De Teftaceis^ Lib. II1. 
IU 
Aloeo. 
A vcfte. 
'h c 
tPlTHETA. 
A colore. "pPithetapurpursab authoribus atttibuta ad colotem , tin- 
Ct ftutamue non ad ipfum animal pertinete videntur. Conchy- 
Conchylisbs dicitur Tibullo, quia fanguinc Conchyliorum inficiebantur 
«urdifta. lan*: 
TinBa tegit rofeo Conciliis purpuretfuco. 
Virgilius rubrajdiaiu,item Aufonius; Boetius rubentem> Man¬ 
tuanis fanguinolentam,Pamphilus fanguineam,Scaliger nigram 
luuenalis ardentem, nimirum a fulgore vnde & igneam dixit 
Placcus,rutilante Marcianus Capella,fulgidam ScroXiusOuidius 
fulgentem,Pctrarchafplendidam, ThomasRaditMis vernantem, 
Poncanus vagam. Vocaturprtecetea pura,vt Scaligeto delicata 
Mactiali,I^ca StaciogracaPolitiano&PotanojCuiec noua dicitur 
Claudiano nobilis Pamphilo pretiofa, Thomae Radiuo regalis, 
Marullo confulatis,Virgilio,Statio,Pontano pida. A loco Mar¬ 
tialis Coam , Horatius Laconicam (item Statius, &: Strozius 
quibus Oebalis,id eft,Laconica nuncupaturJLucretius, Virgiji- 
us,&Aufonius Mcclibeam,ManiuanusKomanam. Sidoniamq,: 
qui prxtcrea longam dixit, nimirum a vcfte, vnde mollis dicitur 
Pocano Ccotae,racraAufonio&Stcozio,libacaMattiali,Pruden- 
ciofupplex.Dicitut denique ipfapurpura dibapha,id clf, bis tin- 
ifta. 
PROVERSI A. 
n (5i)(j5e» Trag^ilgjtjid cUsimiapurpuratiiJa vatios vfuspoteft 
adhiberi parocmia,nempe vel in hos,qui cametfi magnifico 
putata. cultufintornatijtamencuiufmodifint,exipfovultu moribuf- 
que cognofciturtvel in hos quibus dignitas indecora additur: vel 
quotiens rei pctfefadsE,afcititia petegtinaq; ornamenta inde¬ 
center admoucncur. Qyid enim tam ridiculum,quam firaia vefti- 
Tapurpurea vefte! Atque id tamen non rato fieri videmus apud i- 
ftos,qui fimias habent in deliciis, vc quam maxime poftunt ad hu¬ 
manum morem ornent ac vcftiant.aliquoties & purpura,quo pa¬ 
rum attentos,aut impetitos fallant, ptOque homine faluetur fi- 
mia, aut fi deprehefus fuerit fucus res magis fit ridicula.H’ 
JixKgtTtcc.id eil,Purpuraud Purpuram diudi- 
Purpura cadaeft. Certrflimuindiciuex collationenafeitur.Vndeempto- 
ad purpura resmerCaturi purpuram, ne fallantur,alteram adhibent purput^. 
diudican- Licebit vti; quotiens negabimus infantiam, aut infeitiam indo., 
da. ftotumplenedeptsEhendi,nificura eloquentium&eruditorum 
fetiptis confcrantur.Etenim fi vel Salultium conferas cum Cice¬ 
rone iam velut obfflutefeit ille alio qui per fe difettiflimus.Refer- 
tur adagium aPhatbammone Sophifta in commentario de figu¬ 
ris rhetoricis Meminit & Ifocrates in Oratione Panathenaica, 
&artz liw 
OTeg»S«n;oj/ 7 t 5 .i.Sed quemadmodum purpuram &aurumconfidc- 
ramus ac probamus, purpuram cum Purpura conferentes. Haud 
arbitramur protfus,inquit adagiorum author,«®g 5 s-&,t„, 
fi de conferenda Purpura locum huc afcripferimus ex Aureliano 
,,FlauiiVopifci:Meminiftis,inquit,fuiflcintemplo louis Opt. 
Max.Capitolini pallium breue purpureum, laneftrerad quod cum 
inatronae,atque ipfe Aurelianus & Probus & proxime Diocletia- 
' nus miliis diligentilfimis confedoribusrcquifiuerunt tale genus 
putpura;,ncc tamen inuenirepotuerunt. Dicitur enimSandyx In¬ 
dica talem purpuram facete fi curetur, Allufithuc Quintilianus 
lib.ri.de generibus dicendi,agens de di6lionc,qu(j,quod medio- 
ctiseft,perfehabetadmirationem,fedadmotisiisqu£E funt exi¬ 
mia,definit efle admirationi.Habet,inquit, admirationem, neqj 
immerito,nam ne illud quidem facile eft, fed cuanefeunt h*c, at¬ 
que moriuntur comparatione meliorum: vt lana tinda fnco cir¬ 
ca purpuras placct.-at fi contuleris,etiam lacerna: confpedu me¬ 
lioris obtuatur vt Ouidius ait. Ha:c ille:Athenxuslib. j. dipno- 
fophiftatum ex Apollodoro huiufmod quoddam refert prouct- 
Purpura bium,A<y»e«gj6 tk» id eft, edaciorapurpuris, idque dudu 
voracior, exiftimat.velatindapurpura,qureomniaquibus admota fue- 
Edaciora rit,velvtadfeferapit,fuQqi coloteresvicinas inficit,additq; lu- 
Purpuris. cemrvelabanimanteipfoquodquicquidnadumfucrit, retinet 
ac deuorat de cui'voracitate Plinius.-lingualinquitjpurpur^ lon- 
tudine digitali,q pafeitut deuorado reliqua Conchylia:tanta du- 
titia aculeo eft.Conueniet in edaces aut in eos qui omniain fuam 
compendium vertunt.FortalTe dutius,fed non ineleganter aecd- 
modabitur.inquitidem author.ad aduocatos 
qui purpurati omnia conuertunt in filcum fuum; & quocunque 
fe confetunt,abradunt aliquid.Sic ille. Sed Arjv©- Grscisnon ta 
veracem & multi cibi hominem aut helluoncm: quam exquifiti 
Tindura delicatique liguritorem & catillonem fignificate videtur, quod 
Saudoni- rron animaduertit ille, ‘idiifec/. id eft, tinBura Sardsni- 
M,dc colore praecellenti dicebatur,praecipue purpucx,pcr iocum 
autem cransfetcur ad eum qui pudcfit,aut qui ob plagas fanguine 
tingitur.Satdo enim infula ingens eft oppolitaltalix.in qua varix £ 
purpurarum cindurx,laudatiftimxquefiebant fAtiftophanes in 
Pace.H‘«lx»>@- (piictt Hvaf See^Jb>iit$v,id cft,quam ille pr^- 
dicatcolotiscfteSardiniaci.ldem in AcharnefibustlV^gVySasl/ai 
fiuftfilfi Seigiieiitang), id eft,ne te linam colore Sardiniaco.lta enim 
citat Adagiorum author,lcd Zoograp^us pro m^Sienatisr vt in 
B 
Afe*®'. 
quid. 
ca. 
Atifto. 
phanes 
«ortedus. contextuAcharnefium legiturjtcponitS»{^w»(s»,Yt Jcholiaftes 
A &Suidasreftclegunt.Sicetiamcarmenmeliusconftabft,inquit» 
& fimiliter in Pace,C vbi & in textu & in fcholiis redte 
fcribitur.jla Satdibus quidem Lydiae,Sardianus deri uatur, pro ci- 
ue.&Jardianicum.polTefliumauthoreStephano.abinfula autem 
qux Grxeis jll Latinis Sardinia dicitur,Sardonius,Sardous& 
Sardonicus pro be deriuatur,apud eundem Stephanum: fed hotu 
nihil apud Atiftopbanem legi poteft, cum verius quinque fylla- 
barum didionem ooftulent. Quamobrem author adagiorum 
X«gJb»i,(jv,necS«f^w«,(^,tedelcgit:quanquam Suidas quoque 
in Jb habet Ariftophanis Scholialtes Jardini* 
Sardiniacam interpretatur rubram vel puniceam. Saj^Cin- 
quitjin(uIavnaefeptcmftadiisLX.diftetaCorfica.lneapurpu- fdjptio 
rx fiuntAstipufo, ,^«|aTOTzitt,id eft,exccllentes(non vari*, vt ada- * ' 
giorum author vertit) &pr^cipuifulgorisVel(Satdiniacam dixitj 
quia in SardoLydix(f(f'ri«/S«{^«'Jvs non redeiSajJWs e. 
nim plurali nomine fxminino vtbs Lydix dicitur,non Zu^Sa) di¬ 
cendum igitur M gb 2 *jSaj,idcft,Sardibus.Sic & Helyciiius; 
(Acifogjt qS a» ■mcvZd.^hn tindurxrubicundx fiunt, 
Jnfinuatautem:aifi vetum dicat,flagris adfanguinem vfquc cx- 
fumiti.ln Vefpis etiam Scholiaftes feribit Sardibus venundari 
folitafuilTcveftimentaPerfica. Chorusrufticorum in pace Ari¬ 
ftophanis, inquit fe malle domi deliciis fuis ruralibus frui, quam 
in militia vidyre 7K|/a^^v. 
Tjas AoPb{ «a|«* omiu, 
H V tIuj ipotviKt^, 
TImixoiZt eiU'u>i 
Rxmcpoljyu |!s^;iVw»A£K7fi/b» , 
Tsf vbi Scholiaftes ipdfXKiA* interpretatur galeam pu- 
nicco colore tindam alii vero veftimenta^.sfe</ 3 A(j |«(js7k ) coccinei 
coloris.talibusenimvtebanturinprxliis Laccdxmonij, nefan- 
guinem fluentem viderent propter fimilitudinem coloris; & ne 
vulneraeorumabhoftibuscognofccrcntur.Eximixautera funt ■ 
Cinquit)Sardianicx& Cyzicenicxtindurx.Hic vero Cyziceni- Cyziceni- 
cx tindur^ nomine cinxdum denotat:» s xKa/JiWAi» ca tindu- 
K^THv^uux^oj. Suidasin fcmxi/bpoetxcu- 
iuldam, forte Ariftophanis hos verfuj citat. 
•TiptihifcsS'» t£v d ilifJisrac, 
Mi) u nv aAi^xrSm U : aiif tS fc? 
ew-ny ^ffgtai-Hy. ut peivixSy tturSTTUtinu •nuSu^. ,tjt7K|«)va» uf 
im igxuy pciyiKi^ eitrsy usim Tindura Cy- 
ziccnica.vtfcribit author idem adagiorum,dedecus non eluendu 
appellabatur apud At|ticos, dicebatutq; in eos qui metu quippia 
indecore facerent.ham Cyziceni duobus nominibus notati funt, 
timiditatis & mollitiei, Rcccnfetur in Plutarchi collcdaneis. 
Meminit & Hcfychius,addens Cyzicenos ob mollitiem notatos, 
quod Iones eflent.Eademfere Ariftophanis interpres.Scephanus 
addit eos fuiflegraues Tyrrhenorumprxdationibus:Ha:cille:no 
fatis aperte, non enim de quouis dedecore non eluendo acci¬ 
pienda eft Cyzicena tindurajfcd de mollitie, S(. de prxpofteraVc- 
ncicin primiSjVt paulo ante ex Ariftophanis fcholiaftc cicauimus 
aut de eo^fortaflis fcclete,quod Grxei 
dicuocuius teterrima libido & cxecrabilis furor, vt Ladan- 
tii verbis vcar.ne capiti quidem parcitjde quo plura leges inmif- 
cellaneisBrodxi &in Chiliadibus eiufdem authoris adagiorum, 
piouerbioPhicidiflare.ipaxiK^BvCquodcorruptueftjp peiyixi^eiy) 
Citat^que etiam illud Suidx.^«^'^6fcKi,^,x^ov, Am dt^Jd^y 
fASruuljj. A7?(;yjAiyir»?: atque ajt Sfephanum addere Cyzicenos ^ ^ 
fuiflegraues Tyrrhenorum deprxdationibus. Zoogtapho aliud 
Stephanusdicere videiur.in Cyzico ytbePropoddisiuxtaCher- 
ronefum.Indc(inqHit Stephanusjfit Cyzicenus.poircfliuum Cy- 
£j zicenicus.quanquam gentilictiam propoflelfiuo vtunturaliquie 
ficut Ti,ppeva,pro T dtx /rv • 
videtU£cnimnoniamdeCyziccnisdiccrc,fedfiii)plicitetThyr- 
ihenosinterpretarfiinfedos aliis, &prxdones homines.&c. So» 
lent(add!t mox adagiorum author) tindura infignes a locis ha¬ 
bere cognomen.Jimilimododidum eft Zv^xin/yy, St 
fixftfix ZxghyiH^r. Ego veto Syracufiam tinduram purpuramue 
apudauchoresnullamlaudarunuenio, &deccpius mihi videtur 
fi*«‘“ficquo<lHefychiusfcrjpfit:yS«|tt,t(3£ {mermsfid/xftxii 
J^Tie^Sb^^aSv^exBojovjCnon Svgjsxsvioi.) quxvcrbamoxetiam t 
inepte in BammatisCyziceni mentione rapetitaftint.Embamma 
Grxeis communiterintindumfignificat.hoc eft, liquore in qug 
cicirandiappctitusgratiaeduliaintinguntut:hunc fua dialedo 
Sytaculani bamma nominanonihil hoc ad purputx aut aliam ve- 
ftiuin tindutam.Scdreliquaauthoris adagiorum in huius pro- 
uerbii explicatione addamus quoniam ad Purpuram faciunt. Eft ^ . » 
(inquit)xftimatiQrumorqueconfequcnshominum vitam, vc- , 
„lat tindura quxdam, vnde carbone notari ducuntur,qui dam- 
„ nantur,& notum eft illud Ennianum apud A. Gellium: 
tiuBa malit, aut qua bonediBo. Addam quod eft apud a Hero- 
dotum. Q^um Aethiopum rex confpexiflet a rege Perfarum ® 
milTamveftcm purpuream,rogauittindutxrationem.Eam cum 
ablchtyophagisdidiciffet: hx^utfch aijpxyrist (pTieiyxf, 
^ cw-nuy Tdufxff-m , id eft, non folum ait homines efle fubdu- 
los, (ed & veftcs illotum clTc dolofas. Prouetbium perclegas vfiir- 
pati a Grxeis animadueito.fxrrA leucoparyphut.mtut mero holopor- 
phyrus in eum,qui veftibus quidem frugi vtatur, intus tamen, id 
eft , animo,luxu diffluat.Sumptumidcxhiftoria:cB Antipatrum 
quidam 
