DeTedaceisLib.lII. 145 
vtilemquefuiffe pifcationeiti. Circa autetninfulas grandes Vei - ^ 
que di litas, qua: litsefunt-vltra promontorium S. Sebaftiani, fatis 
cqpiofeinueniuntur Vniones. ess tamen nott eximunt, vtinpr^- 
didlislegionibus. Conchas enim quas e mari accepere , primum 
coquunt, atque ita Vniones paruos magnofque & rubros & mul¬ 
tos accipiunt: certumqiieeft multos hic inueniri.maiotqueinde 
haberetur cOpia li redte e Conchis eos eximere fcirent, vtin aliis 
i?ifcatio a- regionibus faciunt. Vbi Americus Vefputius teftatur eas nili 
pudSeot. bene maturi fintde cadant ex Conchis, rioneifeperfeftas, & epu- 
Concharu fumipdruo temporeihoequerefpedtu habko debere colligi quan- 
Margariti- do volunt excidere. Conchas margaritiferas pifcandimodum.qui 
ferarum apud Scotos in vfueft.defcribens Boethius, ait :Scnfus illis tam 
folertia. acutus inefl:,Yt 15 altiorem in littore altans vocem emifciis, aut la¬ 
pillum quantumuis ininutuminaquam conieceris, repStefefub- 
trahentes fublidant viiiuerfa:. Ea enim illis thefauri cultodiendi 
naturalisindita eft folertia, haudignorantibus videlicet quanti fit 
pretijapud mortales, luxus ex fcscufuo comparatus. Itaque pi- 
fcantes quoque id maxime obferuanf, vt primo attradlu tellas 
coniundlasardtillimedetincant,protinusillisalioquin Vnionem B 
euomituris. Quaterni aut quini humerorum tenus flumen ingtef- 
15 ,atquein orbem flantes contum alterutra manu, quolitmius 
confiliant, fundo fixum tenent. Indcoculis peraqu® limpidita- 
tem prtedas collullrantes, pedum digitis (nam manibus id fieri 
prohibet altitudo) tellarum torturas placide comprehendunt, at¬ 
que allanhbus vacua manu excapiendaspr*beut Ha:c Boethius 
cx antiquis, vt apparet, mutuatus. 
ORTFS, GENMRJtlO. 
I N quot Concharum diuerfis fpeciebusab authoribus vniones 
nalci dicantur, & in qua parte, item quomodo generentur, age 
videamus. Res enim hsc cum fit difficilis & controuerfa fatis, di- 
Inqnihus ligenreranobis examinandaell. CertumellinCOnchamargari- 
Conchis tifera propriedidia feu Matre feriarum optimos atque plurimos 
generetur, nafci.Rondelctius cx Plinio in C oneha echui ara, quam poftea de- 
pidam atq;deferiptam exhibebimus, Vniones teperiri teftatur. 
Hic obiter annotat Zoographus,Plinium &,Andtofthencmdeea- ^ 
demplane Concha fentireipfi videri, non de diuerfis, vtputauit 
Rondeletius.Sic enim n Plinius:Iuba tradit Arabicis (margaritis) 
f.35, eflefimilem Pedliniinfcdlo (id eft vt ille interpretatur, 
aliter quam Rondeletius, nonfeifto, non cailato. b 
aXixAaof inquit, AndrofthenesJ hirfutam Echino¬ 
rum modo. Pro quo Androfthenes dixit, «n s^n. 
Gra:cisenimi}WBt/hirfutum, nonfpilfum fignificat. Addit & aliud 
exAndroftheniseodem locotranslatum. Vnionem incarneipfa 
elfegraadinifimilem. QijamobremdubitatZoographusaurede 
Rondeletius Plinii verba de Concha Echinata accipiat. Andro¬ 
fthenis vero verba de Berberi: cum Vel Plinium vel lubam cx An- 
drofthenefuamutuatumuppareat, (vel contra;) & cetera quidem 
•refte translata videntur,ficut etiDisirilhitfutum: echinorum au¬ 
tem modo, de fuo adieiftum, quali hirfuta aliter ellc nequeant, ni- 
liEchinorum modorigeant. Neceftquod aliqilis teltaai fimul 
hirfutamItEuem elfe miretur: cum Iseuitas ad fupetficiem perti¬ 
neat, hitfnties ad enafcencem materiam. Sic& Mytulotum quo- 
rundam tefta l^uis hirfutaque eft. Sed cum Berberi Rondeletij 
hirfutanonfit.reminhtedio diligenterexiftinnandam relinquit. 
Conchae- Interim Concham echinatam vocari, quam fic apte Rondeletius £) 
chinata ateipfavocauit,probat. AnveroPlinij ConchahitfutafitEchi- 
cutdiifta Borummodo, dubitat. NafcuntvirMargatit*. inquit, Cardanus, 
Nobilio-' e* Conchylijs lotundis nobiliores, fed tamen minus rotunda:: 
les &i- alisignobiles rotundseioblongis,quaficontrariarationc,ftria- 
gnobilio- tum eft genus vtrumque Conchyliorum, & in imo mari moram 
tes vnde ducit. Etrurfus:Ignobile Margaritatumgenus exNacaronibus 
Nacaro. (ficenim oftreavocantlohga:fcumeliusdicamConchyliaquod 
ftriatafint) nafeitur. BellonioNacre dePerle Vulgo Galliceap- 
Cochlea pellatur Margaritifera Cochlea. Sed Nacaro Cardani alius vide- , 
mareariti- cumOftreumlongum efledicat,in qu6reperianturVniones. 
fui. Bellonij Nacra rotundior eft , nec ferax Vnionum, Rondeletio 
affirmante, quare potius fuerit Berberi,qu* Concha eft oblonga, 
& a Rondeletio fimiliter N aci e dc Perles vocatur Gallice pro Ma¬ 
tre Perlatum. Conchx qua: torno faftigiatas in capite tcftas ha- 
fient maculifqueafpeifas, apud Scotos magno numero in limpi- 
dilfimis puriflimifqueamnibus,acnullo vnquam limoturbidis, 
j^fygg qua profundiffimi funt, reperiuntur. Margaritas concipere, vt 
b/ 'c Jt Boethius traditi Vniones, inquit 6 Plinius innoftro mari repetiti ^ 
'^'folebant, crebrius circa Bofphotum Thtacium;ruffiacparui,in ' 
ConchisquasMyasappellant. Minutos Vniones ex Mytulotum ^ 
Conchis feextraxiffe feribit Syluius. Dalechampius ad ea verba 
PliniJiRuffific parui, in Conchis quas Myas appellant; hocadie- 
cit fcholiolum: Tales hodie reperiuntur in gelidiffimis quibnf- 
dam Auernorum riuis & torrentibus.Iu riuis etiam & fluuij s Mu- 
£x concha (culos Myrulofue aliquando Margaritas ferre audiuit Zoogra- 
limili o- phus circa Horenbach Germaui* oppidum. Chares Mytilinasus 
ftteo. nafeiquoqueferibitin ConchafimiliOftrxo.qu*fit«^«>^070- 
id eft plena, vel crallaSc oblonga; carnem continensma- 
wnam albam & valde odoratam, videtur'autem Berberi didlum 
Pinna. abjs mtelligere. In A carnia qu* vocatur Pinna gignit Vniones te- 
cL. 9 e-)f.{lc c Plinio. Theophraftiis apudd Athenarum nafd in Oftteo 
d£ii. }. Pino* fimili, fed minore Margaritam tradit. In Pinnis quibuf- 
dam Indicis qu£E inman Orctignae & infularum quae in eo funt, 
Chira videlicet, Chara & Procbfi, iuueniantut, quarum defsri- 
ptionem in capite de Pinnis trademus, nafcuntur Vniones non 
admodum boni laudatique coloris. Ruffi enim funt, aut ex tu 
bro nigricantes, & interdu nigri fere. Inueniuntur & albi, fed non 
probantur. Hos tamen non negligunt Indi, vbi Pinnas hasape- 
ruetunr. Praeftanti oribus enim Margaritis mifcent,vt fic pondus 
& copiam augeant; veluti fi quis tritico hordeum aut auenam mi- 
fceat. Sedmercatores exercitati has fraudes facilenouererquo- 
circa minoris emunt. In fua tamen fpecierotunditate fua cum cx- 
teris certant. Quod mirum multis videtur, cum 'Pinnx fint ob- 
long*, & in alijs pinnis oblongi tepiusinueniantur, vt in rotun¬ 
dis Conchis feuOftreis plerunque rotundi. Plinius Cochlearum Cochlc* 
Margaritiferarummultageneraelfefcribit,cuiufmodifunt,Pen- Margariti- 
tadadyli,Melicembates,Echinophor« &permult*aliae. Nar- fer*. 
ian:& Cochleas maigaritasferentes,&Muricisgenus Orienta¬ 
le, marginefeulabio inlatumleprotendente,roleo intus coi ore: 
'Vidit Zoographus genus Conch* Margaritifera: argento ronclu- 
fum,fpeciemvfumque poculi pra:bere:pede nmiiium addito ex 
argento , & labris eodem intedis Concha tota formafere naui- 
culam prxfe fert,& ihtcrftitia qiia:dam tabulatorum inftarin- 
trinfecushabet, in fummooperculum membianxinftar obtendi 
audiuit :qux fatte deferiptio Conch* Nauta: feu Nautili noftri Nautili 
alterius optime congruit. Aelianus in India Margaritiferas Con- delcriptio. 
chasmagnis ftrombis fimilesfacit :Ei quibus liqUido falli con¬ 
flat Rondeletium, qui alfeiit Vniones in biualbibus tantum Con¬ 
chis gigni. Quocirca cum Plinio concludamus : nou vnico in 
Conchx genere nafei; fed teftatotum, quie Vniones habent, alia 
ede Scrombode , alia biualuia •• quamuisin his frequenter inue- 
nianTur;in illis autem perquam raro. In Oftrei carne eos gigni QuaCon- 
Androfthenescll aiitor:Cardanusein tefta: Plinius:NonIcm- parte, 
per, inpuit, in inedia carne reperiuntur, fed aliis atquealiislocis, g fi.e.tj. 
Vidimufque iamincxtreinis etiarb marginibus velutiConcha“ 
exeuntes, & in quibufdam quaternos quinofque. Et: Giaflefcunt 
etiam in fenefta, Conchifque adhxrefcunt; nec ii sauelli queunt, 
nifilima. Quibus vna tantum eft facies, & ab ea rotunditas, “ . 
auerfisplanicies, obid tympana nominantur. Tympania hic qua- 
tuor fyllabis legit. Grasce mauuk in prima inflexione generis 
maCculiairBfCfrtu/teu/jSoc^eiaAieuift^fyag^wiadicereZoogtaphus. .. 
C*rerum quatuor aut quinque in vnica repertos Concha,noneft J*** 
mirum. In India enim cum Conchas aperiunt, prster aliquot 
mediocris magnitudinis vniones inueniunt etiam multos veluti 
minuta grana, aut arenulas.Narrat Americus Vefputius fein qui¬ 
bufdam OftreisIndicis centum & triginta,in quibufdam vero 
pauciores reperiile. Porro, quodad eorum originem attinet, va- 
ria eft fuper ea aurorum fententia. f Plinius fenciens alios efle 
Concharum partus,alios veto abortus, crore nafei ex quorun- ^ 
dam fententia refert. Verba eius adferibam: Has (Conchas) vbi 
genitalis anui ftimulauerit hora, pandentes fefe quadam offira- 
tione, impletirofeido conceptu tradunt, grauidas poftatr eniti, “ 
partumque Concharum effeMargaritaspro qualitate roris acce¬ 
pti ifipums influxerit, candorem confpici; livero turbidus, & 
fmtumfordefcere, eundem pallere, & ccclo minanteconcepeumi 
ex eo quippe conllare, cccliqueeis(Manufc.cali quietis) maio¬ 
rem focietatem efle, quam maris: inde nubilum trahi colotem, 
aut pro claritate matutinafcrenum. Sitempeftiuefaticntur,gian- 
defeere, & partus.pi fulguret, comprimi Conchas ac pro ieiunij 
modo minui. Si vero & tonuerit, pauidas, ac repente compreflas, 
qu* vocant phyferoata, efficere ,fpeciem modoinani inflatam ' 
linecorpore; hos elfe Concharum abortus. Hadtenus Plinius, 
quicumijs qu*abIfidoro'Characenoapud_jAthenarumdicun- 
tur, non conlentit.Sicenimfcribit; Aiunt cum fxpetonat, &im. Quando 
berlargior effunditur, tum magis Pinnas concipere, Vnionefque pluresgc- 
plurimos generari, & infignis magnitudinis. Hpme in pro- “ nerantur. 
fundos maris gurgites pinnas demergifolitas;®ftateveroadua- 
tapteshiarenoiftu, diuquecompteflas; quotquot fcopulis laxo- 
rumuecauisfefeaffixerint,radices agere, &ibidem comorantes 
Vniones parere.His h^c continuo idem lubiungit;Eafdem cibum 
capere,acfoetificarefui parte, qua: carni adharret; huius etiam 
Condite ori adnafei , quem Pinnopliylaccm vocant paruo Can¬ 
cro fimilem, brachiis i n forfices bifidis, qui holpiti cibum curet; 
Carnem ab ore veluti radicem quandam pertingciead Concham 
vfqucmediam, luxtaquam Vnio genitus inlolida Conditepar- 
teaugefcit,& alitur quamdiu adnexus fuerit;cum vero abfeif- 
furam gemmam caib fubiiafcens molliter pra:fed:3m a Concha 
feparaueric, amplefti quidem & retinere fciundam, verum ni¬ 
hil alere prteterea, fed Iteuiorem, nitidiorem, puriorem efficere. 
Ex quibus patet Margaritam partura Concharum elfe, non au- Non nafei 
tem concipi ex rore, vt Plinius tradit, & eum imitatus h Solinus. ex rore. 
Condite, inquit,funt,inquibus hoc genus lapidum requiritur, hCap.jitf. 
qute certo anni tempore luxuriante conceptu .fitiuntrorem vc- 
lut maritum , cuius defideiio hiant. Et cum lunares maxime li¬ 
quuntur afpergiiics, ofeitatione quadam hauriunt humorem 
concupitum Sic concipiunt, grauidteque fiunt) & de faginte 
qualitate reddunt habitus Vnionum. Namfipuiiimfuerit,quod 
acceperint,candicant orbiculi lapilloium, fi luibidum,aut pallo¬ 
re langucfcunt , aut ruffo innubilantur. Ita magis de cixlo, quam 
de mari partus habent. Denique quoties excipiunt matutiniae- 
ris femen, fit daritis Margaritum: quoties vefpere, fit obfcurius. 
Qijantoque magis hauferit, tanto magis proficit lapidum ma¬ 
gnitudo. Si repente micauerit corufeatio, intempeftiuo metu 
comprimuntur : claufsque fubita formidine vitia contrahunt 
abortiua. Aut enimperparuuli fiunt fcrupuli, aut inanes Con- 
|«his ipfis ineftfcnfusj, partus fuos maculari timent, cuiufque fla- ) 
T grantio- 
