126 
Vlyfsis Aldrouandi 
GENIIS. VlFFERENTl^. 
/^OchlearuacpotiflimumterteftriumdifFeieti^^inqttitZoo- 
piiretenaE j^gtaplms J fumunturvclamagnitudinc.vndeminores&mi- 
a magni- j,mj, dicuntui:vel a figura,vndc long*,latas:veI a colore, fuiic e- 
nim albtE, nigrae, fnfe*, tnfFae, vacire : vel a tefta, qua alia: 
carent > teguntutalire, vnde nudas & teftas cognominant: vel a 
regionibus,quod alis line vulgates,indigins,noftrates. alis pet- 
egtins: velvidu. prsfertim ci plantis; adhsrcntenimalis alijs 
quas appetunt,fico,lauto.alphodelo,carduis,aut folijs gregarim, 
vtait Plinius ; Et forfan earum qusdamgtcgatilcs (unt: alis vel 
omniuo non funt,vel minus gregalcsiVel avica,leulocis,iB quib. 
degunt;&haru alislacitant ad tempus,alisfemper.Qys exeunt, 
alije herbas petunt humiliores.alis altius frutices aut arbores (ca- 
. dunt;velcibirationcad hominesialijsenim vefcuntutvt vulgari- 
Magnitu- maioribus.alijsabftinentjvt minutis & nudis omnib. 
do ingens. j,ojjji;ijj Africa enim aliud nudarum genus eft Q^d addiffeten- 
a l.li.c.n, attinet.qus a magnitudine dependet, a aEliauus in mari ru¬ 
bro cochleam naliri teltatur cu fpecicpulchetrima.tum maxima, 
tefta purputea,& in cius medio fpira fiue voluta, mira coloru va¬ 
rietate & veluti floribus natiuis diftinfta Sertum(inquit) diceres 
i magni 
tudine. 
Figura. 
Viftu. 
Vita. 
A te operculo eiufdeniteftsftopetiens.obrat*tcrt* fempeth* tc 
circa maritimas tantum alpesquondaefFolTs.cspere iaetui&in Diffetcti» 
Velitetno.H^c ille.Varro differentias ponit penes regiones. Ait e- a regioni- 
nim plura earuefle genera, vt minutas albulas qus afFerauture bus. 
Reatino, &maximas qus de Illyrico appotcatm &mediocres quz 
ex Africa alFeruntur.Non quod in bis regiouib. (inquit) quibufda 
locis es magnitudinibus uon lint difpariles,nam & valde ampis 
funt,quanqulexAfcicaqusvocanturSolitans,itavt eatumca- 
licesquadrantes oiftoginta caperepollinti&licin alijs regionib. 
esde intec fe colloeats & minores funt & maiores. Ha: infectura 
pariunt inuumerabilia.Earu femen minutu ac tefta molli,diutur¬ 
nitate obdutefei t: /Plin.cum dixilTct Fuluiu Hirpinum cochlea¬ 
rum viuariainftituilTe, genera quoque dilfinxifle illum earum 
norauit, feparatiml inquit vt cflencalbs. qus in Reatino agro 
narcunturifeparacim lllytkae,quibus magnitudo piscipuaiAfri- 
!iansquibusfscuditas,Solitansquibusnobilitas.Afiicansco- 
chlesvtiumgenastedumeire,alterumnudum, appatetezcodc *“‘S*o*" 
Plinio.qui nudsmeminii in remedio ad dyfenteriam, alibi quo- 
que^ Africanas laudatiflimas efle rctibit,& ex hisCexiD,legunt a- 
,lij)Solitanas,Aftypalaicas,Siculasmodicasquoniam magnitudo 
fummoattificio &ornamcontextum,^floribusmuitiiugis,viri- _ durasfacit&linefuccoiBalcaticas.quascauaticasvocant, quo- 
dibus,aurcis,rubicundis,per squadigeftisinterualla. Et Petrus “ niamin fpeluncisnafcuntur. Laudatas & cx infulis caprearum. Aflypha^ 
Minuts 
qus Pli¬ 
nio. 
Sttombi 
phori. 
Coloii 
diiFeretia. 
Tefta. 
Gyllius ait fe vidifle cochleam marinam,qus ad eam magnitudi¬ 
nem accedetet,vt tantum vini caperet,quantum pifcatot exficca- 
rc vno prandio pollet. In Aegypti Nilo grandillimsfctuntut vo¬ 
cales vlulantium expreirafimilitudine. E cotratio And.Matthio- 
lus refert in dodfiflimis Illis commentari js in Diofeoridem ina- 
gro Romano cochleas quafdam efle paulo maiores lupinis, qus 
autumno quoiundam carduorum caulibus aceruarim cohdh:en- 
tesinnumer^videantur.H^fortefuetintqus a Plinio minut^di- 
cuncur,quas tamen alias fimpliciterita nominat,alias latas.lon- 
gafuc cognominat,nominatvetolatasaliquoties.vtiiitet remedia 
patebit.Zoographus quoq; apudfuos(Hcluctios)in terra,vt hor¬ 
torum & in collibus apticis exiles qualdam teftas cochlearum in- 
ueniri tradit in mucronem turbinatas.pjerumquc fcir, per vacuas: 
fed animal in eis deprehendere no meminillc:Strombosterreftres 
(inquit) dixeris Ptstei latas in figurs difetimine etiam oblongs 
tetreftres. fmjj atque inter has quibus(vti Vuottonus notat j cubs loco vtu- 
Echino- tuttubicinesiEchmophorosvocant,aliqui cclinophoros.Sunt a. 
hs marins,cx quibus etiam dantur rotunds in oleario vfu quib. 
fcilicet oleum effunditur, &pentada£l:ylr & quibus clauiculain 
acutilltmum acumen intorquetur. Eiufcemodi figurs cochleas, 
nimirum oblongas forte omnes Strombos effe dicemus: obtu- 
fiotum vero & rotundiorum plerafquevmbilicos, pisfcttim qus 
magns no funt,vt oleatis Inter tetreftres cochleas i eperiri albas 
nigtas,magnas,patua$,mediocreSannotauit Matthiolus.&ante 
eum Albettus limace inueniri ait, albam rubeam,crocea & nigra 
Sed Albertus limaces cum teftitudine Confundit. Tame Adamus 
Loniccius Limacesruffos.aliosnigros confpici etiam fctibit.Te- 
fta carentes limaces hic excludimus, cum de iis inter infeCla adu 
fit,&hic tantun) de tefta opertis dicendu.Ariftotclcs cochleas ter- 
refttes tefta intedis annumerat,earumque carnem penitus inclu¬ 
di aflerit ncc vlla ex parte cofpici excepto capite:»c9;(;A(W 
Pomatis cochlea opercularis dicitur, gypfco operculo per hyeme: Italice 
qus. limagadcllevigne interpretantur. Bellonius perpera fetibitpo- 
macea,& eius m.ignitudinem raro excedere ait cancellum qui te¬ 
ftas vacuas ingreditur. Penes loca, pectnulta quide funt cochlea- 
bti.i.c.xi- jmj, oenera.at tria potillimum apud i Diofcotidem,cui alis funt 
;^«oTOj»<fiucterreftres,alisJ»Aeeo-<noj,ideftmarins,alis7reTO|«i'iufi- 
c In Comet ^ fluuiaiiles.c Marinas BrafaaoP alias ait efle in tcftis,alias tcftis 
:L.Aph. 18 . carere .Diofcotidestetrcrtriuqusin Liguri^alpibusreperiuntur, 
pomarias appellati ab operimento fuo qus vero fylueftrib.ftute- 
tis&fcntibuihstenccs,fefilos:PliniuseciamfylucftreS} ita enim 
MaflariusintetpretaturitcmBrafauolus&Zoographus.quorum 
omaiu ego veftigia libenter fequor. Habemus inquit Brafauolus 
& fyluefttes cochleas fcu arboreas,qus f. utetis adhsret & fen tib. 
Ex his alis funtjalis albs ptster albedinem nigris, rubris vel lu- 
Syluefttiu pundis vel lineis) impteffsfunt,& fere opere vermiculato a 
differetis naturaelaborats.dDemetriusConftantiuopolitanus.quidcac- 
dliz c 71 cipittibusfctipfit,cochleam tericftrcmttominat.Matthioluspo- 
’ ' 'matias cochleas inter pretatur vulgares norttas maiores,qus pr^- 
cipue in cibum veniunt, vt cum ex deferiptione tum ex figura ad- 
iunda appatet,nec diffentit Zoographus. Non me fugit,(inquit 
, Jilatthiolus)quas Diofeordes pomatias vocat plui imas repetiti in 
p • montibus Tridentinis,vicinifq;aliislocis&easquidcmprsftan- 
tiflimas-Etuunturenim b terta hyeme&frutetis.vncisquibufdam 
^'ferreis,prope fruticum radices terra citeumfoffa. Coucluduntur 
hs contra frigoris iniuriam,quodam albo operimento,duro,gy- 
pfi fpeciem referente; ficque conteds terra fe condunt. Fit. n. ob 
hoc vtin cibis iis longe fiiauiores.gratiorefque habeantur,delite- 
Latent &fcantquefub terra circum fruticum radices Hetiutiaplancigno- 
quando. rat:cum tamen & ibi eodem modo ab his eruantur, qui alibi arte 
e£».8.e.}ji.didicerunt.H.ecMatthiolus.cPliniusetiaracochleasnon foluni e- 
Cauaties latere fccibit, fed inde etiam inter fe diftinguit, inquiens; Simili 
cochlcs ,, modo & cochles,(nimiru vt ferpentes latent) Uls quidem ite- 
ru&sftatibus,adhstentes maxime faxis.-vt&iniuriarefupinats 
auulfsque,non tamen exeant. In Balearibus vero infulis cauatic? 
appellats.non prorepunt e cauis terrsmeq; herba viuunt.fed vu? 
modo inter fe cohstet.Eft & aliudgcnus minus vulgate,adhsre- 
D 
Ssfili. 
natura. 
Q^odadAftypalaicasattineCjStcpbanusAftypalsas quinq;nu- 
merat:vnam i Cycladib.fecundaoppiduinCooitertiam infulam 
cu oppido inter Rhodum & C retam: quarta, oppidum in Samo: 
quintam promontorium prope Atticam. Hinc cochleas Aftypa- 
laicasdeciuanc,ficutab Athenis Athcaaicus, vt antepenultima 
per a fccibi debear,non pei c vel ae.Sed h Plinius in odauo omni- 
umlaudatiflimas in Aftypalsa in(ula effe fctipfit, Diofeotides 
Sardonicas,Africanas,Aftypalaicas,& qus iu Sicilia & Chio na- 
fcHutur, & in liguris alpibus, pomatias id eft, vt diximus, opet- Linufis. 
culares cognominatas.-Sttabo cochleaspisdicatlinufias,ab agro Getmansi 
cuiDomenltnoeft,iuxtaPytiuntem, medio inter Parianam co- ' 
Ioniam & Priapum fpatlo. Germanas cochleas nominatDcme- 
triusqui Grsce de accipitribus fcriplit. Vegetius etiam in potio¬ 
ne equi prophyladica intee cstera cochleasGeimanas admifeet. 
Nominatquceafdem Marcellus his verbis;Vuamcaniculatam,& 
cochleam germanam combure & contere, atque ex copulueie 
mixto,pullice fummo,vel certe cochleario, vuam ieiuno tange 
,, pet triduum. An veto germanam cochleam a gente & regione 
dixetint,an alio quoda fenfu, Zoographus negat fehabete quod 
.aflStmet. Africanas quidem cum ad remedia requirit Marcellus, 
verasinterdumfquas&germanas&genuinas dixerit,)deligiiu- Acerat*. 
bet. Sunt prs terea cochles quas aceratas Plinius vocari ait,latas 
muhifatiamque nafccn tes, de quarum vfu fuis fe ditfturum locis 
promittit. Sed cum nufquam alibi de aceratis meminit, latarum 
veto fspius,Zoogtaphusnon late forfan aduerbialiteilegcndiim 
exiftimatjfedlarsnomineadiedtiuofsmininoplurali.-vtacera- 
tscsdcm fint qus lats.Sic&Maffariuslegit: Sunt&acetats(in- 
quit)latsque multifariam nafccn tes.Inuenio item limacis genus 
cocalliam ab Atiflot.vocari, inquit Maffarius; Sed Arift.cocaliu 
genere neutro dixit,& per * fimplczn6perduplex,TthabccVuot.- 
tonus.£ftapudAriftotel.(inquicille})($x,(^j«>,apud Athensum 
{nifi in alterutro codicum infit menda ) Cochles genus 
& vt videtur, teireftte Tcftaceum,a Limace diuerfum.Locus Ati* 
ftorcliseftinquarto capite libri quarti de hiftoria animalium: 
Cocalia(*«;(9t'A(*,7w)vt quidam vocant,teftisinteguntur:eotum 
cai'o,vt & aliorum limacum terreftrium,penitus includitur, nec 
vlla ex parte confpicitut excepto capite.In eodem loco Ariftote- 
les( quod per tranfennam diffum efto, }cfle ait inter cochleas 
qus intra fc beftiolas habeau t fimiles gammaris pufillis, qui vel 
in flumine gignuntur;fed ea differentia, vt prsmollem intra fu* 
am teftam carunculam habeant. Atque hscdcdiuctliscochlea* 
lum generibus. 
FORMA, DESCRIPTIO. 
A Riftotelicochles turbinats vocantut, earumque carnem 
penitus inclufameffeait.necvlla ex pacte conlpici} ptster- Tiirbinat? 
quam capite,4 Plinius quoq;cumdetuibinaiis ac profttemode ‘ftcmitur. 
echinis & echinometiis locutus fuiffecfin eodem (inquit ) gene- “ 
re cochles aquatiles tcrreftrefque,exerentesfe domicilio, bina- 
que ceu cornua protendentes, contrahentefque ; oculis ca- 
rent; itaque cocuiculis ptscentant iter, b Quodpoftremum Oculis a® 
alibi etiam repetit his verbisiCochlcis oculorum vicem cornicu- careant. 
labina ptstentatuimplent. e Scaliger quoq; negat cochleis ocu- 
los cllciicaque neque vifum,fed pro vifu tentamenta( vt eius quo- c A- !• dc 
que verbis vtar)ptopottione puntfti atrioris in fummo cornicula- 
rumiqualia forcaflispuniftaPlinius in ttigefimo arenulas vocatte- Arenulsq 
rit.Cochlearumincornib.harenulsqusinueniuntur,indit^fta- i” cornib- 
titn dolore liberant.Et alias in eode libro aitriaueniuntur in cor- cochleam, 
niculis cochlearum arenace; ducitis. Eiufdem opinionis fuit Al¬ 
bertus,oculoiuloco cochleis cornua qusdam mollia effe inqui¬ 
ens,& in ijs duo nigra puntfta.qus vfum quendam & atftum pec- 
licianc oculorum.Ide tamen Albettus nonnunquam contrarium 
fenfitjfcribitq; tcftudinera (cochleam )&limacem oculos fuos ha¬ 
bere in fummitate cornuum fuocum&cum appropinquat aliquid 
(funt eius verba)retrahete ocnlu in cotnu.cornua vero in caput, ^ 
& caput in corpusieodemque modo pe£ien,oftreum,fi quis digi¬ 
tos admoueatjfubito claudere oculum; ex quo cognofcituc (in- 
quit)habeicrifutn. Sicfereillcj atq; mihi plane videte videntur. 
