Ijo 
Vly fsis Aldrouandi 
&i*Con- 
chatum 
palullriu 
teftis. 
Oculi la- 
biacis 
pifcium 
d Memor, 
cent.i. 
Ex vitro 
poflint: reliquum album contundunt, & tore inter P entecoften, A 
& Augurtumcolledo diftillatoque excipiunt, fubigunt, & glo¬ 
bulos minutos formant, pertunduntque acicula, & filo infertos 
adfolcmindurant Margarit* oculi labracis a Kiranide nominatv- 
tur.' vnde arbitror efle qui ex humore cryftallino oculorum pi- 
fciuin quorundam, vt pote albo,folido,rotundo,&magnttu- 
mediocres Margaritas referent^, eas mentiantur. Fien enim 
Ex oculis poffe putant, vt praeparatione aliqua translucidus is humor red¬ 
datur , ficuti in viuo erant pifce. Nam & Antonius Mizaldus 
Margaritas, fic fingere docet: Accipe, inquit, candidos lapillos ex 
capitibus. Sc oculis pifcium ; quos munda, fieca,puluera,& agi¬ 
tatis, defpumatifqucouoiura albuminibus excipe mifce actam- 
diu moue, donec fiat veluti mala, & fpiflamentum: ex quo Vnio- 
num corpufcula, dum recens, SctradlabiliSert materia effinge, & 
fetafuilla, vt fiat foramen, transfige, tum demum reficcata coque 
inladle vaccino, & fecretoloco procul afole, Scpulttere iterum 
ficca , donec perfedfam duritiem induerint. Videbis , quod 
placuifle queat Maflatius feribit luo tempore Murianenfesvitrea- 
tios Vniones adulterafle j prittium Vniones vitreos vacuos, fed 
translucidos fecifle, deinde materia implefic qua fplendidi,&V- ] 
nionum coloris redderentur in tantum, vt vix a veris Vnionibus 
difccrni pollent. Quapropter fuiffedecem virorum decreto veti- 
Margarit» tos. Sunt ficfolTiles quasdam, &fubtetranea: Margaritte ctyftalli 
folfiles. feturatefteaEliano. Aiuntin Cambaiaellequigemmas, & Vnio- 
ncsfaciunt, quos veros putares; fed quomodo, nondum Icitur. 
Poflet etiam quifpiam rudioris femina lithofpermi vendere pro 
Vnionibus, quihasc Plinij e confideret: Jnter omnes, inquit, her¬ 
bas lithofpermo nihil admirabilius Aliqui asgonychon vocant, 
alij Diofpyron, alii Heracleon.Herba quincunciaiis (quinq; cau-. 
libusmanufe.) folijs duplo maioribus, quam rutte, ramulis futcu- 
lofis, cralTitudineiunci: gerit luxtafoliafingulas veluti barbulas, 
& earum in cacuminibus lapillos candore, & rotunditate Marga¬ 
ritarum , magnitudine ciceris, duritia veto lapidea. Ipfi qua pedi- 
diculis adhaireaut, cauernulas habet & intus femen. Nafeitur, & 
initaliaifedlaudatiflimurn in Creta. Necquicqiiam iiiterherbas 
maiore quidem miraculo afpexi. Tantus eft decor velut aurifi¬ 
cum arte alterius inter folia candicantibus Margaritis: tam ex- 
quilita difficultaslapidis ex herba nafcentis. 
VSVS IN MEDICINA. 
eLit.ty. 
cap. II. 
Lithofper- 
miibtma 
Perforatas ' 
M Editorum qui medicamentis fuis Margaritas mifcete cu¬ 
piunt, Intereftfcire, quales nam accipere debeant Sunte- 
1 ' nim perforatre, & non perforatas. Perforatas natura praiferri c*tc- 
? ■ ris,quodpetforamen excrementis fint purgati, non bene putat 
Vffipetfo- Syluius,vnaquccumeoalii do£l:iffimiviti. Nam omnes perfo¬ 
rentur * tantur arte, idquemagnaexpartein Babylonia, quo ex Orrnutio 
aliifqueindias vicinis regionibus deferuntur. Syiuaticus, quxad 
remedia requiruntur, non perforatas iutelligi feribit. Elfe & ob- 
fcurasquafdam fubcitrioas non perforatas, quxperforatisxqui- 
pollent. Idcirco eligendas efle claras, & albas; obfcuras, & quafi 
albidas, hoc eft pallidas non efle mifcendas medicamentis. Ma- 
turte, inquit Albcrtus,fplendenc Sctranslucidiefunt ad ornatum 
eligendae minus maturasaliqui inmedicina praeterunt. In iqnio 
Immaturae jjgjj5(;;onchisrepert* meliores funt hodie in Bohemiaimmatu- 
quibusex medicis funt vfiii; maturte autem, & fplendentes annulisin- 
cluduntur. Zoographustradit pharmacopolas compofitionibus 
quibufdam medicis addereMargaritas minutas,phryg9nibus inu¬ 
tiles & faEminaium dtfidenisineptas. Sed Serapio Margarita;, in¬ 
quit, digend* funt maiufculae, clars, l^ues, noangulqla;. Frigi- 
d5,&ficc5funtin fecundo gradu cum pauca fubtilitate fecundum 
Rafin : quod verius videtur,quamquodlfaac Ebcn Amramfcri- 
bit, in omnibus qualitatibus pripais eas temperatas efle.Dcficcant 
humiditates.Difloluuntur,.& linitur baras,(baras vel albarasAra- 
tarum vis, ^ leuce Girecorum , id eft, vitiligo profundior, Mapardo) 
&tempe- eam abolent. Qijod fi quis fodam (id eft capitis 
dolorem^patiatur,propter dilatationem nemorum opticorum, 
& fiat caputpurgium cuiftaaqua, ftatirr.fanatur. Oculoruhumi- 
ditatesdeficcant: roborant enim ncriios per quos humiditas ad 
oculos defluit: eorumque obfcuritatem albcdiucm (nubeculas) 
& fordes emendanti Qijidam ad hscvitiarenuiflimo earum pul- 
uerevtuntur,quem oculis infpergunt. (Egohunc puluerem ali- 
cuiaqu«immifcerem) & collyrium faciunt, vires, fpiritus, cor& 
omnes corporis partes principes recfeant; qhod hurniditatesea- 
rum redundantes abfumant. Antidotis vifcerum admifeeri ,ait 
Serapio, ac vim eorum augere:fangninem enim tenuiorem redde¬ 
re. Corroborare: quamobrem conuenirein eius debilitate, tre¬ 
more aliifque fymptomatibus,qure melancholicis afledlibus fu- £, 
peruenirefolent, vt funt timores, & cardialgiar:fanguinemenim 
craflum, & fa;culentum clarificare Margarita:,inquit Auicenna, 
fimiles funt carabe (eledtro) natura, & luciditate: fed eflScaciores 
adroborandum, quam carabe: &iueft eis proprietasvalde ma¬ 
gna, & libro de virtutibus cordis, cor confirmare ait: quibus alij 
addunt putredini, circa hoc vifcus nobiliffimum exiftentirefifte- 
re: Sc quia frigidi, & ficcifunt, febricitantium remedijs adhiberi, 
Vnde non mirum eft a vulgaribus peftiferifque morbis defende¬ 
re. Diarhoeis, lienterijs, ac fanguinis fluxui nimio, vt menftruo- 
rum quoque non parum conferre. In locum earum ,inquitrurfus 
Serapio, fiiccedere poteft tantundem, & dimidium ponderis, e 
Conchisearummagnisj&fplendidis: vtpro drachma Margari¬ 
tarum Conchte partis, fcilicetinterioris, qua; folafplendat, fef- 
vfu. 
Quae eli- 
gend* 
Margati 
nes. 
quidrachma. ExGrrecis antiquis pauci earum meminere. Ingre- 
diunturVnionesincompofitione antidotiaurei Alexandrinide- 
feripti ab Adluario. Perforati, & non perforati, emplaftro ad cor¬ 
dis fyncopen ,& imbecillitatem corporis apud NicolaumMyre- 
pfum, Galenus, & Diofeorides nullam inter medicamenta horu 
mentionem ,quod fciam, faciunt. Recentiores duas anudotos 
habent Pharmacoptei Diamargaritum frigidum, & calidu: qua¬ 
rum prior frequentiori in vfueft : atque alia, qus manus Chtifti 
perlata dicitur. Solent Phaimacopeei in marmoreo mortarioin 
puluerem redigere , ne aliquid, vel coloris, vel fubflantix, vel fa- 
porisingtati a metallico contrahant. His dentes albidiores fieri 
traditum eft:fed idemteff* Concharum, & Oftreorum,in qui- Oleum ex 
businueniuntur,pra:ftaQt Ex eis autem oleum confici docet Io- vnionibus 
hannes Guintcriusu Andernacus: Primum in puluerem,inquit, afle med. 
rediguntur, & vitro oris angufti induntur, perfundunturqueacc- ver. noti. 
todiftillato optimo, ita vt ad duos digitos fupetemineat: deinde diaLog. 7. 
in cineres calidos ponuntur, donec foluantur: pofteaquodfolu- 
tum eftin balneo exftillaturadficcitatem vfque, &fuper calcem 
hanc Vnionum aqua pluuialis ftillatitia funditur , rurlufque 
diftillatur , dum omnis humor emanarit : tunc iterum af¬ 
funditur recens aqua ftillatitia,turfusque detrahitur, vt antea: at- 
queislaborterquaterue repetitur 3 quo ad nihil aceti fubelle per¬ 
cipiatur , tandem puluis, fiue calx Vnionum, aut lu locohumido 
fupramarmor dilloluitur, aut ex fpiritu vini maceratur, diftilla- 
turque donec in liquorem olei inftar redigatur: cuius grana fena 
ex humore aliquo ad refolutionem nerUorum , conuulfionem. 
marcorem fenilem, & phreniiidem dantur: corpus fanum con- 
feruat: larfum priftina; fanitatireftituit: lac muliebre emendat, 
augetque naturalium partium vitia,& femen corrigit :ablccfli- 
bus vlceribufqueexedentibus,cancro, & haimoirhoidibus mede- Calx Mar- 
tur. Calcem Margaritarum hoc modo parandam docet Andreas i gantarum, 
' Libauius: Margarit® aceto pra-macerat* , & friabiles fadf*, po- 't hat. 
tillimum tamen limonum diftillatione, redfius calci nantur iufto oL x.Alch. 
i(inireuerberij,inquointerduanetiamadrubedinem vfque deti- ‘rail.i. 
nentur, indeque inlaiuorem ducuntur. Liquorem perlarum idem 
fic fieri iubet: Margaritas, inquit, macera aceto foiti, donec fiant . 
friabiles. Tritas cum oui albo compone in globulos, qiios calcina Margari- 
inreuerbetio. Subtilitatem extrahe per viiufpiritum. Quod non tarum- 
exit, calcina denuo. Spiritum abftradum coagula in alcali, quod 
folue per deliquium; &vtfoluatur facilius, torre ad ignem probe, 
, pofteaquelsuiga exadliflime. Sed variant artifices admodjimin 
magifterioperlarumjVtibidemannotatLibauius.Qijidamace- 
tumdeftillatumexafperantfale ammoniaco. Hoc pulueri perla¬ 
tum affundunt adquatuor digitos. Locant in balnei digeftione. 
Inde deftillatur acetum.Affunditur aliud vfque ad odiduum.De- 
ftillaturpuluis, edulcotatut Sedhic,vtliquefcatcalcinanduseft, 
quanquamab alijsetiam finecalcinationcperfpiritum duntaxat 
vini extrahatur particulatim dem ore, & quod non exit, id corro¬ 
dunt iterum aceto, fubtiliantque, dbnec totum pondus ttadudlu, 
& attenuatum fit, abftradto per diftiflationem lentam fpiritu, to- 
ftus puluis liEuigatur, & foluitur. Dicitur peculiari cum aceto, 
quod radicatum dixerit,in hunc modum confeciffe: e tartaro cal¬ 
ci nato per acetum diftillatum extrahe alcali.Extraiftionemdiftilla 
per retortam bis in arena, primum mediocri igni,doncc aquofitas 
exierit. Si materia quafi intumefeit, mutato receptaculo,auge 
ignem. Proditradicatum. Hoc Margaritis affiinde ad duos digi¬ 
tos. Solue, folutionem coagula Puluerem lasuigaj^^c per deliquiu 
in cella folue. Antequam autem lasuiges, quater edulcora eum 
aqua ftillatitia fontana; Thomas Moufetusin epiftola ad Mona- Cjjjjjjjtio 
uium improbat calcinationem per acetbm,quod eius 'iis nequeat pgj. 
D elui. Sed fi addatur calcinatio pei ignem, nihil virium eiius poterit 
remanere, piiefeitimcuna etiam empyreuma eluatur. Ipfe prx- ^ 
feribit talem modum: Tufas Margaritasin pulueremimpalpabi- 
lemlreuiga. Extrahe vini fpiritu nobiliflimo ad quinque digitos 
affufo, & digere.in balneo per menfem, doneccoloreturfpiritus. 
Tunc transfunde eum, reponeque alium, & procede eodem mo¬ 
do, donec non coloreturamplius. Coagula, & coagulatum aqua 
dcftillata ter ablue. Ha:c potius eft extradiio eflentire, quam ma. 
gifterium. Confultius autem ell, fi peil* funtpuite, & nobiles, 
magifteiio vti & totas exaltai e.‘Neque enim videtur opus efle ex- 
traffione eflentiali, cum fint eXtracftum naturale, nifi tamcnim- •. 
puritates adhaireant. Pio aceto vfurpantaliifuccumlimoniorum 
deftillatum , &berberumclar ficatum, velaquamfalis gemma:, 
vel fpiritum vini alcalifatum. Sed vt diffluant in liquorem , calci- 
natione, Sclaiiigatione opus erit, lllisin puluerem duntaiatre- 
Ad cordis 
affedus: 
diguntur, htecille. 
V S V s 
IN V 
luxus. 
A E II S. 
iS- 
Succeda¬ 
neum 
M Argaritas a inquit Plinius Romte in promifcuum, & fre¬ 
quentem vfum venifle, Alexandria in ditionem redafta: pri- j 
mumautem ctepifle circaSyllanatemporaminutas,& vilesFene- 
ftellatradit, mahifefto errore, cum-^lius Stilo lugurthino bel- 
lo Vnionum nomen impolitum maxime grandibus Margaritis 
prodat. Et hoc tamen xteiax prope polfelfionis eft. Sequitur pii""*™* 
hxredem, in mancipatum venit, vt priedium aliquod. His*'®?®’'®' 
magnam veteres exercuere luxuriam atque nefandam , non 
modo in ornatu , ac veftibus fumptuofiflimis fmminarura, Loli^Pau- 
fed etiam in fplendidiflimis conuiuiis, vt ex his tribus exem- lina: luxus 
plis,quz namt Plinius, licet intelligere, Lolli* Paulin* di- inmatga- 
co, Cleopatr*, 9c Clodii Tragoedi .£fopi filii Loliam Faulinam, ritis. 
inquit. 
