IjO 
Vlyfsis Aldrouandi 
rsrs IN MEDICIN A. 
a L- t.di di- 
uinat. 
Dolores 
mitigant. 
C Oehlearilum vfum apud prifcos medicos Romanos Gra:- 
cosquein medicina fuifle , facile ex hifce « M. Tullij ver¬ 
bis colligere licet: Vtfi quis medicus «groto imperet,vt lumat 
terrigenam, kerbigradam, domiportam, (anguine cadam &c. 
Vatiumq; Cochlearum cum integratum tum partium earundem 
apudauthoresvfum inuenio. Doloresinprimis ita mitigant, vt 
etiam qui dentesinfcllant, fedare valeant Zoqgraphus Cochleas 
noftrates minutas & inanes colligi iubet, & in moitario mat- 
moreo diligenter teri, deinde puluereipfo mollidimo dentes per¬ 
fricari, atque eo fadto doloremabire. Er apud Attium Afclepia- 
des carnem Cochlea; tcneftris acopo cuidam liue vnguento ad 
fedandos dolores admifeer, irem Serenus capiti medendo, ait: 
& CochUtt frontem traBare minurit. 
Mathellus Cochleae matutinum rorem pafcentis caput pra;cifum, 
& in linteolo licio alligatum, colloque fufpenfum, tradit conti- 
Ad capitis nuo mederi capiti dolenti Kiranides fimileetiam amuletum ex 
dolorem. Limace nuda refert. Oleum dc Limacibus ad dolores membroru 
Scartuum,etiam internos & latentes, quacunque ex caufa, vt ar¬ 
thritide vel Venerealue, exlibroquodam manufcriptOiZoogra- 
phus tale habet. Cochleas albasquteper arbores fcandunt, cen- 
ttimin pila contunde, & impone in faecum, longum fere dimidiu 
brachij, latum quadrantem. Sed falis manipulum plenum infra 
fupraqUeCochleas infundi oportet. Sufpende loco calido,&quod 
effluxerit oleum collige: eoque perunge partes affeiif as & dolen¬ 
tes, in quibus nullus rubor forinfecus nequepumor apparet. An- 
dreas Futnetus in lib.Gallico de decoratione ad capillos multipli- 
candosrecenfethocreroedium: Limaces trecentasfuisteftisexS- 
ptas, in aqua difeoques: & extrailis denu o pingue quod fuperna 
n B 
Ad capil¬ 
los multi¬ 
plicandos. 
tat,colliges; idque in vale vitreato recondes, & fupetinfunde 
bC.i.e. 9. 
Febris a- 
’ mulctum, 
cL. jx.e.lo 
fextarium aqua:, in qua folia lauri decobta fuerint; & ttia cochlea¬ 
ria olei de oliuis. mellis cochleare vnum, croci fcrupulum, & pa¬ 
rum faponis Veneti , & cochlearium communismodice conquaf- 
fati. Bulliant fimul omnia Hoc liquore capillos fepius inunges; 
Sclauabislixiuio fa£Vo de cinere combuftorum btafficse caulium 
&c. (locus eft obfcurus vel corruptus) & percipies quotidie pilos 
augeri. Vnguentum aliud quo capilli flauefcunt, ex libro Ger- 
Vt capilli manico manuferipto:Cochleas quotquot voles in vas impone & 
flauefcant. falemfiiper easinijee: fic veluti vnguentum fieri aiunt, quo ca C 
pilli nigri illiti colorem flauum trahant ,& magis etiam fi pracrafi 
fuerint. iDiofeorides quoque cochleas tetreitres feribit palpe¬ 
brarum pilos reglutinare, fiquistraiefta per earum carnem acu, 
mucofolentore,quem fecum acusretuietit,pilosinunxeritLi- 
macem(viuam,nifallor) fuperftitiofiquidam panno inclufam, 
pro febris amuleto commendant, fi collo pendens gclfetur. Sed 
aurhore c Plinio cochlea’ fiuuiatiles quartanis mederi dicuntur in 
cibo recentes, quofdamque obidalfetuarefalc, vtdent tritas in 
potu. Hatundines & tela, quaque alia extrahenda funt corpori e- 
uocantcochlea,ex his qua’ gregarim folia fedlantur, contufz, 
imppfitaque cum teilis: & ca qua manduntur, exempta teftis: 
fedeum leporis coagulo efficaciffime, vtidem Plinius prodidit. 
. , . Ad oculos caligantes, Marcellus Empiricus cochleas Africanas 
oc yJfJ 5 p^p£];fp^{^am(;Jat^la^ldit'pofitasponi vult&carbonesacres 
«aligantes. ,vta:qualiter comburantur: deinde mortario teri, 
vt tenuifiimurn ex his pulucrcm facias, adiedfaque mellis Attici 
cotylavna,iteru validiflrmcteri,& poftmodum in vafculofidfili 
reponi & (ignari: & cum alicui mederi voles, fpecillo inde eum 
inungi, intra paucos dies integram aciem eius clatamque refti- 
tui. Incertus quidam ad oculorum dolores, limaces teftis exem¬ 
ptas in aqua coquit; qua vbi rcfrixetir,adipem fupetnatantem 
colligit, aitque mederi cum omnifarijs oculorum doloribus. 
Anacollema ad refttingendasfluxiones ex d Galeno: Limacem 
cum tefta tufam, toti fronti & temporibus illiniro. Kiranides 
quoque cochleam tcrreftrcin contritam& illitam fronti,dolorem 
& rheuma oculorum fiftere tradit. M.-rcdlus Empiricusad epi¬ 
phoras oculorum fedandas, limaces conapluies terit in mortario 
nouo vel nitido, adieiftoibi ouo gallinaceo incoifto, tingit illic la- 
Ad aurium nam fuccidam & fronti imponit. Ad aurium dolores facitfecun- 
dolores dum Afclepiadem notantee Galeno , Alficani cothleain propria 
eldh.i.de tefta , cum oleo nardino aut roiaceo f ruefacla. Ibidemque 
eojiofnted. Archigenes cochleam Africanam adtofdcm dolores componit & 
fec. loc. rofaceo impier, & feruefaftum calidius' pei ftrigilem infundit. 
Ad aurium Cochlea qua funt in vfucibi, inquit alibi Plinius cum myrrha 
fradfuras autthurispollineappofita.itera minuta & lata, fraaurisaurium 
illinuntur cum meile. Kiranides cochleam terreftrcm circumfo- 
tuauriumplagas&rupwfasfanaremonuit. Compofitioclimaci- _ 
bus ad narium vitii, pracipuepzanam& polypum defcribitura ^ 
Galeno Euporifton.i. ly. Afperitatem faucium & dcftiliationfs 
leniunt cochlea, annotante Plinio, fed coqui, inquit, debentin 
lafte, dempto tantum terreno Qmr fignificationem 
Plinius potius quam inii reddidit ) conteri & in paflo 
dari potui. Et Marcellus Empiricus , cochlea terra (inquit) tan¬ 
tum exculfa, illota coquuntur, dehinc ttita cum paflo creticoad- 
uerfumtalicium moleftiashauriuntur. Eodemqueailthotelabo¬ 
ranti vua diuturno labore hac cura fuccurrit: Hirundinem vi- 
uam tefta Africana cochlea includes, eamqiie phahicio inuolu- 
tam lino circa collum fubligabis , intraque diem nonum omni 
moleftia liberaberis. Ad fputum educendum & contra cuflim, 
AinoldusVillanouanusinhbrodeaquis medicinalibus, elTeait» 
dL.i.BM- 
for, ^6. 
Ad epi¬ 
phoras o- 
culotum 
qui limaces teftis exemptas fcufiitiofdeb decoquunt, & 5 us cola» 
tum tepidum propinant;hoc remedium humores craflos valde at- 
tenuateSf per fputum educere. Cochlea cruda trita cum aqu* te¬ 
pida cyathis tribus fi foibcdntur, Plihius tullirti fedare aurhor eft. 
Inbuccinamaut cochleam aliquam marinam vulgus in Getma- 
niainferion potum audio folitum infundere & inde bibere, ad- 
uerfusliceamtuflim,prafcrtim puerorum. AdtulEmflccam ine- 
quo curandam, limaces integras cum frumento aut hordeo difeo¬ 
ques , inquit Rufius, & equo dabis eam aquam in potu, ita vt a- 
liud non bibat,donecconfumpferit. PrOfunt & fanguinem ex¬ 
creantibus fi Plin credimus dempta tefta trita in aqua potu phthi- 
phthifi afficiuntur,iubet,Marcellus Empiricus,maritima loca fim. 
vitare, atque illic maxime, vbi pix conficitur, commorari, ibiq; 
cochlearum carne cum vino excoftarum allldue vefei. Zoogia- 
phus hoc ex incerto quodam aduetfus phthifim annotauiiiVi- 
gintiaut triginta limaces contere in mortario, contricafq; conii- 
cein menfuras quatuoraquij.&coqueaddimidium,offerq;agro- 
tanti fingulismatu tinis mcnfuramconuenientem,& ieiuneiduas 
aut tres horas, fempet reiterando, quoufq, conualefcat. Ad ilo- Adftoma- 
machi dolotesmirum inmodum commendantur cochlea, acin chi dolores 
primis a Plinio qui alibi ait: Cochlea marina efficaciflima lunt 
indoloreftomachilaudatiorestradunturquacuuq;viuacuma- 
cctodeuorata Et turfus viuentibus cochleis exempta caro, Afri- ^ 
canifq;prafertim, ftomachi doloreshauftalenit. Et/iurfus alibi; " 
Pracipue(inquit)cochleaium cibus ftomacho.In aquacasferuc- 
fieri intatfto corpore earum oportet, mox & in pruna torreri, ni- 
hiloaddito,atqueit 3 evino g.aoquefumi ,pracipue Africanas, 
Nuper hoc compertum plurimis prodefle ldquoq;obfeiuant,vc 
numeroimparifumant. Virustamcneaiumgrauitatchalitusfa- 
cit. Item Archigenes aqud Galenum, omnes circa ftomachum 
dolores fedan (inquit) aiunt cochlea Africana cruda integra vora 
ta. Nec non Marcellus Empiricus,cochleas(cd veras Africanas c 5 - 
ditas ex fale& paulo oleicoftas, fed no purgatas, qui ieiunus ter¬ 
nas aut quinas cotidie & frequenter fum pferit, ratiffime ftomachi 
dolore vexatum iri pollicetur, fed fi carbonibus tofta lumantur, 
melius prodefle Etrurfus.-cochleabullientis (elixa) inquit ,fru- 
ftella in cibo conueniunt ftomacho foluto & lefoluto & inconti¬ 
nenti. Inucnioque& apud Sammonicum ad ftomachum reme¬ 
dium illud; 
■ Cechltoi vndu eaUfaBitt »c frofi tijShu 
Suffofitii torte frunUyvinc^garcqj 
ferfufmcaft, jed f rode Ii mugit tjje marinis. 
Non auterh omne cochlearum genus ftomacho aptum eft, vt fu- 
pra monui &rurfus ex Diofcoridc repeto Stomacho (inquit) ac¬ 
commodata eft terreftriscochlea: difficillinvpeademcoirumpi 
tur. Manna etiam ftomachoaccommodata facillimeexcernun- ^P'*’ 
tur: fiuuiatiles virus habent Qua vero fylueftnb. frutetis & len¬ 
tibus harentes inueniuntur, aluum & ftomachum turbant, & ad 
vomitiones moucnc. Plinius eafdem commendat (nimirum co¬ 
chleas fimplicitet) in cibos his quos linquit animus, aut quorum 
alienatur mens, aut quibus vertigines fiunt, ex pafli cyathis tribu s 
fingulas cum fuis teftis & calefaftasjin potu datas diebus pluiimS 
nouem AliquofquefinguIasaitprimodiedediirc,fequentibinas, 
tertio ternas, qnatto duas, quinto vnam. Sic&fufpiria emenda . ,. 
re & vomicas. Ad vmbilicos infantum eminentes, Theodorus 
Ptifeianus, carnes cochlearum terit, & his myrrha puluerem mi- 
fcet&in linteolo induftum imponit :& fubfafciavt facilius te- 
primat,& cum acacia tritum & aqua fimiliter temperatum iup- 
ponendum efleait. Ad inflammationem hepatis, AetiusexGalc- 
no, cochlearum terreftrium carnem optime conteri pracipic, & 
vini nigri cyathos tres affundi, calefieri, ac bibendum praberi,&; 
fecundum omnefubftantiamfuaefficaxefle Etexmodernis Syl-. . 
uius, Caro limacum, inquit, hepaii s intemperiei tum calida tum * ° ^ 
frigida.falubrisefttotafuafubftantia.ablatolimaculentoremu- i-■ ■ f “ 
Itis lotionibus&friftionib.inlixiuio calido velaquacalidafali aut “‘S', 
arenismifta, frigida enimdurefcnnt. Ifchiadiciscochlcascrudas 
tritas ciim vino 3 mmineo& pipere, potu prodefle dicunt teftan- 
tc^ Plinio. Ad ventris, mammarum, femorum, coxendicumque ^ *’ 
fcifluias, Galenus in Euporiftis, marin.im cochleam oblongam 
cremari & conteri voluit; deinde oui albo aute afinino lafte 
adieftoillini.Antidotus Paccij Antiochia tota affeftione (colica) 
liberansvta Galeno A defcribiturinter.Afdepiadis auxilia.- Cor 
nu cerui recens enati molliflimi.vfti ad albedinem,cochlearia tria 
magna, piperis albigrana decem vel nouem, myrrha parumo- l 
dotis gratia. Omnia ccruinur & cochlea Afi--' <1 ■ " 
Stomacho 
quafint 
mammarii 
&c. 
Adcolicu 
dolorem 
Liij^.de 
Adfauciu 
afperitate 
C ontra 
tuifim. 
- ^ - ---...licana (tetralhis 
fimpliciter. Aenus & Galenus ruifus, cochlea fimpliciter, e 
Scribbnioj vai;j coloris vnacum teftaitidem teritur, vinoFa- 
lerno per faecum non excolato affufo. Sit aure vini menfura cya¬ 
thorum trium, Hacomniain fiftili vafepermifta ad prunas cal- 
facimus, diligenter mouentes, ne quid ex pharmaco fubfidat. 
Calfaftum in ipfisirritationibus bibendum dato, itemqjfequen- 
tibus duobus diebus. Oportet autem vnam ante diem, cibum dif. 
ferre: & reliquis diebus prandio folo vti, in eoque fumete cibum, 
qui facile confici poreft. Marcellus cochleam veram Africanam, 
ex Africaallataminterpretatur,&aducrfuseoIicamprobateam, . 
qua quam maculofiflima fit. Glutinant cartilagines earum cato& 
faliua vt ait Hollerius, fed fi magna vulnera funt fibula prius con- 
ducere, vel acu oportet i deinde medicamento impingere: idq, in 
cartilaginibusaurium&narium fieri vult. Cochlea cumfijis vo¬ 
lutis diu tenintui in mortario vt nihil afperi reliquum fit: fangui» 
draconis fubquadtupla, manna fuboftupla ratione adiunmcus. 
permiCtenmrin monario Sc affiguntur, fit rutfus: Aurium°caua 
