DeTeftaceisLib.ni. 
SarranuiB fwra QS'^'^ero Tyrus prius Sarra vel Sar vocaretur, itaque Sar- a 
Gftrua wnumOftrumdixitViifiliuSj&SarranamPurpuramluuenalis: ^ 
vnde Ennius Poenos Sarra oriundos fcripfit authotibus Probo & 
Fello,Dicuntur quoqueabfoluteTyri^jveftes Purpura TyriaiB- 
fedlcB.-Ouidius, 
Stue erit m Tyr^s, Tyrios lnudabif ami&us 
Martialis inprimo 
Hijpunae, Tynm^, cotcintu^ 
It inlexto rurfus; 
T» C ndmea Tyros, me pinsuit Gallia veftit 
Tii te purpureum^ Marce, jagatsti amem} 
Tyriala- Idem quoqueTyriasLacernasdixit: 
<^crna Vt latulenta linat Tyrias mtht multa lacernas, 
Lan® Ty- In decimoquartolansTyn® apudipfumgloriantur fein Laconia 
fi*. quoque vbi Purpura non minus frequens eft habitas fuilicpretio- 
liioco muneris, quod argute dicunt, dumamntreaPaiiue dona¬ 
tas fuiile Helcn* & Purpuram L*d*, hoc ell, Purpuram Laconi¬ 
cam fuifle decet orem. 
Nos Lai edemonis.paftor donauit amica 
Deterior Lede Purpura matris erat. 
Murex Tyrius quoque ablolute videtur color a Plinio didlus, nam cum “ 
Tyrius. de Purpura amethylli colore dixiflct,addit:At Tyrio laus lumma 
Cochlea colorfanguuiis concreti, nigricans afpeiilu&c. Virgihus etiam 
,Tyria. Tyrium muriccmdixit. Tyrioy^ardebat muriceUna, & Ouidius i 
NecquadeTynomurtcelana rubet. Cochleam Tyriam Vranusm 
^Lib.iO, Arabicis dixit, citante Stephano, pro Purpura nimirum 
Metam. tie/o" g Ouidio Purpura Tyria, Concha Sydonis dicitur; 
Collocat hanc flratcs Concha Syiomde tudiia 
Sidonium. Sidonium Oftrum Horatio. Elt autem Sidon vrbs Syriae * vndc & 
Oftrum findonesdici coniicit Zoographus; StatiusinPropemptico Meni 
quid. Celeris: ^ 
iluapretiofa Tyros rubeat, qua Purpurajuceo 
Sidonqs iterata vadis. 
Lucunas etiam meminit in tertio: 
Et Tyros tnjlabilu, pretiofappj mur ice Sydon. 
J Jftiu^modi autem Purpura dicebatur dibapha, quod bis tindla ef- 
= Cicero apDlllat.//La- 
ziasrefertin Tyro Coccineam prspar-rifolere, & a Cocco, hoc 
eft,grano tmdlorio appellari, fedfccus Purpursiuuencio ollen 
dit inHercule T yrio.de qua mox.Succubitanam Purpuram quan- 
doqueab Afric* oppido quod Succubi vocant, Valerianus in epi- 
ftola ad Trebellium Pollionem, Claudio qui poftea Cxfarfallus, ^ 
dari pr*cipit a procuratote Syri* albam lubfericaravnam,cum 
Purpura Pu^ura Succubitana, Subarmale vuum cum Purpura Maura. 
Succubita- Poft Syrtim lacum ellefcnbit Strabo nomine Zuchis quadrin- 
na Maura gentorum fete ftadiotum ; ad quem lit vrbs eodem nomine: Eam 
Purpnrifi- Purpurificium & varias pifcium condituras habere. Autruliinus 
eiumvbi. Niphus Purpui* Conchylium, notillimani, inquit, elt, apud 
Tarentinu Tarentum. VarinusTBg^rm.vi^tj^Tiov, Tarentinumvellimentum 
vcftimen- tenue & translucidum, non omnino Purpureum, vtquidam pu¬ 
tum tarunt, exponit, fed&Tarentinas tinduras. Olim etiam nota & 
laudata fuit Tarentina Purpura. Me iuuerie, inquit Cornelius 
Nepos, Purpura violacea vigebat, nec multopoft rubra Tarenti¬ 
na. in SardiniainfuiaPurpiu* item excellentes tingebantur. Mi¬ 
ratur Bayfius cur inter dodos conucuiat quod Purpura; vlusno- 
ftris temporibus prorfus ignotus lit, cum in Caiteia, inquit, B*- 
tic*prouincia oliramuiites& Purpuras nobiles (Conchis velde, 
cem cotylas capientibus) ex Strabone conltet InSardiuiaquoq; 
fuifleconllat exproucrbio,Tindura Sardonica&c. Salij poet* 
tcnipore Purpui® etiam Ancon® tingi foiebat, vt verba eiuso- 
llendunt: nec Sydone viltor A>ucn,Muruemc Lybtco. Acron expli- £) 
catillud Horatij: 
Non qut Sidonio contendere cattidue oflro 
Nefctt Aquinatem p tantta vellera fucum, 
Certius acctptet damnum, propmfue medullis 
§luam qut non poterit vero dijiwguerefalfum, 
Sufisifia- Purpuras Aquinates Tyrijslimiles eflefcribit SufisabAlcxandro 
gnaPur- captis memorabilis Purpui® vis & copia,inipfi’ deuenit potclla- 
put® copia tem. Vbi aiunt {inquit in Alexandro Plutarcbus) & Purpui® Her- 
reperta. mionic®iuuenta quinquaginta milba talenta,repolit® quidem 
ab annis ferme ducentis , lecentemquc adhuc coloris florem no-, 
uumqueferuantis- Huiufce verorei caufam adferunt: quod infe- 
duraPurpur®ex nicllcfad.i ii t. Atque b®c de variis locis vbiPur- 
ra fiebat. Miretur lane ali quis, non in Europa folum&Rom® (v- 
bi Purpui® vfum femper fuifle Plinius tradit) fed in Africa quoq; 
& Afia& toto terrarum orbe defecilie, cum ex Africa olim, Alia- 
que& Perfis,actotaliisregionibuslocifuepeterctur Eorumqui- 
demquinollrof®culo varias&remotiflimasnauigationesaliafq; 
peregrinationes literis mandarunt, Purpur® (quod fciam) nullus _ 
meminit, E 
bcm, vno anno perfici noh poterunt, cyterufn abrdcc orbibus er 
lam perfed® lunt, & talem lupra delcnpli, in qua v.xprimi orbi* 
culi rudimentum confpiciebatur. Qijodad®tatemattinet,Plin- 
bnnum3diicit,inquieDS Purpuras annisplufquamfeptenisviucre^ 
Athen®us veroAiilloteli fubfcribens circiter fex etiam tellatUr. 
Extra aquam vti paulo ante ijfdem authotibus diximus,capt® 
■diebusquinquaginta viuuntfaliua fua Parum admodum prome- 
diuntur tefle Philofopho, qui prscerea fcribit. Purpuris efcasVa- 
tidas emoliri, &accedeteipfas adeiufmodiefcam alohge, vtpo- 
te odorantes. ° 
d: 
G 
INCREMENTVM. M.OTV S. 
dtas. elfaitus. 
Celerrime ^ Onch®omnes,inquit Ariftotelescelerrimccrefcunr, pr®ci- 
ctelcunt V_>cipuevcro Purpur® atque P^edines, quippequ® annoperfi- 
ci (magnitudinem implerej poflint. Ait tamen tempus viuendi 
Atas: Purpuris & Buccinis longum efle. Purpuras enim annos circiter 
Vtanni ea- fex viuere,& fingulis annis incrementum earum patere per orbes, 
xumco- quibustotidem quot annos habent, tefta clauiculatimintortain 
gaolcatur. crepidinem definat. Si itaque quotannis nouum fibiadiiciuntor- 
E N E a ai r I O, 
Vplicem efle originem Purpuris, Buccinis,Mytulifqucexci- 
tandis veterum authoiitatibus conflabit. Plurima in mari> 
inquit Arifloteles , fponte exiflunt, fed non ex eadem materia o- DUplelt. 
mnia. Purpur® & oflracoderma ex materia putrefcente &limo. origo 
Et mox: Ofliacodermonim ea qu® fauos conficiunt: eodena mo¬ 
do quoalia oftracoderijia fiunt H®cprior eft origo : Altera eo¬ 
rum eft, qu® dicuntur id eft fauos conficere. quod faui- 
hcare&tauare conuertit Gaza,liue^fA/,cff«,, tPvjJ’*«- 
eae» rmur, id eft eodem interprete. fauaginem, qu® eft vcluti fa- 
uus apum, condere j quod Pbn, dixit de Purpuris, eas mutuo at¬ 
tritu lentorem cuiuidam cerijfaliuare. Id faciunt, Mytili, Bucci- 
na, Purpur® authore Aiiftotelc, Nam emittunt lentorem quen- Humor 
dambuehumorem inucolum velutafeminisnatTira : femen vero mucofus 
eorumnullurn efle exiftimanndumeft. Exilio Purpuris verhote- natura fe- 
porecongregatisvelutifauusquafi exputamiuibusciceiumalbo minis 
ruminter lecob®rentibus coagmentantur, quem pro matis fpu- 
mapharmacopol® quidam fallo oftetantmullus autem huic mea¬ 
tus eft apertus,neque fiunt neque nalcuntur ex eo Purpur®,fed eft 
velutiexpurgamentum.Nam laliuareincipiunt cx lentore muco- 
lo, vtdidlum eft : putaminibus bmiliaifta componuntur, exeo 
veroquemin terram emittunt, ichore.id eft, tenuiore humoris 
parte, eo in loco fiunt in terra coagmentat® paru® Purpur®, non 
aliter quam tffuloin terram fungorum decofto, fungi permulti 
brcuienafcuDtur Exhisduos Aiiftotelislocos,in quTbus deiftis . . 
agif, dilucidiores reddidit a Rondeletms. Alter eitin tcrcioder 
generatione capite vndecimo ; alter a Gaza male conuerfus in 
quinto de hiftoria animalium capite decimoqumto, citatus et- “ ' f' 
lamab Atben®o libro tertio, quem fi cum Ariftotele conferasi? % 
menda,inquit,aliquotfacile emendabis,maxime vero illud d<ttn-s^ 'n i 
”bj>^X^,HSTiwyld>,cnnilegeadumfnexAtheaso,iltpmmhiy£ 
eyieiS flwyldiScc. necnonPiinijlocusbbro nono,iu quo fcribit 
murices & Purpurasfaliuariolentoreproucnire, claiiorindefict, 
quam exMallario quifabuanumlentorem.fauaginemintcrpre- 
tatur, exqua, vtcxfuperioribus liquet, Purpui® miuii^e fiunt, 
Icddumputaminibuscicerumfimiliscongericsfauago Gaz®di. 
ctafit,ex mucofohumore, quifaliuatiuslentora Plinio nomina¬ 
tur, huiustenuiorepartein terram eftufa, proueniunt murices,& 
Purpur®'Hmufmodi ortus rationem idem Ariftoteles alibi co ur j 
paratplantis, qu® ol* r 8 ^^/ 3 A«v» 2 ,«,id eft epe fobole, aut fi ver- 
bumc verbo exprimas, ex adgeneiatione procreantur, vs c®pa- 
rum genus Hoc modo, inquit (Ariftotelesj Mityli gignuntur 
quippe qm minores femper circa eos qui primi natiluntproueni- 
unr Purpur® &Buccinaqu®quefauos conficere creduntureodg 
modo Oaare magna eorum copia oritur, quando origo aliqua 
prius extitent: nam cum omniah®c fponte fieri contineat, ratio- ‘=‘’‘ 
mconfent^eum eft, cum origo aliqua pr®cefl‘eiit, multo plura 
iormari. Afinguhsn. eoru, qu® piim® lunt originis, quibulq; re- 
liquaadnafcuutur, excrementialiquideffluit Q^od veropuma 
iftorumorigoexmatcriaputrefcentefiat, certiflimainditioeft.id f 
quodinftagmnoftnparte,qu®eftadoppidum Balerucvernacu- 
la lingua nuncupatum multoium,acmagnorumMuulorum fera¬ 
ci, accidille vidimus. H*c & aliaRondeletius.Conllat itaq- pur 
purarum generationem fponte natur® fierifincmans,& f®min® 
commiftione,fine ouis. Quamobrem inquit idem Rondeletiusin 
capite de Purpura, hoc in loco improbanda eft authoiislibri de a- *^outra 
qnatibbus fententia, ab Ariftotelisfentenriaalieniflima, etiamfi Belloniutn 
eam exponere velle videatur,quam tamen mifere deprauat, & 
corrumpit, vt ex cms verbis pcrfpicuum fiet. Vterque autem pi- 
r rf"® dolorem fun- Buccin® 
d t.eftque Mafiib®, Genu®,ac Venetijs in cibis expetitusjfed carodu- 
Buccinicaro Purpui® carne dunoteft.Amboquoque fauaredi riorPur 
cunmr.quodfaneWpadlofaciunt, Quafublapideprona parte pur*. 
oblonga, albaque deinceps pendentia dilponunt, qu®ita difpo- ^ 
fatafaui nomen habent, abapumfimilitudine (vticcnfubfeques 
oftendit) SupiBi autem fublapide ftabulantur, cum fauificant- 
quov.cemporef3uosextruunt,fiin(:oquantur,&abfcindautur,o- 
uaintrocontin6tecomperientur,qu®faliuariolentorelapidibus. 
&cautib.ferruminit,vcindedeciderenonpofl'int,quodtamma- 
gnoattificioconftruunt,yt nihil coacetuatumeflevideatur.Hec 
autemfauificatio vernaeflefolet. Primum vch®ca veritate dul 
maximeabhorrereintelligas, eflTeqi plane®grifomnia, explftan- 
dum quomodo procreentur Buccina & Purpur®, deinde qu.dfit 
fauare.fiuefamficare.OmneOftracodelmorumgenusexpcrscoi- 
tus eft, inquit c Ariftoteles. Et cum Purpur®,tum & reliqua tcftts c Z c.JT/r 
inclufachmofere&materiaputrefcenteoriuntur. ^ cap tc^ 
trulla natura Curnoa 
namb confirmatis pctfici potcll; nam coeant 
adrionesproficifcuntut;quasrationescoiruerenecefl'cell,imone 
eflequidcpoflunt,fiharufundamenta velfubiefta niilUl cxiftat. 
Atqu® 
( 
