DeZoophytis. Lib. IV. 
* X ^ w ' 
damccnicc Zoographus«5^sa>; non quod Vrticaveto fit oftreum > fed videtur indurafiixo, perinde actefta. VrticarUm plurimas fpedesco DifFetcUri# 
quod oftreum fete aliqui elic putarint, ficfircitam haberet, inquit lO- * nicmfltatRondeletius,quasficdiuifit; Vrticatuma]i*faiis, Vel cUili- cx Rondel. 
a Hifi.i-c-i ftreum eflet Eidem videtur aAtiftoteies VtticamTeftaceisadnume- bet alteri tei adhatttnt.alia: minime. Rurfiis earum,qoxfaiis,ve! al- 
' ' teri rei h*rent,alix'perpctuaftabilique(edc illicdcgunr, quatiunt Vt-Vrtica pat» 
ticaparuainrimislaxotumlatitans; qux Eurpuris&Bucciaisadnaa ua. 
A n inter te- rafli, qu d dcTeffatorum vidu ageni inter extera h*c quoque dicat, 
ftata cnu- j ic®?’ ia 'Uyi» <m tf» v' v^e^ii fid ax»- 
meratlt A- po». so /tauris a»».£0i*f i difgLXti^i) aoirtf tvint eiyccf riSu i^tuu 
lilt. irafxajft.-rjr J Eli igitur ei Vrtic* ceu inclufil 
oltrci catoucftain vero no habet,fed cato nuda eft,& pro tefta faxum* 
cuiadhxret. Hincaliqui 5 imer'Mollia,&Teftata Vriicasambigere 
coniccerit, illas dico, quxfaxis adhxrcntj aut fempet, aut aliquando. 
Ariftotelei Vrticafecundum aliquoseft qUam Ariftotelcsdixit hyq* 
coitcdus, ine edulem eflc.Zoographo hic locus cft fufpcdus, quod |i»» 4 s Coch* 
lint, quas aliqui myiulos interpretantur, yiuTof vetoMufe* infedat 
quanquatn Rondclctius fivitu in codem Concharum genere vocati 
putat. 
STNONTMA. 
Eiymutlli A Ki*Ai5<f«f,8c*''i/i*<dicuntuiVr icX, tum b-tbx, tum animalia, 
-/\ab vtcrido fic a Latinis didi, quod manum vrerc vidcantuij fi ea 
tangantur A.iifto:elesmodo 
efci(S 6 AiJ<^a£,modoxi't^as. Sed dt^^yitpK Atticum clf, no xirt/lj,xilctipfit 
oLii.}x.c-si Zoographus, qUod nomen etiam a Plinius in pilciuni caialogotecem 
Cnide. fuit. Cnide.mquit.quam no^ Viticam vocamus, dieiturautcm ».iAi 
^ 5 'i»l'^«x,hoc cftjV/jKo» rJ. siwTS^avv 
•i, £notlum,ahtptutitum cxcitafc tangentium manibus Ead-m uxali 
pet metaplafmum,dicitur etiam xfu Kx/os.Euftathius.i^Visrif^jii vii» 
Oa-snoa-i;. In vulgai Lexico 
btha.GM. fctibitutetiam pera,quomodoict bi apud iGaiamannotant. 
Ea tamen Ictiptuta,nec cft apud Hciych um,necSuida!n,nec Etymo- 
logum. Nam avij/farrvsapud Hcfychium, non cft tuO loco, Icd inter 
K>ihts,Si xytiifi adeo vt anjffms pro eo reponendum videatur. A>06# 
Etvmum. quidam , vtannotauit apud AthenXum Daicthamp os , inter- 
^ ptctantutie»aA 8 ire»Ti»«<pl»Muincortumpe«m,alqviA.ncnxus 
itTmhlm TfUcfi^, id clf, tactui moiiem ac lenem per anttplirah i, «um 
frtafpera.&infcfta. Qu,ocircaci hoceiymo m.inifelfu.n cuadit.de- 
■tauate in mullis loci*, apud veteres fctibi <t>(siAyfa pet v pixlertira 
cu n EtymoluguSi&Lcxiconqu.jddam vecusdicantaxiipa, «i «,0tAa- 
<*a in pcnultiraapera 'cr bi. riignificaas «*tpa) pe r 
Quin etiam in lexico quodam vctcii,lcgitutA>wiAii(ptivr/4"‘f’'''^'”''^ 
S’«. T»5aWvv«.?p»*.aj<^5’i:'^<A». ltidcmqacapudHclyc..ium 
rurfum apud Etymolpgum »ft^i vs»ttj 3 p©-. Veiuntamen 
ptOasxTsrvaraiiav fctibcndu.n potius vioctur auctori Thclautr Im- 
eux Gtxcx »,(/av<P*». nam pet ffctibituc a ,etAt-/ 3 a. ouo tugurium fi 
gnificatur.egonilmutandum cenicomamavjdAti^isra iitera pnuatiua 
% Si x.«A<:n- 1 «» .quodoccultate frgnificat.deriuar puto. 
appellancutVtticimatini fottaffisa fimiliiadincquahabcicum pu 
dbidomuhcbtit&VtticatumgcmisfcmperfolutumGailnmpudico 
vocabulo vocant: Ariftoph anis locus eft in Lyfiftrata: 
ASs’ « m ?»» e»J)iH»«tTa. ftavt“^“" «»aA»(fiM». 
Sedeeethearnm robuPJpm».&m^HrcuUrum Vrtic»futn. 
Mattieuli. Matricali nefeio qui nominantur ab Ennio rn Phagit.cishoc vetlu .Xt 
tAfelogt. ciiatc Apulxius: . 
Purpura,Matrtculi.iiiureStdulcesquo^Echmii. 
Colycia, Bellonius Vtticas mannas annquos Colycia , & Coryphia vocitafle 
qaK Bello- fctibmfcd nullum nominat audotem. Nos Colycia (alia ledio Co¬ 
nio. tyeia, vel Coryihia. vel Coiophia) inter Mur ccs mem.mrnus nume^ 
Colyzena. tari Vnicam hodiernis GiycisColizen^m vocaruradic GyR 
«a V A «A aa« «axaja» ama waAw*>a p as a> i 
fciiut: qux cineiea eit, longifquecittis conlfat. Alix fedes mutant,& 
'' hbete pet mate feiuntur.Datancquc(St cum Ifbct faXis bxrcnt,) vt pur¬ 
purea Vrtica Sempetfblutx.libccxquefunt ex,quas vUlgus Potes ap- PotCSs 
pellat:eX his vna eif.qux quatuot pedesrfiuc brachia habet:Alteca qu; 
odo, Polypi btachtjs non valde dillimtlcs. De his omnibus exceptis 
folutis eodem oidine dicemus hoc capite cX Rondclciio, & fi quX fpe- 
cies a nobis, aut ab alijs obfcruatx funt, addemus * fingulis generibus f 
primum,abijs, qux faxis,aut fimili ici adhxtcntesdefctiptionc.ii Inci¬ 
piamus. VrncapatuaRondeletij nucis iuglandis magnitudinem vix Vrtitse pSf« 
fupcrat.obidparuaab eo dicitur : Totacarnqfacft, cirros biciics ha- uxRonddi 
bet.conttadarediinteftiniciircmumicfcrtj colote vatio eft. Qux- dcfciiptioi 
dam enim eft viridis, alia cxrulca j alia fubnigra, fed pundis aliquot 
cxtulcis,vel flauis.vel rubusnocata.Maflilicnfci Vttigo vocant. Grx- Vttigo» 
cotum vulgus & ftP^rxMyar, a quo foitaflrs Notmanni 
B C ul d‘ afnc.BurdcgrIcnfcS Cubafcau. Vrtica autem cinctca,fic appcl- Coloti 
Utut a Roudelctioproptcf colotem! tenuis eft admodum , quiafion- 
demmagnam,fiuecitrosmultoshabet,catnisparum. Infaxotum ti- 
mis viuit: comam fempet eiplicatam habet, nec vnqufim contrahit: 
rcuL-ra tamen Vrtica eft l acrius cnim pungit, acmotdet,fi diutius ma¬ 
nibus contrcdetur.Teiiium Vnicx genus.noftri,inquit Rondclcuus, 
purpureumfiuephxniceumKofamappclIantralijsPofterol.qUodcS- Rofx vflU 
ttada tedi inteftini extremum cum mufculo Iphindete.fiuc podicem cx gcau>> 
referat,quem Pofterol nomine intcll gunc, quod pofteriore loco fitus 
fli:alijPouirepicBriiannorum,ali)Culde<;ncual vocant. Eftautem 
hxc ptimx fimilis* nifi quod ftendem, & longiorem, &;copiofioicm 
h^bet. Cxterum Pouflcpix Btittannorum EcdoniusPolfcipcdes no¬ 
minat, ScvulgoapudGallos Poulfcpicds, ac cosfic vocari tradit, quos 
Rondelctius Balanos facit, quod pollicum in pedibus fimilitudinem 
habca«t,raccma£;m Oceani cautibusadiixrentcs. Idem audoi dc Vt- 
iica ag-n.,,duas tantum fpccies Vvttcx prIJdidasRQdeletii dcleripfifle 
videtur,dum fiedecafer bii: HaacciicaNotmanniixlitius obfcxilo 
vocabi. lo Cui d’ alhca cirtoiuai comradione, atque explicatione ap¬ 
pellit tencftrero Vrtica Zuchipdas vocet,ma- 
I nastamenColiccnasnominai.aut,quum vdcabululfi imitatum,quo 
C ipfas etiam mannas Viticas Colytia, & Coryphia vocitabant. Matis 
potius dcicdamcntum quaiumagm ficti dcbcat.PlutcsciUsobfctua- 
tut ipecies. Quadam ennn rubro colore lulfufa eftiahcra magis extu- _ 
Ica.gunuhsmgyrum citcuinfclTa. Vnaquemarinum tubci contrada DlUeriisa*,, 
tefe. t, explicata cxlat.em, totum corpus rotundum ambientem: nam 
' infinitis cirri s an.ennaru .n papilionibus,auc fcatabxi craffitudinc c6- 
ftat. Conirada porto Vrtica orbiculatis clf, aut tctcsSfcopulis littera¬ 
libus (ijs pociffimum marinis iradibus, qui ventorum impetum mi¬ 
nus fentiut) tam pertinaciter inhric , vt niG primo irtrpetu diuellatufj 
vixpofteanifiinf uifaconciladitimipollit,adeofuas ttichasardiffi- < 
nic contrahit. Certum eft Vrticas CochltaiUm modo in mari ferpete, Setpuat pi| 
a :moueri,fed id quidem parcius. Porto vtnufque moles magmtudi- mate, 
nem luglaadis raro explet,cirios habet molles,duos digitosoblongos, 
tenettimos,gtacillimos,ac frag les,infigni hac dote a natura prxditos, 
vcquicquidattigcrfnt, filis ace.abullstctincant.HxcBcllomus, cuius 
Vrticxcxplicatx.&conttadx icones etiam addidimus. Nosaliana fi¬ 
guram fubiungimus. in qua comradxVtiicx fpccies cernitur prone 
&fiipinedepdx.HancfcquiiutcinctexRondcletij congener. Saxis 
emm & hxc adnafcitur, Si colote emereo clf,eurus admoduiii ternii- 
bus. Qjjx deinceps depida exprimitur in medio catum trium, cum 
tea d n;d:f^q;:i«c^nuc^.ucft •mmexpurpur^colorcv.dacea led 
! ^ L 8 , A ^_n r>r,rirlerimr.olvcxnam.Colybdenam quianonnihildiffertevidcbatut jeiusiconcmadicvimus. Priot foitc 
G EN V S: 
(fi/lor. y. 
i6. 
.oiyoaena icoiis;lacit,peuMiicuii»IU-...- jt „ i l, „ 
latomati-Bellonius Colycen.mfct.bic.Rondeler.usColycxnanr.Colybdenam 
a. aliqui veterum pto marino pudendo interpretamur In Itala multi an- 
luij ettoi. fiquo nomine Latmo Vtticam appellant , afqui 
Caro marina apud Trotulam , quantum comeduta aflcquitut Zoo- 
gtaphus, Viticacft. louiu. Vtticas > 3 c vcttibulos non fine ctrorecof- 
dem tradit. 
DlfFERENTIdl* 
Deferiptio. 
D ifferuntVrticx magnitud nc.Hineduplexgenuspcrciprturtefte 
st Atiftotcl.alicrum corporepatuo, quod Ciboapiiuseifialteium 
maiufculodutoquc Vita etiam aut moribus.leuloco:Inde rui (um du¬ 
plex genus eodem audorc;Alix cnim finuofis adharent, qux nunqua 
afaxrsabfoiuumut, ahx platlalitfafaaraant, qux luis abmnda kdw 
ri/ 2 .i.e.I. busvagantut:Eti>alibi:§unt itcm quxadhxrcfe folcatlt,(aiiimalia)« 
auotieslibuitabfoluitvtgcnusquoddamciusquam Vrticamvocani s 
quippe cum Honnullx exijsnodeabfolut; paEantut-Ea fic cx eodem 
Jb, 1 . repetiit c Athenxus 1 Sunt autem V- txarum duo genera: Ahx enim m 
cauis abdit; faiis,nHnquam ab ilbs fcpatantut:alix in planis.St xqua- 
Iibusfcopuliscommorantes hucilluc iranfmcant. Os inmedio h-bet 
M *.e.a Vtticx.vii tvadidicd Atiftotclcs, quod in maioribus euidennusclt,rd 
Uft. 4.C.6 antea idem e Pliilofophus in medio coi pote ftatucrat, & in 
ctemeta dixerat cflceuideutius.Ibidem etiam itad t,excrementum nulla inVr- 
Ufi.a.cx, tica cerni: fcdhacrcftiipibuscflcfimilem. / Alibi contra mearum.yt 
Oftieas habere fctibitpattc fupeiioie.quoeictetncntum fcc^at Vn- 
i f f 45. dci Pliuius:Ora fVrticx) efTe traduntur ( Dalechampius tedmslegr 
H«cte- pufat,os et in radice clTe traditur) excrementa fumma tenui fiftula led- 
enta per Lei eodemlocodeVtticisfcnbit: Catnolx ftqndis hiseffenaturam, 
ciidL Si came vefei.Ex Atiftotclc procul di.bioid tialcnpfu Plinius, iseniill 
^ latioi.em reddens, cur excrementa per fupetioiem partem 
more Oftteorura.fubdit: Vrtica cnim ipfa quafi Ofttcoiuia cato sfk 
.iitcacT' 
quianonnihildiffertevidcbatut jeiusiconcmadiccimus. Ptiot foitc 
fuctit ci Icpotis marini gencte, coloris etiam partim purpureir pattim 
aibi, nouiffima pilei fere foima colote tora coccineo, cxccpta fummi- 
tJtc.qux eft yiiidis cum n graiotUndaque macula, (.parium Vttica- 
ru.n genus facit Rondcletius, quod inftai Holothuriotum tcftis alie¬ 
nis adnafcuut,&maxime putpurt». Parteitcriordutacft,&rigidiu- 
fcula ,fpiirioiqucquam in ali)-. Viticis j citros blcuiirimos tu ambitU 
hab t,incxteiioribuseiusparubu 5 filum longum deducitur purpuico 
colore,tam iucuodo tamqj fluido infcaum. vt cum picciofo illo put- PUrpUr|ia. 
pu. X fucco certet. Idcirco opinatur Rondel hanc Vrticam putpurx ad- uemio. 
hxrenicma cane Hctculis demorfam futfle,qux tam exccheti fuauiqr 
colore tiauia,deniefquc'canis illeueiit.vt ncg.itit puella, quam depe¬ 
ribat Hercules, fote vnqu.im eum optati compotem, nifi pviUs co co¬ 
lote mfcaam ytftem dcdiflct.lnde putpurx soioicm inuentum fuiflc. 
fi rtioituani purpuram dentibus atiipUitcanis ,iani Vhacum 
vita (uccus ille cuohrai: li viuam, ea vndique iia mun ta eft, tum tefta 
clauata,tum capiiis oper. ulo, vt vndi.iuc ab omnibus iniurijs tuta fit. 
Pixicrea purpura tanta eft duutic, vadentibus canis tobuftilUmi mi- Purpnta lE 
nime cedat 1 ’ uii & in Lepade compertum Viticam iiafci: de hac ad me Vtiica coni 
t Neapoli fcripfiiFcnant-s Imperatus. In dorfoeflefet limas apertas perta* 
Hcllamxroulantcs:inmediodoififoueamparuam,cum figutaqua- 
dam iilclufa ConchxRhombeidi fimilijfuftmerique a lateribus lepa¬ 
dis mediante membrana continua ,& caUitaiem , qua eff in animali, 
non habere aliud intermedium quam membranam. A parte antetiota 
eoiifpici ftuGum Lepadis inftat pcmeilii pidtoris m cr fe teuoluth 
Duis alias Vtticx fpecies nobisdcpiftas exhibet Zoograph. hneVlla 
defcriptione,a Cornelio Sittatdo ad fe miflas ex Italis j opinat tedius 
ad pumasa Rondclctio defetiptas polTc icfctriivti ctjam quam ego hifi 
addidi colote ex albo Stfettugmeo vanam, ttiplitiafpcdUdcpidam. 
Dc folatis Vtticis fcquenti capite trademus: nam ea,qux dcVtticis 
commenta funt a vetetibu: , potius ijs conuenae puto, & attribui,qual 
alicui reiadnafeuntttt. + n r r/ 0 
