90 
Vlyfsis Aldrouandi 
o 
Et V s. u o t V s. 
Sponte 
naCci. 
Membra 
na ve in 
B 
D e generatione incrementoque huiuspifeis nihil adhuc ex¬ 
ploratum habuit Arirtoteles: non autumat tamen huncex 
coitu gioni, fedvt ca;tcras Conchas prouemre, neque vero an 
Concha*Tolutus viucre polTlt Nautilus. Rondclttius lecundum 
Nautili CTcnus fponte nalci, vt casteras Conchas cum dixiflet, ad¬ 
dit: De^Naucilo (primo nempe genere) idem fentio ,etiamliid 
fibi non exploratum eflefcripferit Ariftqteles, Curis P-olypi mo¬ 
do crtaditur, & eodem modo acetabulis forbet. 
V r naviget. 
A Rriftotelesnon minus eleganter quamiucunde NautiliPo- 
,/xlypi> nauigationemdepinxit hoc fere modo. Eit Nautilus 
quoque Polypus & natura & a^ionemirabilis: nauigat enim per 
„ marisfumma elatus. Eximogurgitceffertfctcilainueila. vt a- 
„fcendat facilius, & inani fcaphanauigec. Cum vero eracrient, 
na vt m „ Concham conuertit, Brachia membrana congenita connexa 
palmipedu „ funt: quemadmodum palmipcdum auium digiti ■ iedhsc crat- 
auium pe- „ fioreft & deniior; illa longe tenuior aranearum telis hinilis:hac 
dibus. „ vt velo fprrante aura i brachijs vt gubernaculis vmur: 
,, (Lai» Gaza vertit. Cirros pro gu- 
„bernaculis vtroque dimittit latere.) Siqmd metuent,tettain 
, protinus marireplet. atque ita demergit. De eadem natandi pe- 
’,ritiaiElianus, Nautilus, inquit, egenerc Polyporum Concha 
!,vnapr*ditus eft, is cum ex ima matis fede ad fummam aquam 
, effertur , inuettit & mutat Concham deorfum verfus , vt nc 
'.hauitaaqua rutfus demergatur: vbi vero ad fummam xquoris 
!,peruenit, &mareabaduerfat^mpeftate conquiefcit,lupinani 
„ Concham vettic.Haccnimtanquam fcapha nauiganonefc.tur: 
& duo (ego tria potus dixerim,nam& Polypi odo habent) bra- 
, chiam vtrumquelatus demiHa,fenfim atq- moderate mouens 
'jiemioat.domefticamque& natiuam nauempropellit,quodh 
” ventus flat, brachia quse taiiquam remos prius longe lateque 
porrio-ebat, gubernacula conllituit, at qua; exterorum brachio- 
” rummediaeit membranula pnstenuis,ea palla & intenta pro- 
*' velo vtitur: ficque cum cll fine metu, nauigat. Sin quippiam^a ^ 
Vt tempe- ” .^jiejjtiojibus beluis metuit, fe demergens Concham aqua co- 
ftate vitet, ” . ^ fimul ex pondere in profundum delabens, fefe occultat, 
’’«que ita hoftem effugit Poft vbi mare ell tempeftate vacuum, 
& beluis quietum,de imo maris gurgite le extollens,rurluspet 
fummummatenauigat,vndenomen habet. HucufqueaElianns. 
a t. 9.e.2p. * Plinius quoque Nautili mentionem faciens, eandem nauigatm- 
Pliniilo- nem defetibit, fed mendum vnum illicfubelle fufpicatur Ronde- 
cus fufpe- lenus: namptoPompilos,Polypi ounmlegendumeflearbitratur 
" cxAriftotele,exquo Plinium hxc mutuatum elle ccrtilhmum: 
nam Pompilus (inquit) longe alius eft a Polypis.Verba Plinij funt 
hsec:Inter prateipua miracula eft qui vocatur Nautilos,abalijs 
Pompilos. Anftotelcs vero -liri 
PergitPlimus: Supinusinfumma 
aequorum peruenit, ita fe paulatim lubrigciis, vt emilla omni per 
fiftulamaqua,velutexoneratusfentina,ficilenauiget.Povteaduo 
prima brachia retorquens, membranam inter illa miia: tenuitatis 
extendit, quavelificateinaurasca-terisfubreroigansbrachiisme- 
„ dia cauda vt gubernaculo fe regit. Ita vadit alto Liburnicarum 
traudens imagine :& fi quid pauoris interueniat , haufta le mer- 
„ gens aqua. Oppianas tradit Nautilum .»^D. 7 ,ideft , pronum e 
parauitinfuisepiftolis. Hincfortaftisetiamcirca Troezenem, vt 
Clearcbusferibie referente Athenaeo, nequefacrum appellatum Nautuam 
Polypum, neque remigem (viv jcawijaiavAv) Polypum fNautilum vi venari 
intelligo) faseratpifcari.-Sedtumhofcepifces.tumTeftudinem n 6 licaet. 
marinam attingere erat vetitum. Atque hxc de nauigatione Ca- 
terumcum Pliniusde Nautilovelincantefimul & remigantedi- 
cat: Ita vadit alto Liburnicarum gaudens imagine: de Nauplio 
vero Concham elfeacatii modocariDatam,inflexapuppe,prora 
roftrata,nonincongruum erit, ea verba explicare. DcLyburni Libutmea 
cis multa Bayfius in libro de re Nauali: nos qua Appianus tradit, naues. 
recitalfe contenti erimus Fuerunt (inquit) Liburni alterumllly- 
riotum genus,qui Ionium mare,&quain colunt, infulas de- 
prxdabantur celeribus & leuibus nauigiis: vnde etiam nuncle- 
uesdt celeres biremes Romanis Liburnica vocantur.Talis naui- 
gii formam quoque exhibuit Bayfius. Idem acatium docet a Sti.a- 
bone politum pro pradatorio nauigio: A Hfttiuin fimplicitet na- Acatium, 
uioium dixifle,qqod Plutaichus acation,&Tranqinllusfcapbam. 
fudleSc maxima quadam acatia Acaton apud fhucydidem &: 
Lucianum Vallam interpretatui'n (nauiginm) adluarium: 
quam refte fe dubitare: quoniam adluarium aGracis putatdi-Acatos, 
c^uin j vel 
I 
licatio 
£lus. 
Plinius & „gcnsaqua. C)ppianas tradit Nautilum .„tD.,,ideit, pronume j) 
Oppianus gurg.telurfum natare: Pliniusfupinum: vcerque quidem redte, 
conciliati. fedSter forte ad teftam,alter ad animal ipfum relpciit. Senfus 
quidem clari>seft, nam fi quis vas vacuum lu aquam caua parte 
pramiffa adigar xqu' 4 iter, lurfufquc etiam eximat, aqua non in¬ 
trabit, obftante aere.Propius autem ad Anllotelis mentem acctl- 
fitOppianus,necminusperlpicue Nautili nauigatiohcm cecinit 
his verfibus ex Lippij verfioncr 
-- -§luem dicunt nommevero, 
iii,uttlon,infiinernp»rnoju^guriafecit. 
fer fretadum caumt jub nuitu im^gme ludit. 
Injahulo dotniu eft, fumma defertur tn -vnda. 
f ronuarteupontum capiat yplenmq.grauemr. 
Cum nando VehiturperfaBui Amphitrites 
Extemploveriui tunfidam per marmor u undam 
Lahitur, ut nandi dicluipuppis^pei itus 
jlt^pedesgem-nos teuJti de mtre rudentupi, 
epuos inter medios tenues membrana tumefit, 
f-xtenta ate^ptdes contingunt aquora fuhter 
Themoniaffimilesnauem,pifcemqjdomumqj '• j 
Xsedueunttfifortemalumfupereminetullum, 
Abforbeiflabius intus, lymphisq^grauatus 
AtumieiutrahilurcumpondereJluSibtssundt(^c. 
Hinc homines nauigia inuencrunt, vtexeodem Oppiano citat 
LiliusGregoriusGyraldus. 
PLauftra maris naues qui primus reperit: ille 
SiueDeusjeumortaltdefemsnenatm 
' Audax oraust^uBustranaremarinos 
^autgsumfpeBanspiliis: dumrobureineilit, 
Fecst opusJtrnsle. Hinc & uentis uela tetendit 
Funthue, aperuit retro Uehtnc frena carina 
Synefius quoque nauim quas ternis impellitur, mhlireft com- 
Nauigia 
vndein- 
uenca. 
EPIGR^MMATal, 
N Nautilum pifcem epigramma Callimachi Cyrenatiapud A- 
.thenxum legitur tale. ^ ^ 
XayX®^ 7.l(pvg/iTf ■roAaivrpl^, erv evr f*t 
Kv 7 reyin>ila,divs,a*Jtftsear?ariii,ixeif 
Kw/vlAes, s( TUfalyios-iriTrf-eskSiii': eipOf) antas 
X Streee ataeleiir ^are fjrgetoitai. 
nstre-ir, 'ituris^ i(fl Ttsrsfsg, irvpt^tfCn^. 
'Ei yeminvrmfdB-uas iisXii)ai,’ip^yiroifieef 
•Zini-melmtOrrtfTtuiyiier hfaitins. ^ 
pt.61 cn^aXapet^oir oii zrztp®-, etfn ^ aycriss «a 
IKTH T diyortpns eiior feXavorris. 
KXerritsdXb.a^fiyeetgi^lb^ispisaSd* 
Sfti/pn!i £v»» «w”A‘»Ai 3 '(^. 
In hoc Epigrammate quoniam obfcuriora quxdamfiint, Zoq v 
graphuspauculahxc explicat,quxnos quoque prxterirc nolui- r 
mui O Venus Zephyriti (Nautilus loquitur) quamquam ego 
ConchafumipfaetiamLunaantiquior, nuneprimum ramenti- 
bifum confecrata,eieaaiii littus & allataAffino* Hxc autem • 
Ptolomii filij Lagi filia fuit, pixftantiirimx forma:, Veneris & vc- 
nuftatis ftudiofa.'OwA®-,crifpus,id eft crifpantibus pedum cirris. 
‘0.ra^Kasri»<rfit9e&cc. ideftvtnauta (.«ineociem verfu abundare 
videtur. Iulis oppidum eft infuls Co Stephanus, lAvH fB-aXa- 
une-i. legit Zoographus. ci S-ahapetis Bo^,d{ -rmpsi, Scc. 
Smyrnae plures Fu erunt, & earum vna.Aeohca, De ouo Altyo- 
nes, non habeo j inquit, quod dicarti. Idem Epigvammaita vertit 
Natalis Comes. 
Conshavetusfueram Zephyris impulfaptt undas, 
Depojitum primum nunc Venus ipfa tenes 
Nautam, fulcabam pontum, fi ventus & astra 
Dum meanatiuus vela rudens tenuit. 
Sitranquillts4erat,prsbtbatremigssvfum • 
lpfepts,yt noflri nominafignificant. 
Litonbus vicina fui fimulobma luite 
EjJemJpeBandusfuduivtArfiones. 
At nonin thalamis velut olim mortua cumfum 
■Ouum peiortS nunc pario AIcyones 
elini* ad ipfe bona megratficareforori: 
jilut bmyrn* nata ejlpatribus Aeoltdie. 
C A P V T IV. 
DE N A V T l L O ALTERO. 
B Ellonius Cochleam margaritiferam vulgo nuncupatam,al (^ochlei 
tcrum Ariftotelis Nautilum ,vci paulo ante innuimus,facit. Id 
quamquam reprehendat Rondclet. nos tamen non improbamus, 
donec tandem alia detur Cochlea,qu^ regiius tcfpondcat.Rqbert, 
ConftantinusNauplii (fimplicitci) Concham punca.Gia;cis. 9 -,«- 
iiilftlw risKmsrchis, id eft, polythalamum vocariferibit, quod no. 
menhuic Cochlearredlequadrabic.mirunTenim eft,quot intus, 
thalamos habeat: quamuis videam Nauplii fiue Nautili fecun¬ 
dam fpeciemabiifdemGrxcis, nunc(fieidcm Conftantinocte- 
' Vellficaturenim (inquit)raoten4uium,proteDfaacfublatamem- - 
branula fiue tunica. Delcribit vero vt opinor longe aliam, quam 
Bcllonius Cochleam. Inquit enim: Eius Concha non maior Cq- 
dhleac, fed fubtililfima ac pellucida : cuius hiatus oblongus, jt in 
Conchis Venereis, Sicille. Belloniifane ConchaCochlea multo 
maior eft, dequafic feribit: Secundam Nautili Conchxfpeciem 
ab Aiiftotele tradidam effe hanc puto, quam nortti artifices in PorcellaiKi 
magno ptetioadvafaiditioribiis abacis accommoda conficienda cur fic di- 
haberefolent. Porcellanamob id vocant, que^de Muricis Con- «fta. 
chx(dequain Buccino difieremus) formam habeat Eam enim Vafaraye- 
ctiam porcellanamnominant jCxquaantiquis vafa qux murrhi- ihinaynde 
na dicebantur, fieri folebant; id enim mihi conficere per vos lice- difta 
