«•■•Mi 
De Teftaceis Lib. III. 
i6s 
Aluum 
inouenc. 
Cruda 
quoque e 
duutur. 
lacile c6- 
coquutur. 
Pituitam 
generant. 
Humor ex 
quo febtis 
epiala. 
Crudus 
liumot 
qui. 
Aelius quoque Galeno praeceptori fubfcribens, buccinas,purpu¬ 
ras,chamas,patellas, pedines, & omnia rellainte£la,vt etiam o- 
ftrea,tr.uitumcralli fucci a i imer.cum gignetefcribit. Patellas Hi- 
ceiius facilius excerni tradit,quam cbamasioftrea vero minus his 
alere,facilereplete,excerniqucpromptius.Athenatus de oftreo- 
rUmfubftantiis cxMnelicheoiMneficheus Athcnienlis(inquitJIi- 
bto decibis ait.Ofttcatum,concharum,mufcuIo;um & fimilium 
carnem vix concoqui,ob falfum humore,qui in ipiis ineft. Oga- 
obiem qui cruda cduntur.ob falfuginem, aluum lubducete, cum 
vero clixantur,(alfuginemfuam,Vel omnino, vel magna cx parte 
cx humore quo incoquuntur,deponere.Itaque oft, eorum dcco- 
(Sum(,inquitRondeletiusjperturbat,& citat aluum. Elixa vero 
eorum caro humore fuodcft Itura, murmura excitat, alia'autem, 
modo tedle idfiat.noxiaminime eft. Etenim igne vifta uon per¬ 
inde ac cruda concodfu difficilis eft,eiiccato humore, qui in ipfa 
inerat,quiquefolutam aluum reddebat. Alimentum humiduffl 
concodtu contumax oftteum omne prjeftat, nec facile ad vrinae 
excretioncm. Atque ita Celfo, AtetiEo, & Plinio med co aluum 
mouere oftreadicu itur,nam& Galenus in tertio de fimplicium 
medicamentorum facultatibus conchularum maris caeierorum- 
queoftteorumfuccum,plane tum falfumeflc, tum ventrem (bl- 
uendi vim obtinere ait,quamuis cotumcaro('inquit) ventrem re¬ 
primat. Additque verum quod dicit deprehendi ii ea quoque quo 
modo brafficim ccofuit.prsparaie non graneris. Et in tertio de 
facultatibus alimentorum feribit omnium oftiacodcrmoiu cb- 
nmne eflc.fuccum,falfum in fe habere, quo venter fubducaturifed 
ratione maioris, & minoris dilFcire. Oftreaenim molliffimam o- 
mniura catnem habentichama: afttem p iru;e,fpondyli, folenes, 
purpura:,buc?ina,atqucalia huiufmodi duram.lure igitur oftrca 
ventrem quidem magis promonent, minus alimentum corpori 
fuppeditant.durioraveroconcodtioni magis refiftunt, & magis 
nuttiunt,& ha:c quidem coquuntur,ollrea vero non cofta edun¬ 
tur. Sed quamuis,qua: hadfenus diffufe fatis fuper horum oftreo- 
■ rum alimento didlaame funt, fufficere poffintiadfetam tamen 
integrum caput ex ludo Alexandrino qui in decimoquarto defa- 
lubribus,capite decimotertio clegatcr docet ofl:rea,quod alime- 
tum exhibeam,aut quem humorem geDcrent;& de humoris cru¬ 
di vitrei,glutinofi,compofitique ex hiSjdifferentijs j & natura tic 
fcribit.dam teftacea, quat Gratci vocant, oflreaqUein 
primis, aut fola.aut maxime inter haec efculcma, falfum icidecu- 
(Safuccum obtinent, deiiciend*aluo idoneum.Hiatui ^ a. &fp6- 
dyli.&folencs &purpurat,&bucciba:dutiore omncs,quam oftrea 
carne conftantiidcitco minus quoque edules atq; ad vlum potius 
medicum adhibitas interdum quoties ob praui fucci alicuiusprs- 
fentiam,qui vel ventriculum,vel tunicas eius occupet.a ut aliun¬ 
de etiam, maxime vero ex iccore eo confluat,afI'umptus corrum¬ 
pitur in ventriculo cibus. Neque n. duritia illa inter concoquen- 
duraprompteincotruptionem humoris, quicuuque ille fuerit, 
trahetur; quin ne trahantur alia, obftabit,& humorum in totum 
putrefadtioni refiftet: magis autem fi fecunda tertiave elixatione 
falfedincmhumoremq; omnem corrumpi facilem edudu depo- 
fuerinCjtunc concodia id genus tellati nutribiliora,fiiinius m a- 
limentum corpori elargita,fientifcd crudi tamen plurimum que 
fic vocantjfuccigignentintctea.Nam oftrca ipfa,vt minus alant 
at ob multam carnis mollitiem elixa concodu faciliora funt, ac 
pituitam potius, quam crudum illum,quem diximus, humorem 
procrearefolent.-qui neipfaquidem tamen a pituitae natura dif- 
ceffit,fedinGgnifrigiditate,fubftantiaquefafi vitri in modii glu- 
tinofa craflaq;.Crudus vitreufquc a nofttis;,a^5,& tsiA Gra:- 
cisdicitut,fi modo pro eodem ducendus eftis atqueille humor, 
(vitreus dico,& crudus ) ac non podus alius atque alius. Vterque 
quidem cruditate damnandus,fed in altero lentities cum frigidi¬ 
tate infignijin altero cralIities,invtroque autem iqruditas fit. 
in vnumquoqjfaspe inter feconuenirepoirunclqualitates eunda: 
atq; tunc humorem faciet tlaAallipriijium Praxagora- dimuitura 
tdeindePhilippo,feupotius Phiiotimo, iuiecutifqi Grascotum 
medicorumastatibuscrudum ,ctaflum,vifcidumque:eiufmodi 
ptouenire corporib.in non valentiffimo ventriculo ex fuillae car¬ 
nis efu.autazymo,aut non falefatis condito pane,(ubcineritioq; 
atque ex cafeisinuetetatis quibufdam,&huiufmodi multis,pol- 
fit.HunC)04»,A non minus appellatum fuifleinuenio authorib. 
elfdem,glutinofumfcilicct,excraflb,&glutino(o compolitum, 
qui obftrudioncs maxime,ac maximas efficere folitus fitnecdif- 
fecantibustantum,quactaflus,fcdabfl:er gentibus praeterea, qua 
vifeidus tenaxque,indigeat,ficuti plane, qua crudus,maiorc con- 
codione. Alius cft humor,vndecpialis faepe febribus origo & co¬ 
licis cruciatibusiprtefertim vero fi lentore,frigiditatcqjimmodica 
fupereC)Vtfubftantia,ac colore vitrum referat; frigiditatisaiit tm 
coceperitjVt nec intra corp’,vbi calida omnia natiuo calore coca 
Iefcutncq;moru extra delatus potuerit,ac vel excetnctib.fr gid® 
fxcernatur,& tangerevolcntibusappateattis ««A As jpprie habe¬ 
bitur,ex frigidiorum eduliorum cruditatib. quandoq; co’ ledus. 
Sicuticrudum proprie dicemus .frigidarum, craflarumque par¬ 
tium humorem,nec magnopereglutinofum; qualem nobis lar¬ 
gitur frequens leguminum, vtmaceratilupini,aliorumquequo- 
lundamiactccentis.fed non omnis tamen generis,cafei;multatu- 
que prtEterea edulium.ipforumquemet.de quibus nunc fermone 
inftituimus, teftaceorum, fcd duriore tantummodo carnepite- 
catoriimjvfus.Nam oftreotum proprie ficvocatotum,fiue oftrea- 
rum malis alimentum,quia molliffima cato,pituitam potius ex- 
B 
bibueiit,illam ipfam quoque fitgidam omnino,atqueetiam cru¬ 
dam dicendam, quando vlretiorccocodiOnefanguificaripoffit: 
feu bene bumiduimSc cum flatulcnto(pititu.Crudus,autem,qu6 
proprie ita vocati dicebamus,humor ille, frigidus crairufqueclf, 
ex duras tcrreftrifquefubftantis alimento.quod neque in ventri¬ 
culo, neque in iecore deinde iuftam concodionem acceperit^ 
procreatustficuti vitreus item crudus,frigiditate etiam immenia, 
& glutinofitatcconllat, atque ambobus iii vniiiS cfculenti fub- 
Ifantiam coeuntibus,fcigidus,crafrus,glutinofiifqueexilfet,cru- 
dus,&ipfe metito cxiltiraatus didaiquc humor. Elixoruoftreo- 
riim iure emolliri aluum diximus: quod verum eft,proledoica,c- 
dudoque elixatione,falfuginofo fuccorquo fado,tcddet ur cato 
corrumpi quidem difficilior illa, at eadem ratione confici quoqj 
concumacior,&qua filfaturventct.prasfettim teftaceoru durio¬ 
ris fubftantia fi fuerit. NamoftreamolliffimaEcarnis, vel cruda 
deuorata multisconcoquunturhodiectiam :muItoma'xima ta- 
mm pars mclius,falubiiufqueautelixant, aurin craticula addito 
atoiiiate multo,ac (alis momento.fcd tefiis tamen fuis nonauul- 
Ia,leui ter torrent. Mandi ea irritand* Veneri, & tentigini produ- 
cendiE, nimis creditum hodie receptumq; eft.non oblcuraratio- 
ne flatulcnti*,ex pituitofa materia excitatas,faleque & calorificic 
aromatum facultatis vi, auda, adiutaque falacitate. Htec omnia 
itaqueluliUs AlexandtinusiEx quibus, ficutiquoqueex prascede- 
tibus,& cruda,& coda edi folcte coftat.Pliniusfane cruda oftrea 
ftomachumvnice reficere, faftidiis mederi.acleuiter aluum mol¬ 
lire fctibit.In pontificali cama apponebantur teftc« Macrobio e- a Li. f. Sm- 
ch ni initio & oftrea cruda. Sic & Galli, fi Rondclctio credimus, turnal. 
non folum echinis, & limnoftrcis.fcd & oftrcismarinis, & lepadi- Oftrca 
bus crudis vefcuntui; Conchis veto ftriatisipedinibus no nifico- cruda in 
dis.Quilautitia popinali ftudent, inquit Bcllonius.in reftis fuis principio 
fupercraremadditobutyroinaqua.quamcontinent.incoquicii- eocna p6« 
rant, quibus minimum piperis addunt, vrtentiginemfalaccm ad- lificalis. 
augeant.Noftti coqui etiam ita fere coquunt,Plautina non paru 
difcrcpat,oftrea coda inquit.in carbonibus atque teftis exempta 
frigi in olco,& aromatibus & agrefta fuffundi poftunt. Olim garfi 
addebant,quod meminit Martialis; 
Ebria Baiano veni modo concha LucrinO. 
Nobile nuncJitio luxuriofagarum. 
h Apicius veto in oftrcis('inquit,)ligufticum oui vitellum acetu ^ 
oui liquamen,oleum & viiiumifi volucris,Semel addes.Qiji mo¬ 
do edere ea volet, Lunre motum obreruct,iioc eftea crefscntc, ea 
edat, ea enim lenelcen te longe funt deteriora: quod dilucidiffi- 
mein.uuit Gellius in vigefimo: Oftrea: cum appofitas fuiffient, Sc 
multa:, & inuberes, macrasque clIent.Luna f inquit Annianus) ^ 
nunc videlicet lenefcic, eaie oftrea quoque ficuti alia quaedam, 
tenuia.exudaquefunr, 
C VSVS IN MEDICIN4. 
N On folum in cibis,(edetia in medicina magn* funt oftreo¬ 
tum doies.Siin Conchis fiiisdecoquantur.vti claufaperuc- 
nwunt, mire delfiilationibusprodelle Plinius tradit: Marcellus 
vero ita vt leda funt,adhuc teftis fuis claufain carbonibus coqui 
atqueita cibo dari ei,qui natium grauedinem patitur. Idem Pli¬ 
nius oftrea coda,cum mulfo,tenelmo qui fine exulceratione fit, 
liberarevoluit:qi!odfancnimis lateacccpit Marcellus, inquiens 
oftrea cxrauiro,& pipere coda , vribcerconria tenefmum accipi. Addefti|i 
Peculari ter vero coutva leporis marici venena oftrca aduerfantur, lationes, 
fi eidem Pliniocrediiqus. Stomachum (inquit idem) vnice refici- Ad graue* 
unt, faftidijsmedentur. Addiditque luxuriafrigus obtut.sniue dinemna- 
fummamoutium,&matis ima mifcens.Gariopomus hydropicis rium. 
etiam oftreas dariiube^:EcTrallianusiu colico affedupifcesdu- Ad tenefi- 
riorecarnepra:ditos,&ci teftaceispcdines,Sc oftreas.Teftavcro rnum. 
eorum maiorem longe qua ipfa caro vfum apud medicos habet, Adbydto- 
vftaScnon vfta.Eamlicciffimam efle Galenus in fecundo de rem- pem. 
peramentis dixiu.Labiorum vlcera, 5 £ omnia maligna fanans me- Ad labio- 
dicamentum, cx Nicolao Mytepfo: Oftrea vftatcnuiffime trita tflvlcera. 
infperge. Ego vero non vftis contritis vffisfum,&bene ceffit. Ad Adproci- 
procidentemredena,eiActio;oftrcoium teftas crudas tritas, Sc dentemfe- 
J) fubtiliffimoctibroeicuirasapponc.Adperniolies.Sextus Plato- dem. 
nicus fepum ceruinumcombnftum fimul cum oftrea tefta minu- Adper- 
ta commixta,Scfadumquafimalacma imponit, Sc mire fanare niones. 
ait. Vegetius in fecundo de veterinaria, ad vulnera iumentorum Ad vulne- 
oflafepiarum.Sctcftas etiam oftrearum in pulucrem redigi iubee, ra iumen- 
Scaiteiquoquevalis fuliginempatitermifccri; eaque bcnetunfa totum, 
fi frequentet afperfeiis, ficcatum vulnus ducere celerius cicatri¬ 
cem. Oftreotum tefta vftaauthoren Galeno, fimilis eft faculta Li.ii.dt 
tisbuccinorum teftis,tamatfi etiafubtilioris.immo vt certius ve- 
riufqueCinquit)dicam,minu5 craffi. Nam terrena duramq; cor- 
po.is lortita confiftentiam concrctionenique impendio omnia 
ctalTarum funt partium , itaque accurate ea lasuigare necefle eft. 
Cum aucein dicimus horum aliud abo efle tenuius ( cum tamen 
omnia crall'afint,led alia magis,alia minus,) ita accipiendum eft, 
vt fi Vlyffem Theifite dicamus maiorem, cum tamen vterq; fuc- 
ritparuus.Cxtcrum omnia idgenus,vt Sc antea eft didum. co- 
£ gendiquandam in fe facultatem obtinent: per quam condenfata 
eorum eflentia,dura,terrofaque funt reddita; qua vbi per vftionc 
depofuerint,c6trariaafcifcutfacultatc,qua vocat digerere. Por¬ 
ro fi laueris ea, vfletifqi, (fic Gra:cus textus habet.fed pftat (inquit 
Zoographus) legere.fi vfferislauerifq;;prius enimvtutur.deinde , 
lauaturhuiufmodimedicamenta,igneainaqua narctadepofita, 
ipfam cfficiut cum tenuitate excalfacictc.adeo vt Seputrefaciat. 
X j Sed 
— 
