DeTeftaceisLib.m. 
Bfcypm 
cLi.4.de 
partiim. 
{Lib.is- 
Cato. 
fychius &Varinus tribus fyllabisBjayjjnitafcribuntBfUTin) quo- 
qi^c animal quoddaiTi eft Helychio.’ASflw75( Echinorum marino¬ 
rum «aus eidem Hefychio. £c alibi(Hefychio 7 du¬ 
plex haberj Echini quidam marini , quos Arilloteies/3f«J.8s(imo 
fifua-ivf legit Zoomaphus) vocat. Sed hsc vocabula, inquit,cor¬ 
rupta videntur ab’A^farviu.lic enim,nominat Ariftoteles Echinos 
dLUepar. qui edendo non funt,dequibusetiam Michaelf/Ephcfiusqiiterit, 
quomodo (^inquit) Ariftoteles, Echinos calidiores, qui etiam ad 
motum agiliores funt, pleno excrementis, ideoq; cibis ineptos ef- 
fe dixit? nam fi calidioresfunt, melius eos concoquere, & ex cre¬ 
mentorum minus habere par erat, necefieiilcptoscibo.an dicen- 
dumcalidosqutckmeflejfed voraces, & praj copia ingeftoium, 
Echinome calor natiuus eorum vincere non potell; j cruditatem in eis fi- 
trteabEchi cri?Echinometrasquoqiinter Ecliinosadnumeraripatet; etenim 
Jiis vtdif- ^■,^“ 0 ‘^?'^ao;nitudinisduntaxatdiflerunt Ariftoteles Cinquit Gil- 
ferant. Echibometras casteros magnitudine calycis lupcrare. 
EchindmetrasPlinius fpinislongiffimis,& calycibus minimis de- 
fcripfit, quod quidem ipfum mihi vero fimiliusvidetur, cum ab 
aculeis nomen omnes Echini traxerint, retftiUs nominatur Echi- 
notaetra:, qui aculeorum pr oceiitate pratftant, quam ob magni¬ 
tudinem calycis. Exeogeneremaxlmi, vt vidimus,minimisacu- 
leisfuntrhos Mallilicnlcs vocant Rafcaffos. Huiufcemodi vidi, 
qui quoquouerfus palmos dirigeres, plulquam duorileirentpal- 
- morum crallitudine: alium etiam infpexicalyceexiguo,& acule¬ 
is digitilongitudineni fupetantibus, longitudine aculeorum pro¬ 
flantes. Hxcille. Nos vero cum Rondelctio & Belloniopotius 
Ariftotelis fententram fecuti Echinometras ab Echinis calyce 
duntaxat,non autem aculeis differre affeueramus Echinus maris 
(inquit e Ariftoteles) omnium maxime a natura munitus elt; 
quippe quitefta vndiq; fpinis frequentibus circumuallatacatle- 
tutrquamrem peculiarem hunc in genfereteftatofortiti diximus, 
quod quidem hoc diftycho expreffit/Martialis. 
Ijle licet digitis tefiudine pungat acuta 
Cortice depofito mollis Echinus erit. 
Echinum, inquit Albertus ex Plinio, habere carnes rubentes, fi- 
cut minium, cum tamcnEchinis carnem omnino neget Ariftote- 
les.Nonomnibus,inquitPlinius ,idem vitreus (minij potuithte 
Echiniedu vtadnotatquoq; Zoographus) color, circa 
les &n ^f^iiEuitparitetpartesqualdam 
edules Echino Albertus, & hunc fequentesfcriptores, quasEcheneidi 
Color' conuenireconfpicuumeft.Bellonius Echinos alios edules facit, 
alios vero nequaquam. Edules inquit, maioresquidem aculeos 
habent,craflitie autem minores funt, vixq; grandis gallina: ou um 
magnitudine excedunt. Diuerfa in his colorum varietas,& muta¬ 
tio multiplex, alij enim omnino nigri, alij albi, quidam vitrei. a- 
lij ruffi, aut flaui,alij gemmarum nitore confpiciuntur : quidam 
funt cyanei, alij purpura fplendent,fubinde circumagentibus fe 
Igniculis micantibus ad aculeos fcintillatmodo. fic ille. Echino¬ 
rum generaa me obferuata poft memorabo, cum prius Rondele- 
"1 A 'ff Echini genus (in- 
° j ija ' quic^Rondeletius) quod cibo idoneum eft, in quo ouamulta,& 
.* j niagnafunt,efculentaquenon,folum in maioribus,fed etiam in 
m tma . minotibuslftatim enim parui ouis pleni reperiuntur:&maxime 
plcnilunijsdiebufqjtepidisreddutur pleniores Abouorum mul- 
Ouarius E titudine, & magnitudine ouarium hunc Echinum appellat Het- 
ehinus vn- molausi Forma eius in rotunditatem conglobata eft, dempta vna 
dedidtus. parte parum comprefla,}n qua os eftrotundum quinqr dentibus 
Deferiptio incuruisintuscauis , Scinidempundlum coeuntibus munitum: 
ij quinq; maxillis internis connexi funt, qua: ab ore intus ereiffa:, 
exacuto inlatum tendentes, & ambienti calyci non continua:: 
tam mirabili, ftupendoq; artificio funt conftruiffa:, & catlara:, vt 
nihil fit in toto mari elegantius, fpedlatuq; iucundius. Quirfque 
igitur funt officula minora, tenui membrana alligata, id totum 
eft quod comparat fiAriftot mAafin-jneA xixXm 
idelt laterna: qus pellucida aliqua pelli cula fiue membrana dreu- 
Caruncula datanonfit. Inter dentesint,ernacarunculaqua:dam eft, qua: lin- 
linguae vi* gua: vice eft,mox iungitur gula, qux in inreftinum definir,lon- 
ce. gumperteftamftellatimdifpofitUm.eius tenuibus fibris fufpcn- 
lum, tandem in paruum foramen terminatur, quod foramen ad 
egerenda excrementa deftinarumeft, ex aducrlb oris fitum,ita 
vtosin terram verfura fit, excrementi foramenfuprahabeatur. 
Excremeta partus enim cx imo petitur, vndefit, vt os ad partum fit verfum; 
Oua. excrementum vero fuperius parte prona tefta: contineatur. Ex- 
crementarotunda funt exiguarum pillularum inftar. Qrjalisin- 
teftinorum,talis ouorum ordo eft.nam inter nigrum id quod car¬ 
nis vice eft, & inteftinum oua flauacernuntur , qua:fola eduntur 
cruda, oriq; grata funt, etiamfi falfa, & fubamarafint Suntqui- 
i Li.4. it dem omnibus Echinis oua,inquit Ariftoteles, led nonnullis exi- 
hif.an.c. 11. gua, nec cibo apta (nifi in hoc Echino. Et «alibi: omnia tcftacea 
C^adome vete,& autumno ea,qua: ouaappellant,habent:Echini vero edu¬ 
liores, Ics, his quidern temporibus ouorum copia abundant, fed & omni 
alio tempore habent, nec vnqu am ijs carent, ac maxime plenilu - 
niis diebufq; tepidis reftituuntur, reddunturq; pleniores, preter- 
quamilli, quosPyrrseusfert Eutipus:nam illihybernismenfibus 
meliores funt, parui quidem fed pleni ouorum.Tefta tota intrin- 
fecus foraminibus paruis plena eft, per qua: mouendi facultatem 
nerui aculeis fuppeditant:extrinfecus in exigua tubercula erigun¬ 
tur aculeorum cotylem excipientia, vinculo, membranulafcili- 
cetobligata, vtin orbem moueri poffint. Talis radii cumbra- 
chioarticulatio. Aculeorum igitur caput cauum eft,craffius& 
in acutum illi definunt. His in gyrum mouetur. Hoceftadmi- 
tandum Dei Opt. Max. in hoc animante opificium, quod vt cla- 
'37 
B 
Forma, 
Os. 
Dentes. 
Ofllcula, 
hLib.^.de 
hijl.anim. 
A riuspctfpiceretur,fuperioreloco Echinum inteprum,inferiore 
diredium in partes duas depingendum curauimus, vt quantuni 
pidlura plana aflequi pidlor potuit, interna: huius Echini partes 
intelligi poffent. Hadlenus de primo geueje Rondeletius. 
Habes item Echini iconem fpoliatum fuislpinis, eundemque 
ipina prxditum,nec non Echinum lapideum. 
Secundi, & tertiigeneris Echinorum eodem huthorebreuiter ^P^tagus 
Ariftotelepmeminit his vethis. aXsx^ivi>^tni,-nSiairamyis{vt ^ Eriffus 
Athenteus citat libro) xof tvtzPs jlttovTKsieu" RondeJ. 
TS! rrsXx^ci, xa^saraiiet Secundumac tertiuin Echinorumgenus, 
Spatagi, & Brifii, qus genera pelagia funt, raraqjjnuentu. Ex his 
Ariftotel verbis,inquit Rondeletius,neq; ex vllo alio auftore ve¬ 
rere notas aliquas colligere poflis , quibus hos Echinos ab aliis 
differrcintelligas Sed cum Echinum, quem hic exhibemus, pe¬ 
lagium, & iyiucntu rariffimum efle cerrofciam, qui ab Echino- 
metra:. Echini ouarii. Echini parui, notisa verenbus traditis fa¬ 
cile diftinguatur, nondubitauiproSpatago vel Briffo proponere. 
Hic igitur Echinus , fiue Spatagus, velSpatangus (vtroqjenim 
modolegitur)fiueBriffus, rhinusrotUndus,quamfupcnor,acor- 
dis figura non valde recedehs, aculeispdruis. Seraris feptus,al¬ 
tera parte, in qua Icilicet os eft, rnagis planus, quam fupetior. os 
dentibus caret; verum maxilla inferior fuperiore prominentior 
eft, ad hauriendum aquam; arenamque accommodacaihis enim, 
&luto, vefcjtur. In intbriore tefta hUlla talis Ipectarur fabrica, 
qualemin Echino ouatio defcripfimUs:led eft inteftinumcon- 
Uolutum, aqua, & arena plenum, neqUS oua, neque nigrum il¬ 
lud continet, quod carnislocO eft ha:cille exhibitapttecedente 
icone, cui non ablimilemadiccirnus. 
Quartum Echinorum genus ("inquit idem Rondeletius Echi- 
nometram numerat Ariftoteles, quali matrem, aut matricem di- ^^Ruadel 
casEchinorum,lUquit Gaza, qUanquam fciendum eft, iiihoc 
genere marem a famina noh diftingUi : neq; enim ex fofoine; 
vel ex ouo generantur, fed fponte otiUntur, vt Oftiacockrma. 
Echinometras ab aliis omnibus magnitudine diftinguit k.Grillo- kihib.4.d* 
teles:’f7? led hanc isttim, 
magnitudinem non ad coipus feii c.ilycem, verum adfpinas ie- 
fert Plinius, quum feribit: Ex his Echinornetra’appellar. tur,quo- 
C rumfpinKlongiflima:, calyces minimi. Cuiusfententiaro Glillius Arift.&Pjj 
Atiftotelifentcntixpneferthis verbis. Ariftoteles dicit Echino-“‘us difere 
metrascasterosraagnitudinecalycis fuperare.Plinius Echinome- P^Ut, 
trasfpinis longilfimis,&calycib minimis defcnplitiquod ipfum 
mihi vero fimilius videtur, cUm ab aculeis nomen omnes Echi¬ 
ni traxerint, reiftius nominantur Echibometise, qui aculeorum 
groceritateprasftant, quamob magnitudinem calycis. Ego vero 
a corporefiue calycis potius, quamaculeorum proceritate Echi- 
nometras dici exiftimn,cur enim Echinorum maticm.vcl m.atii- 1 
cem ab aciileislongisnominallent veteres,cum fitaliuJ quntum 
fcilicetgenus paruo calpce fpinis longis durifque?hoc quidem 
genus pro Echinometra vfurpaffe videtur Plinius, & eum fccu- 
ti contra Anrtocel mentem, cumperfpicue vtrunque f;tnusfc- 
paret QijareAriftotelemhicfequcndumcenfeo.cxqaolu.itran- 
fcriplit Plinius. Ariftot. igitur Echinometram hic exhibeo, qua: 
magni tudine reliquis pt^ftat,adeo vt ambabus mauibus qua qua- 
uerfum extenfis capi vix polfit:acuIeisq; eft mediocribus. Iiicer- 
nte partes ouariis Echinis fimiles funt, demptis ouis, fiue flaua il¬ 
la parte eduli, quae exigua eft ,& plane exucca Ha;c deF.chino- 
metra ille, qui & quintum genus exhibet,& deferibit, vt modo, 
f-' cumptius quae de Echinometra tradicBcllonius,ttan[cripfenmus 
Zoographus hanc Echini liipeificiempinxit, m'hi Echinometra: 
, videtur,cum quaiconequadrataliquo padto ha:cmihi alolepho 
Cafabona Belga horti Pifaniptaifcfto, orbis Echinati nomine 
milia 
, CaftetumBelloniusfichabetjEchInometrxappcllantur.inquit 
Plinius, quorum fpinae longilfima:, calyces minimi. Ego vero “eiio- 
Ariftotelisfententiam fecutus, Echinometras caiteros Echinos 
calycis magnitudine ftipcrare afleuero, minimilque aculeis eife 
praiditos, breuibus, & obtufis interceptos Ipicuhs, coloreadex- 
ttema.albicantibus,adradiccsliuentibus, & ex puipureo nitenti 
bus. Horum autem tefta cinerea eft, p^ighi, aut ouianlerini ma- Deferiptio 
gnitudiue, rapi modo in vaftitatem extuberans :vt quo antiqui- " 
oreseuadant, co maiores reddantur, parcepronapkna’,fupiria 
aqtemrotiindx.Pelagix magis funt Echinometr*. qnodautem 
reliquis maioresluut, ideo exteris anteponuntur. Longuriis lon¬ 
gioribus nalrtx multo egent magis, quam in aliis Echinis tfiqui- 
dem. Echinomctrx altion gurgite merguntur; quas in Inhllis 
marisAegxiianta craffrtudine profecille contemplatus fum,vc 
E ad craffitudinem binorum piignorum cxtuberauiffeviderimua- 
riufcule quam alii Echini capi confueuerunt, fed qno maiores 
funt,eo delicatiores sxiftimantur.Sic ille. 
QuintumEchinotumgenus,ideft,quodfaioinhxrensrepr^- „ ,. 
fentabimusex Rondeletio calyce paruo,fpinis longis prb coipo- 
ris ratione, & duris, quo ad viin* deftillationes fojlici fuccellh 
fumvfus.vndc affirmare non dubitamus ideffequintUHi genus 
Echinorum,dequolic/Anftoteles.Genusitemaliudtftminu- 
tumfpinislongis,prxdurifquegigniiDa!to gurgitefolitum,quo lEf f-de 
nonnulli ad ftillicidia vrinx medicamento vtuntur. Ariftoteles 
authoreft Echinos alios nafei circa Toronem, qui candidi funt, ‘“P-S- 
& fpinis,& tefta ,& ouo augentur forma produdtiore, quam ex¬ 
teri,fpinaijsparua,nectigida,fedmolliot:nigra autem illa ori 
applicata, plura a fefc diliun(fta,& ad foramen exterius coeuntia. 
Hxc itaq; omniaRondeletiuS. 
S De 
I 
