimirum vt opercu¬ 
lo quodam congenito carni patulae oppolito claudantur. In quin¬ 
to hiftoria: cap. ij.cumdixiifeteundem modum Sc idem tempus 
gignendi efleBuccims,quodPurputis,adiungit,Operculumitem 
oris idern tam huic vtrique generi adhxret natiuum quam exte¬ 
ris Turbinatis omnibus. Palci quoque exerra lingua appella tafub 
illo operculo Iolen t. Diximus quoque carnem aliis Teftatis nul¬ 
lam efle, vt Echinis lalijs efle, fcd penitus induCam , nec vila ex 
parte conlpedl.iin, excepto capite, vt terrcftrium Limacibus & 
ijsquxCoealiaqmdamappellarunt.&aqUatiliumPutpuris.Buc- 
cinis,CochleisSc reliquisTurbinatis.InteriorumnaturaiiVTurbi- 
87 
B 
terram fit, quod vero ad excrementi exitum dcpiitattlm eft, id m- 
prahabeatur, idem qmuibus Turbinatis Patellifquc euenirc tta- 
ditipaftumenimdeimopetinccelfeelfe. AloucnturctiamTur¬ 
binata atque ferpunt omnia, parte dextra, non ad clauiculas, fed QuoBio^ 
inaduerfum. Exeodem,qui demum quomodo coeant, ctiajn ^coeaijt 
uobishoc reliquit in quarto de partibus capite nono. Mollium, 
inquit, partium interiores ante, cum exterorum expofui, tuuc 
elcteriorem ordinem profequemut. Habent hxc foris alueum 
Corporis indifcrctUm, & penes parti priori iundt os circum caput, 
infra oculos, circa os Sedentes. Sed cum extera animalia quibus 
pedes aut parte anteriore, pofterioreque eos habeant, aUt latere, 
vteaquxmultis pedibus innituntur & faligulne carent, hoc v- 
iium genus pedes parte, quam prioretn in eo capi nals,omnes con¬ 
tinet. Cuiusreicaufa eft, qtiod pars eiuspofterior ad priorem eiUs 
adduifta eft, extremaque coeunt & confunduntur, quomodo 
T Urbinatis inter T ellata accidit & c. 
C A P V t III. 
DE TESTACEIS IN SFEClEt 
Et PrimVm. 
DE N A V T I L 0. 
Vm vtilitatiSjtum pai tmm prxllantia, quam hic petiffimum Ordinis 
obfetuamus,Turbinat3cxterisTcftatisaniepoiKndaviden- ratio. 
Carnem 
qux ha¬ 
beant. 
turbinato- “““s)I“”’P‘:afunthxcex eodemphilofophohiftor. quatt. capit. 
quarto,) omnibus fimilis eft, nec nifi magnitudine (excefluque) 
variat:aliis enim partes maiores,alijs euidentiores.alijsmino- 
res,obfcuriorefquefunt. Adhxc difctimenilludduriti.x,moIli- 
tix , exterarumque eiufdem generis affedtionum. Caro enim 
prima in ore teftx , quam omnia torofiufculam habent, alijs 
magis talis, alijs minus. Caputeius partes medio ptomuiulum 
iungitur, & cornicula duo qux pro magnitudine plus miausca- 
piunt incrementi. Exerunt caput more eodem omnia, idcmque 
Promufeis Nonnullis etiam os Sedentes acuti, 
' breues, Sc tenues, vt Cochlex Promufeidasetiam gerunt modo 
Mufeatum; quod quidem membrum lingux fpeciempix fefert. 
Habent hocidem Sc PurputxSc Buccina firmum Sc torofum, quo 
fimiliter vtafihSc tabani quadrupedum tergora penetrant, imo 
longe validius: teftas enim efcarumpolfunt perforare Ventet 
osptotinusexcipit.fimilis inVmbilicisingluuieiauiumjhabcnt- 
queparte inferiore duo albida.torofa, mammis fimilia,cuiufmodi 
carunculas vel in Sepiis elle animaduertimus, fed hxc torofiora. 
Gula a ventre duplex, longa, potrigufe vfqueadpapauer,qiiod 
mm. 
Caro. 
Caput. 
Dentes. 
Venter. 
Gula. 
Inteftinu- 
Papauer. 
poftremum fundo eommilfum eft. Hxc ergo vtin Purpuus Sc 
Buccinis confpicuainclauicula tcllx continentur. Quod aurem 
gulxfubiungitur, inteftinum cft,gulxipfi continuum, limnlex- 
queex totovfquead exitum: cuius imtium circa anftaSlum pa- 
paueriseft, qua 6: laxius hxrct, quodenim Latmi veiV- 
bum e verbo papauer appellamus,111 omnibus Teftaccisgeneribus 
ineft Hinc futfum verius replicans, carnis repetit federB,rinitcue 
ad caput, vnde eiicitur excrementum, pariter in omnibus Turbi- 
natis generibus tam aquaticis quam terreftribus.Hxccft interio¬ 
rum partium, quibus Turbinata conllant, deferiptio, prout ex 
Philolbpho citat Rondeletius qui item poft traditas oinnmm 
Teftaceorum differeutias: Ex his omnibus, inquit, ea tantum hic 
tiaiftamus,qux teflamhabent vnicam totamcontinuam .atque 
Turbinatis hoc quidem Turbinatis proprium eft, quo a reliquis fecernatur: 
quidpro- ipfis tamen omnibus commune eft, quod iam diximus, quodque 
tefta intorta fit. Cxterum hoc de anfraSluofo genere taurum, non 
de rotundo iutelligendum efle diximus fupra ex Atiftotele. Scitu 
quoquedignumellquomodo crefeant. Huiusquoquc meminit 
Philofophus 111 tertio degeneratione cap. vltimo, vbi cum de- 
monftiaflft Teftata ctefeere, vt vermes, id ipfum etiam in T ur- 
binatogenerecpnftareteftatur.fcilicetanfraftibus cius, quifub- 
indeaccrefeentes plures efficiuntur in partem priorem, quodea- 
putvocatur. Criiftailla prxtenui, qux a fronte integitur, quali 
biualue ex vniualui efficitur, eodem tefte, agenteque de Teftato- 
rum omnium congenito operculo quo carni patulx oppofito 
clauduntur. Alias etiam cum dixilfet Neritesquafi tegmine dimo¬ 
to adhxrere, qnod velut operculum fibipollident. Vfum enim, 
inquit, quem biualuibus pars vtraqueadminiftrat, eundem alte¬ 
ra exhibet T Urbinatis. Contmfit papauer fua omnia clauicula, vt 
in quarto de partibus, capite quinto docuit, & in quarto de hifto¬ 
ria animalium capite quinto Echiuosfcribithabcrequidamarum 
Amari ali- nec efculentum, idque clfe etiam in teftudine, rubeta, rana atque 
quid ha- etiam in Turbinato genere, & in Molli, fed colore diucrfo, & aut 
bent. omnino inguftabili, aut magis ab vfu cibario alieno. Alibi cum 
fcripfilfet, Echinis euenirc, vc quod caput appellant, & os verfus 
prium. 
Qui cre- 
fcant. 
Opercula. 
C 
tur. Inter hxcvero Nautiii hiftoria primo loco congrue texetur, 
Htenim cum Gruftaceis ac M.ollibus, de quibus proxime iarn di¬ 
ximus, conuenit.quupedibns inftiudlus eft, vnde i olypisaccen- , 
fetur abaAriftotcle; cum Ttftacexs, quia Tefta includitur} cum *^"* *‘f* 
Teftaceis autem turbinatis,quia Cochlexfercin morem «-««u. 
Mseft. . 
JEQJIVOC A. STNONTM A, 
■^^wT/A^- lcgiturinter fabulas Timothei Mileflj ;&apfidVa- FabnlaTi- 
i. > rinum & pifcem & nautam fienificat} qux fanefi- mothei 
gnificationoftro turbinato conuenit, quod Ariftotelcs alijs toti Milefii 
riai»,&,«uTi*»,, &nuncupari feribiti quanquam 
Theod.Gazahxcaliterlegerit.N«/T/Aevautem naiuani vei cit, vt Naupliui 
poft patebit. Suidx etiam rxunif dicitur Nauplium Plurii idcin Plinii 
animaleflecum Nautilo (etiamfi Sc hunc nonimct Anftotcles) 
dicemusmox, vbidegencribusagemiis. Robertus Couft.intinus 
Naupiij Conciiam nunc a Grxeis rsxaavOcari te- 
ftatut Nautilus Plmioetiam Pompilosnominatui idum aitrln- Pompilius 
terprxeipua miracula eft qui vocatur Nautilus, ab alus Pompi- &Nauti 
los Euftathius pagina 1070. dicit efle 1^«. lusfyco-' 
(ctKof Et pag. 1067. tradit hunc nyma Pii 
A»iaqmbufdamnomiDari(«piM;i;?»'> vtaTimachidc, vbiaitis-a^- mo. 
5 nA»<ie 5 »W^j;' 5 quodhcmiftichium&apudaAihcnxum legitur, PoiiiDiliis 
vbi multadehocPompilo.lbidemexThalaffiisPancratis. facerWis 
nsKOTA^-JvimAianKiiA/TijA»»! itfi, diiius 
PomftlH^quemvocemt.NauttfaCTumfijcim. A Lib 7 
Cxterum deamorehuius pifeis erga nautas,ibideln cx Nicandro. Pompili 
n»«»nA®-Ir )iauiv,nii nifric-% 
Mij.oPiiztj id eft, vt vertit NatalisC.omes 
SliajfuetM ttermtfirU ojiendennautu 
EtcxAleiaudroaEtolo 
E) nilAsA/a ta-i 
Pompilos extreme refidenstemontgubtrnAt, 
Aliquanto poft ex Corinna, 
lie^mXi, teuirtsnt x^ifCTiui 'StAa». stiToA.»» 
HefcTnvirtetseteS-ae f ol^ettceiiuTfeee: 
Pompile, felicem qui namn perfreta curjum 
Prttbis, ipje meam rexijli Utui amicam. 
Ibidem ex Apollonio prolixe refert fabulam de Pompilo illo# 
quemferibie Euftathius abApolline comptehenfum.incoorio- 
minem pifcem transformatum cfle,Daui qua eum vehebat, in fa- 
xumconucrfajfcd aliter quam Euftathius fabulam enarrat. Ibi¬ 
dem ex Dionyfio Iambo, qui itidem a nautis n»#£is=/Ao» vocari 1 «- 
f 0« n-adit , eoi ih tef sedPs xuKed, <pd,ifnt,i 
fs(«.M,riA«#«iyi,OT(»/A®-. Eft autemmariiiuspifcis, varius ac Pe.* 
lamydi fimilis, qui ad naucsfxpe confpicitur Aliquanto poft ex 
Clitarcho»; ^au-nnfl orefcrUev, osKempfivevn, Si^-n <M. 
ffsAasjaw TUSseulseief e!s XtjSfiea.. XOftxUey 
Sai,;^i<ncpteievm Naiux facriim pileem Pompilum vocant, 
£ qiiianaues mittat ex mare vfquead portum , idcirco Pompilus l 
appellatur,cum fitaiirata.il Pbniusde Thynnis: lidemfxpena- 
uigia velis euntia commitantes, miraquadam dulcedineperali- 
quothorarum fpatia&pafluum milliaagubernaculisfpcdlantUr, p 
ne tridente quidem in eos fxpius iafto territi. Qudaili eos, qui ^ 
hoc c Thynnis faciant,Pompilos vocant Idem fu b finem lib:'i tri 
gefimi fecundi.Pompilum qui femper comitetur nauioiorum cui- 
pifeis a- 
mor erg* 
nautas. 
Ius, Ex quibus omuibusliquide conftarPompilum duo diuerfifli 
ma animalia fignificire, Nautilum nimirum de quo aoiinus, & 
Th^ynnigcnus.PorroNautilum vulgus Neapoluanurn Beliouio 
tefte Mufeardinum & Mufcarolum nominat quod etiam nomen 
Ofmylo commune eft. Apud nos, quod fciara nomen non habet, 
fed Latino vtimur. Zoographus Germanicum fimtit, cin Farkut- 
tel, autSchiftkucccl. 
curfus 
Mufeardi* 
