De Teftaceis. Lib. III. 
Concbyliii nec nona buccino.-iarti quileipfum fit explicemus. Conchylium, A 
inouir R onncleftnc. _' , • . ^ 
110 
filatta By¬ 
zantia Aia 
bum. 
Conchylia 
optinia 
yngdis cut 
ficdiiftus. 
AnfimO'. 
nychei. 
An tegumc 
tupurpurat. 
Gr.Tco nomine vocatura Latinis Sut 
qmOfliaaum putent dici. Sed illi nomenpattis toti accommo¬ 
dant, vel Piimiis nomen totius parti deditiffc enim I1b.51.cap i o 
Inucnio apud quofdam oftiacittm vocari , quod aliqui onychen 
vocant At onyx (1 nqui t Diorcondes, Vs, f , id efts 
operculum cqnchylij > pro quo etiam oftracium iuim a Plinio de¬ 
clarant ipliulmet verba : hoc fuffitum vulua: poenis mire rcfiftere: 
odore caltorei, meliufque cum eo vftuin proficere. Qil* eadem 
lunrcurn his.quat operculoconchylij tribuit Diofeorides! Com- 
inendatcniin vngues, qni odorem caftoreireferunt, eorundemqj 
u fatu e-tcicaritraditfoemiuas.quig vuluarum ilratigulationecon¬ 
ciderint. ° 
T '0 R M A. descriptio, 
^ONchylium fecundum eundemRondeletmmeftex maiino- 
'^rum tmbijiatoinin genere , ea parte latius qua in turbinem 
dbhcit, !me aculeis tuberculifiie vilis; Foramen quo caro interior 
p(tcnditui-,Qon rotundum; vtin purpura & bucciiio, fcdloncum. 
Lale etiam eU operculum, de qnb feparatim h^*c omnia Icripca re- 
fatis demonftraife nos arbitror,opercuIum eius 
fiue,SAarg 3 C,^(,fa* 7 jo» iiueappellaii debuifle.Nunfc 
oftendendum nobis eit blattam Byzantiam Arabum niliil aliud ef- 
le,quam couchylij operculum:qu6s imitati pharmacopola; nofbi 
conchyliorum , buccinorumque opercula permifta vendentes, 
blatta^ byzantias vocant,has rotundas, illas longas. Serapio lib dc 
Simplicibuscap. ji-Athfar atheb.idell.vngulalromanca& blat- 
Diolcoridis, cft conchylium ex fpecicbus Oftieorum 
&dtlimilitcr deconchyhjspalpir, & reperiunturin regionibus 
iadix,inaquis mxta quasonturfpicanaidi. Odor autem eiuseft 
aromaticus, quoniam iltud animalcomcditnardum, <i'ipraVdi-' 
liguntur tempore ailliuo, quando aqua: deliccantiir.K.ep.;iiiintiit 
etiam ex eis ili llttoribusmaris Euxibi, & tbloteiiisirt declinans 
ad albedinein,&eft pinguis.Sed illa quxnaffcitutiii Babylonia, cll 
colorisiubnigti,& eft maior illa,& omnes liabec bonum odorem: 
Quando fumigantur, cum eisfentiturficutodorcaftorei. Onaudo 
Igitur fit fumigaffio cumeis mulieri habenti llifFocationeinmatri- 
cis , &fimihteriiabentiepilepfiam .confert ,& quando bibuntur, 
taolliunt ventrem. & faciunt omnes bperatioaesi quas faciunt’o ( 
Itraca daparaca. velportura. Eadeifa repetit Serapio eodem in lib 
dePurpuianim operculisagens. Qux omnia ex Diofcoridetraul 
Icripta elle nemo eft qui neget, flilla cllm Dioicoridis verbis con¬ 
tulerit,qu« funt liuiuiinodi. 'V^nguis fiue onyx conchylii ten^ume- 
tum eft, ei fimile qUo purpura integitur, quod in Indix narcliferis 
lacubusinucnitur.jfuauemideo fpuatis odorem, quod conchylia 
inibi nardi pabulo vefeantur. Colligitur pofteaquamftagnantes 
aqu^«itiuisfquaIonbusuiaruerint.Laudatiffimus,qui a man ru¬ 
bro defertur,candicans.pinguis. Babylonicus nigrefcit,atquemi> 
nor confpicitur. Ambo odoris granafuffiuntur.fed aliquatenus 
caltoreum olent. Idem fuificu excitant fcEtnhiasYUlua:flrancrula- 
tuoppreflas,ComitiaIerque,Poti ventrem molliunt HarcDioico- 
rides,quibus planelimilia furit, qua: Serapio de blatta Byzantia li¬ 
teris madauit. Dicitur aiitem vngriis a figura; cft enim operculum 
oblongum.auium carriioorarum vnguibus fimile. Altera tantum 
parte adhxrenS,id eft, crafliore. Qu,um incenditur.fumurii mul¬ 
tum emittit,valetque ad ea.qua: tradiditDiofcbuides. Sed id pro. 
pius intuendum,quod feribi t in Indi* natdiferis lacubus in ueniii, 
fuauerrique ideolpirare odorem , qiiod conchylia inibi ilardi pa- - ■. 
bulo vefcuutur , co'ligique poftcaquam «ftiuis fqiialoribiis ina- D 
ruerint.Nam fi conchylia marina fint aniinalia,quomodo in lacui 
busimieniuntur, colliguntuiqueaquis arftiiexiccatis ? An mare 
deferunuurbinata^, vt diiuioslacufqiie fubeant? ria;c a Diofcori- 
de ex aliorum fentetia diifta eife crediderim, eaque ex aliis deferi- 
pfifle, quibusexpofitis. pratferr ea, qunex mariadferuntur. Sunt 
qui blattris Byzantias iiegantefie onychas, fiue opercula conchy- 
iiorum.qnod blatt* Byzanti* no fint o’dcfata;,fcd foetida:. Qnim 
opinionempoftum facile ex eorefeiiere , qubdDiofeorides iioq 
femper vocet id, quod grato folum ^iucundo odore pla¬ 
cet, (ed aiiquandoid quod vehementi &graui eft adore. Sic pix 
dicitur ab eo , quam tainen fuauis odoris efte riemo dixerit. 
Sed dehacrepluraahas difturi fumuS.Qirodautem hocloco 
^jret^einterpretemur, id maximo cft argumcatbjQuodquaiica- 
tem odoris exprimere volens Diplcorides dixit; Afctpait^01 Ji dja, 
ifi!, Ambograuis odoris (de 
marino & Babylonico loquitur) incenfi caftoreum quodammodo 
redolent, quod caftoreum odore giaui & virus redolente elfe de¬ 
bere tradidit idem Diofeorides. Huc accedit quod rionnifi a feti¬ 
dis rebus fafto fuffitu.fuffocariouc vulu* dpprelli excitantuf.ne. 
que comitiales. Quare fi qua: blatt* Byzanti* feodie venduntur a E 
' ftpisfiarijs, grati & fuauis odoris non fint. fdeo conchyliorum o ■ 
percula,vel vnguesclTenonrefteiniiciaberis.Eximendusfcrupu. 
Iusalius.quemnobisinijeitDiofeorides, cumdidtiVnguis con« 
chylij tegumentum eft.eifitailc, quo piitpuraintegitur. Qii*co- 
feinircnoupofluutcumijs.qu* 3 iximus<rc concTiVli) occulo, 
longo ftnaoque.^buccini vero & purpur* rotundo . nifihariefi- 
militudurem ad vfum fubftantiamque.nou ad figuram referamus 
vtfitfenfus : Quemadmodum purpura operculum habet,quo fo¬ 
ramen clauditur ve uti tefta aftera.ita & coiichylium.velfubftaii- 
tia viribufqne fimile eft concliyfij operculum .iiipui’^ operculo, 
non autem figura. Hatefunt. qu* de fioncbylij & buccini opercu¬ 
lis dicenda putam. Haftrenus Rodelctius, exhibitis vtrmfque ico- 
/ 
nibus,qaarum qua: rotuda tft.buccinieft, csreraf conchyliorum. 
onc yhjs fiuccum meile, inquit idem, purpureum fatis teftatur Succus CQ, 
Phnius libiovrgefimo primo,capite oftauo. Tertius eft, qui pro- cliylii. 
piie conchy ij uncl.igitiirmultis modis.^f^nusin heliotropio,,’& in 
a iquoexhis pieiunque ft rurat onaiius in nialua ad purpuram in¬ 
clinans, alius in yioiafetorina conchyliorum vegetiffima.Ex eo¬ 
dem fucco lanas tingi folitai facile eft ex veterum feriptis confir¬ 
mare. Marcellus medicus dceffeaibUs aurium fcribensclauden- 
dam aure lana infefto conchylio marino monet: exficcandi enim 
vires nabetEt Cntqapud Galenumlib.5. medicamen. Lari* infe,' 
conchyfaointedtos flocculos inaurem immittendos. Plinius per <a*c6chy, 
leconchyljo inleftam lanam magnopereprodelleauribus tradit, lij fucco y, ' 
Qui coDchylialegebant.condiiiiarij dicebantur, & conchylegu- fus. 
conchytaiaPlauto. ‘ ° 
in medicina. 
B 
s omnes in medicamentis vfurpantnr.Crems- 
iJm idem efficit, quod purpura ficBuccinum, 
/^ONthylij pirres ( 
^>cum Coiicbyliiin 
ait Diofeorides. Operculum fuffitilcicitatfeminas vulu*ftran- Ad vtcff.: 
gulatu oppicHaSjComitiaiefque.Carhem internam medicamentis Hraiigulatif 
do aiirium ledantbus admifeet Galenus in fine libri tertij Ad aurinir 
demedicamcnt. TiViff; quum myrrham, adipem Anferinum, dolores. 
vel butyrum , velrefinam, & Couchylij internam partem tequis Scholiaftj^ 
prtibus trita fuper aurem poneda monet. Quo in loco eius Scho- Galeni le- 
iialtes GermanuslegenriumfulJJicatur fedT» dio fufpe; 
^.C755, opimoncmqiie fuamllacrationefirmateconatur.quodte- fta. 
Ita & operculum viniiiabeant reficcandi fincinorfu, & quodea- 
mim purpuri,Plinio tefte, valeat adpiaicifos neruos> Sed malim 
egopiioicmleaioiiem.inquitRondeletius.fequi. Nameoinlo- 
dolorcrii fedareftudetGrlenus, quamexficcare, vt alia 
qinBenbmerdfii furit, ofteudUnt,lcilicct adeps ariferinus, buty- 
rifiB^iefiria, q'S*'dolorisallcuamen£um afterunr, calore & humo- 
^ 5 ' •A ciw carnem intelligo, qu* ob falfum 
luccum digerendi vim ahqUam bbtinet: Sc ot.fubftantiam piu- 
guem..glut.inolamque quid habet. Ob eam caufairi 
yefines^aldli.qui fub aquario vale ftabulantur , in eodem au- 
rium aftedu a veteribus comincndantur. Tefta vero magis exfic- 
cat, quam vt ddlorem leuantibusmedicametisadmifcen debeat: 
exliccando enim conftringcridoqae dolorem augerent potius • 
quam lenirent. ore 
t A p V t XV 1. 
i> E T V R B 1 N 1 B V 5 . 
■p\ E fiue turbinatis aliquot diximus, nunc dicemus 
A-/deiplis.^<>>fo,;,Cuede,turbinibus proprie vocatis, quorum 
quatiquam muitasipecies depinxeritRondcletius, atque etiani > ’ ' 
plurimasadijciam,tainen Philofopliusinter tiirbinata vnum fim- 
pliciterturbmem noininatjomnes eodem nomine complexus ne¬ 
que mrignitudinis.neque qualitatis aliqua habita ratione. Sunt 
riutem spo.wfio, fiue turbines, qui in longiorem & acutiorem vertjG 
cem deficiunt,quam tiifb.riata&cochle*. Rondeleiius nonleuj 
conicdura eofdem eile putat cum spafi-Aoif k 
quorum menmnit,^ Aihensus. AIjkvAos §i a uL /, 
«p».= 5 Aasa^«?,tAK 5 f-i VfiSt^ifnseWTtSiae tOT7vS'f<4i» 
ia» «s-vf y>AOTf«,.:hoc eft, Agias & Dercylus in Argolicisftrabe- 
Ips vocarit aftrabelos, de his hoc tradentes, quod tub* modo fo- 
nuin edant. 
G A P V T»-, X V. I I. . 
i) E TURBINE MAC^NO. 
R ONdeletius priirip loco proponit hunc longum & magnum 
turbinem,mu!tifqu'e voTumfiiibus conflantem, pro corporis 
cra|«uTne'Maigine, vi ait, fpillb & afpero, tefta alba, lineis tu'- 
bei,cuitfquemultisfcjbra&afp‘eia. Foramen rotundum, inquit, 
iiabec & limam,qua cxceinuiniu- excrementa. Saxis liairet turhi- .Deficri^tio,'. 
neluilum veifo. QmBdctefticaruifqucvfu in Purpuris Buccinif-' 
qnedi<ftafurit,hiLc poiruntaccommodari.SlciUe. , 
Eiuldem C a p v t XVIII, 
DE TVRBl NE A FRIT O. 
H Vnc turbinem ordine fecundum collocauimus, quod tiVa- 
gnitudineprxccdenti proximus eflet;. Vocalfe fe turbinem' 
Rondcletiusaurituifi ait ob alterius turbinat* parti aduerfilatam 
ytriinque appendicem E lle auteni hunc turbinem perelegantem, : .1 
Aerarum in mari Gallico. Teft* volumina tuberculis exrantibus, biommil 
pulchro ordine difpofitis diftindla elfe. Homr.rimaglHem imitari 
artificesjn.vfceisefformandis,additabafi. Addidi ego auriti Tur¬ 
binis vclalteriusltcembcidis iconenr) infignisequidemmat^nitu- 
dinis & pulchritudinis. Concha eft tubetofa atque anfradnofa 
nec non & aurita.Pihgitur prone & fupine Oi* eius dentat^func, ' 
vtin Concha Venerea: Coloriotus &rin teigoreferrugineus, c*. 
tera croceus. AtquehocetiainaRoudeletij figura plurimum dif¬ 
fert,quod huius turbo fere fit feffilis, cum eius valde fit oblongus. 
