DeTeftaceisLib.III. 
Terfus in libro asnigmatum fic tranllulit. 
Mmu» conciuit ptUgi deflitBibm orta, 
Mortua, jfit viuo me votat ore domum. 
VSVS IN CIBIS. 
an. OchleasRomanisincibumcelUfleexcochlearijs,qusEinfti- 
rif- V^tuebantjVcexPlin & Varrone diximiis,fatis efl manifelhim, 
Aluum 
mouent. 
Parum a- 
lunc. 
In cibo an- 
tiquisfuif- 
fe. vbi etiam dicebamus eum vfumtcmporeMacrobijfcrecxtindiim 
fuiffe: quod forte etiam voluit dicere Martialis in decimoquarto, 
dum canit.• 
Dumpinguii mihi Turtur erit,La£luca valeiie 
Et cochleae tibi hahe.ptrderenolof ,mem 
Vt confer N oftro vero temporein Italia quouis fere anni tempore eduntur, 
nentur. Suntq; qui colligant in autuno tcmporepluuii, leruentqi in cella 
aliqua vbiftratifint furfures velarena vt purgentur: deinde parie¬ 
tibus & pafTiin feaffigientes per hyemcm relinquant, vt verno & 
quadragefimalisieiunij temporein cibum veniat.Non Ita pudcm 
apud Heluetios tefle Zoographo, menfis quoq;ganeonum quteri 
coeperunt-Alibi tamen etiam c fjis & qii^cis cilalpinxlunt rt oIo¬ 
nibus colligi & transalpes vehi Italam verfusaudiuiHefe aitJkl ■ 
Hollandi g^evtaudioabeaturaefuprotfusabllinent, acpotifllmum HoU 
ijsabfti- landi, apudquosnemincnaaiuntnemanibusattingere, tantum 
nent. abeft, vt edant. C^od ad carnis bonitatem attinet, funt qui lau¬ 
dent,funtq; qui abijeiant, funt qui loci ratione diftinguant. Cor¬ 
nelius Celfus cochleas boni fucci efleauthoreft Alibi duros ait ex 
inedia materia pifcesftomacho aptos elle, oftrea, pediines, muri¬ 
ces, cochleas. Et rurfus; Minime (inquit J intus vitiantur (id eft, 
minimein ventriculo corrumpuntur^aues,bubula, omnifq; dura 
carojomniafalfamenta .cochle*, murices. Eodemteftecochlete 
aluum mouent,interqi ea numerantur, qmc imbecillima: materia: 
funt,id elf ,qua: minimum alunt. Quo d polf ternum equidem non 
„ probarim,oSsn.cochlexdur*&concodiudifficilesfunt,(itamen 
Dura earu redte concoquantur vberrime alunt. Super qua reaudiamus vete- 
caro. resiDura eft cochlearum terrefttium caro (inquit a Galenus) Gr^- 
zLib.^.de cis vbiq; in quotidiano menfarum vfu, coque concoqui pertinax: 
aliment. eadem tamen fi cocoquaturjvalentillime nutrit. Succusearum vt 
faculc. 1. teftaceorum in aquis,ventrem fubducit, quamobrem aliqui con - 
Nutrimen ditis eis cum oleo,garo, & vino,jufculoindefadlo vtunturadal- 
tigratia uum fubducendam Atfiautrimentitantum gratiacarneeatum 
quomodo vefei libuetit:in aqua prius feruefacitos eaq; poft effufa, rurfus in 
ijs vefeen- altera elixato:'deinde decenter condiens ternum decoquito, vfq; 
dum. dumcarototaprxteneritudineintabefcat Namhuncin modum 
prteparata vt aluamretinet; ita alimentum noncontemnendum 
corpori prxftat. Ita quoque Archigenes apud eundem de compof. 
medie, fecundum loca, vbi de ftomacho affedio loquituti ab exo- 
lutione&deliquio animi refocillabis, inquit,panemia vino dilu- 
toexhibendoi aut aliud quippiam ex hisqux aceruatim reficere 
viiespoffint.vt funt ouaforbilia,bulbi, cochlex. Sed vinum acer¬ 
uatim reficit vires, quod fubtilitate fUailico penetret; oua etiam 
cum facile concoquuntur, tum probe copiofeque alunt: bulbi & 
cochlex, vt crallioris fucci funt, ita ventriculo imihorantur diu - 
Alimenti tius. Sed quia folidius alimentum prxftant, & cOchlex infuper 
folidifunt. non facile corrumpuntur in ventriculo, vires eius confirmare pof- 
Meteuria- funt. Alioqui enim tardius & paulatim alunt, (ac difficile coquu- 
lisdeco- tur)bubula, cochlex, fpondyli, vt idem Galenus annotat io com- 
chleis opi- mentisfuisin aphorifmos Hippocratis. Q^x quoque fencentia 
nio. eftdoiftiffimi Mercurialis in varijs leftionibus hunc eundem lo¬ 
bi» I. cum annotantis: i Archigenes,inquit,cum curationem eorum in- 
AS.c.j. ftitueret j qui prx fame in arii mi d-eliquia incidunt ( vtfcnbit Ga- 
Galeni lo- lenus)prxcepit, quamprimumviribusreficiendisincunibcndurn 
cus fufpe- efle,&ideoiamfoluto deliquio ea illico exhibenda,qux belle nu- 
ftus, ttirent &ftatim ac confertim corroboraret; qualiafunt oua forbi- 
lia, panis cum vino, Cochlex & Bulbi. Quo in loco vehementer 
fufpicor mendum aliquod latere; quoniam illa qux djpcas fiue a- 
ceruatim nutrire pofibnt, omnia mUltum & cito in parua mole 
nutriunt Cochlex vero & Bulbi,tametfi nutrimenti multum cor¬ 
poribus prxftare valcat.nihilominus taidiffimefic fenfimaliment 
c t.i. Aph. fuum membris impertiu nt; vt hac rationec Galenus apertif- 
t 8 . fimenegeteaaccruatimoutrirc.Acccdithis, quodAetiushxco- 
mniaaaverbum transferens, Cochleas & Bulbos non habet; fed 
loco earum halicam cum vino pofuit, quemadmodum etiam a- 
pud Galenumipfelegendum puto. Necobftat quod paulo fupra 
Archigenes proftomachis Cochleas & Bulbos (ficut & Liphylus 
apud Athenxum) probarit, quoniam, (vt illi ) ad Cotoborandum 
ventriculum,pro quo ibilaudantur, valent; fic ad reparandas fta- 
tim vires minime congruunt Hxc Mercurialis, Pfello quoq; Co¬ 
chlex & Limaces difficulter concoquuntur: &c quidam apud A- 
thenxum, fi benememini, cibi (inquit) qui aliquid vifeofum ha- 
bent,vt oua acrocolia, Cochlex, vAd 
cibi auiditatem prohibet,vel potius, ne qtrirdenuo nouum capere 
cibum ftatim indigeat,& fucci fuolentcfieinh^rent, aliofq; quof. 
dam fuccos comprehendunt.Inuenio etiam apud Heraclidem ea-' 
dem qux nominaui alimenta (oua, Bulbos, Cochleas & fimilia, 
modiceglutinofafcilicet,^ femen angere videri, vbi notandum i 
diftionem negatiuam auferendam elTe. Alexis enim quoq: apud 
Athenxum eadem hxc tria cum Bticcinis & Acrocolijs, id eft tru- 
culisfuillis, intereaquxVeneremmouenc, recenfet. Cxterum 
carnes Limacum an prx cxtetisfintlaudandx. difputatPetrus A> 
poncafis io quxftiooibus foas^q. < 8 . C ochl|x omnes, inquit Ma- 
Coqui 
multifaria. 
dem naturam obtinent. Si veroaliquo paiftointerfe differunt, id Melioret 
natalisfolicaufxadfcribitur: nam qnxinapricisadmodumlocis, quje fint 
odoratis viftitant herbis, ijs fancprxftant qux in opacis degunt 
ac paluftribus. Id enim guftufacile deprehenditur, qUod hx vel 
infipidx habeantur, vclpaluftremrcllpiantlimumiillx verofapi 
gratiores cxiftant- Qtjandoquidemabfynthiumde- 
paftx,amaritudinemreddunt;ficuti qux ferpyllum,pulegium,ca» 
lamintham, origanum , ('petrofelinum, fccniculum, ftichadem. 
Amatus Lufitanus) aliafq; odoratas herbas allumunt, odoris gra¬ 
tia commendantur HxcMatthiolus ifDiolcoridesterrellresco- dL.a.c. 8 . 
chleas ftomacho vtileseffe feribit, 6 c non facile corrumpi. Opti- Terrcftres 
rnasSardon cas, Aphricanas. Aftypalcicas ; & qux in Sicilia ac ^^^•'^acho 
Chiogignuntur,&quxin LigtiiixaIpibus,pomatix,ideft, oper- vtiles. 
culares, cognominantur: Mannam ftomacho idoneam & facile 
aluo excerni:fluuiatilem viruso!erc:qux vero vepribus,frutetifq; 
glutinata cohxret,quam vocant nonnulli fefilon, venti em & fto* 
machumturbare, vomitionesexcitai e. Plinius vero nullas cibis 
f ratas effeauthoreft,neq; veteres neq; recentes Fluuiatilcs & al- 
^ as virUs habere; nec noh (ylueftres (hoc eft, vtexponitDalecha- 
• pius ftomacho inutiles ,) aluum foluere: item omnes minutas. 
Contra marinas ftomachovtiliores,efficaciffi mas tam en in dolo- 
reftomachi. Laudatiores tradi, quxeunq; viux cum acetodeuo- 
ratx.Galenus etiam diuerfisin locis, vtin Elencho fuoannocaliit 
firafauqlus, Cochleas docet elle craffi fucci, fanguinemeraffum 
ac nigrum generare; viftum effe AleXandriporum, vires reficere VidlusA- 
poffe, cibum elle hyemis, a multo earum efucaueudumfenibus > lexandri». 
non admittendas epilepticis, ftoinachicis conuenire, tota fub 
ftantiaiecori conferre videri, denique carnem earum aftringete, 
fed ea emplaftica potius quam aftriftoria fuerit. Notauitex eo¬ 
dem e GalepoCxliusRhodoginus, in AleXandriaiEgyptifalfa- etib.z ad 
menta & limaces, quofdam etiam Afini nas carnes edere, vn de ("in- Glaucon 
quitjelephantiafim eis frequentem effe cotingit Marinx in Italix Elephan- 
meditetraneisjfcribenteMatthiolo per quam raro in cibos venifit tiafis cur 
ijs vero qui maris litora inhabitant ■ frequentiorivfui elle. Expo Alexadrix 
tiffimumaluummouentpropterfalfuginem, quarectiam citode- frequens, 
ijciuntur.-nectamenvniuerfim aut cito nutriunt, fed paulatim, ea " 
Icilicetfuaparte, qux a luperfluo eijciendo veleieftofeiungitur 
_ &remanet.AlijaIitereasedunt,prXparantqiadedendum Nicol. 
Malia cum fuaeashumiditate&lentore nutrire dixillct &agere 
refiftendoacrimouixcalorisinfixi membris.Eduntur,inquit, cli- 
ix,faccharo (fc cinnamomo afperfx; raro tamen quia difficilis co- 
dlionisfuut. Platinav. coqui multifariam poffeait. laftasinvas, 
vbimodicumaquxinfit, pernoftemautdiemreponiiubet, coo¬ 
perculo addito ne prodeant, purgari vehementer. Effe qui eas la- 
«ftepernoiftem pafcaht &purgeht;IllatasdBindeincacabum,cum 
recenti aqua ad focum tam diu retineant, quoadfemicoftxac be- 
nefpumatxfuerint.Ei Cochleis v.erutas,acprimumcxaqiia ca¬ 
lida bene lotas, deinde ex aceto & falc confricatas rurfuicq; loras 
ac farinx inuolutas, i n fetuenti oleo aut liquamine tflefrigendas: 
fiiftas aut mentha fylueftii, allio, pipere, croco ,funlis & agrcfta 
di(lolut.s,autfalfa viridi filffundiiubet. E t Cochleas 11 fine mul¬ 
to allio a iir moreto fuerint , boni alimenti elle, pciflori dv piilmo- 
niopitulari; hepar, eius fibraslaxandoiuuare, hcbticilque pro- 
dclle Noftix mulieres inquit f Mula Bralauolusqiii fenaria’ vi- i In coment. 
■xit, fectecum quoddam codlurxgenusfcinnt, quo adeo teneilx 
cfficiUntur,vt in oreliqucfcanr& nihil callofitatishabere videan- c.iS. 
tiir. Sic ille, fed lecretum non explicat. Tribus fcic modis Bo- 
nonix coqili communiter aduciti: vel enim eliX.is vii.i cum lure 
quodam ex petrofelino contufoacaromatibus condito j maxime 
pipere, apponuntur, vel cum laifa viri di, vel fiixas tantum in oleo 
inferunt. Ex Apitij libtofeptimo, c. »5. In Cochleasladle pallas: Lafte vt 
Accipies Cochleas,fpongizabis,('fpongia dcteiges&: cPiudabis:) pafcantur. 
membranam (pelliculam ^ operimentum quod Conchx fora¬ 
men oparit & claudit,)tolles,vt poffintprodiic: adijeiesiu vaslic 
& falem vno die:exteris diebus in lac per fe: & omni hora munda¬ 
bis ftercus,cum paftxfuenntjvt non poffintfcretrahere, ex oleo 
friges mittes mnogarum. Similiter & pulte(farrein farinamieda- Pulte vt 
dio, & in pultis modum cum lafte aut fapa confefto ,) pafei pof- pafcantur. 
funt. Cochleas falepuroSc cieoaffabisilaferc,liquamine, picele, 
oleo,fuffundes.Aliter Cochleasaffas,liquamine,pipere, cumino, 
fuffundisaffidue.Aliter Cochleas viuentesin lac filigineum (fili- 
ginea farina nutritum & mixtum jinfundis:vbipaftxfuerinc, co¬ 
ques Cxterum Marcellus Virgilius Cochlearum cfum improbat, Efusea- 
cuius verba hic pro epilogo addam, vt ij qUi fummopere Cochleis ■ 
deleaantur,fcianteflequi negligaot, acijsabftineri velint Quis probaTus 
crederet(inquitillc)fuiffe veteribusCochlearum viuaria? necmi- ^ 
nusquammurxnas & Oftrea antiquorum ganeam implelfeani- 
mal, quod non fatis adhuc noucrimus qualefit&quosvfushu- 
manogeneri habeat, uifi qux folet varios &abfurdosprxgnatiuin 
modorerum appetitus excitare in nobis, copia :& quod ex copia 
fit faftidium,tam inutilem homini commedaffet: nec aliter quam 
vt in fatictate meliores cccnxfal^ama ,gara & oleas petere fole- 
mus. Sicmeliorcsexmaripifcesfaftidientes mucofum Cochlea¬ 
rum callum in cocnisamatecoegillet, & vtpinguiorestotoanno 
nobis efrentgratiffimis homini cibis in viuarijs etiam pafceredo- 
cuiflet. Hxcille^pliniusquoq;enumeratispriusomnibus 
generibus, nullas aut veteres au t recentes 
cibisgratas effe authoc 
eft. 
D 
gtib-io. 
r 5v s 
