Vlyfsis Aldrouandi 
124 
niaculas.Odaiiadnereaeftmaculisfupernerubefcentibus,infra ^ pfumremittimus. Gul. BudaeuscocWcas&fcalascochlidesdici 
Defcri- 
|>ti6i 
nigricantibus.Nona ex albo ad luteum vergic.trochi forte fpeci- 
'cs vti etiam erat odauapratccdens,&dccimafubfcqucns,candi¬ 
da, vettucofa.Nuracro vndecimo exprimuntur tres netita: mini¬ 
ma:,vna alba cum rnbris maculis, altera candida fine maculis ter¬ 
tia tota lutea.Duodecima herite eft alba ftriata, lineis fere aiiteii; 
Dccimatertia maculas habet leucophseas.Prima in fecunda tabu¬ 
la cxprella.Nerite dfttubra&alba maculis etiam inferius nieris 
1. Alba&fu(ca,colore in tus argenteo,3.Rubra&albi.4. Glabra 
'candida pun(Sis|fubfetrugineis 5. Alpera maculis Ibngis & albis. 
6 . fubalba & fufca.y.Fufca maculis albiiS. Subrubta|maculis al¬ 
bicantibus.!), Fiifca&albicans. 10. Albdfubcinerea.ii. Cinerea 
fere toti puniSistandidis.li.Caftaneapuniftisitem candicanti- 
bus.13.Argentea.14. Leuistbtacsrulea.if.Cineritiavirgata.Id. 
Paruaflauefcens.17. Caftanea cum corona alba.18. Subcincrea. 
Nerite colbrecaftatko fubobfciiro. 
DE NERITE BELLONII. 
Cap. 
> Ellonii NeriteS.cuius hic iconcm &defcriptionem ex eo pro- 
pono,an cum altcrutroRondeletii Neriteconueniat,non te- 
B 
H I 
c 
icribit in sedificiis, anfraituolse fint, in modii cochlearis tcfl*, Seal* Cba 
& quod clauiculata & tortili ftiudlura a tricliniisin csnacula e- chlidts. 
uadant.cuiufmodifuntjCinquit) ina:dificiis Gallicisfcal*. Talis 
fcala apud Philopon.in Proclum,dicitur nobis 
vnafcalafattaalumaga. Germanis tefteZbographoSchnecken 
i. cochlea.ExStrabone quoq; libro pofttemoaffertur 
fcalarumgcnere,cuiusfcapum vtTs volumen 
syj iPiotjeiTbTcircumduftum ambit afumma coalTatione adifflu 
libramentum ifed pcrpeid!«i,vt vult author thefauri lingit* Gt*- 
c*,ortonimiru (ait Jerroreexlatinalingua.in Gt*con. 
legitur pa.347. de Paneo feu Panis fano,vj«£'(A««Jl6{, 
quod percochleamafcendi- 
tur. Athcnxus vocat x/i^>(9riAix2«).Eratpr;tereatormenti genus 
cochlea vocatum quo in terfedum fuiffe tradit LaurentiusSurius Tofnienti 
S.Ionama Magorum principibus iuffu Saborii tegis Perfatum. „gnus. 
quod tbtmentu forte fuerit equuleus cochleatus, cuius meminit 
Pomponius in decuma fullonis, vt citatur i Noni®: vbi infilui iii 
cochlearum equuleum,vbi folutim tortor.Egode hocce tormeti 
_ _,_ genere per ocium aliquando integrum traftatum confcripfi.Pr*- 
meredubitauit Zoogtaphus i genere laltem, li non (pecie con- g terea Zoographus fele Romaeobferuaffe tradit iuxtafonlmfuifle Eculeus 
uenire videtur BelloniuS ita depinxit hac additadefctiptione.Ne- locum,quemfcalasvocabatannularias,quasfinquit) eruditiores cochleat'; 
rite quoqjtutbinati getieris Conchula,teftam in anfraftu intorti ita nuncupatas augurantur ab annularis officinis vel a ptopendb- 
habetrqua penitus inclufa, nulla exparteprxterquam capite c6- tibus annulis. Aliorum conie£Iatio eff,{ic eas dici.qu* in cochle* 
fpicua eft. Viriis Luteti*, Atmoticis Bigornet & B igornaeu vo- form am effingantur & orbiculata figura totundeturrquod genus 
cati folet,apud quos tata eft huius pifciculifrequcntia,vtfummo cochliudicitut.Suid*quide&Varino<(9X^M«eft,oJS5«’{ «(bItvj»» 
‘ touentu indigcn*,dum *ftu$ abfccffit, magnos accruos e faxis /afersy^ic.hoe eft, via qu* in vtranque viciffim partem circum a- Cochlifi. 
,1 ii;__c, -x-./i:,/ gitutrfiue de gradibus per fcalas huiufmodi accipias.-fiue de viis 
uineruraihuiufmodi n.pet montes prxfertim aliquando vi* funt. 
C*lius Rhodoginus,autes fiue auriculas verius.finuofasfvtoi in- Aurium 
tetim eius vetbis)cochlias ait nuncupati. SedPolluci cx- ambitus, 
trinfecus autiu ambitus eft,e V|« 5 e> «fe/ 3 oA)i rut «TOv.Et PlutarCh. Oftii ge« 
cochle* inftar autem in gyrum contorqueri ait.Eftquc etiam co- nus Vat- 
chleagenusoftii.quodmeminiteVarro.vbiteftudinem deferibit roni. 
qua turdi & murul*& miliares nutriuntur:oftium ( ornithonis,) e ii. 
clfe debet humile &anguftum&potifsimu eius generis ^ cochlea re rufi, c.y 
appellat,vt folet elfe in cauea, in qua tauri pugnate folent.Inftru- 
metisitaqi,qu*diximus,fcalis&viiscochlcarufigurainfeclaui- 
culatim,fpirulatim,^capreolatim, retorta, anftabluofa,i^(>(j«^>)« Propeat- 
nome dedic.Hetmolao vero et cochle* nominantur,nefcio qua- Hs orna- 
obre, inter morbos fici arboris Pono cochlis capitis ornamentu mento, 
eft,quod tepetio apud Pollionem Treuellium in Zenobia, qui fic 
„ habet: Ad conciones galeata proceffit cum limbo putpureo,gc- 
mis dependentibus pervltima fimbtia:mediaeft coclide.Videtur 
(^inquitCsliusRhodoginus^abfimilitudinefcalarumvelanima- . . 
libus vetbum cotriuatum Humelbergius cochleam ait efle lapi- * 
dem ex flumine rotundu, ad fimilitudine cochle* qui aquxindi- 
tus, ea contra latetum dolorem efficacem reddere creditur, quod ^ 
&fealiqUandoexpertum teftatur.EtMaffariocochlos&cochlax . 8“*;® ** 
marinos calculos fign.ficaredicitur:c*tcrumapudFeftu cochla- 
c* dicuntur iftiufmodi lapides rotundi, ad cochlearufimilitudi- ** 
nem.EtCsliusRhodoginusin Gr*cis annotatu authotibus efle 
ait.fluuiatiles aat marinos lapides dici quoqj trochalos, ite char- 
madia &cochac!as.quare vbi apud Varinulcgitut,T^o);«A5»,(Vl«» 
«i , «1, nempe fluuiatilcs & marini la¬ 
pides legedu cefeopro ,(^;i;Aaxs{-&pro 
Inucnio item in lexico quodam Gr*cola tino,exponi la¬ 
pides attritos perpetua in aquis volutatione, glareas, fed fine au- 
thore. Mihi n«c quoque diiftio corrupta videtur & legc- 
iuiii curfus f*pe quxftus vimagna recedant.-aut quodmirabilius du.Nam & idem Varinus & ante eum Hefychius;eA«j<i*fqu* vox 
videtut,Cochleis,quas dicunt jEgyptiacas, diuettunt, ab Archi- ad latinam glarea accedit)i.vtgraramaticiintcrprctautur,minu- Vmbellici 
inede,cuminaEgyptum profedluseft,adinuentas. Eiufmodiin- tiffimilapille,quiin fluuiotum ripis velmatislitotibusteperiun- 
ftfumentis loca, vbi metalla effodiuntur, eieda fuperius aqua, tur,vnde,glareola,glareofus,cxponunt,(^;t;A«|.Etymologus vta Qjqjj, 
»M5,»fet|fit,ficax«;i;A®-,*o*A«t|fietiait:Thucididc time 
dixilfe per alpha.C*lius Rhodoginus eofdem lapillos alibi apud 
latinos dici tradit vmbilicos {vt eft apud Ciceronem de Oratore 1 . 
fecundo),a Gr*cis,vt comonuit Arlftoteles in mechanicis qu*- 
ftionibus.appellari crocas. Qu*rit n. (inquir)£^d fit q* in littorib. 
ex lapidibus aut teftis grandioribus fiant, qu* vocantur croc*. 
SrNONTMxi. 
C Hometh Hebraicam didlionemLeuitici vndecimo,&dcci- 
moquarto N umeri D. Hieronym. interpretatur lacerta qu 3 Chomef. 
omnino fignificare putat Zoograph. Aliis eft Limax,Vel Teftudo 
vel Cochlea tetreftrisfecundu Rab.Dauid in lib.rad.Sed teftudi- Schabnl. 
nis nomincjp cochlea multi latini fermon.impiti abntuyur.Scha- Lifchmat. 
bul,potius limax eft,vt Dauid Kimhi interpretatur, & RabbiSalo- Lui. 
mon Pf 38. cofentit Abrah a. Elia quoq; Chald*us vertit tibelefa: Mefibati. 
AtabsLifchmat firedlefcribovocales.SeptuagintaxEjes: HieroH. Chomet. 
cera item vermis.In trilingui lexico inuenio. Lui & Mefibata pro Cliumeta* 
cochlea:pro limace vero chomet,chumeta.SacheRLimaza.Hal- Sachel. 
zum Serapioni commune eft nomen cochle* marinx & terreftri. Limuza. 
Syluaticus quoque cap.314. ait Halzum efle nomen Arabicum 3 HalZum. 
Serapioneyfutpatum ineafignificatione.IteAuicennxinterpres Haaleena, 
li.i.halzum feribit & interpretatur limaces. Albettus veto ex eo- Conada. 
dem interprete in hiftoria animalium vocabulum alzum ponit v- Sadafi 
bi Gr*ce apud Ariftotclem concha legitur. Vnde& Maalcena 
vox corrupta puto apud cOdem Syluaticum:cui prxtcrea Conada 
eft cochlea marina,ite Sadaf: Aunici,limates terreftrcs qu* degut 
in planta aguicafti; fcdfqrce ab agno lima«silli,agnici potius 
dicendi 
p „ 
legant aC bUlliaht(bullirefaciant) carnemque e teftis(quo leuius 
ferantut)eximant,&accolismeditctraneotum tradluum diuen- 
dant.Pulfflenta autem qu* ex his conficiuntur, minio tinfta efle 
dixeris: quod st rubro ipfarupapaueteproucnit. Prifcienim(Ari- 
ftqteles, vt ex Rondeletio recitaui,) naticem fiue ncritam, teftam 
habere l*uemampla,rotudam buccino firailemrpapauerc tamen 
non(vtbuccinum) nigro pr*ditam,led rubro. Eftn.idpapauer, 
Tefta excrementitiumquiddam,raambranaobuolutum, omnibus te- 
ilualis ftaceis generibus pr^cipueefculentu.Naticesfuafaiarelinquunt 
” " maritranquillo, ac iordibusvacuo,vtpafcantur. Teftam habent 
leuem,rotundam,cxiguamvtnequeinOceano,neque in Medi¬ 
terraneo pollicis craffitudinem excedat.Huius autem carnesvul- 
gusGtzcum crudas edit, quibus appetentiam maxime excitari 
ait,& potiffiroum.fi cum c*pis etiam crudis comedantur. 
DE COCLEIS. Cap. XXIX. 
^sifiyocA. 
ElychiusiiaxAiWfficautempotiffimamCochle^Grzcisvo- 
cantut.^nonfolum exponit animantia qu* 
a i.io.e.ip in cibi vluni veniunt,fed etiam |vA(v«.Et u Viiiu- 
Cocclea uius Cochleam dcfcribit.qua magna vis aqu* poffit hautiii, fed 
inftrumc- hon tam alte tolli quam tota.Fieri aute eam e tigno per ofto cral- 
tum. fitudinis diuifiones inuolutos habente canales, & iufta Cochle* 
nattlralemqueimitationem:verfationes facete hominibus calca¬ 
tibus. Sic idem lib.5.ca.ii.dicit:Cochleis rotis, tympanis colloca- 
b it. 6 .e.S. tis,locus exinaniatur.Ac alibi:^ Torcula^ fi no Cochleis torque- 
Cochle* tur,fedveaibus&prslopremitur.Meminiceiusmachin*etiam 
inuetum. Athen*us & DiodorusSiculus,&vterque Archimedis inuentum 
eflTeinquiut.Scntina,inquit Athenzus,in nauijmaxima Hieronis 
& fi plurima erat,exhauriebatur tamen ab vnohomineAx «exAiit 
(hoc eft, Cochlea fic dida machina,) commento Archimedis. 
Diodorus vero in j.Iibro ait:de Hifpaniafcribens.eiufquefodinis 
Subtus terram reperiuntur nonnunqua flumina decurrentia quo- 
------— i _ - 
fummaartediligentiaqucexficcant.Authorproraptuatii nefeio 
ixquoauthorenobishocinftrumcntudcfcribit:Cochlea(inquit,) 
fotPna ' hauftoriumorganum.quod vulgus pompam appellat: In medio 
inftnime ^ calcantibus verfatur, machina introrftim ela¬ 
tum ' “iculatim detorta, inter ftrias & ftrigiles aquas exotbet ex aqua¬ 
rio fepto & retrorfus emittit.Et tutfus: Cochlea in torculari lignu 
eft ereiftum clauiculatim,id eft, fpirulatim & capreolatim ftriatu: 
quod per medium pr*lum fttiatum & ipfum tranfadum, vertigi¬ 
ne fua tollendo demittendoq; pr*lo inuentum eft.Vulgo (aGal- 
€ Lio.t.ip. lis puto,) vifa torcularis dicitur.e Vitruuius nominat alibi afcede- 
tCramachinamidequaGulielmus Philander.-mox(inquit) voca¬ 
bitur aceeflus, Gr*ce Sufpicor autem fuilfe machi¬ 
nam qu* occulto quodam artificio& expeditis machinationibus 
infublime crefceret;& in eam altitudinem educeretur, qu* opus 
crat:tum retinaculis fiftebatur. Poterant & tabulata excitari co¬ 
chleis quo pado in torculari pr*lum tollimus 8 c deprimimusini- 
fi interpretari velimus didum de machina, quam tollcnonemVe- 
gctiusappellar.Eiufmodi torcularia fiue cochleas nobis vocatur 
Tolleno. torchi.Germanispres.Belgispors,eorumqnefercvfus eftad ex¬ 
primendum, vnde Palladiusrin cochlea exprimit. Eadem vel fal- 
tem fimilia intellexit Plinius dura ait: Intra centum annos inucn- 
ti torcula Gr*eanica,malitugispercochleas bullantibus, palis 
£, affixa arbori ftella, a palis arcas lapidum attollece fecum arbore 
quod maxime probatut.rfOribafiui in libro de machinis cochlc- 
d C. 4 . 61 f 3. 35 inftrumenta chirurgica deferibit ite cochleam f*minam, qu* 
Gr*ce>i!^v;^^i9)'appellatur, nos bicuitaciscaufakdoiemadi- 
