De T ellaceis Lib. III. 
Clodij 
,Tragoedi 
Aefopi fi¬ 
li) luxus. 
inquit, qu:fc fuit Cal principis matrona,ne ferio quidem aut folen- 
ni ceremoniarum aliquo apparatu, fed mediocrium etiam fpon- 
lalium ccena, vidi Srnaragdis Margaritifque opertam,alterno tex¬ 
tu fulgentibus, toto capite, crinibus, fpiris,auribus, collo,mani¬ 
bus digi:ifque:qu*fumma quadringenties feftertmm (alias H.S. 
&fimilitenn fequentibuster) colligebatlipfam confeftimpara- 
^ tam nuncupationem tabulis probare. Necdonaprodigiprincipis 
fuerant,fedauid2 opes.prouinciarumfcilicetfpolij parta;.Hic eft 
rapinarum exitus: hoc fuitquare M. Lollius infamatus regum 
muneribus in toto oriente, interdiifa amicitia a Caio Caiare Au- 
gufti filio, venenum biberet, vt neptis eius.cccc. feftertium opera 
ipedfaretur adlucetnas- Computet nunc aliquis ex altera parte, 
quantum Curius, aut Fabri tius in triumphis tulerint: imaginetur 
illorumfercula ex altera parteLolliam, vnamimperij muliercu¬ 
lam accubantem : non illos curru detrados quamin hocvicilTe 
malit. Nec h$c lummaluxuriae exempla fun t. Duo fuere maximi 
Cleopatrae Vniones per omne suum; vtrumque pollcdit Cleopatra ,.^gypti 
luxus. reginarumnouiflima,permanusOrientistegumfibittaditosTH^c 
cumexquifitis quotidieAntonius faginaretuf epulis,fuperbofi- 
mulacprocaci faftu, vt regina meretrix,lautitiam cius omnem 
apparatumque obtredans, quxrcnte eo quid adrui magnificenti4 
pollit, refpondit, vnafecoena centies feftertium abfumpturam. 
Cupiebatdifcere,Antonius,fedfieripoirenon arbitrabatur. Ehvq 
fponfionibusfadis.poftctio die quo iudicium agebatur,magnifi. 
cam alias comam, ne dies periret, fed quotidianam Anton. appo- 
fuit, irridenti computationemque expoftulanti. At illa corollariu 
ideffe,confumptarurnque feeain cosna taxationem confirmans, 
folamque fe centies feftertium coenaturam, inferti menfam fecu- 
damiuifit £x praecepto miniftti vnum tantum vas anteeam po- 
fuereaceti,cuius afperitas vifqqein tabem Margaritas refoluit. 
Gerebat auribus tum maxime lingulate illud, & vere vnicum na¬ 
tura opus Itaque expedanteAntonio, quicjnam efletadura, de- 
ttadum alterum merfit, & liquefadum abforbuit. Iniecit alteri 
manum L. Plancus ludex fponfionis eius, eum quoque paranti 
fimilimodoabfumere vidumq; Antonium pronunciauit homi- 
neirato.ComItelurfamaVmoniseiusparem,captaillata^t9quQ- 
ftionisvidrice difl'edum,vteiret in vtrifque Veneris auribus Ro- 
tnx in Pantheo dimidiacorum cenna Nonferent tamen hanc pal¬ 
mam , fpoliabuntutque etiam luxuria: gloria Prior id fecerat Ro- 
mteinVnionibus magna: taxationis Clodius Tragccdi Aefopili- ( 
liusrelidusab eo in amplis opibus haeres,ncin triumuiratu fuo 
nimis fuperbiat Antonius, pene hiftrioni comparatus :& quidem 
nulla fponfione ad hoc ptodudus, quo id magisregium era t, fed 
vt experiretur in gloria palati, quidfapercnt Margaritte: atque vt 
miteplacuere, nefolushocfciretjfingulosVniones conuiuisab- 
forbendosdedit. HucvfquePlinius. Eorundemexemplorumde- 
teftandsBluxuria: alii audores quoque meminere Solinusftctibit 
LolliamPaulinam Cai principis coniugem habuille tumeam ci 
Margaritis feliertio (feftertiorum Hermolausj quadringenties 
aeftimatam; atque Plinius non tunicam,fed ornatum capitis,col- 
li& manuum eam habuille tradit Idem Solinus (tefte Hermolao) 
Manlium, non M. Lollium: item filiam eius non neptem, fuifle 
Paulinamtradit,exemplaribus,vtarbitrorambuftis: dehocDion 
itemque Tacitus. Lollia, inquit, Paulina. M. Lollij confularisfi- 
lia, Suetonius: Lolliam PaulinamCai Memmi) confriarisexer. 
citum tegentis nuptam. Plini) verborum de Cleopatra:, & Anto¬ 
nii fponlionibus fuperepularummagnificcntiaparaphrafim con- 
bSat. 3.17. texuit f Macrobius ihocintereft, quodVnionera a regina abfor- 
pt-um, non quadringenties, vt Plinius, fed centies feftertium Va- 
luillefcribit. De A efopi Tragoedi filio n Valerius Maximus quoqj 
meminit, ideiil referens, d Horatius: 
Filim Aefopidetricfam txnure Metellty 
ScilicetyVt dectesphdum ahforberet,aceto ' 
Dituit injignem bxcam , ya/ f^mor , acfi 
Illud idem iti raptaem fiunien sa eretue cloacam. 
Caecilia Metella (inquit Acron) filia Metelli, Aefopumadote tra- 
gccdiarumditiflimrm adamauit. Eius vxoris,acAEfopifiliusdi- 
ues, & luxuriofus iiiit, qui gemmam triuit, & mifit in poculum, 
vt videretur decerr millia deuorare, quo fias pollet deuotaredi- 
uitias. Porro cuiufis conditi Ollis fairainisolim omnibus corpo¬ 
ris partibus adhibuffe', crinibus, fpiris capitiquetoto, collo, ma- 
Marrarita “ibus, pedibus, taditumeft Digitishoc ('inquitePliniusde V- 
eur tribac- nionibus( fulpendere binos, ac ternos auribus faiminarum gloria 
cadida. Vnde Petroniis Arbiter tribaccam Margaritam vocauit. 
§luo Margantacara, tttbatca , Indica 
Anutmatrenuornata fhahriipelagijs 
Tollat pedes indomita prato extraneo. 
tSaty.6. yinuenalis 
Cum virides gemmas ccUo circumdedit, cum 
Auribus extenfis magnis commifit Elenchos 
gZih.$.e. Video Vniones fingulos,inquit^ Seneca, fingulis auribus compa- 
T-de leenef. ratos: itaenirflexercitaseoneri ferendofint.Iungunturinterfc, 
& infiper alii bini fupffponuntur. Non latis muliebris infania 
viros fubiecetat, nifi bitB,ac terna patrimonia auribus fingulispe- 
pendillent. Hos binos ,aut ternos Vniones fibi iundos Crotalia^ 
appellarunt veteres Nau paulo poft citata verba Plinius dixerat: 
Subeuntluxuoteeius mmina, & taediaexquifita perditiorepor- 
tatu: Siquidem cum id ecere, Crotalia appellant, feufono quo¬ 
que gaudeant, & collif Margaritarum. Dehis, & Elenchis hos 
vetfus Martialis ad Manmurram volunt intelligi: < 
Et virides piMogemma numerauit in auro 
§luid^uid in nitea grandius aure fonat. 
'ff 
B 
Calceabantur etiam oliin Margarttisi in tantum ereuerat luiutia* 
^in & pedibus, inquit Plinius, nec crepidarum tantum obftra- 
gulis, fed totis foceuhs addunt, Neque enimgeftare Marjraritas, 
flifi calcent, ac per Vniones etiam ambulent, fatis eft. Tertullia. ^tih de 
nus:ALatent in cingulis Smaragdi: Gylindras vaginae fu* folus 'virjr, 
gladiusfubfinu|nouit:&inperombusVnionesemergeredelluto ' 
cupiunt. Sic & Manihusi de Margaritis, & aliis gemmis canit: i m.t. 
Ter^caputddSt lapidesipercoUamansu^f 
bipedibus niueiefulferunt aurea vincla. 
Chares Mirilioeus apud Athenaum refert er Margaritis fieri et¬ 
iam apud Perlas, Medos: Afiaticos, inaures, monilid, & armillas, 
brachiorum pedumq; ornamenta, pluns*ftimata, quam qu* ex 
auro conficiantur. Necapud Romanos primari* locupletcfoue P*“P«eS 
matron* vittis ftola, itellis, & Icdicis Margaritis perornatis 
iplendebant, led etiam pauperes, vt etiam noftra tempeftatc. 8®"? 
-- ^arum nec Vitta ligatos . * misornat; 
Attingit criniSitis fiola longapedt$, 
VtcumNafoneloquar. Affedantque (vetus ledio cupiuntque) 
lam, inquit Phnius .&pauperes lidoruinfmminsin publicoelle 
diditantesjhoceft, vtdodilfimusexpomt^AdrianusTurnebus is. 
pauperes temm* gaudent Vnionibus, quodm publicocumfint eiduerfaxo 
iplis de via difccdacur, videanturque diuites, vt Margarita pto Livores 
lidore lit, & turbam fummoueant. Idem enim ftiKlidorum offi- 'cur Mar¬ 
cium. Hoiatujs! 
confuLrit 
Summouet h^or mtferos tumuliue 
Mentis 
Quidam dodi, quos & Zoographus fecutuseft licitatorem le¬ 
gunt, quah emptorem puduiti* matronalis , verbis vim aiFcren- 
tes, & pro arguta elegantiquc fententia turpem commifeentes. 
Manufcnptns legitRdoiem.-alijcodiccsledioreS, Atqueh*cdc 
Margaritis, ime Vnionibus. ‘ 
gant*. 
Plinius 
cortedus. 
DE 
C A p V T XLIII, 
CONCH A 1 MB R1 C AT A 
Rondektii. 
cLib. 9 
dSer. 1. 
Crotalia, 
qu*. 
^Onchah*c,inquit Rondelecius,eft diftindionc teftsim- 
• k ’''^°3'^''^“‘'^*'“i'''s>quamobrem Concham Nomini» 
imbncitamvocauimustefta enim ad vndaruin fefearollenflnrr, 
hmilitudinem d.ftinda eft, qu* diftind.onescum alSi L 
hdeant imbricum modo , Concha imbricata dicitur, quemad 
modum^&aVitruuio imbricata c*menta:Incerta,inqu,t. c*-« 
™“'“^*'^f«P«aliafedentiainterfeimbricata,noa fpeciofam» 
Icd firmiorem quam reticulata pisftantftruduram.lmbacata “In,*, • - 
inqmtBud*us, appellatinterfe h*tentia imbricnro modo Sunt 
auteni.mbncestegul* cnrua;,quarum ali*al.isimponunturad c 
arcendas a tedis plumas. Ealdem Conch* huius diftindiones aaiA 
non inepte fquamis compares. fic enim fquam* uifeium r' - . 
d* difpofit* funt. Concha h*c magna eft,& lata ambitu inferio 
re^lacinio o,aceo firmiter coh*rente. Tefta dura eft, intus 1*- 
uis. Caro duratae concodu difficilis,alioqui fuperioribus fimi- 
lis. Frequens eft Concham Oriente, repentur etiam in Oceano 
m Caloieris Arabi* 
idelt, Ccenobitisqui illic funt, Tridacnam. Verum Tridacna^ Tridacn» 
D quorum memiuita Plinius, efle non poliunt. Sic enim ille cun^ 
de Oftreis loquitur: In Indico mari Alexandri rerum autores pc- * 
daliamueniri prodiderunt. Nec non internos nepotis cuiufdam 
nomenclator Tridana appellauit: tant* amplitudinis intellipi 
cupiens, vt ter mordenda dfent. Ex his verbis nihil aliud rede 
colligas, quam Oftrea in India valde magna reperiri, vbi omnia 
grandiora efle, quam apud nos f*pe diximus :qu* magna Oftrea 
quidamTridacnaappcllaMtt quianonnifi tribusmoilfbusdcHu.^““"'®* 
tiripoflunt.HscRondeletius NosveiamhicConchamTridac P**^®®* , 
nenreprsfentate exterius, & interius putamus, Eftenimh*cPe- 
dalislongitudints, tefta vndata,&fcabra,vt Rdndeletij ,fedma 
gni ponderis. Pendet enim eius vtraque tefta quindecim libras 
medicas; eo loco quo fibi inuicemconnedunturfingul* duos 
gitospertranfuerlumcrafl*,intuscandicant, &gUbr*funt AI- 
lata miht eft ex raarirubro. Imbricata minor dici poterit, minor 
iftalonjge,ea nempe magnitudine , quahieproponitur, c*ter» 
non abumilispr*cedenti. 
E C A p V T XLIV, 
DE CONCHIS striatis. 
^Onchas ftriatas tres has nobis exhibuit Rondeletius, qua- 
^rumpnmaea eft,qu*communi nenincaMonftelitnfibus 
Coquil e vocatur,abItalisCappatomU,arotnnd.ta;c Duabus Cannx 
emmtertisconftatmultumcauis.&indorfimmultumcluis vt 1 ■ 
ad rotundam figuram multum accedant; intus )*ues funt, foris 
fnodo, in ambitu feaat*. Harum ah* funt 
alb*,ali* nigncaut,ali*flauefcunt,per ginglymum collitranr 1 - 
tur: vtriufque enim teft* apophyfe5feleiiicfm fubeuntes fon ' di£'® 
lunguntnr. Caro dura eft,difficilis concOdu. Insex ea alunt r 
folmt. ExConchahac& c*teris qu*fequuntur vftis.& inci- ® 
nerem redadu dentifricia optinia conficiuntur. Altera Concha 
ftriaca 
uaf. 
