Etymon. 
Color. 
Caro. 
Etymon. 
IS6 
Vlyfsis A-ldrouandi 
C A. P V T LIV. 
C A P Y T LVII. 
DE CONCHA GAIADE, ET CON- 
cha nigra Rond. 
DE 'CONbH.1 TENVIS TESTAE. 
C Onchas^^AocAs (inquit) Latinum nomen nullum inueneiunt 
quareGaza Latino (Gra;copotius) nomine vfuseft. Hasin- 
cerlteues, numerat Ariftotelcs, vt fuperiori capite protulimus, 
fottaffe aladleocolorediftte fuut;.xA«itr. Sunt enim candidifli- 
maejmaxim*, & Isuillima;. Nonnulla: parum purpurafcentes, 
quxdamflauefcentcsrcpenuntur,l^dihtus omnes candidiflims 
funt. Caro alba eft, dura, concodu difficilis .fuccumcradumgi- 
gnir,iusexhisaluum mouet,iiperfe coquantur, vel fine multat 
aquteadmiftione. Satis raro capitur. His Conchas nigras opponi¬ 
mus, quas propria pidlura non egere eiiftimauimus, quod fupe- 
rioribusplanefimilesfint,nifiquod intus & fotis nigricant, caro 
S IC minus candida efl. Vtraquenon admodum concauacft, 
a vnacauitate fua alterius apophyfim recipiente fitmicol- 
ligantur.Hatc ille politahac icone. 
T Enuistefta: Concham nominare libuit eiufcemodi Concha 
a teft® tenuitate ac fragilitate. Genuenfibus Datteri dicun¬ 
tur, forte quod DaiSbylorum moreinuicemhasrcant Vnde ex My- 
tulorumgencreelleapparet. Extra colore fiint tcedo, lutulento, 
cinereo, intus argenti modo refplendent. Piuguntuthicaliquoc 
inuicem adhterentes , atque vna feparatim aperta, quo modo alas 
auium exprimunt.Debeo hoc Concha; genus Bernardo Caitel- 
letto Genuehfi , cuius viri humanitatem & indefeflam ftudiolos 
iuuandi voluntatem nunquam fatis laudare polium. 
C A P V 
T ^LVIII, 
B 
DE CHAMIS IN GENERE, 
SYN ONT M. A. 
C A P V T LV. 
DE CONCHA FASCIATA 
etufdm. 
^Vperioribus duabus fimilis eft Concha, quam hic repr*fcnta- 
^mus ex eodem Rondeletio, nifi quod paulo latior eft, quod la:- 
uibus videtur peculiare. Pratcipuc quinq; veluti fafcias latas a la¬ 
tere ad latus duftas habet, ijs fimiles,quibus pueli* noftra;(in- 
quit) capillum redimere lolent, quas vittes appellant, id eft, vit 
tam, vnde& hanc Concham coquille vittade nuncupant. Inde 
Latine fafciatamvocauimus,non inepte, vt arbitror Teftaeftad- 
I modum Isui.duia, marmorea. H^cfufcco&fubftantia afuperi- 
oribus non differt. Huic fimilem plane adiungimus, quam obid 
peculiariter non depinximus. Differttantum lineis purpurafcen- 
tibus, quas per ctanfuerfumdudfas habet a fummo ad imum, ali¬ 
as partim flauefcentes, partim albas, intus tota violacea eft. Tefta 
eft Iseuiflima, fi qua fit alia, tenuis. Vnalineacaua altetiustefta: 
longam apophyfim excipit, & fic arde colligantur. Sic ille. A dicci 
hic duas alias icones. Prior nullam habet afpetitatem & vndiqua- 
queleuiseft,candida,fed nigerrimisfalcijs adornata, vtpidlura 
indicat. Altera Concha fiuc forte chama tota candicat, fafcias ha¬ 
bet tres nigricantes, Vt icon demonftrat. Huc deniq; pertinent 
tres ifttepoilremsE, quarum bin*tofeo»fubca;iuleo & ali o vari¬ 
ant, & velut denti culos inter zonas habent violaceos. Tertia den¬ 
ticulis carens, ab vno latete coloris eft ferruginei, cteteracmeiea, 
ftrijs&fafcijsfufcis. ' 
C A 
P V T 
LVI. 
DE C0NCH.1 CRASSA TESTAE. 
& Conchis variit 
R Ondeletiuseiufcemodi Concham .quamiam exeodepinxi- 
mus,a G.il.rde, & chama alpera, neq; vita aut fiibftantia dif¬ 
ferte ait, fed cralurudine tantum teftarum,- differunt tamen etiam 
ratione fafciarum,qu* in illis rariores &latioresfunt,inhisplu- 
res&vnica tantum linea conftantes. H* prxterea lineis aliquot 
alatereduftis dirtind* funt, nihilominus tamen lasues. Exhis 
vftis & in cinerem redadris Rondeletius prasftantiffimum anti- 
fpodium fieri fcnbit.quodinSpodij veri vicem commodevfur- 
patur.Eieriq;exhisdentif,icia& exficcantibus admodummedi- 
camentis vtilillimeadmifcentur,fieri denique exijfdemcalcem. 
Ego huic Rondeletij figurat quinque alias addidi , licet fere diffi- 
miles.-craflas enim teftashabent. Prior fafcias habet nigras, inter- 
ualla veto partim candicant, partim purpurafciuit. hcut etiam 
line* qu*dam eodem colote decorantur. Intus tota candicat. 
Alteralineisper tranfuerfum dudis, nigris: intus ca/idida. Ter¬ 
tia denfam admodum & opacam habet tfftam colore nigro in fu 
petiori & anguftiori parte: c*tero fubcubct & ad ferrugineum 
vergit. Qaartamultopr*cedentibus ctaffior), nigrainfra, candi 
dafupraitafci* infradenticulat*funt. Quinta fecund*quodam¬ 
modo fimilis eft. Similis vero in primis Rondeletij iconieft mu- 
fculus eiufdem, vt proprioloco videre licet, fed is teft.im habet 
tenuem & fubtilem Craffas etiam teftas habent bin* ift*Coa» 
ch* nigro.albo & fubrubeo vati*, vti quoque ift*c clathr- 
ta, colore fere fubrofeo: craffiffimam vero omnium 
clathratapoftrema colore tota fer¬ 
rugineo. 
¥ 
X ifiti Suid* oftrei genus eft. Alibi ab eo exponitur 
0 ijj-Jvr, id eft, plicis , fed corruptum elfe tum vocabulum, 
tum interpretionem arbitratur Zoographus: quoniam bo-' 
niauthoresparoxytonum feribunt in accubandi cafu multitudi- 
nis,nonpro pifce , iedpro Conchis. Vaiino;^'j(ti),eft^ 5 -|«)!,id 
eft,,ofcitatio. Plinius fane Conchas Margaritarum pandere ledi- 
xu, quadam offitatione. Vtrumque fien vide.ur a verbo _;j«<v«i' 
A^'a enim,;}« quod eft(hoc eft capio ) fit vt 
fouta. Ab eodem verbo;;* fit fecundum Euftatluum 
etiam vocrgjoov, Aot vi, vt patet (inquit) ex Athc- 
h*o.Scd videri poceft (vt Zoographus iudicat)Cham*,a verbo^ 
deriuari in vtrauislignificatione; hoc eft, fiuequoniam hiant, fi- 
ueacapacitate. Cauaquidem ,&capacia omnia,hiare videmur; 
ficut & caua animantium orahiant, cum accipere aliquid au. nt; 
f, & licet Conch*omnes, tum cau*, tum adeapiendum ;ipt*fin:, 
Chamis tamen priuatim hoc nominis contigit, fortetanquam 
itiaiuiculis, & capacioribus Galenus in Glolhs 
iJwi(g‘^tire^tifsy%Ii«,xcijfiei^o)fu:minhiimfioy3ilisgeaevc, capa¬ 
ciore, quam Conchacommunisfit.C*terumpro;yi£5<j«»A« 
f^iS, nihil quam cauernam fignificat) legerim ego (in¬ 
quit) >t62^^iA<,hoceftfiglinam, vtConchafiglina (a figulofadtaji 
maior inrelligatur ,quam marina ,& naturalis Concha, nam in 
eodem libro, iic habet jdalentis, lnAoi 
vijiz.sgjsfiiJ'©- :hoc eft. Concha, ceramis idem, quodceramislim- 
pliciterfonat. Sic &latine vasfigulinum, aut figiinumfimpliciter 
dicas nihil intereft H*c Zoographus. ;y(y£«cM'interpretantura 
liqui argenti ,& auri pr*paratio.ncm,quam vulgo chymifticam, 
velaichymifticam artem nomihantiquafi achyniis, & liquoribus 
qu.is parat, nomen hoc tulerit. Sed cum «iw habeat in pri¬ 
ni.;, aii unde didlafuerit, forte quod vafisillis, qu* vulgo crucibu- 
1.1 orni nant, fundendis metallis idonea, fubinde vtatur. H*c e- 
vocari. Latineefferri poteft Cha- 
jiia, aut Chama , aut Cheme, &diminutiuum, chamula, vti 
Cuiiciia conchula. Apud Plinium compofita videntur chame- 
kos,ciianiepeloris, &c. qu* quidem Gr*ca funt, & Gr*cisia 
D coiiipofitioaenonvfitata,quodfiquisita voluerit vti,cafusob¬ 
liquos etiam exintegreiriflexis componat, vt chameleon dicac,& 
chanieleas.&c non vtquidam recentiores chameleon,& cham,^- 
leos, inepte. Sed omninoprxftabitdiuifis vocabulis efferre. Cha- 
mafoeminioum eft. A*®-, id eft, Ixuis, communis generis, Atti¬ 
ce ; communiter maiculinum eft, & femininum facit As/*,qua¬ 
re, As/@-, &As/«redte dixeris.Gaza non modo Cha- 
mani teftaqeum animal hiatulam couuertir, ied etiam chamem 
pileem alicubifimiliter. Nos Gi*ca vocabula retinere pr*ftiterit:. 
Plinius etiam aliquando clufilcs mordacefq; Conchas ceu mitu¬ 
los vocallc videtur. Scribit enim in purpurarum naffiseasinelle, 
quodOppiaiiusdc Strombis, & chamis, ait In exiguis riallls in-, 
quit: 
_ Bclloiiius vulgusGailicumin cli.imisnoniiriandis,cu Italico con- 
«cnire tradit :iiqindem noftri, inquit, maiores chamas des fiam 
mes, minores vero des flammettes nominant, quod cum iurc in- 
coct*,iionfccus .ac piper fauces, & os inflammare foleant.Itali- 
P .-1 .<i vulgus maiores chamas Peuerazas, qnafipiperatas,noniinac 
^ n .-iorcs vero Peueronos, quod piper haud tantopereredoleaat. 
(ivu.idelctius conchulas rugatas, quas fupra exhibuimus,a Vene- 
t,s biuerdiios dici ferioir.) Harum enim e mari recens adueda- 
rcmearucin quicunque paulo liberalius deguftaueric, quendam 
fipo, em in cis gramm, fed gulam prouocantem.acpiper redolen¬ 
tem comperiet. Lfertrum, qu* chama Latinis dicitur, eadem La- 
tiniscanpa,Gallis autem coquille appellatur, Alias autem his con- 
gcneii-rltah addito cognomento cappas fandas, capperozoias, 
cappas longas, & huiulniodi vocabulis nominant, de quibus eft 
fcorian diiVeieiidum Hucufquc Bellonius. Etin fequenti capite 
4 e piperata chama turfum: Chamam piperatam Veneti Beuera- 
zas.vci peuerazas vocant ad difciimen maiorum , quasBiuero- 
nosappellant. Sed fi vel Beueraz*, vel peueraz* dicuntur, quod 
fauces inflamment, & piper redoleant', vtillevult, cur eftita- 
«np. quodpipcrecondianfur: hoc enim effet ojeum addere igni.- 
qaaraobtem 
Nominis 
ratio. 
Pro Vafis 
Concha 
cerami^. 
yxfiiite. 
Chame- 
leos, Cha- 
mepeloris. 
Hiatula, 
Cham*pe 
uerazq vn- 
dedid*. 
0 
3 S> 
[ijHp:-*- 
Clir.v' 
ijEakS' 
fesECj-S' 
jjjijiioisx; 
stipis 
gjlOiniC!.* 
ijpante. 
.]itiiltiins.( 
!jiiniji(iffl.a: 
niitiompa 
jliiisiiaEiii 
anoitttffa. 
Eilp.fe: 
taitiatati 
s.lzaiir: 
■ yipepc 
iwmjn' p 
psippfe;,: 
klUfflicki)» 
gtjeisiidqis 
.fertuaia 
aiiiiilffiKji 
twkdffl 
ata, 4 cjj 
jaaniia-imi 
iCiiffilo-l 
Sic 
■iwGnaji 
«ajSKC; 
j^sCmcluiptc 
SII 
«lotadctii 
'^'■tAisCo 
®«Aallotdt 
•lifiimiii, 
NCobcIus 
P» 5 tii«e, ( 
“«tftadfal, 
1 
