DeZoophytis. Lib. IV. 
jpi 
» CapvtVII. a 
DE MENTVLA MARINA. 
X ^EncuIjc matin*mentionem facioiAthen.exNicandro in- 
i-VAquiens , Colybdenam Epicharmus dixit in ijs, quxfupcanps 
adduximus,meHtulam,vt inquit Nicand.marina, vel vt in Opfar- 
tyco Heiaclidcs fcripht Squillam. Recitarat autem antea hxc E- 
picharmi : £>« dfaicsl , 
Qit H : Adfunt Colybdenx & Aftaci>qui- 
busparui pedes,longaquebrachiaicarabosnuncupant.Rendelet. 
Coliczna, Vrticam paruam hoSieaGr^cotumvulgo Colic^nam dici fcribit: 
Dfiilu. a Gallis culum afini. ilHf ««nominatur a Numenio inter efcaspi- 
fcium vt videtur, &fortenonpifcis, fcdinfeftum aliquod Zoo- 
phytum aquaticum fuerit. 
Te7n KS9»ffSl/i» loian 
Kisg^?icii ti «ra/iTu/ tfmXtaui. 
Grammatici Vt V arrinus interpretantur tefticulum, pude - 
licareifavTu lixict. Hic conijci poteft Pirena Numenij i pu¬ 
dendum marinum mafculum, aut aliquam eius fpeciem figuifica- 
HoUthiiria te.Holothuria vndeficfint appellata, nondum inueni explicatum, 
vndedida inter alia impetuofum lignificat & falacem.id eft.jpciiuem 
dilBcile eft adlibidihem:& verbum libidini operam dare,9if«5geni- 
tutam.HolothutiaaRondelet.defetipta, prxfertiiil fecundafpe- 
cifs genitalis viris quadam fpeciem prx fe fetunt rvt Holothutium 
didum videri poEit,quali toto corpore fuo ad huiufmodi fpeciem 
Haleliition conformatum: vel Holothurium quali Halothutium a mari. Ha- 
lefurion pro genitali marino accipi videtur, quafiaAossgjejid eft, 
marinacauda , Vegetius quoque Zoophytis quibufdam marinis 
caudam adnumerat. Eft & pifcis nomen xdccon, quod & nosge- 
HaleTution nitale nuncupamus marinum, anonnullisHalefurion Grffcedi- 
dumrquanquam Halefurion funt, qui pro Callyonymo pifcc ca - 
piantjHermolausin Corollario,quod li ab »Ar,quod mare fignifi- 
cat, compolitum eft vocabulum, vt videtur, «Aoo-sg.*», melius di- 
Halolydna. xeris,vt Halofydna.Halofachnejnam Halipneumon a datiuo eius 
nominis componitur. Mentul^marinx meminit AlbertusrSunt in 
mari,inquit, animalia quadam ftmilia veretro vitiliifed loco tefti- 
culorum habent alas crefeentes, qux prominentia fua efficiuiit te- p 
fticulos. Imperfedla funt, tardi motusihec viuunt nili in aqua Pu- 
dendi quoque marini vtriufqr fexus nieminit Apuleiusih Apolo- 
Yeretillum giaprima,nominat autem vitile veretillam (malim Veretillum ge- 
virile. nete neutro, vtlit diminutiuum a veretro ) & muliebre viaginal 
(forte virginale vel vaginal) quod ab indodo quodam in ter foemi- 
ncum appellatumreprxhendit.Hxcfriuola,inquit,pleraq;inlit- 
totibus omnibus congeftim,& aceruatim iaceht. Et turfus Albert. 
Oftreum quoddam ait i vnius conchae inuehitur, quod habet fpe¬ 
ciem virilis virgx inferius :& aliud eiufdemgeneris,qtibd habet 
limilitudinemvuluxmuliebrismou tamen hxcfuntinftrumenta 
coitus in eisjfed partes corporis ipforum, hnius Qftrei Concha re¬ 
fert Cochleam,& eft fpinofa extrinfecus, vt cibogratx & delicatx 
Margarito- carnisiih eodem fxpius margatitxreperiuntul!: abundat autem in 
tum locus, littore maris Germanici & Flandrici.Rondelct. nullam ciufmodi 
Cdchleam defcriplit: fed quartam Vttie* fpeciemiqux inftat Ho- 
lothuriotumteftisalienis adnafeatur, Semaxime Purpuris , quz 
funt Cochle^fpinofxlnquiredum igitur VrticxncautHolothurij 
aliquam fpeciem intelligat Albertus: cuius etiam alibi verba hsc 
funt: Eft genus quoddam Oftrei,cufuslpcciesvna Virgam, altera 
Vuluamprxfcferr:& vocaturapudGermanosinfetiorummatiu 
Billcgen. Zoographo hoc nomenhadenusinauditum,& eius ra¬ 
tio incognita. Zoophytum quod defcripfere BeUonius & Ronde- 
letius,apud Maflilianfes & Mdntifpeflulanos Mctula^iiatina vul¬ 
go dicitur a limilitudine : Italis vt Neapolitanisprxfettim Gazo 
matino : GrXeis hodiernis Pfoli. Germani appellare potuerunt 
Meetrchaam,Secfchaam,Seefteit. 
pfum conttahitur,ac cornu duritiem habet’, vixque acuta cufpide 
pertundi poteft:a]ioquipermoIle,dum fuafpontemouetur. Suas Promufei- 
promufeides, quando vult, eierit, atque ita conftringit, vt ex pe- des. 
dali longitudine, vix fex digitos longum appareat.Acetabulis qui 
in promufeidibus habet,lapidibus h^rethn quibus plufquam qua- 
tuormillianonnunquam annumeres. Exanterioreautem capitis 
parterurfus crinitas emittit veluti arbufculas acetabulis plenas: 
quibus quidquid palpat,ad os adducit, quod tam amplum aperit, 
vt velintegram Conchulam admittat: vefeiturenim omni Con¬ 
chyliorum genere.Eiusrecrementavifcidafuntaclenta.albilTima, 
copiofa,qnx tandem indurantur, vt cum fidibus de duritia neruea 
firmitate certate poftint. Os in gyrum ofliculis dentatum habet, o*. 
prxtereanullis oflibus alibiprxditum. Ab oregula inftomachum Vidus. 
differtur, quomodo in Erinaceo marino didum eft: reliqua vt in- 
teftina circumponunturin gyrum.qux vixobferUari polliinc.Alia' 
funt purgamenta marina, qux genitale vfti imitantur tum fpecie,' 
tum magnitudiue.fedpinnisfubnexis binis loco teftium. Lum¬ 
bricum marinum & terreftrem refert (id nimirum quod primo lo¬ 
co deferibit ) nam Lumbricus fic fc c6trahit,vt ex fefquipedalifetc 
longitudine orbiculatis ferefiatMifitad Zoographum aliquando 
Cornelius Sittardus,cumalijs quas Rom^naduseratpidutis,pu- Fotmi. 
dendum aliqua ex parte fimileilli , quod fecundo locoRondelet. 
deditjcoloreeluteofubuiridi. Maflaquxdam informis videtur, 
retrotfumvbicraftioraltiorq; eft veluti cornu paruum,rugofum, 
extenditur: oppofita pars humilior feu inglande foramen oftendit, 
idqjrubicundi coloris, fi pidornon fallit. Hoc in Italia ptopeRo- 
mam tatocapi,nec efuielfe aiunt. Ab eodem accepit, quodepipe- Epipettoa. 
tton vocabat, depidum id vt effigies reprxfentat, malla quxdain 
informis fpongiofie& cauernofx fubftantix, fex digitos longa, 
lefqui digitum lata: inxqualis&tuberofa, multis feu acetabulis 
compida: colore partim nigricans, partimrubefceus& albicans 
alicubi..Hac apud Zoographum pidufam cum BeUonius videret, 
pudendum marinumfibi videri dicebat. Nafci putat circa petras 
macis,eifque hxrere,vt inde aliqui epipetron nominare voluerint. 
Sed Zoophytum hoc eft. Veterum autem epipetrum herba, quam 
Ariftotelis etiam fufpeufam,multo tempore vigete tradidit. Cum Epipeoriirii 
Zoographi icone cbnuenit Mentula marina a meadieda, colote 
tota ferrugineo. 
Capvt VII i. 
DE PEJ^NA MARINA. 
A Ptius ac conuenientius nom e non inuenero, nifi hocce Zoo¬ 
phytum pennam marinam diierim.Eft enim pennis magnis, 
quxin pileisgeftarifolent,perquam fiinile. Noftri tamen pileato- Penna eui 
res ob e.xtremitatis alterius fimilitudiuem, Mentulam alatam vo- ficdida. 
eant.eft enim ea pars pputio,id eft,glandi fimilis, altera vero parte Mentula, . 
pgnamrefert.Parsiliacraffiorquxglandisfpecieeftjtimasaliquot alata, 
habet,quales funt branchiarum rimi in galeis. Qu,* pennam re- 
ptifentat, feftucis tenuibus conflat, qus alumini fciflili fimiles 
funt,ijs fubftantia dlia quxdam tenera innititur. Nodu maxime 
fplendetftellxmodobb candorem &lauqlem. Rondeletius inter 
Vrticas quoque exhibuit fpeciem vnam, qiix frondem penn* fere 
inftar explicat. Pennam marinam aliamltubentem,linea per me- Alterius de- 
dium caulem alba, fronde fimili fere, fed parce altera, qux ftohde fetiptio. 
caret,Iongioie,fimplici,nulla cum glande limilitudine, Cornelius 
Sittardus olim ad Zoographum mifit:his verbis adfcriptis:Pcnam 
marinam,Ariftot. inter Zoophyt3.colldcjit,hac vidi ipfe apud Gyl- 
bertum Fiorftium Rom*. Ego,inquit Zoographus,nec Ariftote- 
lem,nec aliumquenquam veterem meminifIepuco,hocquidem 
nomine.ObferuauiPenham marinam colore fanguineo,nonnihil 
aRoudeletij diffetencetii,cuius hxcefticon. 
C A p V T I X. 
GENF5, DIFFERENTIA, DE VJ^A MARINA RONDELETII. 
Deferiptio. 
R Ondeletius duas Mentulae marinxfpecies facit: Pridrishate 
eft natura & hiftoria. Quantum ad integumentum attinet; 
Mentula Teftaceis annumerari debet, non Cruftaceis, vt Mentula marina 
mar.peior Epicharmi. Cdrioeninaduroconftat,vtTcthya.Quum viuit,in- 
Rondcletij. turnefcit,& diflenditur: poftmortemflacccfcit. Foraihinaduo 
habet,duibus kqua trahit & reijcit. Partes internx indifetetx funt. 
Mulca hifiufmodi Zoophyta circa StoechadeS infulas capiuntur. 
Alterius Varia func,alia viridia,alia nigricantia,alia flauefcentia. De altera 
Rondelecij h*c feribitiNeque Zoophytum iftud a Mentulae contradi a: forma 
deferiptio. multum diftat, fi eam cum feroto accipies. Ex dura quidem tefta 
conflat,fed veluti cartilaginea,fpiffa.rugofa, perfpicua. Foramina 
a fefe feiundta duo habet, quibus aquam reijcitiquuih comprimi- 
tur.Partesinternas indifcrctas habet veluti reliqua Zoophy ta. De 
Bellon.de- Genitali marino hsEcBellon. Exangue iriaris purgamenruth eft: 
fetipt Mert- folutum vagatur, fed cilis ea eft natura, vt a pifeibus alijs minime 
tulx mar. tentetur,neque a quoquam ih cibo expedlatur.Littorale eft neque 
alibi repetitur, quam vbi Pacellx, Ricini & Vertibula degunt. Ge¬ 
nitale ex hoc dicitur, quod teres llt.pedem longum, & mediocris 
brachij ctaffitudine; diftendit fe & contrahit hirudinisin morem, 
Nominis vnde&ei nomen inditum eft:quinetiam ruffi coloris cft.Inets.nec 
l-tio. nili ferpendoincedit,afpedlutorofo, Nymphe* radicisfimilicu- 
, dine. Sempet ad ima fidit:nunquam natac:contcedlacumque in fei- 
X TOftripifcatoresouafipiarum racematim compadla,apedi- 
l.\| culo vno dependebtia, earuudem atramento afperfo, Vnam 
marinam nominit,de qua re didluih eft, cum de Sepijsageremus. 
5lcd de ea Vua non loquitur 3 Phnius, cum fcribit: Rerum quidem a £.5 «.lo. 
hon folurn animalium fimulachra ine(re,licetintelligpreintuenti. 
biis Vuam,Gladium,Serras. Sed eam vuafninteliigi opiuor,qu* 
hic depingitur. qu* externa in parte vu* flores optime exprelfos 
refert. 'Eft autem oblonga quxdam Sc informis'mafra,ei vno pe¬ 
diculo depedens PartesiQteni*indifctct*funt,interquasaliqua- 
do teperiuntur velutiglandulxparu*, cuiufmodi vnicamfeorfim 
depinximus. Hadenus Rondcl. Vuam marinam in vino puerefa; 
(ftam, ijs qui inde biberint, vini txdium afferre,' aublor eft Plinius. 
Vuam marinarri tufam & madefadiam cum vinofulficienti da bi- Vini fafti- 
bedam clam ieiuno tribus,& efficies vini faftidium Nicolaus My- dium rt pa- 
tepfus,qui eteftudinectiam limiteremedium,cuius vimndmodu lecut. 
diuinam pr*dicat,affert.fe Vegetius inter diuetfas res marinas Vua b Veter.i-e. 
quoque adhibet in fuffitu contra languorem morbi peftilentis. 14. 
Vuam feu ampelon Graece aliqui vocant genus alg^ in aquis dulci¬ 
bus, quod florem frudlumqj id eft, racemiiuftar conge- 
ftum nabet. Ampelis quidem & bottys jEliano inter algas funt, 
Haffgulfe in Oceano Germanice diiftum, magis refert frudlum, 
quam pifcem, vt audiuit Zoogtaph. nimirum vt Cucumis & Vua 
Plinij. Sed Zoographus Vocis huius Etymologiam noallcquitur. 
